**ဗီဒီယိုခေါင်းစဉ်အဆိုပြုချက် - "နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ အသက်ဝိညာဉ်၊ သမိုင်းနဲ့ National Identity"**
**(00:00 - 05:00) အပိုင်း (၁) - မိတ်ဆက်နှင့် Political Identity (နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ မည်သူမည်ဝါဖြစ်မှု)**
မင်္ဂလာပါ မိတ်ဆွေတို့ရေ ...။
ဒီနေ့ ကျွန်တော်တို့ ဝိုင်းဖွဲ့ပြီး ပေါ့ပေါ့ပါးပါးနဲ့ တကယ်ကို လေးနက်တဲ့ အကြောင်းအရာတစ်ခုအကြောင်း စကားပြောကြရအောင်။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ အမြဲကြားနေရပေမဲ့ သေသေချာချာ သတိမထားမိကြတဲ့၊ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အနာဂတ်ကို တိုက်ရိုက်ပုံဖော်နေတဲ့ အရာသုံးခုအကြောင်းပါ။ အဲဒါတွေကတော့ **Political Identity** (နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ မည်သူမည်ဝါဖြစ်မှု)၊ **Political Structure** (နိုင်ငံရေးဖွဲ့စည်းပုံစနစ်) နဲ့ **National Identity** (အမျိုးသားရေးရာ အမှတ်သင်္ကေတနဲ့ ဝိညာဉ်) တို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ကဲ ... ပထမဆုံး **Political Identity** ဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာကနေ စလိုက်ကြရအောင်။
" Political Identity " ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို ကြားလိုက်ရင် ခက်ခက်ခဲခဲ နားလည်ရခက်တဲ့ နိုင်ငံရေးဝေါဟာရကြီးတစ်ခုလို ထင်ရနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရိုးရိုးလေး စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ Political Identity ဆိုတာ **"နိုင်ငံရေးအရ ငါဟာ ဘယ်သူလဲ"** ဆိုတဲ့ မိမိကိုယ်ကို သတ်မှတ်ချက်ပါပဲ။
ကျွန်တော်တို့ လူတိုင်းမှာ မတူညီတဲ့ ခံယူချက်တွေ ရှိကြတယ်။ အချို့က လွတ်လပ်မှုကို အဓိကထားချင်တယ်၊ အချို့က အမျှဝေခံစားမှုကို မြတ်နိုးတယ်၊ အချို့က တန်းတူညီမျှမှုကို လိုချင်ကြတယ်။ ဒီခံယူချက်တွေ၊ စံတန်ဖိုးတွေ၊ သမိုင်းကြောင်း နောက်ခံတွေနဲ့ အတွေ့အကြုံတွေ ပေါင်းစပ်သွားတဲ့အခါ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ " Political Identity " ဆိုတာ ဖြစ်တည်လာတာပါ။
ဒါကို ကမ္ဘာ့သမိုင်းနဲ့ ယှဉ်ကြည့်ရင် ပိုရှင်းသွားပါလိမ့်မယ်။
၁၈ ရာစုနှောင်းပိုင်း **ပြင်သစ်တော်လှန်ရေး (French Revolution)** ကို ကြည့်ပါ။ အဲဒီအချိန်တုန်းက ပြင်သစ်ပြည်သူတွေဟာ "ငါတို့ဟာ ဘုရင်ရဲ့ ကျေးကျွန်တွေမဟုတ်ဘူး၊ ငါတို့ဟာ လွတ်လပ်မှု (Liberty)၊ တန်းတူညီမျှမှု (Equality) နဲ့ ညီအစ်ကိုရင်းချာစိတ်ထား (Fraternity) ရှိတဲ့ နိုင်ငံသားတွေဖြစ်တယ်" ဆိုပြီး သူတို့ရဲ့ Political Identity ကို ပြန်လည်သတ်မှတ်ခဲ့ကြတယ်။ အဲဒီ ခံယူချက်ပြောင်းလဲသွားမှုကပဲ ကမ္ဘာ့သမိုင်းကို တစ်ဆစ်ချိုး ပြောင်းလဲပစ်ခဲ့တာပါ။
အလားတူပါပဲ၊ ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေက အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှာဖြစ်ခဲ့တဲ့ လူထုအခွင့်အရေးလှုပ်ရှားမှု (Civil Rights Movement) ကို ကြည့်ရင် Martin Luther King Jr. တို့လို ခေါင်းဆောင်တွေက လူမည်းတွေရဲ့ Political Identity ကို "ဒုတိယတန်းစား နိုင်ငံသား" အဖြစ်ကနေ "တန်းတူအခွင့်အရေးရှိတဲ့ နိုင်ငံသား" အဖြစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ဖို့ တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီတော့ မိတ်ဆွေ ...။ စဉ်းစားကြည့်စမ်းပါ။ သင့်ရဲ့ Political Identity က ဘာလဲ။ သင်ဟာ လူ့အခွင့်အရေးနဲ့ တရားဥပဒေစိုးမိုးမှုကို ယုံကြည်တဲ့သူလား၊ တိုးတက်ပြောင်းလဲမှုကို လိုလားသူလား။ ဒါဟာ သာမန်အယူအဆ မဟုတ်ပါဘူး။ သင် နေ့စဉ်ပြုလုပ်နေတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေနဲ့ စကားပြောဆိုမှုတွေထဲမှာပါ အမြဲပါဝင်နေတဲ့ သင့်ရဲ့ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ မည်သူမည်ဝါဖြစ်မှုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
---
**(05:00 - 12:00) အပိုင်း (၂) - Political Structure (နိုင်ငံရေးဖွဲ့စည်းပုံစနစ်)**
ကဲ ... အခု ကျွန်တော်တို့ **Political Structure** အကြောင်း ဆက်ပြောကြရအောင်။
Political Identity ဆိုတာ နိုင်ငံသားတွေရဲ့ "ခံယူချက်နဲ့ စိတ်ဝိညာဉ်" ဆိုရင်၊ Political Structure ဆိုတာကတော့ အဲဒီ စိတ်ဝိညာဉ်ကို ရှင်သန်နိုင်အောင် တည်ဆောက်ထားတဲ့ **"အိမ်ကြီး သို့မဟုတ် မူဘောင်"** ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
အရိုးရှင်းဆုံး ပြောရရင် Political Structure ဆိုတာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံမှာ အာဏာကို ဘယ်လိုခွဲဝေမလဲ၊ အစိုးရ၊ လွှတ်တော်၊ တရားရုံးတွေကို ဘယ်လိုဖွဲ့စည်းထားသလဲ၊ ဥပဒေတွေကို ဘယ်လိုစိုးမိုးမလဲဆိုတဲ့ "ကစားကွင်းရဲ့ စည်းမျဉ်းများ" (Rules of the Game) ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ မိတ်ဆွေတို့ကို မေးချင်တာတစ်ခုရှိပါတယ်။ အိမ်တစ်ဆောင် ဆောက်တဲ့အခါ အုတ်မြစ်နဲ့ တိုင်တွေ မခိုင်မာရင် ဘာဖြစ်မလဲ။ မုန်တိုင်းတိုက်ရင် လဲပြိုသွားမှာပဲ မဟုတ်လား။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံလည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ။ Political Structure အားနည်းရင် သို့မဟုတ် မတရားရင် အဲဒီနိုင်ငံဟာ မတည်ငြိမ်မှုတွေ၊ ပဋိပက္ခတွေနဲ့ပဲ ရင်ဆိုင်ရလေ့ရှိပါတယ်။
ကမ္ဘာ့သမိုင်းကို ပြန်ကြည့်ရင် ရှေးခေတ် **ဂရိနိုင်ငံ အေသင်မြို့ (Ancient Athens)** မှာ ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး တိုက်ရိုက်ဒီမိုကရေစီ Political Structure ကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြတယ်။ ပြည်သူတွေ ကိုယ်တိုင် ဆုံးဖြတ်ချက်ချခွင့်ရခဲ့ကြတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ ရောမသမ္မတနိုင်ငံ (Roman Republic) က အာဏာကို အဖွဲ့အစည်းအသီးသီးဆီ ခွဲဝေတဲ့ စနစ်ကို စမ်းသပ်ခဲ့တယ်။
ခေတ်သစ်သမိုင်းမှာတော့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေရေးဆွဲသူတွေ (Founding Fathers) က အာဏာသုံးရပ် (ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ တရားစီရင်ရေး) ကို တစ်ယောက်တည်း၊ တစ်ဖွဲ့တည်းဆီ အာဏာမစုပုံအောင် ပိုင်းခြားထိန်းညှိတဲ့ စနစ် (Checks and Balances) ကို ဖန်တီးခဲ့ကြပါတယ်။
Political Structure တစ်ခုရဲ့ ကောင်းခြင်း၊ ဆိုးခြင်းဟာ ပြည်သူတွေရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝကို တိုက်ရိုက်သက်ရောက်ပါတယ်။
တရားဥပဒေစိုးမိုးပြီး လွတ်လပ်မှုရှိတဲ့ Structure ရှိတဲ့ နိုင်ငံမှာ ပြည်သူတွေဟာ လုံခြုံမှုရှိကြတယ်၊ တီထွင်ဖန်တီးနိုင်ကြတယ်၊ စီးပွားရေး တိုးတက်ကြတယ်။ အာဏာရှင်ဆန်ပြီး ဖိနှိပ်တဲ့ Structure ရှိတဲ့ နိုင်ငံမှာတော့ ပြည်သူတွေရဲ့ စွမ်းအားတွေ ပျောက်ဆုံးပြီး တိုင်းပြည် ယိမ်းယိုင်ရပါတယ်။
ဒါကြောင့် Political Structure ဆိုတာ စာအုပ်ထဲက သီအိုရီသက်သက် မဟုတ်ပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ လွတ်လပ်မှုနဲ့ ရပိုင်ခွင့်တွေကို ကာကွယ်ပေးထားတဲ့၊ သို့မဟုတ် ဖိနှိပ်ထားတဲ့ အရိုးစွဲ စနစ်ကြီးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
---
**(12:00 - 20:00) အပိုင်း (၃) - National Identity ကို ဘယ်လိုထိန်းကြောင်းမလဲ**
အခု ကျွန်တော်တို့ အဓိကကျတဲ့၊ မကြာခဏ အငြင်းပွားဖွယ်ဖြစ်ရတဲ့ **National Identity** အကြောင်းနဲ့ ဒါကို ဘယ်လိုထိန်းကြောင်းမလဲဆိုတာကို ရောက်လာပါပြီ။
National Identity ဆိုတာ ဘာလဲ။ ဒါဟာ **"ငါတို့ဟာ ဒီနိုင်ငံသားတွေဖြစ်တယ်"** ဆိုတဲ့ ပေါင်းစည်းထားတဲ့ အမျိုးသားရေးရာ အမှတ်သင်္ကေတနဲ့ ချစ်ခြင်းမေတ္တာပါပဲ။ ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ သမိုင်းဝင် အောင်မြင်မှုတွေနဲ့ စိန်ခေါ်မှုတွေကို အတူတကွ ရင်ဆိုင်ခဲ့ကြတဲ့ အတွေ့အကြုံတွေကနေ ဒီ National Identity ဆိုတာ ဖြစ်တည်လာတာပါ။
ဒါပေမဲ့ ဒီနေရာမှာ အင်မတန် အန္တရာယ်ကြီးတဲ့ အချက်တစ်ခုရှိပါတယ်။
National Identity ကို မှန်ကန်စွာ မထိန်းကြောင်းနိုင်ရင်၊ တစ်နည်းအားဖြင့် အမျိုးသားရေးဝါဒ (Nationalism) ကို အစွန်းရောက်သွားခွင့်ပေးလိုက်ရင် တိုင်းပြည်အတွက် အကြီးမားဆုံး ဘေးအန္တရာယ် ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။
သမိုင်းမှာ ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ သင်ခန်းစာတွေ ရှိခဲ့ဖူးပါတယ်။
၁၉၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေက ဂျာမနီနိုင်ငံမှာ ဟစ်တလာဟာ National Identity ကို "အစွန်းရောက် မျိုးချစ်စိတ်" နဲ့ "အခြားသူများကို မုန်းတီးရေး" အဖြစ် လွဲမှားစွာ ပုံဖော်ခဲ့တယ်။ ရလဒ်ကတော့ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နဲ့ သန်းပေါင်းများစွာသော လူသားတွေ သေကြေပျက်စီးခဲ့ရတာပါပဲ။ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေက ယူဂိုဆလားဗီးယား (Yugoslavia) ပြိုကွဲမှုမှာလည်း လူမျိုးရေး၊ ဘာသာရေးအပေါ် အခြေခံတဲ့ National Identity တွေ ထိန်းမနိုင်သိမ်းမရ ပဋိပက္ခဖြစ်ခဲ့ကြလို့ နိုင်ငံတစစီ ပြိုကွဲခဲ့ရပါတယ်။
ဒါဆိုရင် National Identity ကို ဘယ်လို ထိန်းကြောင်းမလဲ။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ရေရှည်ငြိမ်းချမ်းစွာ ရပ်တည်နိုင်ဖို့အတွက် National Identity ကို နည်းလမ်း ၃ ခုနဲ့ သေသေချာချာ ထိန်းကြောင်းရပါမယ်။
**၁။ သီးခြားဖယ်ကျဉ်ခြင်း (Exclusion) မဟုတ်ဘဲ ပါဝင်စုံလင်ခြင်း (Inclusion) အပေါ် အခြေခံရပါမယ်။**
National Identity ဆိုတာ သွေးစည်းမှု၊ လူမျိုး သို့မဟုတ် ဘာသာတူရုံနဲ့ တည်ဆောက်တာ မဟုတ်ရပါဘူး။ ဒီနိုင်ငံမှာ မှီတင်းနေထိုင်ကြတဲ့၊ ဒီနိုင်ငံကို ချစ်ကြတဲ့ မတူညီတဲ့ လူမျိုး၊ ဘာသာ၊ ယဉ်ကျေးမှုပေါင်းစုံပါဝင်တဲ့ **Civic National Identity (နိုင်ငံသားဖြစ်မှုအပေါ် အခြေခံသော အမျိုးသားရေးဝါဒ)** ကို တည်ဆောက်ရပါမယ်။ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံကို ကြည့်ပါ။ ဘာသာစကား ၄ မျိုး ပြောကြပေမဲ့ "ဆွစ်ဇာလန် နိုင်ငံသား" ဆိုတဲ့ ဘုံစံတန်ဖိုးအောက်မှာ စည်းလုံးနေကြတာပါ။
**၂။ သမိုင်းကို သင်ခန်းစာယူပြီး ပစ္စုပ္ပန်စံတန်ဖိုးတွေကို မြှင့်တင်ရပါမယ်။**
အတိတ်က အောင်မြင်မှုတွေကို ဂုဏ်ယူသလို၊ အတိတ်က အမှားတွေကိုလည်း ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ဝန်ခံရပါမယ်။ အမျိုးသားရေးဝါဒဆိုတာ အတိတ်မှာ သောင်တင်နေတာမဟုတ်ဘဲ အနာဂတ်အတွက် "ဒီမိုကရေစီ၊ လူ့အခွင့်အရေး၊ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး" ဆိုတဲ့ ဘုံတန်ဖိုးတွေအပေါ်မှာ တည်ဆောက်ရပါမယ်။
**၃။ ပညာရေးနဲ့ အသိပညာပေးမှုကို ထိရောက်စွာ သုံးရပါမယ်။**
National Identity ဆိုတာ အမုန်းတရားကို ရောင်းစားပြီး တည်ဆောက်လို့မရပါဘူး။ စာသင်ကျောင်းတွေ၊ မီဒီယာတွေနဲ့ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းကနေတစ်ဆင့် မတူကွဲပြားမှုကို လေးစားတတ်တဲ့၊ အပြန်အလှန် စာနာစိတ်ရှိတဲ့ နိုင်ငံသားကောင်းစိတ်ဓာတ် (Civic Consciousness) ကို ပျိုးထောင်ပေးရပါမယ်။
---
**(20:00 - 25:00) အပိုင်း (၄) - နိဂုံးနှင့် နှလုံးသားထဲ စွဲကျန်ရစ်စေမည့် အတွေး**
မိတ်ဆွေတို့ရေ ...။
ဒီနေ့ ကျွန်တော်တို့ ပြောခဲ့တာတွေကို ပြန်ပြီး ခြုံငုံကြည့်ရအောင်။
**Political Identity** ဆိုတာ ငါတို့ ရပ်တည်တဲ့ စံတန်ဖိုးနဲ့ ခံယူချက် ဖြစ်ပါတယ်။
**Political Structure** ဆိုတာ ငါတို့ ငြိမ်းချမ်းစွာ ယှဉ်တွဲနေထိုင်နိုင်အောင် ကာကွယ်ပေးထားတဲ့ စနစ်နဲ့ မူဘောင် ဖြစ်ပါတယ်။
**National Identity** ဆိုတာ မတူကွဲပြားတဲ့ ငါတို့ကို တစ်ခုတည်းသော အနာဂတ်ဆီ ခေါ်ဆောင်သွားတဲ့ ဘုံစိတ်ဓာတ်နဲ့ အသက်ဝိညာဉ် ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအရာ သုံးခုဟာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ခွဲခြားလို့မရဘဲ အပြန်အလှန် ဆက်စပ်နေပါတယ်။ Structure ကောင်းမှ Identity တွေ လွတ်လပ်စွာ ပွင့်လန်းနိုင်မယ်၊ Identity တွေ မှန်ကန်မှ ရေရှည်ခိုင်မာတဲ့ National Identity ဆိုတာ ဖြစ်လာမှာပါ။
ကျွန်တော် ဗီဒီယိုကို မသိမ်းခင် မိတ်ဆွေတို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ မေးခွန်းတစ်ခု မေးခဲ့ချင်ပါတယ်။
**"ငါတို့ဟာ ဒီနိုင်ငံအတွက် ဘယ်လို National Identity မျိုးကို တည်ဆောက်ချင်တာလဲ။"**
မုန်းတီးခြင်းနဲ့ ဖယ်ကျဉ်ခြင်းတွေအပေါ်မှာ တည်ဆောက်ထားတဲ့ ခဏတာ အမျိုးသားရေးဝါဒလား။
ဒါမှမဟုတ် ... မတူကွဲပြားမှုတွေကို ရင်ခွင်ပိုက်ပြီး တန်းတူညီမျှမှု၊ တရားမျှတမှုနဲ့ လွတ်လပ်မှုအပေါ်မှာ တည်ဆောက်ထားတဲ့ ရေရှည်ခိုင်မာတဲ့ အမျိုးသားရေး စိတ်ဓာတ်လား။
အဖြေဟာ ကျွန်တော်တို့တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ အသိဉာဏ်၊ ခံယူချက်နဲ့ ဒီနေ့ အတူတကွ ရွေးချယ်မှုတွေအပေါ်မှာပဲ မူတည်နေပါတယ်။
တိုင်းပြည်တစ်နိုင်ငံရဲ့ အနာဂတ်ဆိုတာ အထက်က အာဏာပိုင်တွေရဲ့ လက်ထဲမှာချည်းပဲ ရှိတာမဟုတ်ပါဘူး။ မိမိကိုယ်ကို ပညာသတိနဲ့ ပုံဖော်နေကြတဲ့ ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံသားတစ်ဦးချင်းစီရဲ့ နှလုံးသားနဲ့ အသိဉာဏ်ထဲမှာ ရှိနေတာပါ။
ဒီနေ့ ဆွေးနွေးချက်အပေါ် မိတ်ဆွေတို့ရဲ့ အမြင်တွေကိုလည်း အောက်က Comment မှာ မျှဝေပေးခဲ့ကြပါဦး။ အားလုံးကို ကျေးဇူးအများကြီးတင်ပါတယ် ... နောက်ဗီဒီယိုမှာ ပြန်တွေ့ကြတာပေါ့။
