**[ကင်မရာစတင်လည်ပတ်ချိန် - နောက်ခံတီဗွီဖန်သားပြင်မှာ သမိုင်းဝင် မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ပြကွက်တချို့ကို ခပ်မှိန်မှိန် ဖွင့်ထားပါ။ သင် ထုံးစံအတိုင်း ဝတ်ဆင်နေကျ အဖြူရောင်ရှပ်အင်္ကျီနဲ့ ထိုင်ခုံမှာ သက်တောင့်သက်သာ နေရာယူပါ။ ကင်မရာကို တိုက်ရိုက် စူးစူးစိုက်စိုက် ကြည့်ပြီး လေးနက်တည်ငြိမ်တဲ့ လေသံနဲ့ စတင်လိုက်ပါ။]**

အားလုံးပဲ မင်္ဂလာပါဗျာ။

ဒီနေ့ ကျွန်တော်တို့ ဆွေးနွေးမယ့် အကြောင်းအရာကတော့ ခပ်လေးလေးပါပဲ။ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်တို့ မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွက် မပြောမဖြစ် ပြောရမယ့် ကိစ္စဖြစ်နေတယ်။ အဲဒါကတော့ "နိုင်ငံရေးသမားနဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း" ကြားက အဟပ်ကွာဟမှုတွေအကြောင်းပါ။

ခင်ဗျားတို့ သတိထားမိလားတော့ မသိဘူး။ နိုင်ငံရေးသမား အများစုကတော့ ပါးစပ်ကနေ "လူထုအတွက်ပါ၊ ပြည်သူ့အတွက်ပါ" ဆိုပြီး အမြဲတမ်း ပြောလေ့ရှိကြတယ်ဗျ။ ဒါပေမယ့် အဲဒီစကားတွေက တကယ် ဟုတ်၊ မဟုတ် ဆိုတာကတော့ သူတို့ရဲ့ "အလုပ်" နဲ့ သက်သေပြမှပဲ ကျွန်တော်တို့က ယုံလို့ရမှာပါ။ စကားလုံးလှလှလေးတွေ သီကုံးပြရုံနဲ့တော့ နိုင်ငံရေးမှာ ပြီးမသွားဘူးဗျ။

ဥပမာတစ်ခု ပြောရရင်... ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က "ကျမလည်း ပြည်သူတွေကို ချစ်ပါတယ်" လို့ ပြောခဲ့ဖူးတယ်ပေါ့ဗျာ။ ဒါပေမယ့် အဲဒီလို တကယ်ချစ်တာ ဟုတ်သလား၊ မဟုတ်ဘူးလား ဆိုတာကတော့ သူ့ရဲ့ လုပ်ရပ်တွေ၊ ဖြတ်သန်းခဲ့တဲ့ အလုပ်တွေနဲ့ သက်သေပြရမယ့် ကိစ္စဖြစ်ပါတယ်။

အခုလည်း ကြည့်လေ... ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းစကတည်းက စပြီး တွေးကြည့်။ "တော်လှန်ရေး၊ ဒီမိုကရေစီ၊ ဖက်ဒရယ်" ဆိုတဲ့ စကားလုံးတွေက ကျွန်တော်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ မိုးလုံးကို ညံနေတာပဲ မဟုတ်လား။ ဒါပေမယ့် လက်တွေ့ မြေပြင်မှာ တကယ်တမ်း ဘာတွေဖြစ်ခဲ့သလဲ ဆိုတာကိုတော့ ကျွန်တော်တို့က ထွက်လာတဲ့ "ရလဒ်" တွေနဲ့ တိုက်ဆိုင်ကြည့်မှပဲ အဖြေမှန်ကို သိနိုင်မှာပါ။

**[စကားကို အနည်းငယ်ရပ်ပြီး၊ လက်ဟန်ခြေဟန်နဲ့ ရှင်းပြပါ]**

အခုဆိုရင် မြေပြင်မှာ အာဏာနဲ့ သယံဇာတ ဥစ္စာရင်းမြစ်တွေကို နယ်တွေမှာ ထိန်းချုပ်ဖို့ ကြိုးစားလာကြတဲ့ နိုင်ငံရေး လူထွက် လက်နက်ကိုင်တပ်သစ်တွေ ရှိလာသလို၊ နဂိုကတည်းက ရှိနေပြီး သူတို့ရဲ့ ထိန်းချုပ်နယ်မြေကို ထပ်ပြီး ချဲ့ထွင်လာကြတဲ့ လူမျိုးစု လက်နက်ကိုင်တပ်ဟောင်းတွေ သိမ်းထားတဲ့ နယ်မြေတွေလည်း အများကြီး ရှိလာပြီ။

အဲဒီနယ်မြေတွေမှာ "ဒီမိုကရေစီ တကယ် ရပြီလား" လို့ အဲဒီမှာရှိနေတဲ့ လူထုကို ကျွန်တော်တို့ စစ်တမ်းကောက်ကြည့်မယ်ဆိုရင်... သူတို့ တကယ်ပဲ လွတ်လွတ်လပ်လပ် ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ဖွင့်ပြောရဲပါ့မလား။ စဉ်းစားကြည့်စရာပါပဲ။ ပြီးတော့ စစ်နယ်မြေကနေ ထွက်လာတဲ့ သတင်းဆိုတာတွေကကော ဘယ်လောက်အထိ ခိုင်မာမှု ရှိသလဲ။ အများကြီး သုံးသပ်စရာတွေ ရှိနေတယ်ဗျ။

**[လေသံကို အနည်းငယ်လျှော့ပြီး ပိုပြီး ရှင်းပြတဲ့ ပုံစံမျိုး ပြောင်းပါ]**

နိုင်ငံရေးမှာလေ... လုပ်လိုက်တာနဲ့ ချက်ချင်း ရလဒ်သိသာတဲ့ ကိစ္စတွေ ရှိသလို၊ တချို့ကိစ္စတွေကျတော့ နှစ်တွေ ဆယ်စုနှစ်တွေ ကြာမှ အကျိုးဆက်က ထွက်လာတာမျိုးတွေလည်း ရှိတယ်ဗျ။ ကျွန်တော်တို့ သမိုင်းကို ပြန်ကြည့်ရအောင်။ သာဓကအနေနဲ့ ပြောရရင် ဗိုလ်နေဝင်းခေတ်က ချခဲ့တဲ့ "ဂျင်း" တွေကို ကြည့်ပါ။

တစ်ပါတီစနစ် ဆိုတဲ့ တစ်သတ်ပုံ၊ ပြည်နယ်နဲ့ တိုင်း ဆိုပြီး ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့တဲ့ ဂျင်း၊ လူမျိုး ၁၃၅ မျိုး ဆိုတဲ့ ဂျင်း၊ တိုင်းရင်းသားဆိုတဲ့ ဂျင်း၊ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု ဆိုတဲ့ ဂျင်း... အဲဒီလို အပေါ်စီးကနေ ရိုက်သွင်းခဲ့တဲ့ အယူအဆတွေဟာ အခုဆိုရင် နှစ်ပေါင်း ၆၀ ကျော်လာတဲ့အထိ လူအများကြားမှာ တရှိန်ရှိန်နဲ့ လွှမ်းမိုးနေတုန်းပဲဗျ။ သြဇာညောင်းနေဆဲပဲ။ ဒါက ဘာကိုပြလဲဆိုရင် နိုင်ငံရေး အယူအဆ အမှားတစ်ခုကို အချိန်ကြာကြာ ရိုက်သွင်းခံလိုက်ရရင် လူ့အဖွဲ့အစည်းက အဲဒီ ဒဏ်ရာဒဏ်ချက်ကနေ ရုန်းထွက်ဖို့ ဘယ်လောက်ခက်သလဲ ဆိုတာကို ပြနေတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

**[ကင်မရာကို သေချာကြည့်ပြီး အလေးအနက် ပြောပါ]**

နောက်ထပ် ပြဿနာတစ်ခုက ဘာလဲဆိုတော့... နိုင်ငံရေးသမားတွေဟာ သူတို့ရဲ့ ဆောင်ပုဒ်တွေ၊ ကြွေးကြော်သံတွေနဲ့ သူတို့ကိုယ်သူတို့ ပိပြီး၊ အပြင်လောကရဲ့ အရှိတရားနဲ့ အဟပ်ကွာသွားတဲ့ အချိန်မျိုးတွေ ရှိတယ်ဗျ။ အဲဒီလို ကွာဟသွားတဲ့အခါ သူတို့က လူထုကို သူတို့ရဲ့ လက်အောက်ခြေသားတွေလို၊ အမိန့်ပေးခိုင်းစေလို့ရတဲ့ သူတွေလို သဘောထားသွားတတ်ကြတယ်။

ဘူဇွာနိုင်ငံရေးပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ပစ္စည်းမဲ့ နိုင်ငံရေးပဲ ဖြစ်ဖြစ်ဗျာ... ကိုယ့်ရဲ့ နိုင်ငံရေး မှန်းချက်ကို လူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ အရှိတရား၊ မြေပြင်အခြေအနေနဲ့ သေချာ ချိန်ကိုက်မကြည့်နိုင်ဘူးဆိုရင်... နှမ်းထွက်မကိုက်တဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေ သမိုင်းမှာ အများကြီး ရှိခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီလို မြေပြင်နဲ့ ကင်းကွာသွားလို့ပဲ မြန်မာပြည်မှာ ကျဆုံးသွားခဲ့ရတဲ့ တော်လှန်ရေးတွေ၊ လူမျိုးရေး လှုပ်ရှားမှုတွေ အများကြီး ရှိခဲ့တယ်။

အထင်ရှားဆုံး သာဓကတွေကို ပြရရင်... ပဲခူးရိုးမနဲ့ ရှမ်းမြောက်မှာ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ဗကပ (ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ) ရဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေ ဘယ်လို နိဂုံးချုပ်သွားသလဲ။ မြန်မာပြည် အောက်ပိုင်းကို တစ်ချိန်က ကြီးစိုးခဲ့တဲ့ ကရင်လက်နက်ကိုင် ထကြွမှုတွေ ဘာဖြစ်သွားသလဲ။ ပြီးတော့ တလောကမှ အပူတပြင်း ဖြစ်သွားတဲ့ ၁၀၂၇ တိုက်ပွဲတွေကိုပဲ ကြည့်။ ဒါတွေအားလုံးဟာ ကြွေးကြော်သံတွေနဲ့ အရှိတရား လွဲချော်မှုတွေရဲ့ သင်ခန်းစာတွေပဲဗျ။

**[အသက်ရှုတစ်ချက် မှန်မှန်ရှုပြီး လက်ရှိ အခြေအနေကို ချိတ်ဆက်ပြောပါ]**

အခုလည်း ကြည့်ဗျာ။ အာဏာသိမ်းပြီး ၅ နှစ်အတွင်းကို ရောက်လာပြီ။ မြေပေါ်မှာ၊ မြို့ပြမှာ လူထုနဲ့ တသားတည်း မနေနိုင်တော့တဲ့ နယ်စပ်နဲ့ တောတွင်းက လက်နက်ကိုင်တချို့ဟာ နိုင်ငံရေးကို အလွန်အကျွံ အားပြုပြီး၊ သူတို့ရဲ့ ကြွေးကြော်သံတွေနဲ့ လူထုကို "ကွပ်ညှပ်" ဖို့ ကြိုးစားလာကြတယ်။ ဒါက တော်တော်လေး အန္တရာယ်များတဲ့ အခြေအနေပဲ။

ဒါကို မြင်တော့ ကျွန်တော်က သမိုင်းထဲက အဖြစ်အပျက်တစ်ခုကို သွားသတိရတယ်။ အင်္ဂလိပ်ခေတ်က ဝံသာနု ဘုန်းကြီးတွေရဲ့ လုပ်ရပ်လေ။ အင်္ကျီပါး ဝတ်တဲ့သူတွေကို တွေ့ရင် ကတ်ကြေးနဲ့ လိုက်ညှပ်တယ်၊ ဘိုကေထားတဲ့ လူတွေကို ကတုံးတုံးခိုင်းတယ် ဆိုတဲ့ အကြမ်းပတမ်း အာဏာပြတဲ့ ပုံစံမျိုးပေါ့။ အခုလည်း အဲဒီလိုပါပဲ... လူထုကို လေလှိုင်းပေါ်ကနေ အာဏာထူထောင်ပြီး "ဒါမလုပ်နဲ့၊ ဟိုဟာမလုပ်နဲ့" ဆိုပြီး ကန့်သတ်ချုပ်ချယ်မှုတွေ လုပ်လာကြတယ်။

အခုလို "ဒီမိုကရေစီ တည်ဆောက်မယ်" လို့ ပါးစပ်ကပြောနေသူတွေက... လက်တွေ့မှာတော့ လူထုကို ကျိုးကြောင်းယုတ္တိ သေချာမရှိဘဲ အမိန့်ပေးစေခိုင်းတဲ့ "အာဏာနီ တည်ဆောက်မှု" မျိုးကို လုပ်နေကြတယ်။ ဒါက လက်တွေ့မှာ ဘယ်လိုမှ မအောင်မြင်နိုင်ဘူးဗျ။ ရလဒ်က ဘာဖြစ်သွားလဲ။ အဘက်ဘက်က စီးပွားရေးရော၊ လူမှုရေးပါ ချွတ်ခြုံကျနေတဲ့ လူထုကြီးဟာ နောက်ဆုံးတော့ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအောက်ကို တစတစနဲ့ အပြီးအပိုင် ရောက်သွားတာပဲ အဖတ်တင်ခဲ့တယ်။

**[စကားသံကို နည်းနည်း မြှင့်ပြီး စိတ်အားထက်သန်စွာနဲ့ ပြောပါ]**

တကယ်တော့ဗျာ... နိုင်ငံရေးဆိုတာ သိမ်မွေ့တယ်။ ထိရောက်ရမယ်။ ပါးနပ်တဲ့ စည်းရုံးရေးကို အခြေခံရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အာဏာရှင်ခေတ်မှာ ကြီးပြင်းလာခဲ့ကြတဲ့၊ နိုင်ငံရေး လူထွက်တွေရဲ့ စည်းရုံးရေးပုံစံက အာဏာရှင်ဆန်နေတုန်းပဲ။ "ငါတို့စကား နားထောင်ရင် တော်လှန်သူ၊ နားမထောင်ရင် ရန်သူ့လူ" ဆိုပြီး အလွယ်တကူ တံဆိပ်ကပ်ပစ်လိုက်ကြတယ်။

အဲဒီလို အစွန်းရောက်တဲ့ အမြင်တွေကြောင့်ပဲ နိုင်ငံရေး ကွဲပြားမှုတွေက ပိုဆိုးလာတယ်။ အဝေးရောက် ဒီချုပ် (NLD) အင်အားစုတွေရဲ့ ပုန်ကန်နိုင်ငံရေးက အားပျော့သွားပြီး၊ လူထုကလည်း "မင်းတို့လည်း အတူတူပဲ၊ ငါတို့ကတော့ ကိုယ့်ဝမ်းစာ ကိုယ်ရှာစားမယ်" ဆိုပြီး ဘေးထွက်ထိုင်တဲ့သူတွေ ပိုပိုများလာတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအချက်ကို တော်လှန်ရေး လုပ်နေပါတယ် ဆိုတဲ့သူတွေ အလေးအနက် ပြန်စဉ်းစားသင့်ပြီဗျ။

**[ကင်မရာကို တိုက်ရိုက် ကြည့်ပြီး နိဂုံးချုပ်ဖို့ ပြင်ဆင်ပါ]**

ဒါကြောင့် နိုင်ငံရေးမှာ စဉ်ဆက်မပြတ် ဝေဖန်သုံးသပ်မှု လုပ်ဖို့ဆိုတာ အသက်တမျှ အရေးကြီးပါတယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ လမ်းစဉ်က ခိုင်မာရဲ့လား၊ ခေတ်နဲ့ ညီရဲ့လား ဆိုတာကို ဘယ်အဖွဲ့အစည်းမဆို မကြာခဏ ပြန်ပြီး ဆင်ခြင်ပိုင်းဖြတ်ရမယ်။ မှားနေရင် ပြင်ဆင်မွမ်းမံရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ တင်းခံနေလို့ မရဘူးဗျ။

ကျွန်တော်တို့ မြန်မာတွေက ယိုးဒယား (ထိုင်း) နိုင်ငံရေးကို "ပန်းပြားပင်" လိုပဲ၊ လေတိုက်ရာ ယိမ်းတယ်ဆိုပြီး ကဲ့ရဲ့တတ်ကြတယ် မဟုတ်လား။ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်တို့ သမိုင်းထဲက ရာဇသင်္ကြန် အမတ်ကြီးရဲ့ ဇာတ်ကြောင်းကို ပြန်သတိရကြည့်ပါ။ ဒလကနေ အပြန်လမ်းမှာ သူ နောင်တရပြီး ရေရွတ်ခဲ့တဲ့ စကားလေ...

"သြော်... ငါကား ပန်းပြားပင်ကဲ့သို့ မကျင့်၊ သစ်ကြီး ဝါးကြီးများနှယ် ကျင့်ခဲ့မိသည်တကား" တဲ့။

နိုင်ငံရေးမှာ သစ်ကြီးဝါးကြီးလို တောင့်တောင့်ကြီး ရပ်တည်ပြီး မာကျောနေလို့ မရဘူးဗျ။ မုန်တိုင်းလာရင် ကျိုးကျသွားတတ်တယ်။ ပန်းပြားပင်လို မြေပြင်အခြေအနေ၊ ပြည်သူ့အသံကို နားထောင်ပြီး ပျော့ပျောင်းညင်သာစွာနဲ့ ပါးနပ်ဖို့ လိုပါတယ်။ အရှိတရားကို မျက်ကွယ်ပြုပြီး ကြွေးကြော်သံတွေ နောက်ကိုချည်း လိုက်နေရင်တော့ လူထုနဲ့ ပိုဝေးသွားပြီး၊ ကိုယ်လိုချင်တဲ့ ပန်းတိုင်ကို ဘယ်တော့မှ ရောက်လာမှာ မဟုတ်ဘူး ဆိုတာကို ဒီကနေ့ သုံးသပ်တင်ပြရင်းနဲ့ပဲ ကျွန်တော့်ရဲ့ အစီအစဉ်ကို ဒီမှာပဲ ရပ်နားခွင့်ပြုပါဗျာ။

အားလုံးကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

**[ကင်မရာကို ပြုံးပြပြီး ဖြည်းဖြ

ည်းချင်း အဆုံးသတ်လိုက်ပါ။]**