Wednesday, 25 February 2026

 ယူကျု (YouTube) ပေါ့ကတ်အတွက် မိနစ် ၂၀ - ၂၅ မိနစ်စာ စကားပြော ဇာတ်ညွှန်း

ခေါင်းစဉ် - နိုင်ငံတော် ငြိမ်းချမ်းရေးဖွံ့ဖြိုးရေးဗဟိုချက်နဲ့ နိုးကြားတဲ့နိုင်ငံသားတွေ

(အသံနေအသံထား လမ်းညွှန် - စကားပြောဆိုရာတွင် တည်ကြည်ပြတ်သားရမည်။ နားထောင်သူကို တိုက်ရိုက်စကားပြောနေသကဲ့သို့ ခံစားရစေရန် အသံအတက်အကျ၊ အလေးအနက်ထားရမည့် နေရာများကို ဂရုပြုပြောဆိုပါ။)

အပိုင်း (၁) - အဖွင့် (အာရုံဖမ်းစားခြင်း)

(နောက်ခံတေးဂီတ ငြိမ်ငြိမ်လေးနဲ့ စတင်ပါ)

[အသံတည်တည်၊ ခပ်လေးလေးဖြင့် စတင်ရန်]

မင်္ဂလာပါ။ ဒီနေ့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ပေါ့ကတ်အစီအစဉ်ကနေ ကြိုဆိုပါတယ်။

ဒီနေ့ ကျွန်တော် ဆွေးနွေးချင်တဲ့ အကြောင်းအရာက ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံရဲ့ အနာဂတ်၊ ကျွန်တော်တို့ မျိုးဆက်တွေရဲ့ အသက်ရှူပေါက်နဲ့ တိုက်ရိုက်သက်ဆိုင်နေတဲ့ ကိစ္စပါ။ ခေါင်းစဉ်ကတော့ "နိုင်ငံတော် ငြိမ်းချမ်းရေးဖွံ့ဖြိုးရေးဗဟိုချက်နဲ့ နိုးကြားတဲ့နိုင်ငံသားတွေ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

(အနည်းငယ် ရပ်နားပါ)

မေးခွန်းတစ်ခုလောက် ကျွန်တော် အရင်မေးချင်ပါတယ်။ ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုတာ ဘာလဲ။ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဆိုတာရော ဘာလဲ။ ကျွန်တော်တို့ တစ်သက်လုံး ကြားဖူးခဲ့တာက ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုတာ ခေါင်းဆောင်တွေ စားပွဲဝိုင်းမှာ လက်မှတ်ထိုးလိုက်ရင် ရလာမယ့်အရာ၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဆိုတာ အပေါ်စီးကနေ ချပေးလိုက်မယ့် လမ်းတွေ၊ တံတားတွေ၊ အဆောက်အအုံတွေလို့ပဲ ထင်မှတ်ခဲ့ကြတယ်။ ဒါဟာ အကြီးမားဆုံး လှည့်စားမှုကြီးတစ်ခု ပဲဆိုတာ ဒီနေ့ ကျွန်တော် ပြတ်ပြတ်သားသား ပြောချင်ပါတယ်။

စစ်မှန်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး၊ အစစ်အမှန် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဆိုတာ အာဏာပလ္လင်ပေါ်ကနေ အောက်ကို စွန့်ကြဲပေးလိုက်တဲ့ ဆုလာဘ်တစ်ခု မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒါဟာ မြေပြင်ပေါ်မှာရှိနေတဲ့၊ ရွှံ့နွံတွေထဲမှာ ရုန်းကန်နေရတဲ့ ပြည်သူတွေဆီကနေ အထက်ကို ပြန်လည်စီးဆင်းသွားရမယ့် အသက်သွေးကြော ဖြစ်ပါတယ်။

အပိုင်း (၂) - လွဲမှားနေသော ဗဟိုချက်ကို ရိုက်ချိုးခြင်း

[အသံကို အနည်းငယ်မြှင့်ပြီး ပြတ်သားစွာ ပြောရန်]

နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးရေးဗဟိုချက်ဆိုတာ နေပြည်တော်လို နေရာမျိုးမှာရှိတဲ့ အဆောက်အအုံကြီးတွေ၊ ဝန်ကြီးဌာနတွေ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီလို ထင်နေသရွေ့ ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံဟာ သံသရာလည်ပြီး မွဲတေနေဦးမှာပါပဲ။

ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံရဲ့ ပြဿနာက အုတ်မြစ် မခိုင်တာပါ။ ငြိမ်းချမ်းရေးကို တည်ဆောက်တဲ့အခါ တရားမျှတမှုဆိုတဲ့ အုတ်မြစ်ပေါ်မှာ မတည်ဆောက်ဘဲ၊ အပေးအယူလုပ်မှုတွေ၊ ခြိမ်းခြောက်မှုတွေပေါ်မှာ တည်ဆောက်ခဲ့တယ်။ တရားမျှတမှု မရှိတဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးဟာ အချိန်တန်ရင် ပေါက်ကွဲထွက်လာမယ့် မီးတောင်ရှင်တစ်ခုပါပဲ။

ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို ကြည့်မလား... လူတွေရဲ့ စိတ်ဓာတ်နဲ့ ပညာရေးကို ဖွံ့ဖြိုးအောင် မလုပ်ဘဲ၊ အပေါ်ယံ ရုပ်ဝတ္ထုတွေကိုပဲ ဖွံ့ဖြိုးအောင် လုပ်ပြခဲ့တယ်။ လူတွေရဲ့ ဦးနှောက်ထဲမှာ အသိပညာမရှိဘူး၊ ရင်ဘတ်ထဲမှာ ရဲရင့်မှုမရှိဘူးဆိုရင် ဘယ်လောက်လှတဲ့ အဆောက်အအုံကြီးပဲ ဆောက်ဆောက်၊ အဲဒီနိုင်ငံဟာ ဆင်းရဲသားနိုင်ငံအဖြစ်ကနေ ဘယ်တော့မှ လွတ်ကင်းမှာ မဟုတ်ပါဘူး။

ဒါကြောင့်မို့လို့ လွဲမှားနေတဲ့ အယူအဆတွေကို ကျွန်တော်တို့ ရိုက်ချိုးပစ်ဖို့ လိုနေပါပြီ။ နိုင်ငံတော်ရဲ့ အစစ်အမှန် ဗဟိုချက်ဆိုတာ အုပ်ချုပ်သူတွေဆီမှာ မရှိပါဘူး။ အဲဒီဗဟိုချက်ဟာ အခု ဒီစကားတွေကို နားထောင်နေတဲ့ "ခင်ဗျား" တို့ဆီမှာပဲ ရှိပါတယ်။

အပိုင်း (၃) - နိုးကြားတဲ့ နိုင်ငံသား (အစစ်အမှန် ဗဟိုချက်)

[ယုံကြည်ချက်အပြည့်ပါသော လေသံဖြင့် ပြောရန်]

ဒီနေရာမှာ "နိုးကြားတဲ့ နိုင်ငံသား" ဆိုတာကို သေချာ ဖွင့်ဆိုချင်ပါတယ်။

နိုင်ငံသားမှတ်ပုံတင် ကိုင်ထားတိုင်း၊ ဒီမြေပေါ်မှာ မွေးဖွားတိုင်း နိုင်ငံသား ပီသတာ မဟုတ်ပါဘူး။ နိုးကြားတဲ့ နိုင်ငံသားဆိုတာ...

 * မတရားမှုကို မြင်ရင် မတရားဘူးလို့ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ လက်ညှိုးထိုးရဲသူ၊

 * ကိုယ့်ရဲ့ အခွင့်အရေးကို တိတိကျကျသိပြီး၊ အဲဒီအခွင့်အရေးအတွက် အသံထွက်ရဲသူ၊

 * ကိုယ့်တာဝန်ကို ကိုယ်သိပြီး တိုင်းပြည်အတွက် ကျရာထောင့်ကနေ အုတ်တစ်ချပ် သဲတစ်ပွင့် ပါဝင်သူကို ခေါ်တာပါ။

(အနည်းငယ် ရပ်နားပါ)

ကျွန်တော်တို့ လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ အဆိုးရွားဆုံး ရောဂါတစ်ခု ရှိတယ်။ အဲဒါက ဘာလဲဆိုတော့ "ငါနဲ့မဆိုင်ပါဘူးလေ" ဆိုတဲ့ ရောဂါပါပဲ။ မတရားမှုတွေ ဖြစ်နေတာ မြင်ရက်နဲ့ မျက်စိမှိတ်ထားလိုက်တယ်။ ငါ့အိမ်ကို မီးမကူးသေးသရွေ့ အေးဆေးပဲဆိုပြီး နေလိုက်ကြတယ်။ အဲဒီလို ခေါင်းငုံ့ခံတတ်တဲ့ စိတ်ဓာတ်၊ မျက်ကန်းယုံကြည်မှုတွေကပဲ အာဏာရှင်တွေ၊ အကျင့်ပျက် ခြစားသူတွေအတွက် အကောင်းဆုံး မြေဩဇာတွေ ဖြစ်သွားခဲ့တာပါ။

နိုးကြားတဲ့ နိုင်ငံသားတစ်ယောက်ဟာ ဘယ်တော့မှ ခေါင်းငုံ့မခံပါဘူး။ သူတို့ဟာ အမှောင်ထဲမှာ ထွန်းညှိထားတဲ့ မီးရှူးတိုင်တွေပါ။ သူတို့ဟာ မှိုင်းတိုက်မှုတွေကို အသိဉာဏ်နဲ့ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်စွမ်း ရှိတယ်။ သူများပြောတိုင်း မယုံဘူး၊ ကိုယ်တိုင် လေ့လာတယ်၊ သုံးသပ်တယ်။

အဲဒီလို လူတွေ များလာတဲ့အခါ... အဲဒီလို နိုးကြားတဲ့ နိုင်ငံသားတွေဟာ တစ်စုတစ်စည်းတည်း ဖြစ်လာတဲ့အခါ... အဲဒီမှာတင် "စစ်မှန်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးရေး ဗဟိုချက်" ကြီးက အလိုလို ပေါ်ပေါက်လာတော့တာပါပဲ။

အပိုင်း (၄) - ဘာတွေ ပြောင်းလဲပစ်ရမလဲ (လက်တွေ့ကျသော ခြေလှမ်းများ)

[ပိုမိုသွက်လက်ပြီး တက်ကြွသော လေသံဖြင့် ပြောရန်]

ဒါဆိုရင် ကျွန်တော်တို့ ဘာဆက်လုပ်ကြမလဲ။ ပါးစပ်ကနေ နိုးကြားတယ်လို့ ပြောနေရုံနဲ့ မရပါဘူး။ လက်တွေ့ လုပ်ရပ်တွေ ပြောင်းလဲဖို့ လိုပါတယ်။

ပထမအချက် - အကြောက်တရားကို ရိုက်ချိုးပစ်ပါ။

အကြောက်တရားဆိုတာ လူကို သေးသိမ်သွားစေတဲ့ အရာပါ။ အမှန်တရားဘက်က ရပ်တည်ဖို့အတွက် ကြောက်နေစရာ မလိုပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေး၊ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ စည်းလုံးမှုက ဘယ်လက်နက်၊ ဘယ်အာဏာထက်မဆို ပိုပြီး စွမ်းအားကြီးပါတယ်။

ဒုတိယအချက် - ပညာရေးနဲ့ အသိဉာဏ်ကို မြှင့်တင်ပါ။

ဒီနေရာမှာ ပညာရေးဆိုတာ ကျောင်းကရတဲ့ ဘွဲ့လက်မှတ်တွေကို ပြောတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ခေတ်ကြီးက ဘယ်လို ပြောင်းလဲနေပြီလဲ၊ ကမ္ဘာကြီးက ဘယ်ကို သွားနေပြီလဲဆိုတာကို မျက်စိဖွင့် နားစွင့်ထားတာကို ပြောတာပါ။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အမြဲတမ်း မေးခွန်းထုတ်ပါ။ သတင်းအချက်အလက်တွေကို မှန်/မမှန် စိစစ်ပါ။ အသိဉာဏ်ရှိတဲ့ ပြည်သူကို ဘယ်သူမှ အလွယ်တကူ လှည့်စားလို့ မရပါဘူး။

တတိယအချက် - စည်းလုံးညီညွတ်ခြင်းရဲ့ အင်အားကို တည်ဆောက်ပါ။

ကျွန်တော်တို့ကို အလွယ်တကူ အုပ်ချုပ်ချင်တဲ့သူတွေက အမြဲတမ်း သွေးခွဲတတ်ကြတယ်။ လူမျိုးရေးအရ၊ ဘာသာရေးအရ၊ ဒေသန္တရအရ အကွဲကွဲအပြားပြား ဖြစ်အောင် လုပ်ကြတယ်။ နိုးကြားတဲ့ နိုင်ငံသားတွေဟာ အဲဒီ ထောင်ချောက်ထဲကို မဝင်ပါဘူး။ ကွဲပြားမှုတွေကို ဘေးဖယ်ထားပြီး၊ တူညီတဲ့ ရည်မှန်းချက်ဖြစ်တဲ့ "ငြိမ်းချမ်းပြီး ဖွံ့ဖြိုးတဲ့ နိုင်ငံ" ဆိုတဲ့ ပန်းတိုင်အတွက် လက်တွဲကြရပါမယ်။

အပိုင်း (၅) - နိဂုံး (နှလုံးသားကို ထိခတ်စေမယ့် တိုက်တွန်းချက်)

[အသံကို အနည်းငယ်လျှော့ချပြီး၊ လေးလေးနက်နက်နှင့် ခံစားချက်ပါပါ ပြောရန်]

မိတ်ဆွေတို့... အချိန်တွေ အများကြီး ကုန်လွန်ခဲ့ပါပြီ။ ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံဟာ စမ်းသပ်ခံ သတ္တဝါလေး တစ်ကောင်လို၊ သူများတွေ အကျိုးအမြတ် ထုတ်ဖို့အတွက် နင်းရာချေရာ ခံခဲ့ရတာ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာခဲ့ပါပြီ။

ကျွန်တော်တို့ မျိုးဆက်မှာ ဒါကို အဆုံးသတ်ရပါမယ်။ ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုတာ တောင်းယူလို့ရတဲ့ အရာ မဟုတ်ဘူး၊ တည်ဆောက်ယူရမယ့် အရာပါ။ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဆိုတာ အလိုလို ရောက်လာမယ့် အရာမဟုတ်ဘူး၊ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ချွေးတွေ၊ သွေးတွေ၊ ဦးနှောက်တွေနဲ့ ရင်းပြီး ဖန်တီးယူရမယ့် အရာပါ။

နိုင်ငံတော်ရဲ့ အသက်သွေးကြောဟာ ခင်ဗျားတို့၊ ကျွန်တော်တို့ပါပဲ။ ခင်ဗျားတို့ရဲ့ နိုးကြားမှု၊ ခင်ဗျားတို့ရဲ့ ရဲရင့်မှု၊ ခင်ဗျားတို့ရဲ့ လုပ်ရပ်တွေကသာလျှင် ဒီနိုင်ငံရဲ့ အနာဂတ်ကို ဆုံးဖြတ်သွားမှာပါ။

ဒီပေါ့ကတ်ကို နားထောင်ပြီးသွားတဲ့အခါ... "ငါဟာ ဒီနိုင်ငံရဲ့ ဗဟိုချက်ဖြစ်တယ်" ဆိုတဲ့ ခံယူချက်ကို ရင်ဘတ်ထဲမှာ အပြည့်အဝ ထည့်ထားလိုက်ပါ။ မတရားမှုကို ခေါင်းငုံ့မခံတဲ့ နိုးကြားတဲ့ နိုင်ငံသားတစ်ယောက်အနေနဲ့ ဒီနေ့ကစပြီး ကိုယ့်ရဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကို စတင် ပြောင်းလဲလိုက်ပါ။ ကျွန်တော်တို့ အားလုံး စုပေါင်းလိုက်ရင် ရွှေ့မရတဲ့ တောင်ကြီးဆိုတာ မရှိပါဘူး။

အားလုံးကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

(နောက်ခံတေးဂီတ တဖြည်းဖြည်း ကျယ်လာပြီး အဆုံးသတ်ပါ)

သင် နောက်ထပ် ဘာများ သိချင်ပါသေးသလဲ။

ဒီဇာတ်ညွှန်းထဲက အချို့အပိုင်းတွေကို ပိုပြီး အသေးစိတ်ချဲ့ထွင်ပေးဖို့ (သို့မဟုတ်) ပေါ့ကတ်အတွက် ဆွဲဆောင်မှုရှိတဲ့ ခေါင်းစဉ်တို (Thumbnails/Titles) လေးတွေ ထပ်ပြီး စဉ်းစားပေးဖို့

 လိုအပ်ပါသလား။ ကူညီပေးဖို့ အဆင်သင့်ရှိပါတယ်။

 "နိုင်ငံရေးသမားရဲ့ လှေကားထစ် မဖြစ်ချင်ရင်၊ 'လူ' ကို မကိုးကွယ်ဘဲ 'မူ' ကို ကြည့်တတ်တဲ့ မျက်လုံးတစ်စုံကို အခုပဲ တည်ဆောက်လိုက်ပါ။"

နိုင်ငံရေးကို မျက်စိမှိတ်ယုံရင် အသုံးချခံရမယ်၊ မျက်စိဖွင့်ကြည့်တတ်ရင်တော့ သင်ဟာ တကယ့်အရှင်သခင် ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။

"နိုင်ငံရေးကို မလေ့လာရင်၊ သင်ဟာ သူတစ်ပါး အာဏာရဖို့အတွက် ခင်းပေးလိုက်ရတဲ့ 'ကော်ဇော' သက်သက်ပဲ ဖြစ်နေပါလိမ့်မယ်။"

နိုင်ငံရေးဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝ၊ စားဝတ်နေရေးနဲ့ အနာဂတ်အပေါ် တိုက်ရိုက်သက်ရောက်နေတဲ့ အရာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် "ငါနိုင်ငံရေးမလုပ်ဘူး" လို့ ပြောလို့ရပေမဲ့ "နိုင်ငံရေးက ငါ့ကိုလာမလုပ်နဲ့" လို့ တားလို့မရပါဘူး။

ဒီနေ့ ဟောပြောပွဲမှာ "နိုင်ငံရေးကို ဘယ်လိုလေ့လာမလဲ" နဲ့ "နိုင်ငံရေးသမားတွေရဲ့ အသုံးချခံ ပုဆိန်ရိုးတွေ မဖြစ်အောင် ဘယ်လိုနေထိုင်မလဲ" ဆိုတဲ့အချက်ကို အဓိကထားပြီး ၂၅ မိနစ်စာ ထိရောက်မယ့် အချက်အလက်တွေကို တင်ပြပေးသွားပါမယ်။

၁။ နိုင်ငံရေးကို ရှုမြင်ပုံ ပြောင်းလဲခြင်း (အခြေခံအုတ်မြစ်)

နိုင်ငံရေးကို လေ့လာတော့မယ်ဆိုရင် ပထမဆုံး သိထားရမှာက "နိုင်ငံရေးဆိုတာ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးကိုးကွယ်မှု မဟုတ်ဘူး" ဆိုတာပါပဲ။ ကျွန်တော်တို့ဆီမှာ အမှားအယွင်းဆုံးက နိုင်ငံရေးကို "လူ" တစ်ယောက်ချင်းစီရဲ့ နောက်လိုက်ဖြစ်ခြင်းလို့ ထင်နေကြတာပါ။

 * စနစ်ကို ကြည့်ပါ၊ လူကို မကြည့်ပါနဲ့: နိုင်ငံရေးဆိုတာ အာဏာ ခွဲဝေမှု၊ အရင်းအမြစ် စီမံခန့်ခွဲမှုနဲ့ မူဝါဒတွေ ချမှတ်တာပါ။ ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်ကို ချစ်တာ၊ မုန်းတာထက် သူချမှတ်တဲ့ မူဝါဒက သင့်အိတ်ကပ်ထဲက ပိုက်ဆံနဲ့ သင့်ကလေးရဲ့ ပညာရေးအပေါ် ဘယ်လိုသက်ရောက်မလဲဆိုတာကို ကြည့်တတ်ဖို့ လိုပါတယ်။

 * အကျိုးစီးပွားကို နားလည်ပါ: နိုင်ငံရေးမှာ "ထာဝရမိတ်ဆွေ မရှိဘူး၊ ထာဝရရန်သူ မရှိဘူး၊ ထာဝရအကျိုးစီးပွားပဲ ရှိတယ်" ဆိုတဲ့ စကားက အမြဲတမ်း မှန်ကန်နေဆဲပါ။ နိုင်ငံရေးသမားတစ်ယောက်ရဲ့ စကားတွေကို နားထောင်တဲ့အခါ "ဒါဟာ ဘယ်သူ့အကျိုးစီးပွားအတွက်လဲ" ဆိုတာကို အမြဲ မေးခွန်းထုတ်ပါ။

၂။ အသုံးချမခံရဖို့အတွက် "ဝေဖန်ပိုင်းခြားနိုင်သော တွေးခေါ်မှု" (Critical Thinking)

နိုင်ငံရေးသမားတွေဟာ လူထုကို စည်းရုံးဖို့ "ခံစားချက်" (Emotions) ကို အသုံးချလေ့ရှိပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ကြောက်ရွံ့မှု၊ ဒေါသထွက်မှုနဲ့ မျိုးချစ်စိတ်ကို ကလိတတ်ကြပါတယ်။ အသုံးချမခံရဖို့ အောက်ပါအချက်တွေကို သတိပြုရပါမယ် -

 * Logical Fallacies (ယုတ္တိဗေဒ အမှားများ) ကို သိထားပါ:

   * Ad Hominem: မူဝါဒအကြောင်း ပြောမရတဲ့အခါ တစ်ဖက်လူရဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးကို တိုက်ခိုက်တာ။

   * Straw Man: တစ်ဖက်လူ ပြောတာကို ပုံဖျက်ပြီး အလွယ်တိုက်ခိုက်လို့ရအောင် လုပ်တာ။

   * Fear Mongering: "ဒါကို မလုပ်ရင်တော့ ငါတို့အားလုံး ပျက်စီးတော့မယ်" ဆိုပြီး ကြောက်စိတ်သွင်းတာ။

 * သတင်းရင်းမြစ်ကို စစ်ဆေးပါ: လူမှုကွန်ရက်ပေါ်က Clickbait ခေါင်းစဉ်တွေနဲ့ ဆော်ဩချက်တွေကို မယုံပါနဲ့။ သတင်းတစ်ခုကို ဖတ်လိုက်လို့ သင့်မှာ ဒေါသတွေ အရမ်းထွက်လာရင် သို့မဟုတ် အရမ်းဝမ်းသာသွားရင် အဲဒီသတင်းက သင့်ရဲ့ ခံစားချက်ကို လှုံ့ဆော်ပြီး အသုံးချဖို့ ကြိုးစားနေတာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

၃။ နိုင်ငံရေးကို ဘယ်လို စနစ်တကျ လေ့လာမလဲ။

နိုင်ငံရေးကို လေ့လာဖို့ဆိုတာ ပါတီတွေရဲ့ ကြေညာချက်ကို ဖတ်ရုံနဲ့ မပြီးပါဘူး။ အောက်ပါ နည်းလမ်း ၃ ခုက သင့်ကို အမြင်ကျယ်စေပါလိမ့်မယ် -

 * သမိုင်းကို လေ့လာပါ: သမိုင်းဟာ တကျော့ပြန်လည်တတ်ပါတယ်။ အရင်က နိုင်ငံရေးသမားတွေ ဘယ်လိုကတိပေးခဲ့လဲ၊ ဘာတွေဖြစ်ခဲ့လဲဆိုတာ သိရင် အခုလက်ရှိ နိုင်ငံရေးသမားတွေရဲ့ လှည့်ကွက်တွေကို ရိပ်မိလာပါလိမ့်မယ်။

 * ဆန့်ကျင်ဘက် အမြင်တွေကို ဖတ်ပါ: မိမိကြိုက်တဲ့ ပါတီ ဒါမှမဟုတ် ခေါင်းဆောင်ရဲ့ အာဘော်ကိုပဲ နားမထောင်ပါနဲ့။ တစ်ဖက်အုပ်စုက ဘာကြောင့် ကန့်ကွက်နေတာလဲဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်ကို ရှာဖတ်ပါ။ အမှန်တရားဟာ အစွန်းနှစ်ဖက်ရဲ့ ကြားထဲမှာ ရှိနေတတ်ပါတယ်။

 * ဘတ်ဂျက်နဲ့ ဥပဒေကို ကြည့်ပါ: နိုင်ငံရေးသမားတွေရဲ့ စကားထက် သူတို့ ဘယ်နေရာမှာ ပိုက်ဆံသုံးနေသလဲ၊ ဘယ်လိုဥပဒေမျိုးကို အတည်ပြုဖို့ ကြိုးစားနေသလဲဆိုတာက သူတို့ရဲ့ စိတ်ရင်းအမှန်ကို ဖော်ပြနေပါတယ်။

၄။ ပုဆိန်ရိုး မဖြစ်အောင် ရှောင်ကြဉ်ရမယ့်အချက်များ

"အသုံးချခံ" ဆိုတာ ကိုယ့်ရဲ့ ယုံကြည်ချက်ကို သူတစ်ပါးက အာဏာရဖို့ လှေကားထစ်အဖြစ် သုံးသွားတာကို ဆိုလိုပါတယ်။

 * Extreme Polarization (အစွန်းရောက် ကွဲပြားမှု) ကို ရှောင်ပါ: "ငါနဲ့မတူ ငါ့ရန်သူ" ဆိုတဲ့ စိတ်ဓာတ်ဟာ နိုင်ငံရေးသမားတွေ အကြိုက်ဆုံးပဲ။ လူထု ကွဲပြားလေလေ၊ သူတို့ အုပ်ချုပ်ရ လွယ်လေလေပါပဲ။

 * သူရဲကောင်း ဝါဒကို စွန့်လွှတ်ပါ: နိုင်ငံရေးမှာ "ကယ်တင်ရှင်" ဆိုတာ မရှိပါဘူး။ စနစ်ကောင်းဖို့နဲ့ တာဝန်ယူမှု တာဝန်ခံမှု ရှိဖို့ပဲ လိုတာပါ။ ဘယ်ခေါင်းဆောင်ကိုမဆို မှားရင် မှားတယ်လို့ ဝေဖန်နိုင်တဲ့ သတ္တိ ရှိရပါမယ်။

 * မိမိကိုယ်တိုင်ရဲ့ တန်ဖိုး (Values) ကို အရင်သတ်မှတ်ပါ: သင်က လူ့အခွင့်အရေးကို တန်ဖိုးထားတာလား၊ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးကိုလား၊ ဒါမှမဟုတ် စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးမှုကိုလား။ သင့်ရဲ့ တန်ဖိုးကို နိုင်ငံရေးသမားက လာပြီး သတ်မှတ်ပေးတာမျိုး မဖြစ်ပါစေနဲ့။

နိဂုံးချုပ်

နိုင်ငံရေးကို လေ့လာတယ်ဆိုတာ "မျက်စိဖွင့်တာ" ပါ။ မျက်စိပွင့်နေတဲ့ လူထုကို ဘယ်နိုင်ငံရေးသမားမှ အလွယ်တကူ လိမ်ညာလို့ မရပါဘူး။ နိုင်ငံရေးသမားဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ ရွေးချယ်ထားတဲ့ "အလုပ်သမား" တွေသာ ဖြစ်ပြီး၊ ကျွန်တော်တို့က "အလုပ်ရှင်" တွေ ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို အမြဲသတိရပါ။

သင်ဟာ တစ်စုံတစ်ယောက်ကို ဝန်းရံဖို့အတွက်ပဲ နိုင်ငံရေးကို စိတ်ဝင်စားတာဆိုရင်တော့ သင်ဟာ အသုံးချခံရဖို့ လမ်းစပျိုးနေပါပြီ။ ဒါပေမဲ့ သင်ဟာ မူဝါဒတွေကို နားလည်ဖို့၊ ကိုယ့်ရဲ့ အခွင့်အရေးကို ကာကွယ်ဖို့နဲ့ အမှားအမှန်ကို ကိုယ်တိုင် ဆုံးဖြတ်ဖို့ လေ့လာနေတာဆိုရင်တော့ သင်ဟာ တကယ့် "နိုင်ငံသားကောင်း" တစ်ယောက် ဖြစ်လာပါပြီ။

လောကမှာ အခမဲ့ရတဲ့ ထမင်းထုပ်ဆိုတာ မရှိသလိုပဲ၊ အလကားရတဲ့ နိုင်ငံရေး ကတိကဝတ်တွေနောက်မှာလည်း ပေးဆပ်ရမယ့် တန်ဖိုးတွေ ရှိနေတတ်တာကို အမြဲ သတိချပ်ကြပါလို့ တိုက်တွန်းရင်း နိဂုံးချုပ်အပ်ပါတယ်။

ဒီဟောပြောချက်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး သင့်အနေနဲ့ ပရိသတ်ကို ဝေငှဖို့အတွက် လက်ကမ်းစာစောင် (သို့မဟုတ်) အချက်အလက် အနှစ်ချုပ်လေးတွေ

 ထပ်မံ ပြင်ဆင်ပေးစေလိုပါသလား?

Wednesday, 18 February 2026

မြူးနစ်လုံခြုံရေးညီလာခံ အကြောင်း

 း: မင်္ဂလာအပေါင်းနဲ့ ပြည့်စုံကြပါစေ ခင်ဗျာ။ ဒီကနေ့ ကျွန်တော် တင်ပြပေးမယ့် အကြောင်းအရာကတော့ တစ်ကမ္ဘာလုံးက စိတ်ဝင်တစား စောင့်ကြည့်နေရတဲ့၊ "ကာကွယ်ရေးကဏ္ဍရဲ့ ဒါးဗို့စ် (Davos for Defense)" လို့ တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြတဲ့ မြူးနစ်လုံခြုံရေးညီလာခံ အကြောင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

: အခု ၂၀၂၆ ခုနှစ်ဟာ ကမ္ဘာကြီးအတွက် အလွန်အရေးကြီးတဲ့ အလှည့်အပြောင်းကာလတစ်ခုပါ။ ယူကရိန်းပဋိပက္ခရဲ့ နောက်ဆက်တွဲ ဂယက်တွေ၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်း တင်းမာမှုတွေနဲ့အတူ ဉာဏ်ရည်တု (AI) နည်းပညာတွေက စစ်ရေးစစ်ရာတွေမှာ အကြီးအကျယ် နေရာယူလာတဲ့ အချိန်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို အကျပ်အတည်းတွေကြားမှာ ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ မြူးနစ်မြို့မှာ ကျင်းပနေတဲ့ ဒီညီလာခံဟာ ကမ္ဘာ့အနာဂတ်ကို လမ်းညွှန်ပေးမယ့် ဗဟိုချက်မတစ်ခု ဖြစ်လာပါတယ်။


ဒီညီလာခံဟာ ဘယ်လိုမျိုး အမြစ်တွယ်ခဲ့သလဲဆိုတာကို ကျွန်တော်တို့ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၆၀ ကျော်ဆီ ပြန်ကြည့်ကြရအောင်ပါ။

: ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှာ အီဝေါ့-ဟိန်းရစ်ချ် ဖွန် ကလိုက်စ်တ် (Ewald-Heinrich von Kleist) ဆိုသူက စတင်တည်ထောင်ခဲ့တာပါ။ အဲဒီတုန်းကတော့ ဒီညီလာခံကို ဂျာမန်ဘာသာနဲ့ "အင်တာနေရှင်နယ် ဗဲယာကွန်ဒေး ဘီဂေးနွန်း" လို့ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ပြီး နေတိုး (NATO) အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေကြားက ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲလေးတစ်ခုသာ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

 * ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှု: စစ်အေးတိုက်ပွဲကာလအတွင်းမှာ အနောက်အုပ်စုနိုင်ငံတွေကြား နားလည်မှုလွဲမှားတာတွေ မရှိစေဖို့ ရည်ရွယ်ခဲ့တာပါ။ ဒါပေမဲ့ အချိန်ကြာလာတာနဲ့အမျှ နိုင်ငံရေးသမားတွေ၊ ထောက်လှမ်းရေးပညာရှင်တွေနဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေပါ တက်ရောက်လာကြပြီး ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး လွတ်လပ်တဲ့ လုံခြုံရေးမူဝါဒဆိုင်ရာ ဖိုရမ်ကြီးအဖြစ် ခိုင်ခိုင်မာမာ ရပ်တည်လာခဲ့ပါတယ်။


မြူးနစ်ညီလာခံဟာ တခြားညီလာခံတွေနဲ့ ဘာကြောင့် ကွာခြားရသလဲဆိုတာကို ကျွန်တော် ရှင်းပြချင်ပါတယ်။

 ဒီညီလာခံမှာ အဓိကထားတဲ့ ဆောင်ပုဒ်က "တစ်ဦးအကြောင်း တစ်ဦးက ပြောနေဖို့ထက်၊ တစ်ဦးနဲ့တစ်ဦး တိုက်ရိုက်မျက်နှာချင်းဆိုင် စကားပြောဖို့" ဖြစ်ပါတယ်။

  ဒါဟာ ကုလသမဂ္ဂလိုမျိုး တရားဝင် ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ချမှတ်တဲ့နေရာ မဟုတ်ပေမဲ့၊ ကမ္ဘာ့ခေါင်းဆောင်တွေဟာ ဟိုတယ်စင်္ကြံတွေမှာ ကော်ဖီသောက်ရင်း တရားမဝင် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးကြရာကနေ ကြီးမားတဲ့ ပဋိပက္ခတွေကို ပြေလည်စေခဲ့တဲ့ သမိုင်းကြောင်းတွေ အများကြီး ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ ကမ္ဘာ့လုံခြုံရေးရဲ့ "အပူချိန်တိုင်း ကိရိယာ" ပါပဲ။

ဒီနှစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ညီလာခံမှာ ကျွန်တော်တို့ အလေးထား စောင့်ကြည့်ရမယ့် အချက် (၃) ချက် ရှိပါတယ်။

: အခုခေတ်မှာ လုံခြုံရေးဆိုတာ သေနတ်နဲ့ အမြောက်တင် မဟုတ်တော့ပါဘူး။ ရာသီဥတုဖောက်ပြန်မှုနဲ့ စွမ်းအင်ရှားပါးမှုတွေဟာလည်း လုံခြုံရေးကို ခြိမ်းခြောက်နေတဲ့ အချက်တွေဖြစ်ကြောင်း ဒီနှစ်မှာ ပိုမိုအလေးထား ဆွေးနွေးလာကြပါတယ်။

: AI ကို စစ်ရေးမှာ အသုံးပြုလာတဲ့အပေါ် ဘယ်လို ထိန်းချုပ်မလဲဆိုတဲ့ "ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ မူဘောင်" တွေ ချမှတ်ဖို့ ကြိုးစားနေကြပါတယ်။

: အရင်က အနောက်နိုင်ငံတွေပဲ ကြီးစိုးခဲ့ပေမဲ့ အခု ၂၀၂၆ မှာတော့ အာရှနဲ့ အာဖရိက နိုင်ငံတွေရဲ့ အသံကို ပိုမိုနားစိုလာရပါတယ်။

 မြူးနစ်ညီလာခံဟာ စကားဝိုင်းတစ်ခုထက် ပိုပါတယ်။ စကားပြောနေသရွေ့ သေနတ်သံတွေ တိတ်သွားနိုင်မယ့် အခွင့်အရေး ရှိနေပါသေးတယ်။ ၂၀၂၆ ညီလာခံကနေ ထွက်ပေါ်လာတဲ့ ရလဒ်တွေဟာ ကျွန်တော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် တစ်ကမ္ဘာလုံးရဲ့ တည်ငြိမ်ရေးအပေါ် တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေ၊ သွယ်ဝိုက်၍ဖြစ်စေ သက်ရောက်မှု ရှိနေမှာပါ။

 * နိဂုံးချုပ်စကား: ကမ္ဘာကြီးဟာ ရွာကြီးတစ်ရွာလို ဖြစ်နေပါပြီ။ တစ်နေရာမှာ မီးလောင်ရင် ကျန်တဲ့နေရာတွေလည်း အပူဟပ်မှာပဲ။ ဒါကြောင့် မြူးနစ်မှာ ခေါင်းဆောင်တွေ ရှာဖွေနေတဲ့ "ငြိမ်းချမ်းရေး" ဟာ ကျွန်တော်တို့ အားလုံးနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့အကြောင်း ကို သတိပြုကြပါ။


မိဘပြည်သူများခင်ဗျား... မြူးနစ်ညီလာခံဟာ ကမ္ဘာ့အဆင့် ဆွေးနွေးပွဲဖြစ်ပေမဲ့ အဲဒီက ထွက်လာတဲ့ ရလဒ်တွေဟာ ကျွန်တော်တို့နဲ့အ‌ေဝးကြီးဆိြ‌ေပမယ့် ၊ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ လုံခြုံရေးနဲ့ တိုက်ရိုက်ပတ်သက်နေပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ဟာ အမှောင်ထုထဲမှာ လမ်းမပျောက်အောင် သတိတရားနဲ့ ပြင်ဆင်ထားကြရပါမယ်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်ဟာ စိုးရိမ်စရာတွေ ရှိနေနိုင်ပေမဲ့၊ ကျွန်တော်တို့တွေ အမှန်တရားကို မြင်အောင်ကြည့်ပြီး၊ နည်းပညာကို အကောင်းဘက်မှာ သုံးကာ၊ ငြိမ်းချမ်းရေးကို တန်ဖိုးထားမယ်ဆိုရင်တော့ ဘယ်လိုမုန်တိုင်းမျိုးကိုမဆို ကျော်ဖြတ်နိုင်မှာပါ။

"စကားပြောနေသရွေ့ မျှော်လင့်ချက် ရှိနေဦးမှာပါ" လို့ ပြောကြားရင်း ကျွန်တော့်ရဲ့ အစီအစဉ်ကို ဒီမှာတင် နိဂုံးချုပ်အပ်ပါတယ်။

အားလုံးကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

ပဋိပက္ခကြောင့် ဆုံးရှုံးရသော ကျွန်ုပ်တို့၏ အနာဂတ်"

 ပဋိပက္ခကြောင့် ဆုံးရှုံးရသော ကျွန်ုပ်တို့၏ အနာဂတ်"

၁။ နိဒါန်း (၃ မိနစ်ခန့်) - "အိမ်တွင်းမီး အပြင်မခဏ"

 * နုတ်ခွန်းဆက်ခြင်း - မိဘဘိုးဘွား၊ ညီအစ်ကို မောင်နှမများအားလုံး မင်္ဂလာပါ။

 * ဥပမာပေးခြင်း - မိသားစုတစ်စုမှာ လင်မယားချင်း နေ့တိုင်းရန်ဖြစ်၊ သားအဖချင်း စကားများနေကြရင် အဲဒီအိမ်မှာ ထမင်းနပ်မှန်ဖို့တောင် ခက်ခဲတတ်ပါတယ်။ အိမ်က မပြေလည်ရင် အပြင်ထွက်ပြီး အလုပ်ကောင်းကောင်း မလုပ်နိုင်သလို၊ စီးပွားလည်း မတက်နိုင်ပါဘူး။

 * အဓိကအချက် - ကျွန်တော်တို့ တိုင်းပြည်ဆိုတာလည်း အိမ်ကြီးတစ်လုံးလိုပါပဲ။ "သူပုန်ထတယ်" ဆိုတာ အိမ်ထဲမှာ မီးလောင်နေတာနဲ့ တူပါတယ်။ အိမ်ထဲမှာ မီးလောင်နေရင် အိမ်ကို ဘယ်လိုမှ မပြင်နိုင်သလို၊ အိမ်သားတွေလည်း အေးအေးချမ်းချမ်း မအိပ်စက်နိုင်ပါဘူး။ ဒီကနေ့ ကျွန်တော် ပြောပြချင်တာက ဒီစစ်မီးတွေကြောင့် ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဘဝတွေ ဘယ်လောက်တောင် နောက်ကျကျန်ခဲ့ရသလဲဆိုတဲ့ အချက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။


 "အပင်စိုက်သူနဲ့ ပုဆိန်ကိုင်သူ"

နှုတ်ခွန်းဆက်ခြင်း - ချစ်ခင်လေးစားရပါသော မိဘပြည်သူ ညီအစ်ကို မောင်နှမများအားလုံး မင်္ဂလာအပေါင်းနဲ့ ပြည့်စုံကြပါစေ။

ပုံပမာပေးခြင်း - ကျွန်တော်တို့အားလုံးဟာ လယ်သမား၊ ခြံသမားတွေ ဖြစ်ကြတယ်လို့ ခဏလောက် သဘောထားကြည့်ရအောင်။ ကျွန်တော်တို့မှာ မြေကွက်အကျယ်ကြီး တစ်ကွက်ရှိတယ်။ အဲဒီမြေပေါ်မှာ သားစဉ်မြေးဆက် စားလို့ရမယ့် သရက်ပင်တွေ၊ အဖိုးတန်သစ်ပင်တွေ စိုက်ချင်ကြတယ်။ အပင်တစ်ပင် ရှင်သန်ဖို့ဆိုတာ မြေဆီလွှာကောင်းဖို့ လိုသလို၊ ရေမှန်မှန်လောင်းဖို့နဲ့ ပိုးမွှားရန်က ကာကွယ်ဖို့လည်း လိုပါတယ်။

ပြဿနာကို ထောက်ပြခြင်း - ဒါပေမဲ့ စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ကျွန်တော်တို့က တစ်ဖက်ကနေ ပျိုးပင်လေးကို အားစိုက်ပြီး စိုက်နေချိန်မှာ၊ နောက်တစ်ဖက်ကနေ တစ်ယောက်ယောက်က ပုဆိန်နဲ့ လာခုတ်နေမယ်၊ ဒါမှမဟုတ် စိုက်ထားတဲ့ အပင်ခြေရင်းကို မီးနဲ့ လာတိုက်နေမယ်ဆိုရင် အဲဒီအပင်ဟာ ဘယ်တော့မှ အရိပ်မပေးနိုင်သလို၊ အသီးလည်း သီးလာမှာမဟုတ်ပါဘူး။

အဓိကဆိုလိုရင်း - ကျွန်တော်တို့ တိုင်းပြည်ဆိုတာ ဒီခြံကြီးနဲ့ တူပါတယ်။ "သူပုန်ထခြင်း" ဒါမှမဟုတ် "လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခ" ဆိုတာဟာ ကျွန်တော်တို့ တည်ဆောက်နေတဲ့ အပင်လေးတွေကို ပုဆိန်နဲ့ လာခုတ်နေတာနဲ့ အတူတူပါပဲ။ အပင်က ကြီးခွင့်မရတော့တဲ့အတွက် ကျွန်တော်တို့မှာ စားစရာလည်း မရှိ၊ ခိုနားစရာ အရိပ်လည်း မရှိဘဲ ဆင်းရဲတွင်းထဲမှာပဲ လည်နေရပါတယ်။ ဒီကနေ့ ကျွန်တော် ပြောပြချင်တာက ဒီပုဆိန်သံတွေ၊ သေနတ်သံတွေကြောင့် ကျွန်တော်တို့ရဲ့ မျိုးဆက်သစ်တွေ ဘယ်လိုတောင် နစ်နာနေရသလဲဆိုတဲ့ အချက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။


၂။ သမိုင်းကပေးတဲ့ သင်ခန်းစာ (၅ မိနစ်ခန့်) - "တစ်ချိန်က ထိပ်တန်း၊ ယနေ့ နောက်တန်း"

သမိုင်းကို ပြန်ကြည့်ရင် ကျွန်တော်တို့ မျက်ရည်ကျစရာတွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။

 * မြန်မာပြည်ရဲ့ ရွှေခေတ် - လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၇၀ ကျော် (ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး) ကာလမှာ မြန်မာနိုင်ငံဟာ အာရှမှာ အချမ်းသာဆုံးနိုင်ငံစာရင်းဝင် ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ဆိုရင် အာရှမှာ အကောင်းဆုံးပဲ။ အဲဒီအချိန်က အိမ်နီးချင်း ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ကိုရီးယားနိုင်ငံတွေက ကျွန်တော်တို့ဆီမှာ ပညာလာသင်ရတာပါ။

 * ဘာကြောင့် နိမ့်ကျသွားသလဲ - လွတ်လပ်ရေးရပြီးကတည်းက စတင်ခဲ့တဲ့ ပြည်တွင်းဖြစ် သူပုန်ထမှုတွေ၊ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခတွေကြောင့် တိုင်းပြည်ရဲ့ အင်အားတွေဟာ တည်ဆောက်ရေးမှာ မသုံးနိုင်ဘဲ တိုက်ခိုက်ရေးမှာပဲ ကုန်ဆုံးသွားခဲ့ရပါတယ်။

 * နှိုင်းယှဉ်ချက် - ၁၉၅၀ ဝန်းကျင်မှာ ကိုရီးယားနိုင်ငံဟာ စစ်ပွဲကြောင့် ပြာပုံဘဝ ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူတို့ စစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ပြီး တိုင်းပြည်ကို စည်းစည်းလုံးလုံးနဲ့ တည်ဆောက်ခဲ့လို့ အခုဆို ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း ဖြစ်နေပါပြီ။ ကျွန်တော်တို့ကတော့ အခုထိ တောထဲတောင်ထဲမှာ သေနတ်သံတွေ ကြားနေရတုန်း၊ ဆင်းရဲတွင်းထဲက မထွက်နိုင်သေးတာဟာ ပဋိပက္ခတွေကြောင့်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

၃။ လက်တွေ့ဘဝမှာ ခံစားရတဲ့ ဆိုးကျိုးများ (၇ မိနစ်ခန့်) - "တံတားတစ်စင်းနဲ့ သေနတ်တစ်လက်"

ပြည်သူတွေအတွက် စစ်ပွဲဆိုတာ ခေါင်းစဉ်တွေထက် ပိုပါတယ်။ အဲဒါဟာ ဗိုက်ဟောင်းလောင်းဖြစ်ခြင်းနဲ့ အနာဂတ်ပျောက်ဆုံးခြင်းပါပဲ။

 * တည်ဆောက်ဖို့ ခက်ခဲ၊ ဖျက်ဆီးဖို့ လွယ်ကူ - လမ်းတစ်လမ်း၊ တံတားတစ်စင်းကို ကျပ်သိန်းပေါင်းများစွာ အကုန်ခံပြီး နှစ်နဲ့ချီ တည်ဆောက်ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူပုန်ထပြီး တိုက်ပွဲဖြစ်ရင် မိုင်းတစ်လုံး၊ ဗုံးတစ်လုံးနဲ့ စက္ကန့်ပိုင်းအတွင်း ပျက်စီးသွားပါတယ်။ အဲဒီတံတား မရှိတော့ရင် လူနာဆေးရုံမရောက်နိုင်တော့ဘူး၊ ကုန်စည်တွေ မစီးဆင်းနိုင်တော့ဘူး။ ဒါဟာ ပြည်သူ့ခြေလက်တွေကို ဖြတ်လိုက်တာနဲ့ တူပါတယ်။

 * ပညာရေးဟာ အမှောင်ကျ - စစ်ဖြစ်နေတဲ့ အရပ်က ကလေးတွေဟာ ကလောင်တံအစား သေနတ်ကို မြင်နေရပါတယ်။ ကျောင်းတွေ ပိတ်ထားရတဲ့အတွက် ကလေးတွေရဲ့ အနာဂတ်ဟာ ဖုန်တက်သွားပါတယ်။ ပညာမတတ်တဲ့ မျိုးဆက်သစ်တွေနဲ့ တိုင်းပြည်ကို ဘယ်လိုမှ တည်ဆောက်လို့ မရပါဘူး။

 * လုပ်အားတွေ အလဟဿဖြစ်ခြင်း - ဒီကနေ့ ကျွန်တော်တို့ လူငယ်တွေ ဘာကြောင့် ထိုင်း၊ မလေးရှားနဲ့ တခြားနိုင်ငံတွေကို သွားပြီး ကျွန်ခံ အလုပ်လုပ်နေရသလဲ? မိခင်နိုင်ငံမှာ စစ်ပွဲတွေကြောင့် စက်ရုံတွေ မရှိ၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေ မလာ၊ အလုပ်အကိုင်တွေ မရှိလို့ပါပဲ။ ကိုယ့်နိုင်ငံမှာ အေးချမ်းရင် ကိုယ့်အိမ်မှာပဲ လုပ်ကိုင်စားသောက်လို့ ရမှာပါ။

၄။ နိဂုံး (၅ မိနစ်ခန့်) - "ငြိမ်းချမ်းရေးသည်သာ တစ်ခုတည်းသော ထွက်ပေါက်"

 * အမုန်းတရားထက် စာနာမှု - သူပုန်ထခြင်းရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ အမုန်းတရားတွေ ရှိပါတယ်။ "မင်းသေမှ ငါရှင်မယ်" ဆိုတဲ့ စိတ်ဓာတ်တွေရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ့်လက်တွေ့မှာတော့ နှစ်ဖက်လုံး သေကြေပြီး ကျန်ရစ်တဲ့ မိသားစုတွေပဲ ငိုကြွေးကြရတာပါ။

 * တောင်းဆိုချက် - တိုင်းပြည် တိုးတက်ချင်ရင် လက်နက်ကိုင်တဲ့ လမ်းစဉ်ကို စွန့်လွှတ်ရပါမယ်။ စကားပြောတဲ့ လမ်းစဉ်ကို ရွေးရပါမယ်။ စစ်ပွဲကြောင့် ဘယ်သူမှ မချမ်းသာပါဘူး။ လက်နက်ရောင်းတဲ့သူပဲ ချမ်းသာတာပါ။ ပြည်သူတွေကတော့ အမြဲတမ်း ဆင်းရဲမြဲ ဆင်းရဲနေမှာပါ။


။ နိဂုံး (၅ မိနစ်ခန့်) - "ကျွန်ုပ်တို့ ချန်ထားရစ်မယ့် အမွေ"

မိဘပြည်သူများခင်ဗျား... (အသံကို အနည်းငယ် နှေးပြီး လေးနက်အောင် ပြောပါ)

ကျွန်တော်တို့ အခု ပြောခဲ့တာတွေဟာ နိုင်ငံရေး စကားလုံးကြီးတွေ မဟုတ်ပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝ အရှိတရားတွေပါ။ အခု ကျွန်တော် ဟောပြောမှုကို နိဂုံးမချုပ်ခင် ခဏလောက် ငြိမ်ပြီး စဉ်းစားကြည့်ပေးစေချင်ပါတယ်။

၁။ စစ်ပွဲမှာ အောင်နိုင်သူ မရှိခြင်း (၁ မိနစ်)

"သူပုန်ထတယ်၊ တိုက်ခိုက်ကြတယ်" ဆိုတာမှာ ဘယ်သူနိုင်နိုင်၊ ဘယ်သူရှုံးရှုံး တကယ့်လက်တွေ့မှာတော့ တိုင်းပြည်က ရှုံးနေတာပါ။ စစ်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်ပြီဆိုရင် အောင်နိုင်သူရဲ့ လက်ထဲမှာလည်း သွေးတွေ စွန်းနေသလို၊ ရှုံးနိမ့်သူရဲ့ မျက်လုံးထဲမှာလည်း မျက်ရည်တွေ ပြည့်နေတာပါပဲ။ နောက်ဆုံးတော့ သေဆုံးသွားတဲ့ သားသမီးတွေအတွက် ငိုကြွေးရတဲ့ မိခင်တွေရဲ့ မျက်ရည်ဟာ အရောင်တူတူပါပဲ။ ကျွန်တော်တို့ တိုင်းပြည်ဟာ ဒီမျက်ရည်တွေနဲ့ လည်ပတ်နေတာ နှစ်ပေါင်း ၇၀ ကျော်ခဲ့ပါပြီ။ ဒီလောက်ဆိုရင် တော်သင့်ပါပြီ။

၂။ သမိုင်းက ပေးတဲ့ မှန်တင်မှား (၁ မိနစ်)

သမိုင်းကို ပြန်ကြည့်ရင် ဂျပန်နိုင်ငံဟာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မှာ အနုမြူဗုံး အကြိမ်ကြိမ် အချခံရပြီး ပြာပုံဘဝ ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူတို့တွေ လက်နက်ကို စွန့်လွှတ်ပြီး "ပညာရေးနဲ့ နည်းပညာ" ကို ကိုင်စွဲခဲ့လို့ ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း ဖြစ်လာတာပါ။ ကျွန်တော်တို့ဆီမှာတော့ အဖိုးတန်တဲ့ သယံဇာတတွေ၊ ရွှေတွေ၊ ကျောက်စိမ်းတွေ ရှိပါရက်နဲ့ ဘာလို့ ဆင်းရဲနေရတာလဲ? အဖြေက ရှင်းရှင်းလေးပါ... ကျွန်တော်တို့ဟာ အချင်းချင်း တိုက်ခိုက်ရင်းနဲ့ ကိုယ့်အိမ်ကိုယ် မီးရှို့နေမိလို့ပါ။ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေက လေယာဉ်ပျံတွေ ထုတ်နေချိန်မှာ ကျွန်တော်တို့က ဗုံးခိုကျင်း ဘယ်လိုတူးရမလဲ ဆိုတာကိုပဲ စဉ်းစားနေရတုန်းပါ။

၃။ အနာဂတ်အတွက် မေးခွန်း (၂ မိနစ်)

ကျွန်တော်တို့ဟာ တစ်နေ့နေ့မှာ ဒီလောကကြီးကနေ ထွက်ခွာသွားကြမှာပါ။ အဲဒီအခါ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ သားသမီးတွေကို ဘာတွေ အမွေပေးခဲ့ကြမလဲ?

ခလုတ်နှိပ်လိုက်ရင် ပေါက်ကွဲမယ့် မိုင်းကွင်းတွေကို အမွေပေးမလား?

ဒါမှမဟုတ် ကမ္ဘာနဲ့ ရင်ပေါင်တန်းနိုင်မယ့် ကျောင်းကောင်းကောင်း၊ ဆေးရုံကောင်းကောင်းတွေကို အမွေပေးမလား?

"လက်နက်" ဆိုတာ တစ်ခဏပဲ နိုင်စေတာပါ။ "ငြိမ်းချမ်းရေး" ကမှ သားစဉ်မြေးဆက် တိုးတက်စေတာပါ။ ကျွန်တော်တို့ တိုင်းပြည် တိုးတက်ဖို့ဆိုရင် သေနတ်ကိုင်ထားတဲ့ လက်တွေကို ချလိုက်ပြီး၊ တူညီတဲ့ပန်းတိုင်အတွက် လက်ချင်းချိတ်ရမယ့် အချိန်ရောက်ပါပြီ။ အမုန်းတရားဆိုတာ မျိုးစေ့ချရလွယ်ပေမဲ့ အသီးအပွင့်ကတော့ အရမ်းခါးပါတယ်။ အခုချိန်ကစပြီး နားလည်မှု မျိုးစေ့ကို အတူတူ စိုက်ကြပါစို့။

၄။ နိဂုံးချုပ် ကတိစကား (၁ မိနစ်)

မိဘပြည်သူများခင်ဗျား...

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ မှတ်သားစရာ စကားပုံလေးတစ်ခု ပြောချင်ပါတယ်။ "အမှောင်ထုကို ကျိန်ဆဲနေမယ့်အစား ဖယောင်းတိုင်တစ်တိုင်ကို ထွန်းလိုက်ပါ" တဲ့။ သူပုန်ထလို့၊ စစ်ဖြစ်လို့ တိုင်းပြည်မတိုးတက်ဘူးဆိုပြီး အပြစ်တင်နေရုံနဲ့ မပြီးပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့အားလုံးက ငြိမ်းချမ်းရေးကို တန်ဖိုးထားပြီး "ငါတို့ တိုင်းပြည်မှာ သေနတ်သံတွေ တိတ်ပါစေ" လို့ ဆန္ဒပြု၊ ကိုယ်တိုင်လည်း ပါဝင်ဆောင်ရွက်ကြဖို့ လိုပါတယ်။

သေနတ်သံ တိတ်တဲ့နေ့ဟာ ကျွန်တော်တို့ တိုင်းပြည် ပြန်လည် မွေးဖွားတဲ့နေ့ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီနေ့မှာ ကျွန်တော်တို့ သားသမီးတွေဟာ ကြောက်ရွံ့ခြင်းကင်းကင်းနဲ့ ကျောင်းသွားနိုင်မယ်၊ ကျွန်တော်တို့ ပြည်သူတွေဟာ ဝဝလင်လင် စားနိုင်မယ်၊ ကျွန်တော်တို့ တိုင်းပြည်ဟာ အာရှမှာ ပြန်ပြီး တင့်တယ်လာပါလိမ့်မယ်။


 * နိဂုံးချုပ် စကား - မိဘပြည်သူများခင်ဗျား... ကျွန်တော်တို့ သားသမီးတွေကို စစ်မြေပြင်မှာ မကြီးပြင်းစေချင်တော့ပါဘူး။ စာသင်ခန်းထဲမှာ၊ ကစားကွင်းထဲမှာပဲ ကြီးပြင်းစေချင်ပါတယ်။ အားလုံးပဲ ငြိမ်းချမ်းခြင်း အစစ်အမှန်နဲ့ တိုးတက်တဲ့ အနာဂတ်ကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေ။

ဒါကြောင့် တိုင်းပြည်တိုးတက်ဖို့အတွက် "ငြိမ်းချမ်းရေး" ဟာ အသက်တမျှ အရေးကြီးကြောင်း ပြောကြားရင်း နိဂုံးချုပ်ပါတယ်။ အားလုံးကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

 

"မင်္ဂလာပါ လူကြီးမင်းများ ခင်ဗျာ/။

 လူကြီးမင်းတို့ကို ဆွေးနွေးတင်ပြချင်တဲ့ အကြောင်းအရာကတော့ ကျွန်တော်တို့ နေ့စဉ်ဘဝတွေ၊ နိုင်ငံရဲ့ အနာဂတ်တွေနဲ့ တိုက်ရိုက်ပတ်သက်နေတဲ့ 'ဒီမိုကရေစီ' အကြောင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီမိုကရေစီလို့ ပြောလိုက်ရင် ကျွန်တော်တို့ ပြေးမြင်တာက မဲပေးတာ၊ လွတ်လပ်ခွင့်ရတာ လို့ အလွယ်တကူ တွေးမိကြပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီမိုကရေစီဆိုတာ မှော်တုတ်တံလေး တစ်ချောင်း မဟုတ်ပါဘူး။ တစ်ချက်ဝှေ့ယမ်းလိုက်တာနဲ့ အရာအားလုံး ပြီးပြည့်စုံသွားတဲ့ စနစ်မျိုး မဟုတ်ပါဘူး။

သမိုင်းကို နည်းနည်းလေး ပြန်ကြည့်ရအောင်ပါ။ ဒီမိုကရေစီဆိုတာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၂,၅၀၀ ကျော်က ဂရိနိုင်ငံ၊ အေသင် (Athens) မြို့ပြနိုင်ငံလေးကနေ စတင်ခဲ့တာပါ။ 'Demos' ဆိုတဲ့ ပြည်သူလူထု နဲ့ 'Kratos' ဆိုတဲ့ အာဏာ ဆိုတဲ့ စကားလုံး နှစ်ခုပေါင်းပြီး 'ပြည်သူ့အာဏာ' လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ အဲဒီခေတ်က လူတွေဟာ မြို့လယ်ကွင်းပြင်မှာ စုဝေးပြီး သူတို့ရဲ့ ကံကြမ္မာကို သူတို့ကိုယ်တိုင် မဲခွဲဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြတယ်။

ဒါပေမဲ့ ခေတ်တွေပြောင်းလာတဲ့အခါ လူဦးရေ သန်းချီရှိတဲ့ နိုင်ငံကြီးတွေမှာ ကွင်းပြင်တစ်ခုတည်း စုပြီး ဆုံးဖြတ်လို့ မရတော့ပါဘူး။ ဒါကြောင့် ကိုယ်စားလှယ်တွေကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်တဲ့ 'ကိုယ်စားပြု ဒီမိုကရေစီ' (Representative Democracy) စနစ်ကို ပြောင်းလဲကျင့်သုံးလာကြပါတယ်။

ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဝင်စတန်ချာချီ ပြောခဲ့ဖူးတဲ့ စကားတစ်ခွန်းရှိပါတယ်။ 'ဒီမိုကရေစီဆိုတာ အဆိုးရွားဆုံး အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကြီးပါ။ တခြား စမ်းသပ်ခဲ့ဖူးတဲ့ စနစ်ဆိုးတွေ အားလုံးကို ဖယ်လိုက်ရင်ပေါ့' တဲ့။ ဟုတ်ပါတယ်။ ဒီမိုကရေစီက ပြီးပြည့်စုံတဲ့ စနစ်တစ်ခု မဟုတ်ပါဘူး။ သူ့မှာ အားနည်းချက်တွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။"

[အပိုင်း ၁ - ဒီမိုကရေစီ၏ အားနည်းချက်များ] (၄ မိနစ်ခန့်)

"ဒါဆိုရင် ဒီမိုကရေစီရဲ့ အားနည်းချက်တွေက ဘာတွေလဲ...

 * ပထမအချက်က 'အများစုရဲ့ အာဏာရှင်ဆန်မှု (Tyranny of the Majority)' ပါပဲ။ ဒီမိုကရေစီဟာ မဲအများစုနဲ့ ဆုံးဖြတ်တာ မှန်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လူများတိုင်း အမြဲတမ်း မှန်ကန်နေသလား။ မမှန်ပါဘူး။ မဲများတဲ့သူတွေက မဲနည်းတဲ့ လူနည်းစုရဲ့ အခွင့်အရေးကို ဖိနှိပ်မိသွားနိုင်တဲ့ အန္တရာယ် အမြဲရှိနေပါတယ်။ လူ ၁၀၀ မှာ ၅၁ ယောက်က သဘောတူတိုင်း ကျန်တဲ့ ၄၉ ယောက်ရဲ့ ဘဝတွေကို ဥပေက္ခာပြုပစ်လိုက်လို့ မရပါဘူး။

 * ဒုတိယအချက်က 'ဆုံးဖြတ်ချက်ချရာမှာ နှေးကွေးခြင်း' ဖြစ်ပါတယ်။ အာဏာရှင်စနစ်မှာ လူတစ်ယောက်တည်းက ချက်ချင်း ဆုံးဖြတ်လို့ရပေမယ့်၊ ဒီမိုကရေစီမှာတော့ လွှတ်တော်တွေမှာ ဆွေးနွေးရတယ်၊ ငြင်းခုံရတယ်၊ ဥပဒေလုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေနဲ့အညီ သွားရတဲ့အတွက် အရေးပေါ် ကိစ္စတွေမှာ နှေးကွေးကြန့်ကြာမှုတွေ ရှိတတ်ပါတယ်။

 * တတိယအချက်ကတော့ 'လူကြိုက်များရေးဝါဒ (Populism) ရဲ့ အန္တရာယ်' ပါ။ ရွေးကောက်ပွဲမှာ အနိုင်ရဖို့အတွက် နိုင်ငံရေးသမားတွေဟာ တကယ် လက်တွေ့မကျတဲ့၊ ဒါပေမဲ့ လူတွေ နားထောင်လို့ကောင်းမယ့် ကတိကဝတ်တွေ အလွယ်တကူ ပေးတတ်ကြပါတယ်။ မဲဆန္ဒရှင်တွေကလည်း သေချာ မစဉ်းစားဘဲ စိတ်ခံစားမှုနောက်ကို လိုက်ပြီး မဲပေးမိတဲ့အခါ တိုင်းပြည်အတွက် တကယ် အရည်အချင်းရှိတဲ့သူတွေ ထိပ်ပိုင်းကို ရောက်မလာနိုင်တဲ့ အားနည်းချက် ရှိပါတယ်။

ဒါတွေဟာ ကျွန်တော်တို့ မျက်ကွယ်ပြုထားလို့မရတဲ့ ဒီမိုကရေစီရဲ့ အားနည်းချက်တွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။"

[အပိုင်း ၂ - ဒီမိုကရေစီ ရှင်သန်ရန် လိုအပ်ချက်များ] (၄ မိနစ်ခန့်)

"ဒီအားနည်းချက်တွေကို ကျော်လွှားဖို့ဆိုရင် ဒီမိုကရေစီစနစ်ကြီး ခိုင်မာဖို့ ဘာတွေ လိုအပ်သလဲ။ ရွေးကောက်ပွဲနဲ့မဲရုံတွေ ရှိရုံနဲ့ ဒီမိုကရေစီ မဖြစ်ပါဘူး။

 * အဓိက အလိုအပ်ဆုံးက 'ခိုင်မာတဲ့ အင်စတီကျူးရှင်းများ (Strong Institutions)' ဖြစ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ဘက်မလိုက်တဲ့ တရားစီရင်ရေးစနစ်နဲ့ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးပါပဲ။ လူတွေက ဥပဒေကို လေးစားလိုက်နာရသလို၊ အစိုးရကိုယ်တိုင်ကလည်း ဥပဒေအောက်မှာပဲ ရှိနေရပါမယ်။

 * နောက်တစ်ချက်က 'လွတ်လပ်ပြီး တာဝန်ခံမှုရှိတဲ့ မီဒီယာ' ပါ။ မီဒီယာဆိုတာ ဒီမိုကရေစီရဲ့ စတုတ္ထမဏ္ဍိုင်ပါ။ ပြည်သူတွေ မျက်စိပွင့် နားပွင့်ဖြစ်ဖို့၊ အစိုးရရဲ့ အမှားတွေကို ထောက်ပြနိုင်ဖို့ လွတ်လပ်တဲ့ သတင်းမီဒီယာတွေ မရှိမဖြစ် လိုအပ်ပါတယ်။

 * တတိယ လိုအပ်ချက်က 'ပညာရေးနဲ့ အသိပညာ' ပါပဲ။ အသိပညာ မကြွယ်ဝတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ ဒီမိုကရေစီပေးလိုက်ရင်၊ အဲဒီ ဒီမိုကရေစီဟာ အလွယ်တကူပဲ လူလိမ်တွေရဲ့ လက်လုပ်စားစရာ ဖြစ်သွားတတ်ပါတယ်။ ပြည်သူတွေဟာ ဘယ်အရာက အမှန်၊ ဘယ်အရာက အမှားဆိုတာကို ဝေဖန်ပိုင်းခြားနိုင်တဲ့ စဉ်းစားဆင်ခြင်ဉာဏ် (Critical Thinking) ရှိဖို့ အလွန်လိုအပ်ပါတယ်။

 * နောက်ဆုံး လိုအပ်ချက်က 'စီးပွားရေး တည်ငြိမ်မှု' ပါ။ ဝမ်းစာရေးအတွက် ရုန်းကန်နေရတဲ့ ပြည်သူတွေဆီကနေ နိုင်ငံရေးမှာ တက်တက်ကြွကြွ ပါဝင်ဖို့ မျှော်လင့်လို့ မရပါဘူး။ ဒါကြောင့် အခြေခံ စီးပွားရေးနဲ့ လူနေမှုအဆင့်အတန်း မြင့်မားဖို့ကလည်း ဒီမိုကရေစီရဲ့ အုတ်မြစ်ပါပဲ။"

[အပိုင်း ၃ - နိုင်ငံသားတို့ စောင့်ထိန်းရမည့် လူမှုကျင့်ဝတ်များ (Democratic Ethics)] (၃ မိနစ်ခန့်)

"လူကြီးမင်းများ ခင်ဗျာ... စနစ်တစ်ခု ဘယ်လောက်ကောင်းကောင်း၊ အဲဒီစနစ်ကို အကောင်အထည်ဖော်မယ့် နိုင်ငံသားတွေဆီမှာ ကျင့်ဝတ်တွေ မရှိရင် ပျက်စီးသွားမှာပါပဲ။ ဒီမိုကရေစီမှာ လွတ်လပ်ခွင့် ရှိသလို၊ တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှုဆိုတာလည်း ဒွန်တွဲနေပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံသားတွေ ဘာတွေ စောင့်ထိန်းရမလဲ။

၁။ ကွဲလွဲမှုကို လက်ခံနိုင်ခြင်း (Tolerance): ဒီမိုကရေစီရဲ့ အသက်က ကိုယ်နဲ့ သဘောထား မတိုက်ဆိုင်သူကို ရန်သူလို သဘောမထားဘဲ၊ ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲ နေထိုင်တတ်ဖို့ပါ။ အမြင်မတူတာတွေကို အမုန်းတရားနဲ့ မဖြေရှင်းဘဲ စားပွဲဝိုင်းမှာ အကျိုးအကြောင်းနဲ့ ဆွေးနွေးအဖြေရှာတတ်တဲ့ ယဉ်ကျေးမှု ရှိရပါမယ်။

၂။ သတင်းအမှား/အမှန် ခွဲခြားခြင်းနှင့် တာဝန်သိမှု: ဒီနေ့ခေတ် Social Media တွေပေါ်မှာ သတင်းအမှားတွေ၊ အမုန်းစကား (Hate Speech) တွေ အများကြီး ပျံ့နှံ့နေပါတယ်။ ဒါတွေကို မစဉ်းစား မဆင်ခြင်ဘဲ ထပ်ဆင့်ဝေမျှတာမျိုး မလုပ်ဖို့၊ ကိုယ်တိုင် သတင်းအချက်အလက် မှန်ကန်အောင် လေ့လာဖို့ဟာ နိုင်ငံသားကောင်း တစ်ယောက်ရဲ့ ကျင့်ဝတ်ပါ။

၃။ အမြဲတမ်း နိုးကြားစွာ ပါဝင်ခြင်း (Active Participation): ဒီမိုကရေစီဆိုတာ ၅ နှစ်တစ်ခါ မဲသွားပေးရုံနဲ့ တာဝန်ကျေပြီလို့ ယူဆလို့ မရပါဘူး။ ကိုယ်ရွေးချယ်လိုက်တဲ့ အစိုးရက ကတိတည်ရဲ့လား၊ ပြည်သူ့ဘဏ္ဍာကို အလွဲသုံးစား လုပ်နေသလား ဆိုတာကို အမြဲတမ်း စောင့်ကြည့် ဝေဖန် ထောက်ပြနေရပါမယ်။

၄။ ဥပဒေကို လေးစားလိုက်နာခြင်း (Respect for the Law): ကိုယ်မကြိုက်တဲ့ ဥပဒေဆိုရင်တောင်မှ အကြမ်းဖက်တဲ့ နည်းလမ်းနဲ့ မချိုးဖောက်ဘဲ၊ ဥပဒေဘောင်အတွင်းကနေ ပြင်ဆင်နိုင်အောင် ကြိုးစားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။"

[နိဂုံးချုပ်] (၁ မိနစ်ခန့်)

"အချုပ်အားဖြင့် ပြောရမယ်ဆိုရင်... ဒီမိုကရေစီဆိုတာ ခက်ခဲကြမ်းတမ်းတဲ့ ခရီးရှည်ကြီး တစ်ခုပါ။ အားနည်းချက်တွေ၊ အလှည့်အပြောင်းတွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြည်သူကသာ အရှင်သခင်ဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ ယုံကြည်ချက်ကို ပေးနိုင်တဲ့ တစ်ခုတည်းသော စနစ်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။

"လူကြီးမင်းများ ခင်ဗျာ... ကျွန်တော် အခုတင်ပြခဲ့တာတွေကို ပြန်ကြည့်ရင် ဒီမိုကရေစီဆိုတာ ပန်းခင်းလမ်း မဟုတ်ဘူးဆိုတာ ထင်ရှားပါတယ်။ အားနည်းချက်တွေ အများကြီးရှိတယ်၊ ဟာကွက်တွေ အများကြီးရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီအားနည်းချက်တွေကို သိလျက်နဲ့ ကျွန်တော်တို့ ဘာလို့ ဒီစနစ်ကိုပဲ ရွေးချယ်နေကြတာလဲ။

ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့... ဒီမိုကရေစီဟာ 'ကျွန်တော်တို့ကို လူလို ဆက်ဆံတဲ့ တစ်ခုတည်းသော စနစ်' ဖြစ်လို့ပါပဲ။

ဒါပေမဲ့ သတိထားရမှာက ဒီမိုကရေစီဆိုတာ အလကားရတဲ့ အရာမဟုတ်ပါဘူး။ ခင်ဗျားတို့၊ ကျွန်တော်တို့ မစောင့်ရှောက်ရင်၊ ကျင့်ဝတ်တွေနဲ့ မထိန်းကျောင်းရင် ဒီစနစ်ဟာ ခဏလေးနဲ့ ပြိုလဲသွားနိုင်ပါတယ်။ ခင်ဗျားတို့ မဲပေးရုံနဲ့ တာဝန်ကျေပြီလို့ ထင်နေသလား။ အဲဒါ အကြီးမားဆုံး အမှားပါပဲ။

မဲပေးပြီး အိမ်မှာ ခြေပစ်လက်ပစ် ထိုင်နေတဲ့ နိုင်ငံသားတွေရှိတဲ့ တိုင်းပြည်မှာ ဒီမိုကရေစီဟာ အာဏာရှင်စနစ်ထက်တောင် ပိုဆိုးသွားနိုင်ပါတယ်။ ခင်ဗျားတို့က တာဝန်မသိရင်၊ ခင်ဗျားတို့က အကျင့်ပျက်ခြစားမှုကို မျက်စိမှိတ်ကြည့်နေရင်၊ ခင်ဗျားတို့က ကိုယ့်အခွင့်အရေးအတွက်ပဲ ကြည့်ပြီး သူတစ်ပါးကို ဖိနှိပ်နေရင်... ခင်ဗျားတို့ ခေါ်နေတဲ့ ဒီမိုကရေစီဟာ 'လူအုပ်စု အာဏာရှင်စနစ်' ပဲ ဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။

ဒီမိုကရေစီဟာ စာအုပ်ထဲမှာ ရှိနေတာမဟုတ်ဘူး၊ လွှတ်တော်ထဲမှာပဲ ရှိနေတာမဟုတ်ဘူး။ ခင်ဗျားတို့ ရင်ထဲမှာ၊ ခင်ဗျားတို့ရဲ့ နေ့စဉ်ပြုမူနေထိုင်တဲ့ ကျင့်ဝတ်တွေထဲမှာ ရှိနေတာပါ။ ခင်ဗျားတို့ဟာ အမှားနဲ့ အမှန်ကို မဝေဖန်နိုင်ဘဲ လူပြောင်းလဲရေးဝါဒီတွေနောက်ကို မျက်စိမှိတ် လိုက်နေသရွေ့တော့ ဒီမိုကရေစီရဲ့ အသီးအပွင့်ကို ဘယ်တော့မှ ခံစားရမှာ မဟုတ်ပါဘူး။

ဒါကြောင့် နောက်ဆုံးအနေနဲ့ ကျွန်တော် ပြောချင်တာက... ဒီမိုကရေစီကို မတောင်းဆိုပါနဲ့၊ ဒီမိုကရေစီကို ကျင့်သုံးပါ။ အခွင့်အရေးကိုပဲ မကြည့်ပါနဲ့၊ တာဝန်ကို အရင်ယူပါ။ ခင်ဗျားတို့ကိုယ်တိုင် ကျင့်ဝတ်ရှိတဲ့ နိုင်ငံသားတွေ မဖြစ်သရွေ့တော့ ဘယ်လောက်ကောင်းတဲ့ စနစ်ကြီးပဲ လာလာ၊ ခင်ဗျားတို့ရဲ့ ဘဝတွေဟာ ကျွန်ဘဝကနေ လွတ်မြောက်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။

စနစ်က လူကို ပြောင်းလဲပေးမှာ မဟုတ်ပါဘူး၊ လူကသာ စနစ်ကို အသက်သွင်းရတာပါ။ ဒီမိုကရေစီဆိုတဲ့ မီးအိမ်လေး မငြိမ်းသွားအောင် ခင်ဗျားတို့ကိုယ်တိုင် ကျင့်ဝတ်ဆိုတဲ့ လောင်စာဆီတွေ ဖြည့်ပေးကြပါလို့ ပြောချင်ပါတယ်။ 

ထပ်ပြောရမယ်ဆိုရင် 

ဒီစနစ်ကြီး အောင်မြင်ဖို့ဆိုရင် နိုင်ငံခေါင်းဆောင်တွေချည်းပဲ ကောင်းနေလို့ မရပါဘူး။ နိုင်ငံသားတိုင်းက မိမိရဲ့ အခွင့်အရေးကို သိသလို၊ သူတစ်ပါးရဲ့ အခွင့်အရေးကိုလည်း လေးစားရပါမယ်။ မိမိရဲ့ တာဝန်ဝတ္တရားတွေကိုလည်း ကျေပွန်ရပါမယ်။

ဒီမိုကရေစီဆိုတာ ဥယျာဉ်တစ်ခုလိုပါပဲ။ ပေါင်းသင်ရမယ်၊ ရေလောင်းရမယ်၊ နေ့စဉ် ဂရုစိုက်နေမှသာ အသီးအပွင့်တွေကို ခံစားရမှာပါ။ ကျွန်တော်တို့အားလုံး အသိဉာဏ်ပညာ၊ သည်းခံခွင့်လွှတ်မှု၊ တာဝန်သိမှုတွေနဲ့ ဒီဒီမိုကရေစီ ဥယျာဉ်ကြီးကို အတူတကွ ပျိုးထောင်ကြပါစို့လို့ တိုက်တွန်းရင်း နိဂုံးချုပ်အပ်ပါတယ်။

အားလုံးကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။"





ဟောပြောသူအတွက် အကြံပြုချက်:

 * လေသံအနိမ့်အမြင့် (Pacing): အားနည်းချက်များကို ပြောသည့်အခါ အနည်းငယ်လေးနက်သော လေသံကိုသုံးပြီး၊ နိဂုံးချုပ်ခါနီးတွင် တက်ကြွလှုံ့ဆော်သော လေသံကို အသုံးပြုပါ။

 * အမူအရာ (Body Language): အချက်များကို ရေတွက်ပြသည့်အခါ (ဥပမာ- ပထမအချက်၊ ဒုတိယအချက်) လက်ဟန်အမူအရာကို သုံးပါ။ ပရိသတ်ကို မျက်လုံးချင်းဆုံအောင် (Eye contact) ကြည့်ပြီး ဟောပြောပါ။

ဒီမိန့်ခွန်းမူကြမ်းထဲကနေ အချို့အချက်တွေကို မိမိဟောပြောမယ့် ပရိသတ်အခြေအနေပေါ် မူတည်ပြီး ထပ်မံဖြည့်စွက်တာဖြစ်စေ၊ လျှေ

ာ့ချတာဖြစ်စေ ပြုလုပ်ပေးစေလိုပါသလား ခင်ဗျာ။

သတိပြုစရာ ဒီမိုကရေစီ

 

"ဒီမိုကရေစီ၏ ရန်သူတော် - သတင်းတုနှင့် အမုန်းစကား"

၁။ နိဒါန်း - မမြင်ရသော စစ်ပွဲ (၃ မိနစ်ခန့်)

"

ကျွန်တော်တို့ ဒီကနေ့ ရှင်သန်နေတဲ့ခေတ်ဟာ 'သတင်းအချက်အလက်ခေတ် (Information Age)' ပါ။ လက်ဖျားလေးနဲ့ တစ်ချက်နှိပ်လိုက်ရုံနဲ့ ကမ္ဘာ့တစ်ဖက်ခြမ်းက သတင်းကို ချက်ချင်းသိနိုင်ပါတယ်။ ဒါဟာ ဒီမိုကရေစီအတွက် အခွင့်အရေးတစ်ခုလို့ ထင်ရပေမဲ့၊ တကယ်တမ်းတော့ ဒီနည်းပညာဟာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဒီမိုကရေစီကို ဖျက်ဆီးမယ့် 'အဆိပ်ငွေ့' တွေ ဖြစ်လာနေပါတယ်။

အရင်ခေတ်က ဒီမိုကရေစီကို တိုက်ခိုက်ချင်ရင် သေနတ်နဲ့ အာဏာသိမ်းရပါတယ်။ ဒီနေ့ခေတ်မှာတော့ သေနတ်မလိုတော့ပါဘူး။ ခင်ဗျားတို့ရဲ့ ဖုန်းထဲကနေတဆင့် သတင်းတု (Fake News) တွေ၊ အမုန်းစကား (Hate Speech) တွေနဲ့ ခင်ဗျားတို့ရဲ့ စိတ်ကို အဆိပ်ခတ်ပြီး ဒီမိုကရေစီကို ဖြိုခွဲလို့ ရနေပါပြီ။ ဒါကြောင့် ဒီကနေ့ ကျွန်တော် ဆွေးနွေးမှာကတော့ ဒီမိုကရေစီရဲ့ အကြီးမားဆုံး ရန်သူတော်နှစ်ပါးအကြောင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။"

၂။ သတင်းတု (Fake News) - အမှန်တရားကို သတ်ဖြတ်ခြင်း (၅ မိနစ်ခန့်)

"ဒီမိုကရေစီရဲ့ အသက်က 'အမှန်တရား' ပါ။ ပြည်သူတွေက အမှန်တရားကို သိမှ မှန်ကန်တဲ့ ခေါင်းဆောင်ကို ရွေးချယ်နိုင်မယ်၊ မှန်ကန်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက် ချနိုင်မှာပါ။ ဒါပေမဲ့ သတင်းတုတွေက ဒီအခြေခံအုတ်မြစ်ကို ဖြိုချပစ်ပါတယ်။

 * ဘာလို့ သတင်းတုတွေ ပျံ့တာလဲ? သတင်းတုဆိုတာ လူတွေရဲ့ 'ကြောက်စိတ်' နဲ့ 'ဒေါသ' ကို အသုံးချတာပါ။ သုတေသနတွေအရ သတင်းအမှန်ထက် သတင်းအမှားက ၆ ဆ ပိုမြန်မြန် ပျံ့နှံ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ သတင်းအမှားတွေက ပိုပြီး စိတ်လှုပ်ရှားဖို့ကောင်းလို့ပါ။

 * ဒီမိုကရေစီအပေါ် သက်ရောက်မှု: သတင်းတုတွေဟာ လူထုကို မျက်စိကန်းစေပါတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲတစ်ခုမှာ ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်ရဲ့ အကျင့်စာရိတ္တကို သတင်းအမှားတွေနဲ့ တိုက်ခိုက်လိုက်တဲ့အခါ မဲဆန္ဒရှင်တွေဟာ ဝေဖန်ပိုင်းခြားနိုင်စွမ်း ကင်းမဲ့သွားကြပါတယ်။ အမှန်နဲ့ အမှား ခွဲမရတော့တဲ့အခါ ဒီမိုကရေစီဟာ 'လူလိမ်တွေရဲ့ ကစားကွင်း' ဖြစ်သွားပါတယ်။

 * သမိုင်းသင်ခန်းစာ: ဥပမာ - ၂၀၁၆ အမေရိကန်ရွေးကောက်ပွဲတုန်းက ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်က သတင်းတုတွေဟာ နိုင်ငံရဲ့ ဒီမိုကရေစီ အခြေအမြစ်ကို ဘယ်လောက်အထိ လှုပ်ခါသွားစေခဲ့သလဲဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ မြင်ခဲ့ပြီးပါပြီ။"

၃။ အမုန်းစကား (Hate Speech) - လူ့အဖွဲ့အစည်းကို အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာ ခွဲခြမ်းခြင်း (၆ မိနစ်ခန့်)

"ဒုတိယ ရန်သူတော်ကတော့ 'အမုန်းစကား' ပါ။ ဒီမိုကရေစီဟာ 'မတူကွဲပြားမှု' ပေါ်မှာ တည်ဆောက်ထားတာပါ။ လူမျိုး၊ ဘာသာ၊ အမြင် မတူပေမဲ့ အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ကြရတာပါ။

 * အမုန်းစကားရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်: အမုန်းစကားဟာ လူတွေကို 'ငါတို့' နဲ့ 'သူတို့' ဆိုပြီး ရန်သူတွေလို ခွဲခြားပစ်ပါတယ်။ လူမျိုးရေး၊ ဘာသာရေး အစွန်းရောက်မှုတွေကို မီးထိုးပေးပါတယ်။

 * အွန်လိုင်းရဲ့ အားနည်းချက်: Online မှာ မျက်နှာချင်းမဆိုင်ရတဲ့အတွက် လူတွေဟာ အပြင်မှာ မပြောရဲတဲ့ ရိုင်းစိုင်းတဲ့စကားတွေ၊ အမုန်းပွားစေမယ့် စကားတွေကို အလွယ်တကူ ပြောလာကြပါတယ်။ ဒါကို 'Keyboard Warrior' တွေလို့ ခေါ်ကြပါတယ်။

 * အကျိုးဆက်: အမုန်းစကားတွေ များလာတဲ့အခါ ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆွေးနွေးခြင်း (Dialogue) ဆိုတာ ပျောက်ဆုံးသွားပါတယ်။ တစ်ဖက်နဲ့ တစ်ဖက် မုန်းတီးနေတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ ဒီမိုကရေစီဟာ ဘယ်လိုမှ ရှင်သန်လို့ မရပါဘူး။ အမုန်းစကားရဲ့ နောက်ဆုံးရလဒ်ဟာ 'အကြမ်းဖက်မှု' နဲ့ 'ပြည်တွင်းစစ်' ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။"

၄။ နည်းပညာရဲ့ ထောင်ချောက် (Echo Chambers) (၃ မိနစ်ခန့်)

"Online ဟောပြောပွဲဖြစ်လို့ တစ်ခု သတိပေးချင်တာက 'Facebook Algorithm' တွေအကြောင်းပါ။ ခင်ဗျားတို့က လူမျိုးရေးအစွန်းရောက်တာကို ကြိုက်ရင် Facebook က အဲဒီလို ပို့စ်မျိုးတွေကိုပဲ ခင်ဗျားတို့ရှေ့ကို ခဏခဏ ပို့ပေးနေမှာပါ။ ဒါကို Echo Chamber (ပဲ့တင်သံအခန်း) လို့ ခေါ်ပါတယ်။

မိမိနဲ့ အမြင်တူတာတွေကိုပဲ ထပ်ခါတလဲလဲ မြင်နေရတဲ့အခါ 'ငါတို့ပဲ မှန်တယ်၊ တခြားသူတွေ အကုန်မှားတယ်' ဆိုတဲ့ အစွန်းရောက်စိတ်တွေ ဝင်လာတတ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ဒီမိုကရေစီအတွက် အင်မတန် အန္တရာယ်ကြီးပါတယ်။"


"လူကြီးမင်းများခင်ဗျာ... ကျွန်တော် အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ သတင်းတုနဲ့ အမုန်းစကားတွေဆိုတာ ရိုးရိုးလေး ကြည့်ရင်တော့ ဖုန်းစခရင်ပေါ်က စာသားလေးတွေ၊ ပုံရိပ်လေးတွေပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ စာသားလေးတွေနောက်မှာ သွေးစက်တွေ ပါလာနိုင်တယ်ဆိုတာ ခင်ဗျားတို့ သတိပြုမိကြရဲ့လား။

သမိုင်းကို ပြန်ကြည့်ပါ။ လူမျိုးတုံး သတ်ဖြတ်မှုတွေ၊ ပြည်တွင်းစစ်တွေ၊ တိုင်းပြည် ပြိုကွဲမှုတွေဟာ ကျည်ဆန်တစ်တောင့်ကနေ စခဲ့တာ မဟုတ်ပါဘူး။ တစ်ဖက်လူကို လူလိုမမြင်တော့တဲ့ 'အမုန်းစကား' တွေနဲ့ အမှန်ကို အမှားလုပ်ခဲ့တဲ့ 'သတင်းတု' တွေကနေ စခဲ့တာပါ။

ဒီနေ့ ခင်ဗျားတို့ ဖုန်းရှေ့မှာ ထိုင်နေရင်း 'ငါကတော့ အပျော်ပဲ Share လိုက်တာပါ'၊ 'ငါကတော့ ငါ့အမြင်ကို ရိုင်းရိုင်းစိုင်းစိုင်း ရေးလိုက်တာပဲ' လို့ ပေါ့ပေါ့လေး တွေးနေသလား။ ခင်ဗျားတို့ Share လိုက်တဲ့ သတင်းအမှားတစ်ခုဟာ တစ်ဖက်မှာ လူတစ်ယောက်ရဲ့ ဘဝကို ဖျက်ဆီးလိုက်နိုင်သလို၊ တိုင်းပြည်ရဲ့ ဒီမိုကရေစီ အုတ်မြစ်ကိုလည်း နည်းနည်းချင်း တိုက်စားနေတာပါ။

ဒီမိုကရေစီကို ဖျက်ဆီးဖို့ အာဏာရှင်တွေက သေနတ်ကိုင်စရာ မလိုတော့ပါဘူး။ ခင်ဗျားတို့ကို အမုန်းတရားတွေ ကျွေးပြီး ခင်ဗျားတို့ အချင်းချင်း ပြန်ကိုက်ခိုင်းထားလိုက်ရုံနဲ့ တင် လုံလောက်နေပါပြီ။ ခင်ဗျားတို့ စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ခင်ဗျားတို့ဟာ ဒီမိုကရေစီကို တည်ဆောက်မယ့်သူတွေလား၊ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ့်လက်ထဲက ဖုန်းလေးနဲ့ပဲ ဒီမိုကရေစီကို ဖျက်ဆီးနေတဲ့ 'လက်သည်မပေါ်တဲ့ တရားခံ' တွေလား။

ကျွန်တော် ခင်ဗျားတို့ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် သတိပေးချင်တာက... 'လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုခွင့်' ဆိုတာ 'လွတ်လပ်စွာ ဆဲဆိုခွင့်' မဟုတ်ပါဘူး။ 'လွတ်လပ်စွာ လိမ်ညာခွင့်' လည်း မဟုတ်ပါဘူး။ တာဝန်ယူမှု မရှိတဲ့ လွတ်လပ်ခွင့်ဟာ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်တွေရဲ့ စနစ်ပဲ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။

နောက်နောင် သတင်းတစ်ခုကို Share ဖို့ လက်ချောင်းလေးက ယားလာတဲ့အခါ၊ တစ်ဖက်လူကို အမုန်းစကားနဲ့ တိုက်ခိုက်ဖို့ ကီးဘုတ်ကို ရိုက်တော့မယ့်အချိန်မှာ ခဏလေး ရပ်ပါ။ ခင်ဗျားတို့ ရိုက်လိုက်တဲ့ စာတစ်ကြောင်းဟာ တိုင်းပြည်အတွက် 'မီးစာ' ဖြစ်မလား၊ 'ဆေးတစ်ခွက်' ဖြစ်မလားဆိုတာ သေချာစဉ်းစားပါ။

သမိုင်းဟာ ခင်ဗျားတို့ကို စောင့်ကြည့်နေပါတယ်။ ဒီမိုကရေစီ ပျက်စီးသွားတဲ့အခါ 'ငါလည်း အဲဒီတုန်းက အမုန်းတရားတွေ ဖြန့်ခဲ့မိတယ်' ဆိုတဲ့ နောင်တမျိုးနဲ့ သမိုင်းတရားခံ အဖြစ်မခံပါနဲ့။ ခင်ဗျားတို့ကိုယ်တိုင်က အမှန်တရားရဲ့ အစောင့်အရှောက်တွေ ဖြစ်အောင် ကြိုးစားပါ။ အမုန်းတရားကို မေတ္တာနဲ့ မဟုတ်ရင်တောင် 'အသိတရား' နဲ့ တားဆီးပါ။

ဒီမိုကရေစီဆိုတာ ခင်ဗျားတို့ရဲ့ လက်ချောင်းလေးတွေပေါ်မှာ တည်နေတာပါ။ အဲဒီလက်ချောင်းလေးတွေနဲ့ တိုင်းပြည်ကို ကယ်တင်မလား၊ ဖျက်ဆီးမလား ဆိုတာကတော့... ခင်ဗျားတို့ရဲ့ အသိတရားအပေါ်မှာပဲ မူတည်ပါလိမ့်မယ်။

ားလုံးကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။"


နိူင်ငံရေးယဉ်ကျေးမှုဆိုတာ ဘာလဲ

 

"အားလုံးပဲ မင်္ဂလာပါ။ ဒီနေ့ ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံရေးအကြောင်း ပြောကြမယ်ဆိုတော့ အချို့က တွေးကောင်းတွေးလိမ့်မယ်။ 'ဟာ... လွှတ်တော်ထဲက အကြောင်းတွေ၊ ဥပဒေအကြောင်းတွေ ပြောတော့မှာလား' ပေါ့။ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီနေ့ ကျွန်တော်ပြောမယ့် နိုင်ငံရေးက နေပြည်တော်မှာရှိတဲ့ နိုင်ငံရေးမဟုတ်ဘူး။ ကျွန်တော်တို့ ခင်ဗျားတို့ရဲ့ ရင်ဘတ်ထဲမှာ၊ ခေါင်းထဲမှာရှိနေတဲ့ နိုင်ငံရေးအကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါကို ပညာရှင်တွေက 'နိုင်ငံရေးယဉ်ကျေးမှု (Political Culture)' လို့ ခေါ်ကြပါတယ်။"

"ကျွန်တော် မေးခွန်းတစ်ခု မေးချင်ပါတယ်။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံမှာ အစိုးရတွေ ပြောင်းသွားတယ်၊ စနစ်တွေ ပြောင်းသွားတယ်... ဒါပေမဲ့ ဘာလို့ တိုင်းပြည်က ချက်ချင်း မပြောင်းလဲသွားတာလဲ။ ဘာလို့ ပြဿနာဟောင်းတွေပဲ ပြန်ပြန်ပေါ်နေတာလဲ။ အဖြေက ရှင်းပါတယ်။ စနစ်ကို ပြောင်းလိုက်ပေမဲ့၊ လူတွေရဲ့ စိတ်ထဲက 'နိုင်ငံရေးယဉ်ကျေးမှု' မပြောင်းသေးလို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။"

၂။ နိုင်ငံရေးယဉ်ကျေးမှုဆိုတာ ဘာလဲ (Definition - ၅ မိနစ်)

(လက်ဟန်ခြေဟန်ဖြင့် ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ ပြောပါ)

"နိုင်ငံရေးယဉ်ကျေးမှုဆိုတာ စာအုပ်ကြီးတွေထဲက စကားလုံးမဟုတ်ပါဘူး။ အရပ်စကားနဲ့ ပြောရရင် 'ငါတို့ တိုင်းပြည်ရဲ့ နိုင်ငံရေးကို ငါတို့ ဘယ်လိုမြင်လဲ၊ ဘယ်လို တုံ့ပြန်လဲ' ဆိုတဲ့ အလေ့အထပါ။"

"ဥပမာပေးရရင်- မိသားစုတစ်ခုမှာ ပြဿနာတစ်ခုဖြစ်လာပြီဆိုပါစို့။

 * အဖေလုပ်သူက အာဏာရှင်ဆန်ဆန် အော်ဟစ်ဆုံးဖြတ်လိုက်ပြီး၊ ကျန်တဲ့သူတွေက ခေါင်းငုံ့ခံနေရရင်... အဲဒါ အဲဒီမိသားစုရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုပဲ။

 * ဒီလိုမဟုတ်ဘဲ ပြဿနာကို ဝိုင်းထိုင်ကြ၊ အေးအေးဆေးဆေး တိုင်ပင်ကြ၊ အဖြေရှာကြတယ်ဆိုရင်... အဲဒါလည်း သူတို့ရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုပဲ။"

"ဒီလိုပါပဲ... တိုင်းပြည်မှာ ကိစ္စတစ်ခုဖြစ်လာတဲ့အခါ၊ မတရားမှုတစ်ခု ကြုံလာတဲ့အခါ ပြည်သူတွေက လက်ဖက်ရည်ဆိုင်ထိုင်ပြီး မကျေမနပ် အတင်းပြောရုံပဲ ပြောမလား၊ ဒါမှမဟုတ် မှန်ကန်တဲ့နည်းလမ်းနဲ့ ဝေဖန်ထောက်ပြမလား၊ ကိုယ်တိုင် ပါဝင်ဖြေရှင်းမလား။ အဲဒီ စိတ်နေစိတ်ထားနဲ့ လုပ်ရပ်တွေအားလုံးဟာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ 'နိုင်ငံရေးယဉ်ကျေးမှု' ပါပဲ။"


၃။ လူ (၃) မျိုး၊ စိတ် (၃) မျိုး (Core Content - ၇ မိနစ်)

(အသံကို နည်းနည်းမြှင့်ပြီး၊ ပရိသတ်ကို စဉ်းစားစေမယ့် လေသံနဲ့ ပြောပါ)

"နိုင်ငံရေးကို ကြည့်တဲ့နေရာမှာ လူ (၃) မျိုး၊ စိတ် (၃) မျိုး ရှိပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ ဘယ်အုပ်စုထဲမှာ ပါနေလဲဆိုတာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်ဆန်းစစ်ကြည့်ကြရအောင်။"

ပထမအုပ်စုကတော့ "ကိုယ့်ထမင်း ကိုယ်ရှာစားရတာပဲဆိုပြီး နိုင်ငံရေးကို စိတ်မဝင်စားတဲ့သူတွေ" ပါ။

"ဒီအုပ်စုက လူတွေက 'နိုင်ငံရေးဆိုတာ အပေါ်ကလူတွေ၊ နိုင်ငံရေးသမားတွေ လုပ်တဲ့ကိစ္စ' လို့ မြင်ကြတယ်။ ကိုယ့်မိသားစု စားဝတ်နေရေး ပြေလည်ဖို့၊ တစ်နေ့စာ တစ်နေ့ ရုန်းကန်ဖို့ကိုပဲ အာရုံစိုက်ကြတယ်။ 'ဘယ်အစိုးရတက်တက် ကိုယ့်ထမင်း ကိုယ်ရှာစားရမှာပဲ' လို့ ပြောလေ့ရှိကြတယ်။ ဒီလိုတွေးတာကို အပြစ်ပြောလို့တော့ မရပါဘူး၊ ဘဝအမောတွေ များနေလို့ပါ။ ဒါပေမဲ့ သေချာတာတစ်ခုက နိုင်ငံရေးကို ငါနဲ့မဆိုင်ဘူးဆိုပြီး ခေါင်းရှောင်နေလိုက်ရင်၊ အဲဒီနိုင်ငံရေးက ကိုယ့်ရဲ့ ထမင်းအိုးကို လာရိုက်ခွဲတဲ့အခါ၊ ကိုယ့်စီးပွားရေးကို လာထိခိုက်တဲ့အခါ ဘာမှ ကာကွယ်နိုင်စွမ်း ရှိမှာမဟုတ်ပါဘူး။"

ဒုတိယအုပ်စုကတော့ "မပြောရဲ မဆိုရဲနဲ့ အသာလေး ကြည့်နေတတ်တဲ့သူတွေ" ပါ။

"ဒီအုပ်စုကတော့ နိုင်ငံရေးကို စိတ်ဝင်စားတယ်။ သတင်းတွေလည်း ဖတ်တယ်။ ဒါပေမဲ့ အစိုးရတို့၊ အာဏာပိုင်တို့ဆိုတာ အဝေးကနေ ကြောက်ရွံ့ရိုသေရမယ့်သူတွေလို့ မြင်ကြတယ်။ မှားနေတာသိရင်တောင် ထုတ်မပြောရဲဘူး။ 'ငါတစ်ယောက်တည်း ပြောလို့လည်း ထူးမှာမဟုတ်ပါဘူးလေ' ဆိုပြီး အသာလေး နေလိုက်ကြတယ်။ ဥပဒေတွေကို လိုက်နာတာကလည်း တန်ဖိုးထားလို့ထက် အရေးယူခံရမှာ၊ ဒဏ်ရိုက်ခံရမှာ ကြောက်လို့ လိုက်နာကြတာမျိုးပါ။ ကိုယ်တိုင် ဝင်မပါဘဲ ပြောင်းလဲပေးမယ့် 'ကယ်တင်ရှင်' တစ်ယောက် လာမယ့်အချိန်ကိုပဲ ထိုင်စောင့်နေတတ်ကြတယ်။"

တတိယအုပ်စုကတော့ "တိုင်းပြည်ကို ကိုယ်ပိုင်အိမ်လို သဘောထားတဲ့သူတွေ" ပါ။

"သူတို့ကတော့ နိုင်ငံရေးဆိုတာ ငါတို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝပဲ၊ ငါတို့စားတဲ့ ထမင်း၊ ငါတို့သွားတဲ့ လမ်းတွေနဲ့ ဆိုင်တယ်လို့ နားလည်ထားတယ်။ ကိုယ့်မှာ ဘာအခွင့်အရေးရှိလဲ သိတယ်။ အစိုးရဆိုတာ ငါတို့ပေးတဲ့ အခွန်နဲ့ အလုပ်လုပ်ပေးရမယ့် ဝန်ဆောင်မှုပေးသူတွေလို့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိတယ်။ ဒါကြောင့် မတရားရင် ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ဝေဖန်ထောက်ပြတယ်၊ ကောင်းရင် ပူးပေါင်းပါဝင်တယ်။ ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်၊ ကိုယ့်ရပ်ကွက်အတွက်ဆိုရင် ကိုယ်တိုင် ဦးဆောင်ပြီး လုပ်တတ်ကြတယ်။ ဒီလို တတိယအုပ်စုဝင်တွေ များတဲ့နိုင်ငံဟာ အရမ်းကို တိုးတက်ပြီး အာဏာရှင်စနစ် ရှင်သန်လို့ မရတော့ပါဘူး။"


၄။ ဘာတွေ ပြောင်းလဲဖို့ လိုသလဲ (Call to Action - ၃ မိနစ်)

(ခံစားချက်ပါပါ၊ လေးလေးနက်နက် ပြောပါ)

"ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံမှာ စနစ်ကောင်းတစ်ခုကို လိုချင်တယ်ဆိုရင်၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွေ ပြင်ရုံနဲ့ မရပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့ ပြည်သူတွေရဲ့ စိတ်ထဲက 'နိုင်ငံရေးယဉ်ကျေးမှု' ကို အရင်ပြင်ရပါမယ်။"

"မတူကွဲလွဲတဲ့ အမြင်တွေကို ရန်သူလို မသတ်မှတ်ဘဲ သည်းခံနားထောင်နိုင်တဲ့ ယဉ်ကျေးမှု (Culture of Tolerance) လိုပါတယ်။ ခေါင်းဆောင်ဆိုတာ အမှားမကင်းနိုင်ဘူးဆိုတာကို လက်ခံပြီး၊ မျက်ကန်းယုံကြည်တဲ့ စနစ်ကနေ အသိဉာဏ်နဲ့ ဝေဖန်ပိုင်းခြားတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုကို ပြောင်းရပါမယ်။ အရေးကြီးဆုံးက 'သူတစ်ပါး လာလုပ်ပေးလိမ့်မယ်' ဆိုတဲ့ စိတ်ကနေ 'ငါကိုယ်တိုင် ပါဝင်လုပ်ဆောင်မယ်' ဆိုတဲ့ တာဝန်ယူမှု ယဉ်ကျေးမှုကို မွေးမြူရပါမယ်။"


"ဒါဆိုရင် ကျွန်တော်တို့ ဘာတွေ ပြောင်းလဲကြမလဲ။ စနစ်ကြီးတစ်ခုလုံး ပြောင်းဖို့ဆိုတာထက် ကျွန်တော်တို့ရဲ့ 'နေထိုင်မှုပုံစံ' ကို အရင်ပြောင်းကြရအောင်ပါ။"

"ကျွန်တော်တို့ မြန်မာလူမျိုးတွေဟာ ကိုယ့်အိမ်ရှေ့၊ ကိုယ့်ခြံထဲမှာဆိုရင် အရမ်းသန့်ရှင်းအောင် ထားကြတယ်၊ ကိုယ့်ပစ္စည်းဆိုရင် တန်ဖိုးထားကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ ခြံစည်းရိုးအပြင်ဘက်က လမ်းမကြီးပေါ် ရောက်သွားရင်တော့ 'ဒါ ငါနဲ့မဆိုင်ဘူး၊ အစိုးရလုပ်ရမှာ' ဆိုပြီး အမှိုက်ပစ်ချင် ပစ်လိုက်ကြတယ်။ အဲဒီစိတ်ဓာတ်ကနေ စပြီး ပြောင်းရပါမယ်။ 'ခြံစည်းရိုးအပြင်ဘက်က လောကကြီးဟာလည်း ငါ့အိမ်ပဲ' လို့ မြင်တတ်တဲ့စိတ်ဟာ နိုင်ငံရေးယဉ်ကျေးမှုရဲ့ အစပဲ ဖြစ်ပါတယ်။"

(ပရိသတ်ကို တစ်ချက်ကြည့်ပြီး ခပ်ပြတ်ပြတ် ပြောပါ)

"နောက်တစ်ခုက 'သည်းခံနားထောင်ခြင်း' ပါ။ ကျွန်တော်တို့မှာ အယူအဆ မတူတာတွေ ရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အယူအဆ မတူတာနဲ့ ရန်သူ ဖြစ်စရာမလိုပါဘူး။ 'သူပြောတာ ငါနဲ့မတူပေမဲ့ သူ့မှာလည်း ပြောပိုင်ခွင့်ရှိတယ်' ဆိုတာကို လက်ခံပေးနိုင်ရပါမယ်။ အော်ဟစ်ဆဲဆိုပြီး အနိုင်ယူတာထက်၊ အကျိုးအကြောင်းနဲ့ ပြောဆိုဆွေးနွေးတာကမှ တကယ့် အဆင့်အတန်းရှိတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုပါ။"

"နောက်ဆုံးအချက်ကတော့ 'စောင့်ကြည့်တတ်တဲ့ အလေ့အကျင့်' ပါ။ အစိုးရကိုဖြစ်ဖြစ်၊ ခေါင်းဆောင်ကိုဖြစ်ဖြစ် ပုဂ္ဂိုလ်စွဲနဲ့ မျက်စိမှိတ် မယုံကြပါနဲ့။ သူတို့လုပ်တာ မှန်သလား၊ မှားသလားဆိုတာကို အမြဲတမ်း 'ဘာကြောင့်လဲ' လို့ မေးခွန်းထုတ်တတ်ရပါမယ်။ တိုင်းပြည်ကို ချစ်တယ်ဆိုတာ မျက်စိမှိတ် ချစ်တာမျိုး မဟုတ်ဘဲ၊ အမှားအမှန်ကို ဝေဖန်ပိုင်းခြားပြီး လိုအပ်ရင် ပြုပြင်ပေးတာမျိုး ဖြစ်ရပါမယ်။"

"ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ 'ကြောက်စိတ်' နေရာမှာ 'တာဝန်သိစိတ်' ကို အစားထိုးကြပါစို့။ 'ငြိမ်ခံနေတဲ့စိတ်' နေရာမှာ 'ဝေဖန်ပိုင်းခြားတဲ့စိတ်' ကို အစားထိုးကြပါစို့။ အဲဒီလို ပြောင်းလဲနိုင်မှသာ ကျွန်တော်တို့ လိုချင်တဲ့ တကယ့်ပန်းတိုင်ကို ရောက်မှာဖြစ်ပါတယ်" လို့ ပြောချင်ပါတယ်။

၅။ နိဂုံးချုပ် (Conclusion - ၂ မိနစ်)

(စကားလုံးတွေကို ပြတ်ပြတ်သားသားနဲ့ လေးလေးမှန်မှန် ပြောပါ)

"နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ပြောချင်တာက... ဒီမိုကရေစီဆိုတာ စက္ကူပေါ်က စာသားသက်သက်ပါ။ အဲဒီ စက္ကူပေါ်က စာသားတွေကို အသက်ဝင်အောင် လုပ်ပေးတာဟာ ခင်ဗျားတို့၊ ကျွန်တော်တို့ ရင်ဘတ်ထဲက 'နိုင်ငံရေးယဉ်ကျေးမှု' ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။"

"ဒီကနေ့ကစပြီး 'နိုင်ငံရေးဆိုတာ ငါနဲ့မဆိုင်ဘူး' ဆိုတဲ့ စကားကို စွန့်လွှတ်လိုက်ပါ။ အစိုးရကို ကြောက်ရွံ့နေတဲ့ စိတ်ကို ဖျောက်လိုက်ပါ။ 'ငါတို့တိုင်းပြည်၊ ငါတို့တာဝန်' ဆိုတဲ့ တကယ့် ပိုင်ရှင်စိတ်ဓာတ်၊ မှန်ကန်တဲ့ နိုင်ငံရေးယဉ်ကျေးမှုနဲ့အတူ တိုင်းပြည်ရဲ့ အနာဂတ်ကို ပုံဖော်ကြပါစို့လို့ တိုက်တွန်းရင်း နိဂုံးချုပ်အပ်ပါတယ်

။"

"အားလုံးကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။"



Saturday, 14 February 2026

 မင်္ဂလာပါခင်ဗျာ။ လူကြီးမင်းမှာကြားထားတဲ့အတိုင်း 

ခေါင်းစဉ် - နိုင်ငံတော်၏ ဒိုင်းလွှားနှင့် ပြည်သူ့အားမာန်

(ကြာချိန် - ခန့်မှန်းခြေ မိနစ် ၂၀)

၁။ နိဒါန်း (Introduction) - (၃ မိနစ်)

(စင်မြင့်ပေါ်သို့ တက်ကြွသော ခြေလှမ်းဖြင့် တက်ပါ။ ပရိသတ်ကို တစ်ချက်ဝေ့ကြည့်ပြီး ပြုံးပြပါ။)

"အားလုံးပဲ မင်္ဂလာပါခင်ဗျာ။

ဒီနေ့ ကျွန်တော်တို့ ရပ်တည်နေတဲ့ ဒီမြေ၊ ကျွန်တော်တို့ ရှူရှိုက်နေတဲ့ ဒီလေ၊ ကျွန်တော်တို့ မှီတင်းနေထိုင်နေတဲ့ ဒီအိမ်ဂေဟာ... ဒါတွေအားလုံးကို ခြုံငုံပြီး ခေါ်လိုက်တော့ 'နိုင်ငံတော်' တဲ့။

မိတ်ဆွေတို့ ခင်ဗျာ...

ကျွန်တော်တို့ အိမ်တစ်အိမ်မှာ တန်ဖိုးရှိတဲ့ ပစ္စည်းတွေ၊ ချစ်ခင်ရတဲ့ မိသားစုဝင်တွေ ရှိနေရင် အဲဒီအိမ်ကို ဘယ်လိုထားသလဲ။ တံခါးမရှိ ဓားမရှိ ဒီအတိုင်း ပစ်ထားသလား၊ ဒါမှမဟုတ် ခိုင်ခံ့တဲ့ ခြံစည်းရိုးတွေ၊ လုံခြုံတဲ့ တံခါးတွေနဲ့ ကာကွယ်ထားသလား။ အဖြေကတော့ ရှင်းပါတယ်။ လုံခြုံအောင် ကာကွယ်ထားရပါတယ်။

အိမ်တစ်အိမ်တောင်မှ ခြံစည်းရိုးလိုတယ်ဆိုရင်... သန်းနဲ့ချီတဲ့ ပြည်သူတွေ၊ တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်တဲ့ သယံဇာတတွေ၊ သမိုင်းကြောင်းတွေရှိတဲ့ ဒီနိုင်ငံတော်ကြီးအတွက် 'ခြံစည်းရိုး' မလိုဘူးလားခင်ဗျာ။ လိုတာပေါ့။ အဲဒီ ခြံစည်းရိုး၊ အဲဒီ ဒိုင်းလွှားဟာ ဘာလဲလို့မေးရင်... အဲဒါဟာ 'တပ်မတော်' ဆိုတဲ့ စွမ်းအားစုကြီးပါပဲ။

ဒီနေ့ ကျွန်တော် ပြောချင်တာက စစ်တပ်တစ်ခုတည်းအကြောင်း မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီ စစ်တပ်ကို စွမ်းအားပြည့်ဝအောင်၊ ထက်မြက်အောင် ပံ့ပိုးပေးရမယ့် ကျွန်တော်တို့ ပြည်သူတွေ၊ နိုင်ငံရေးသမားတွေရဲ့ အခန်းကဏ္ဍအကြောင်းကိုပါ ဆွေးနွေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။"

၂။ တပ်မတော်သည် မရှိမဖြစ် လိုအပ်ချက်ဖြစ်ခြင်း (The Necessity of Defense) - (၅ မိနစ်)

"ပထမဆုံး ကျွန်တော်မေးချင်တာ တစ်ခုရှိပါတယ်။ ကမ္ဘာပေါ်မှာ တိုးတက်နေပါတယ်ဆိုတဲ့ နိုင်ငံကြီးတွေကို ကြည့်လိုက်ပါ။ အမေရိကန်၊ တရုတ်၊ ရုရှား၊ အိန္ဒိယ... ဒီနိုင်ငံတွေမှာ ဘာကြောင့် ကာကွယ်ရေးအသုံးစရိတ်တွေ ဘီလီယံနဲ့ချီ သုံးနေကြတာလဲ။ ဘာကြောင့် ခေတ်မီလက်နက်တွေ တပ်ဆင်နေကြတာလဲ။

ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ သူတို့ နားလည်လို့ပါ။ 'အင်အားမရှိရင် အမှန်တရား ပျောက်တတ်တယ်' ဆိုတာကို သူတို့ ကောင်းကောင်း သိလို့ပါပဲ။

နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ အသက်ဟာ 'အချုပ်အခြာအာဏာ' ပါ။ ကိုယ့်ကံကြမ္မာ ကိုယ်ဖန်တီးခွင့် ရှိဖို့ဆိုတာ ကိုယ့်ကို လာထိပါးမယ့်သူ မရှိမှ ရတာပါ။ ပြည်ပရန်ဆိုတာ ပြောမရပါဘူး။ ခေတ်တွေ ပြောင်းလာပေမယ့် နိုင်ငံအချင်းချင်း အားပြိုင်မှုတွေက ပျောက်မသွားပါဘူး။ ပုံစံပဲ ပြောင်းသွားတာပါ။ ဒီလို အခြေအနေမှာ တောင့်တင်းခိုင်မာတဲ့ စစ်တပ်မရှိတဲ့ နိုင်ငံဟာ သူများခင်းတဲ့ လမ်းမှာ လျှောက်ရတဲ့ ဘဝကို ရောက်သွားနိုင်ပါတယ်။

ဒါတင်မကပါဘူး။ တပ်မတော်ဆိုတာ စစ်တိုက်ဖို့ သက်သက် မဟုတ်ပါဘူး။ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်တွေ ဖြစ်လာတဲ့အခါ၊ ရေကြီးတာ၊ မုန်တိုင်းတိုက်တာတွေ ဖြစ်လာတဲ့အခါ ရှေ့ဆုံးကနေ အသက်နဲ့ရင်းပြီး ကူညီကယ်ဆယ်ရေး လုပ်နေကြတာ ဘယ်သူတွေလဲ။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ တပ်မတော်သားတွေပါပဲ။

ဒါကြောင့် တပ်မတော်ဆိုတာ နိုင်ငံတော်ရဲ့ 'အသက်အာမခံ' ဖြစ်သလို၊ ပြည်သူတွေရဲ့ 'လုံခြုံရေး ဒိုင်းလွှား' လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအဖွဲ့အစည်းကြီး ခိုင်မာနေမှ ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံသားတွေဟာ ညဘက်မှာ အိမ်ခြေမီးအေးအေးနဲ့ အိပ်စက်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။"

၃။ နိုင်ငံသားများ၏ တာဝန် (Role of Citizens) - (၅ မိနစ်)

"ကောင်းပြီ... ဒါဆို ဒီလောက် အရေးကြီးတဲ့ တပ်မတော်ကြီး စွမ်းအားရှိဖို့ ဘယ်သူတွေမှာ တာဝန်ရှိသလဲ။

တပ်မတော်သားတွေချည်းပဲလား...။ မဟုတ်ပါဘူး။ 'ပြည်သူ' ပါ။

တပ်မတော်ဆိုတာ မိုးပေါ်က ကျလာတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ပြည်သူထဲက ပေါက်ဖွားလာတာပါ။ တပ်မတော်သားဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ညီအစ်ကိုတွေ၊ မောင်နှမတွေ၊ သားသမီးတွေပါပဲ။

ဒါကြောင့် နိုင်ငံသားတစ်ယောက်အနေနဲ့ တပ်မတော်အပေါ် ဘယ်လို သဘောထားရှိသင့်သလဲ။

နံပါတ် (၁) ကတော့ 'စိတ်ဓာတ်ခွန်အား ပေးခြင်း' ပါ။ ရှေ့တန်းမှာ အသက်ကို ပဓာနမထားဘဲ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေတဲ့ စစ်သည်တစ်ယောက်အတွက် အကြီးမားဆုံး ခွန်အားဟာ နောက်တန်းက ပြည်သူတွေရဲ့ အားပေးမှုပါပဲ။ ပြည်သူက ချစ်ရင် အဲဒီတပ်မတော်ဟာ ဘယ်တော့မှ မရှုံးပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့က သူတို့ကို အသိအမှတ်ပြုပေးရမယ်။ တန်ဖိုးထားပေးရမယ်။

နံပါတ် (၂) ကတော့ 'လူသားအရင်းအမြစ်' ပါ။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံမှာ ထက်မြက်တဲ့ လူငယ်တွေ၊ ပညာတတ်တွေ၊ နည်းပညာ ကျွမ်းကျင်သူတွေဟာ တပ်မတော်ထဲကို ဝင်ရောက်တာဝန်ထမ်းဆောင်ဖို့ ဝန်မလေးသင့်ပါဘူး။ ခေတ်မီတပ်မတော် တည်ဆောက်ဖို့ဆိုတာ လက်နက်ကောင်းရုံနဲ့ မရပါဘူး။ ကိုင်တွယ်မယ့် လူသားတွေကပါ အရည်အချင်း ရှိမှ ရမှာပါ။ 'ငါ့နိုင်ငံကို ငါကာကွယ်မယ်' ဆိုတဲ့ စိတ်ဓာတ်နဲ့ တပ်မတော်ထဲကို ဝင်ရောက်လာတဲ့ လူငယ်တွေ များလာမှ တပ်မတော်က ပိုအားကောင်းလာမှာပါ။

နံပါတ် (၃) ကတော့ 'စည်းလုံးညီညွတ်မှု' ပါ။ တပ်မတော်နဲ့ ပြည်သူ ကြားမှာ သွေးကွဲအောင် လုပ်နေတဲ့ အသံတွေကို သတိထားရပါမယ်။ တပ်နဲ့ ပြည်သူ တစ်သားတည်း ရှိနေရင် ဘယ်ရန်သူမှ မတိုးနိုင်ပါဘူး။"

၄။ နိုင်ငံရေးသမားများ၏ တာဝန် (Role of Politicians) - (၅ မိနစ်)

"နောက်တစ်ခုကတော့ တိုင်းပြည်ကို ဦးဆောင်မယ့် နိုင်ငံရေးသမားတွေရဲ့ အခန်းကဏ္ဍပါ။


နိုင်ငံရေးသမားကောင်း တစ်ယောက်ဟာ 'နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေး' ကို နိုင်ငံရေး အမြတ်ထုတ်စရာ ခေါင်းစဉ်တစ်ခု အနေနဲ့ မကြည့်သင့်ပါဘူး။ အမျိုးသားရေး တာဝန်တစ်ရပ် အနေနဲ့ ကြည့်ရပါမယ်။

နိုင်ငံရေးသမားတွေ ဘာလုပ်ပေးရမလဲ။

၁။ ခေတ်မီတပ်မတော်ဖြစ်ဖို့ ပံ့ပိုးပေးရမယ် - ခေတ်မီနည်းပညာတွေ၊ လက်နက်ကိရိယာတွေ၊ လေ့ကျင့်ရေးတွေ ပြည့်စုံဖို့အတွက် ဘတ်ဂျက် (Budget) နဲ့ မူဝါဒပိုင်းဆိုင်ရာမှာ လိုအပ်သလို ပံ့ပိုးပေးရမယ်။ စစ်တပ်တစ်ခု အင်အားချည့်နဲ့သွားရင် နိုင်ငံပါ အားနည်းသွားမယ်ဆိုတာ နိုင်ငံရေးသမားတွေက ပိုသိရပါမယ်။

၂။ တပ်မတော်သားတွေရဲ့ ဘဝကို မြှင့်တင်ပေးရမယ် - တိုင်းပြည်ကာကွယ်တဲ့ စစ်သည်တွေနဲ့ သူတို့ရဲ့ မိသားစုတွေ စားဝတ်နေရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး အဆင်ပြေစေဖို့ စနစ်တကျ စီမံပေးရမယ်။ ဒါမှ သူတို့က နောက်ဆံမတင်းဘဲ တိုင်းပြည်တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်နိုင်မှာပါ။

၃။ ပေါင်းကူးတံတား ဖြစ်ပေးရမယ် - နိုင်ငံရေးသမားဆိုတာ ပြည်သူနဲ့ တပ်မတော်ကြားမှာ နားလည်မှု လွဲမှားတာတွေ ရှိရင် ဖြေရှင်းပေးမယ့်သူ၊ ပေါင်းစည်းပေးမယ့်သူ ဖြစ်ရပါမယ်။ တပ်မတော်ကို နိုင်ငံရေးပြိုင်ဘက်အဖြစ် မမြင်ဘဲ၊ နိုင်ငံတော် တည်ဆောက်ရေးရဲ့ မိတ်ဖက် (Partner) အဖြစ် လက်တွဲဆောင်ရွက်မှသာ တိုင်းပြည်က တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှာ ဖြစ်ပါတယ်။"


ဆက်လက်ပြီး တိုင်းပြည်ရဲ့ ကံကြမ္မာကို ပုံဖော်ကြတဲ့ နိုင်ငံရေးသမားတွေရဲ့ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ အခန်းကဏ္ဍကို ပြောပါရစေ။

နိုင်ငံရေးသမားဆိုတာ တိုင်းပြည်ရဲ့ အနာဂတ်ကို လမ်းပြရမယ့်သူတွေပါ။ ဒါပေမဲ့ စိတ်မကောင်းစရာ တစ်ခုကတော့... ဒီနေ့ခေတ်မှာ တချို့သော နိုင်ငံရေးသမားတွေဟာ နိုင်ငံရေးပြဿနာကို နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းနဲ့ မဖြေရှင်းဘဲ၊ လက်နက်စွဲကိုင်ပြီး တောခိုတာ၊ အကြမ်းဖက်မှုလမ်းစဉ်ကို ရွေးချယ်တာမျိုးတွေ ရှိနေတာပါပဲ။

ကျွန်တော် ဒီနေရာကနေ ပြတ်ပြတ်သားသား ပြောချင်ပါတယ်။ 'သေနတ်ပြောင်းဝကနေ ဒီမိုကရေစီဆိုတာ ထွက်မလာပါဘူး'။ လက်နက်ကိုင် လမ်းစဉ်ဆိုတာ တိုင်းပြည်ကို ပျက်စီးခြင်းဆီပဲ ပို့ဆောင်တာပါ။

နိုင်ငံရေးသမားကောင်း တစ်ယောက်ရဲ့ တာဝန်ဟာ ဘာလဲ။

ပထမအချက် - အကြမ်းဖက်လမ်းစဉ်ကို လုံးဝ လက်မခံဖို့ပါပဲ။

ဘယ်လို အကြောင်းပြချက်နဲ့ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ လက်နက်ကိုင်ပြီး ကိုယ့်နိုင်ငံသား အချင်းချင်း ပြန်တိုက်နေတာဟာ နိုင်ငံချစ်စိတ် မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ ပြည်သူတွေကို ဒုက္ခတွင်းထဲ ဆွဲနှစ်တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ့် နိုင်ငံရေးသမားစစ်ရင် လက်နက်ကိုင်တာကို အားမပေးရဘူး၊ ကိုယ်တိုင်လည်း မလုပ်ရဘူး။

ဒုတိယအချက် - လက်နက်နဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး လဲလှယ်ဖို့ တိုက်တွန်းရပါမယ်။

ဒီနေ့ တောထဲတောင်ထဲမှာ လက်နက်ကိုင်နေကြတဲ့ လူငယ်တွေ၊ တော်လှန်ရေးဆိုတဲ့ စကားလုံးအောက်မှာ လမ်းမှားနေတဲ့သူတွေကို 'အလင်းထဲ ပြန်လာဖို့' လမ်းပြပေးရမှာက နိုင်ငံရေးသမားတွေရဲ့ တာဝန်ပါ။ နိုင်ငံတော် အစိုးရနဲ့ တပ်မတော်က ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် တံခါးဖွင့်ထားပါတယ်။ အဲဒီတံခါးကို ဝင်လာနိုင်အောင် စည်းရုံးရပါမယ်။

'လက်နက်ကို စွန့်လွှတ်ပြီး နိုင်ငံရေးစင်မြင့်ပေါ်ကို တက်ခဲ့ပါ' လို့ သူတို့ကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ပြောရပါမယ်။ တောထဲမှာ သေနတ်ကိုင်နေရတာထက်၊ လွှတ်တော်ထဲမှာ စားပွဲဝိုင်းမှာ ထိုင်ပြီး တိုင်းပြည်အတွက် ဆွေးနွေးတာက ပိုပြီး မြင့်မြတ်ပါတယ်။ လက်နက်ကိုင်တာဟာ ဖျက်ဆီးခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးတာဟာ တည်ဆောက်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

တတိယအချက် - တပ်မတော်ကို အင်အားတောင့်တင်းအောင် ပံ့ပိုးရပါမယ်။

နိုင်ငံရေးသမားတွေဟာ တပ်မတော်ကို ရန်သူလို မမြင်ဘဲ၊ တိုင်းပြည်ရဲ့ မရှိမဖြစ် 'ဒိုင်ခံစနစ်' အဖြစ် မြင်ရပါမယ်။

ခေတ်မီတပ်မတော်ဖြစ်ဖို့ လိုအပ်တဲ့ ဘတ်ဂျက်တွေကို ခွင့်ပြုပေးရမယ်။

တပ်မတော်သားတွေရဲ့ လူမှုစီးပွားဘဝ မြင့်တင်ရေးကို ရှေ့တန်းတင်ရမယ်။

နိုင်ငံတကာ စင်မြင့်ထက်မှာ ကိုယ့်တပ်မတော်ရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာကို ကာကွယ်ပေးရမယ်။

နိုင်ငံရေးသမားတွေကသာ 'လက်နက်ကိုင်လမ်းစဉ်ဟာ နိဋ္ဌိတံပြီ' ဆိုတာကို လက်ခံပြီး၊ တပ်မတော်နဲ့ လက်တွဲကာ တည်ငြိမ်တဲ့ နိုင်ငံရေးလမ်းကြောင်းကို ဖော်ဆောင်မယ်ဆိုရင် ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံဟာ အချိန်တိုအတွင်းမှာ ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ တိုးတက်လာမှာပါ။

တောခိုသူပုန်ဆိုတာ နိုင်ငံတော်ရဲ့ အနာဂတ်ကို ဝါးမျိုနေတဲ့ ပိုးဟပ်တွေပါပဲ။ အဲဒီပိုးဟပ်တွေကို ဖယ်ရှားပြီး တကယ့် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေး ဒေါက်တိုင်ကြီးဖြစ်တဲ့ တပ်မတော်ကို ခိုင်မာအောင် လုပ်ဆောင်ခြင်းကသာ နိုင်ငံရေးသမားတွေရဲ့ စစ်မှန်တဲ့ တာဝန်ဝတ္တရား ဖြစ်ပါတယ်။"


၅။ နိဂုံး (Conclusion) - (၂ မိနစ်)

(အသံကို အနည်းငယ် လေးနက်စေပြီး ပရိသတ်ကို စိုက်ကြည့်ကာ ပြောပါ။)

"မိတ်ဆွေများခင်ဗျာ...

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ကျွန်တော် ပြောချင်တာကတော့...

အားကောင်းမောင်းသန် တပ်မတော်တစ်ရပ် ပိုင်ဆိုင်ထားခြင်းဟာ စစ်လိုလားလို့ မဟုတ်ပါဘူး။ စစ်မဖြစ်ချင်လို့ပါ။ ငြိမ်းချမ်းရေးကို လိုလားလို့ပါ။

'ငြိမ်းချမ်းရေး လိုချင်ရင် စစ်အတွက် ပြင်ဆင်ထားပါ' ဆိုတဲ့ ဆိုရိုးစကား ရှိပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ အားနည်းနေရင် သူများက လာစော်ကားမှာပါ။ ကျွန်တော်တို့ တောင့်တင်းခိုင်မာနေမှ ငြိမ်းချမ်းရေးကို ထိန်းသိမ်းနိုင်မှာပါ။

ဒါကြောင့်...

ဒီနိုင်ငံ၊ ဒီမြေ၊ ဒီရေကို ချစ်တယ်ဆိုရင်...

ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ကာကွယ်ရေး ဒိုင်းလွှားဖြစ်တဲ့ တပ်မတော်ကို ဝိုင်းဝန်း တည်ဆောက်ကြပါစို့။

ပြည်သူက အားပေးမယ်၊ နိုင်ငံရေးသမားတွေက ပံ့ပိုးမယ်၊ တပ်မတော်က စွမ်းရည်ပြည့်ဝမယ်ဆိုရင်... ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံတော်ကြီးဟာ ကမ္ဘာ့အလယ်မှာ ဝင့်ကြွားနိုင်တဲ့ နိုင်ငံတစ်ခု မုချဧကန် ဖြစ်လာမှာပါလို့ ပြောကြားရင်း နိဂုံးချုပ်လိုက်ပါတယ်။

အားလုံးကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။"



Speaker Note (ဟောပြောသူအတွက် အကြံပြုချက်)

 * Tone of Voice: စကားပြောတဲ့အခါ လေးလေးနက်နက် ရှိပါစေ။ "ကျွန်တော်တို့" "မိတ်ဆွေတို့" ဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းတွေကို သုံးတဲ့အခါ ပရိသတ်နဲ့ မျက်လုံးချင်းဆုံပြီး ပြောပါ။

 * Body Language: လက်ဟန်ခြေဟန် သုံးပါ။ ဥပမာ - "ဒိုင်းလွှား" လို့ ပြောတဲ့အခါ လက်နှစ်ဖက်ကို ကာပြတဲ့ ပုံစံမျိုး၊ "စည်းလုံးညီညွတ်မှု" ပြောတဲ့အခါ လက်သီးဆုပ်ပြတာမျိုး သုံးနိုင်ပါတယ်။

 * Pacing: စာပိုဒ်တစ်ခုနဲ့ တစ်ခုကြားမှ

ာ စက္ကန့်အနည်းငယ် ရပ်နား (Pause) ပြီး ပရိသတ်ကို စဉ်းစားချိန်ပေးပါ။

 အားလုံးပဲ မင်္ဂလာအပေါင်းနဲ့ ပြည့်စုံကြပါစေခင်ဗျာ။

ဒီနေ့ ကျွန်တော် ပြောကြားဆွေးနွေးချင်တဲ့ အကြောင်းအရာကတော့ "လူ့အခွင့်အရေးနဲ့ လူမှုကျင့်ဝတ်" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

"လူ့အခွင့်အရေး" human rights... ဒီစကားလုံးကို ကြားလိုက်တာနဲ့ ကျွန်တော်တို့ ဘာကို ပြေးမြင်ကြပါသလဲ။

ကုလသမဂ္ဂ အစည်းအဝေးခန်းမကြီးတွေကို မြင်ကြလား၊ ဥပဒေစာအုပ်ကြီးတွေကို မြင်ကြလား၊ ဒါမှမဟုတ် ဆန္ဒပြပွဲတွေကို ပြေးမြင်မိကြလား။

တကယ်တော့ လူ့အခွင့်အရေးဆိုတာ အဲဒီလောက်ကြီး ဝေးကွာတဲ့ အရာမဟုတ်ပါဘူး။ လူ့အခွင့်အရေးဆိုတာ "ကျွန်တော်တို့ မနက်အိပ်ရာထတာနဲ့ စတင်ထိတွေ့ရတဲ့ နေ့စဉ်ဘဝ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ကျွန်တော်တို့ အိမ်မှာ၊ ရုံးမှာ၊ လက်ဖက်ရည်ဆိုင်မှာ၊ ဘတ်စ်ကားပေါ်မှာ လူတစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် ဆက်ဆံတဲ့ ပုံစံ... အဲဒါ လူ့အခွင့်အရေးရဲ့ အခြေခံပါပဲ။

ဒီနေ့ ကျွန်တော် ပြောချင်တာက ဥပဒေပုဒ်မတွေ အကြောင်း မဟုတ်ပါဘူး။ လူ့အခွင့်အရေးတောင်းဆိုခဲ့ကြတဲ့ သမိုင်းတွေ လူထုတိုက်ပွဲတွေနဲ့ ဆန္ဒပြပွဲတွေအကြောင်းတွေလည်း မဟုတ်ပါဘူး ။ ကျွန်တော်တို့ နှလုံးသားထဲမှာ ရှိထားသင့်တဲ့၊ လူအချင်းချင်း ဆက်ဆံတဲ့အခါ ထားရှိရမယ့် "လူမှုကျင့်ဝတ် (Social Ethics)" တွေအကြောင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။


[လေသံကို အနည်းငယ် လေးနက်စေပြီး ပရိသတ်ကို မေးခွန်းထုတ်ဟန်ဖြင့် ကြည့်ပါ]

ပထမဆုံး ကျွန်တော် မေးချင်ပါတယ်။ လူ့အခွင့်အရေးရဲ့ အနှစ်သာရက ဘာလဲ။

အဖြေက ရိုးရှင်းပါတယ်။ "လူကို လူလို မြင်တာပါ"။

ကျွန်တော်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ လူတစ်ယောက်ကို တန်ဖိုးဖြတ်တဲ့အခါ ဘာတွေနဲ့ ဖြတ်လေ့ရှိလဲ။

သူက ဘာလူမျိုးလဲ၊ ဘာဘာသာ ကိုးကွယ်လဲ၊ ပိုက်ဆံဘယ်လောက်ရှိလဲ၊ ပညာ ဘယ်လောက်တတ်လဲ၊ ရာထူးရာကန်က ဘယ်အဆင့်ရှိလဲ... စသဖြင့်ပေါ့။

ဒါပေမဲ့ လူ့အခွင့်အရေး ကျင့်ဝတ်အရဆိုရင်တော့ - လူတစ်ယောက်ဟာ "လူဖြစ်နေခြင်း" ဆိုတဲ့ အချက်တစ်ခုတည်းနဲ့တင် အပြန်အလှန် လေးစားမှုကို ခံယူထိုက်ပါတယ်။

ဥပမာလေး တစ်ခု ပြောပြချင်ပါတယ်။

ကျွန်တော်တို့ စားသောက်ဆိုင်သွားတဲ့အခါ စားပွဲထိုးလေးကို ဆက်ဆံတဲ့ပုံစံနဲ့ ကုမ္ပဏီက မန်နေဂျာကို ဆက်ဆံတဲ့ပုံစံ တူရဲ့လား။

တကယ်လို့ မတူဘူးဆိုရင်၊ အဲဒါဟာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ လူမှုကျင့်ဝတ်မှာ ဟာကွက်ရှိနေပါပြီ။

ဆရာဝန် တစ်ယောက်ကို ဆက်ဆံတာနဲ့ သူနာပြုဆရာမတစ်ယောက်ကို ဆက်ဆံတဲ့ပုံစံ မတူညီဘူးဆိုရင်တောင် ကျနော်တို့ရဲ့ လူမှုကျင့်ဝတ်မှာ လိုအပ်ချက်တွေ ရှိနေတာ အသေအခြာပါပဲ ။ 

အခုလိုပြောလို့ ရာထူးကြီးတဲ့ပုဂ္ဂိုလ်တွေ ပညာတတ်တဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တွေကို မလေးမစား ဆက်ဆံဖို့ ပြောနေတာမဟုတ်ဘူး ဆိုတာ သတိထားပေးပါ ။

လူ့အခွင့်အရေးကို လေးစားတဲ့ လူမှုကျင့်ဝတ်ဆိုတာ အောက်ခြေသိမ်းဝန်ထမ်းပဲဖြစ်ဖြစ်၊ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ပဲဖြစ်ဖြစ် "လူသားတစ်ယောက်အနေနဲ့ တန်းတူ လေးစားမှု" ပေးခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ပထမဆုံး ကျင့်ဝတ်ကတော့ - "ဘယ်သူ့ကိုမဆို ခွဲခြားဆက်ဆံခြင်း မရှိဘဲ လေးစားသမှု ပြုခြင်း" ပါ။

စကားပြောရင် ရိုင်းရိုင်းစိုင်းစိုင်း မပြောတာ၊ အော်ကြီးဟစ်ကျယ် မလုပ်တာ၊ သူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို မထိခိုက်အောင် နေတာ... ဒါတွေဟာ လူ့အခွင့်အရေးကို လိုက်နာခြင်းပါပဲ။


[လက်ဟန်ခြေဟန် အနည်းငယ်သုံး၍ ပိုမို တက်ကြွစွာ ပြောပါ]

ဒုတိယအချက်အနေနဲ့ ပြောချင်တာကတော့ "လွတ်လပ်ခွင့်" အကြောင်းပါ။

လူအခွင့်အရေးလို့ ပြောလိုက်တာနဲ့ လွတ်လပ်ခွင့်ဆိုတာကိုပါ တွဲပြီး မြင်လာတဲ့အထိ လူ့အခွင့်အရေးနဲ့လွတ်လပ်ခွင့်က ဒင်းဂါးပြားတစ်ခုရဲ့ ခေါင်းနဲ့ပန်းလို နီးကပ်လွန်းပါတယ် ၊ ပက်သက်ဆက်နွယ်မှုလည်း ရှိပါတယ် ။ 

လူတိုင်းက လွတ်လပ်ချင်ကြတယ်။ ကြိုက်တာပြောခွင့်၊ ကြိုက်တာလုပ်ခွင့် လိုချင်ကြတယ်။ မှန်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ "ငါ့လွတ်လပ်ခွင့်က သူများရဲ့ ပါးစပ်ဖျားမှာ ဆုံးတယ်" ဆိုတဲ့ စကားကို ကြားဖူးကြမှာပါ။

လူမှုကျင့်ဝတ်အရ စောင့်ထိန်းရမှာက - "မိမိရဲ့ လွတ်လပ်ခွင့်ကြောင့် သူတစ်ပါး ထိခိုက်နစ်နာမှု မရှိစေရ" ဆိုတဲ့ အချက်ပါ။

ဒီခေတ်မှာ အဆိုးဆုံးက ဘာလဲ အားလုံးသိကြမှာပါ။ အဲ့ဒါက Social Media ပါ။ 

ဖုန်းလေးတစ်လုံး ရှိတာနဲ့ ကီးဘုတ်ခုံနောက်ကနေ လူတစ်ယောက်ကို အသေအလဲ တိုက်ခိုက်နေကြတာတွေ တွေ့ရတယ်။

"ငါ့အကောင့်ပဲ ငါရေးချင်တာ ရေးမယ်ကွာ" ဆိုပြီး သူများရဲ့ ရုပ်ရည်၊ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ၊ မိသားစုကိစ္စတွေကို ဝေဖန်နေကြတာ... ဒါဟာ လူ့အခွင့်အရေးကို ချိုးဖောက်နေတာပါ။

Body Shaming လုပ်တာ၊ Cyber Bullying လုပ်တာတွေဟာ လူမှုကျင့်ဝတ်နဲ့ လုံးဝ မညီပါဘူး။

ကိုယ်ချင်းစာတရား (Empathy) ဆိုတာ လူ့အခွင့်အရေးရဲ့ နှလုံးသည်းအိမ်တစ်ခုပါ။

ငါ့ကိုသာ ဒီလိုပြောရင် ငါခံနိုင်မလား၊ ငါ့မိသားစုကိုသာ ဒီလိုလုပ်ရင် ငါကြိုက်မလား... ဒီမေးခွန်းကို ကိုယ့်ကိုယ်ကို အမြဲမေးရပါမယ်။

လူ့အခွင့်အရေးနဲ့လွတ်လပ်ပိုင်ခွင့်လို့ ပြောရင် 

မတူကွဲပြားမှုတွေကို လက်ခံပေးခြင်းဟာလည်း ကျင့်ဝတ်တစ်ခုပါပဲ။ သူက ငါနဲ့ အယူအဆ မတူဘူး၊ သူကအနီ ငါကအစိမ်း ငါကအဖြု သူကအမည်း သူက ငါနဲ့ အသားအရောင် မတူဘူး... ဒါပေမဲ့ သူက ငါ့ရန်သူ မဟုတ်ဘူး။

ဒီစိတ်ဓာတ်ကို မွေးမြူနိုင်မှသာ ငြိမ်းချမ်းတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို တည်ဆောက်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေ့ ကျနော်တို့နိူင်ငံ စစ်ပွဲတွေ တိုက်ပွဲတွေပြင်းထန်နေတာ အချင်းချင်း သွေးကွဲပြီး အနီအစိမ်းခွဲခြားပြီး သတ်ဖြတ်နေကြတာက အဲ့ဒီမတူညီမှုနဲ့ ရပ်တည်မှူတွေကို လက်မခံနိူင်ကြပဲ စိတ်ထင်ရာတွေ လုပ်နေကြလို့ပဲ ကျနော်တို့ရဲ့ မြန်မာမြေက သွေးညီနံတွေ ယမ်းနံ့တွေနဲ့ သေနတ်သံဗုံးသံတွေကြောင့် မငြိမ်းမချမ်းဖြစ်နေကြတာပါပဲ ။ သူ့ကြောင့် ငါ့ကြောင့် အပြစ်တင်ကြရင်းနဲ့ပဲ ပြည်တွင်းစစ် သက်ဆိုးအရှည်ကြာဆုံးနိူင်ငံ အဖြစ်နဲ့ရော ကမ္ဘာမှာ ဘိန်းစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုအများဆုံး နိူင်ငံ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများပြားတဲ့ နိူင်ငံလို့ အရှေ့တောင်အာရှမှာ နာမည်ဆိုးနဲ့ ရပ်တည်နေနေရတာပဲ ဖြစ်ပါတယ် ။ 

ထားပါ ဒါတွေမပြောလိုတော့ပါဘူး လိုရင်းပဲ ဆက်ပြောပါမယ် ။


[လေသံကို နူးညံ့ပျော့ပျောင်းစေပြီး ပရိသတ်နှင့် eye contact သေချာယူပါ]


နောက်ဆုံးအနေနဲ့ ပြောချင်တာကတော့ "တာဝန်" အကြောင်းပါ။

လူ့အခွင့်အရေးလို့ ပြောရင် "ရပိုင်ခွင့်" တွေကိုပဲ တွေးမိတတ်ကြတယ်။ တကယ်တော့ ရပိုင်ခွင့်နဲ့ တာဝန်ဆိုတာ ခေါင်းနဲ့ ပန်းလိုပါပဲ။ ဒွန်တွဲနေပါတယ်။

ကျွန်တော်တို့ စောင့်ထိန်းရမယ့် လူမှုကျင့်ဝတ်က ဘာလဲဆိုတော့ - "မတရားမှုကို မြင်ရင် မသိချင်ယောင်ဆောင် မနေခြင်း" ပါ။

လမ်းမပေါ်မှာ အမျိုးသမီးတစ်ယောက် အနိုင်ကျင့်ခံနေရတာ မြင်ရင် ကူညီပေးတာ၊ မသန်စွမ်းသူတစ်ယောက်ကို နေရာဖယ်ပေးတာ၊ ကလေးတွေကို အကြမ်းဖက်မှုကနေ ကာကွယ်ပေးတာ... ဒါတွေဟာ လူ့အခွင့်အရေး ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သူတွေရဲ့ ကျင့်ဝတ်တွေပါပဲ။

ကျွန်တော်တို့ဟာ ကိုယ့်အခွင့်အရေးအတွက်ပဲ အော်ဟစ်တောင်းဆိုနေပြီး ဘေးလူရဲ့ ဒုက္ခကို လျစ်လျူရှုထားမယ်ဆိုရင် အဲဒါ အတ္တဆန်တာပဲ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။

အားနည်းသူကို ဖေးမတာ၊ အမှန်တရားဘက်က ရပ်တည်ပေးတာဟာ လူတစ်ယောက်အနေနဲ့ ရှိရမယ့် အမြင့်မြတ်ဆုံး ကျင့်ဝတ်ပါပဲ။


"နောက်ဆုံးအနေနဲ့... ကျွန်တော်တို့ အားလုံး အထင်မှားနေတဲ့ အရာတစ်ခုကို ပြင်ဆင်ပြီးမှ စကားကို အဆုံးသတ်ချင်ပါတယ်။

ကျွန်တော်တို့က 'လူ့အခွင့်အရေး' လို့ ပြောလိုက်တာနဲ့ အစိုးရကို ပြေးမြင်ကြတယ်။ အုပ်ချုပ်သူ လူတန်းစားဆီမှာ တောင်းဆိုရမယ့်အရာ၊ သူတို့ ပေးမှ ရမယ့်အရာလို့ ထင်နေကြတယ်။

တကယ်တော့ မဟုတ်ပါဘူးခင်ဗျာ။ လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။

စဉ်းစားကြည့်ဗျာ... နိုင်ငံတစ်ခုမှာ ဥပဒေတွေ ဘယ်လောက်ကောင်းကောင်း၊ အုပ်ချုပ်သူက ဘယ်လောက်ပဲ တော်နေပါစေ...

ကျွန်တော်တို့ အချင်းချင်းက လမ်းပေါ်မှာ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် ရိုင်းစိုင်းနေမယ်၊ အလုပ်ခွင်မှာ တစ်ယောက်ကို တစ်ယောက် ခြေထိုးနေမယ်၊ အိမ်ထဲမှာ ကိုယ့်သားမယား ကိုယ့်မိသားစုကို အနိုင်ကျင့်နေမယ်ဆိုရင်...

ဘယ်အစိုးရ၊ ဘယ်ဥပဒေကမှ ကျွန်တော်တို့ကို လာပြီး 'လူ့အခွင့်အရေး' ရအောင် လုပ်ပေးလို့ မရပါဘူး။

လူ့အခွင့်အရေးဆိုတာ "အပေါ်ကနေ အောက်ကို" (Vertical) စီးဆင်းလာပြီး ပေးသနားရတဲ့ အရာ မဟုတ်ပါဘူး။

လူ့အခွင့်အရေး ဆိုတာ "ဘေးတိုက်" (Horizontal) စီးဆင်းရမယ့် အရာပါ။

ကျွန်တော်က ခင်ဗျားကို ပေးရမယ်၊ ခင်ဗျားက ကျွန်တော့်ကို ပြန်ပေးရမယ်။ ပြည်သူ အချင်းချင်းကြားမှာ ထားရှိရမယ့် "စာနာမှု တံတား" တစ်စင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။

သူများနိုင်ငံတွေမှာ လူ့အခွင့်အရေး ထွန်းကားတယ်ဆိုတာ အစိုးရကောင်းလို့ချည်းပဲ မဟုတ်ပါဘူး။

သူတို့နိုင်ငံသားတွေ ကိုယ်တိုင်က တန်းစီတာကို လေးစားလို့၊ သူတစ်ပါးရဲ့ ကိုယ်ပိုင်လွတ်လပ်ခွင့်ကို တန်ဖိုးထားလို့၊ အားနည်းသူကို မစော်ကားတတ်တဲ့ အလေ့အကျင့်ရှိလို့ ထွန်းကားနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့်... အခွင့်အရေးဆိုတာ တောင်းဆိုမှ ရတာမဟုတ်ဘဲ၊ ကိုယ်တိုင်က စပြီး ပေးဆပ်လိုက်မှ ရရှိလာတဲ့ အရာဖြစ်တယ်ဆိုတာကို သတိရစေချင်ပါတယ်။

ကိုယ့်ဘေးနားက လူကို လေးစားလိုက်တာဟာ ကိုယ့်နိုင်ငံရဲ့ လူ့အခွင့်အရေးကို မြှင့်တင်လိုက်တာပါပဲ။

အစိုးရဆီက အပြောင်းအလဲကို မစောင့်ပါနဲ့။ ကိုယ်တိုင်က စပြီး ပြောင်းလဲလိုက်ပါ။

အဲဒီလို ပြောင်းလဲတဲ့ လူတစ်ယောက်ချင်းစီ များလာမှသာ ကျွန်တော်တို့ မျှော်လင့်တဲ့ လူ့အခွင့်အရေး ပြည့်ဝတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းဆိုတာ ဖြစ်လာမှာပါခင်ဗျာ။


[အသံကို တည်ကြည်လေးနက်စွာဖြင့် နိဂုံးချုပ်ပါ]


မိတ်ဆွေများခင်ဗျာ...

ချုပ်ပြီးပြောရရင် လူ့အခွင့်အရေးဆိုတာ စာအုပ်ကြီးတွေထဲမှာ ရှိတာမဟုတ်ပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ နှလုံးသားထဲမှာ၊ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ နေ့စဉ်လုပ်ရပ်တွေထဲမှာ ရှိနေတာပါ။

(၁) လူကို လူလို တန်ဖိုးထားပါ။

(၂) ကိုယ်ချင်းစာစိတ်နဲ့ လွတ်လပ်ခွင့်ကို သုံးစွဲပါ။

(၃) အားနည်းသူတွေကို ဖေးမကူညီပါ။

ဒီအချက်တွေကို ကျွန်တော်တို့ တစ်ဦးချင်းစီက စောင့်ထိန်းလိုက်တာနဲ့ ကျွန်တော်တို့ လူ့အဖွဲ့အစည်းကြီးက ပိုပြီး နေပျော်စရာကောင်းတဲ့၊ ငြိမ်းချမ်းတဲ့ ကမ္ဘာလေး ဖြစ်လာမှာ အသေအချာပါပဲ။

ဒီနေ့ကစပြီး လူ့အခွင့်အရေးနဲ့ လူမှုကျင့်ဝတ်တွေကို ကိုယ့်ကိုယ်ကိုကနေစပြီး မိမိအိမ်နဲ့ မိသားစုကနေ မိမိပတ်ဝန်းကျင်ကနေ လက်တွေ့ကျင့်သုံးကြပါစို့လို့ တိုက်တွန်းရင်း နိဂုံးချုပ်အပ်ပါတယ်။

အားလုံးကို ကျေ

းဇူးတင်ပါတယ်။

[ခေါင်းညွှတ်အရိုအသေပေးပြီး စင်ပေါ်မှ ဖြည်းညင်းစွာ ဆင်းပါ]