"နိုင်ငံရေးသမားရဲ့ လှေကားထစ် မဖြစ်ချင်ရင်၊ 'လူ' ကို မကိုးကွယ်ဘဲ 'မူ' ကို ကြည့်တတ်တဲ့ မျက်လုံးတစ်စုံကို အခုပဲ တည်ဆောက်လိုက်ပါ။"

နိုင်ငံရေးကို မျက်စိမှိတ်ယုံရင် အသုံးချခံရမယ်၊ မျက်စိဖွင့်ကြည့်တတ်ရင်တော့ သင်ဟာ တကယ့်အရှင်သခင် ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။

"နိုင်ငံရေးကို မလေ့လာရင်၊ သင်ဟာ သူတစ်ပါး အာဏာရဖို့အတွက် ခင်းပေးလိုက်ရတဲ့ 'ကော်ဇော' သက်သက်ပဲ ဖြစ်နေပါလိမ့်မယ်။"

နိုင်ငံရေးဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝ၊ စားဝတ်နေရေးနဲ့ အနာဂတ်အပေါ် တိုက်ရိုက်သက်ရောက်နေတဲ့ အရာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် "ငါနိုင်ငံရေးမလုပ်ဘူး" လို့ ပြောလို့ရပေမဲ့ "နိုင်ငံရေးက ငါ့ကိုလာမလုပ်နဲ့" လို့ တားလို့မရပါဘူး။

ဒီနေ့ ဟောပြောပွဲမှာ "နိုင်ငံရေးကို ဘယ်လိုလေ့လာမလဲ" နဲ့ "နိုင်ငံရေးသမားတွေရဲ့ အသုံးချခံ ပုဆိန်ရိုးတွေ မဖြစ်အောင် ဘယ်လိုနေထိုင်မလဲ" ဆိုတဲ့အချက်ကို အဓိကထားပြီး ၂၅ မိနစ်စာ ထိရောက်မယ့် အချက်အလက်တွေကို တင်ပြပေးသွားပါမယ်။

၁။ နိုင်ငံရေးကို ရှုမြင်ပုံ ပြောင်းလဲခြင်း (အခြေခံအုတ်မြစ်)

နိုင်ငံရေးကို လေ့လာတော့မယ်ဆိုရင် ပထမဆုံး သိထားရမှာက "နိုင်ငံရေးဆိုတာ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးကိုးကွယ်မှု မဟုတ်ဘူး" ဆိုတာပါပဲ။ ကျွန်တော်တို့ဆီမှာ အမှားအယွင်းဆုံးက နိုင်ငံရေးကို "လူ" တစ်ယောက်ချင်းစီရဲ့ နောက်လိုက်ဖြစ်ခြင်းလို့ ထင်နေကြတာပါ။

 * စနစ်ကို ကြည့်ပါ၊ လူကို မကြည့်ပါနဲ့: နိုင်ငံရေးဆိုတာ အာဏာ ခွဲဝေမှု၊ အရင်းအမြစ် စီမံခန့်ခွဲမှုနဲ့ မူဝါဒတွေ ချမှတ်တာပါ။ ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်ကို ချစ်တာ၊ မုန်းတာထက် သူချမှတ်တဲ့ မူဝါဒက သင့်အိတ်ကပ်ထဲက ပိုက်ဆံနဲ့ သင့်ကလေးရဲ့ ပညာရေးအပေါ် ဘယ်လိုသက်ရောက်မလဲဆိုတာကို ကြည့်တတ်ဖို့ လိုပါတယ်။

 * အကျိုးစီးပွားကို နားလည်ပါ: နိုင်ငံရေးမှာ "ထာဝရမိတ်ဆွေ မရှိဘူး၊ ထာဝရရန်သူ မရှိဘူး၊ ထာဝရအကျိုးစီးပွားပဲ ရှိတယ်" ဆိုတဲ့ စကားက အမြဲတမ်း မှန်ကန်နေဆဲပါ။ နိုင်ငံရေးသမားတစ်ယောက်ရဲ့ စကားတွေကို နားထောင်တဲ့အခါ "ဒါဟာ ဘယ်သူ့အကျိုးစီးပွားအတွက်လဲ" ဆိုတာကို အမြဲ မေးခွန်းထုတ်ပါ။

၂။ အသုံးချမခံရဖို့အတွက် "ဝေဖန်ပိုင်းခြားနိုင်သော တွေးခေါ်မှု" (Critical Thinking)

နိုင်ငံရေးသမားတွေဟာ လူထုကို စည်းရုံးဖို့ "ခံစားချက်" (Emotions) ကို အသုံးချလေ့ရှိပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ကြောက်ရွံ့မှု၊ ဒေါသထွက်မှုနဲ့ မျိုးချစ်စိတ်ကို ကလိတတ်ကြပါတယ်။ အသုံးချမခံရဖို့ အောက်ပါအချက်တွေကို သတိပြုရပါမယ် -

 * Logical Fallacies (ယုတ္တိဗေဒ အမှားများ) ကို သိထားပါ:

   * Ad Hominem: မူဝါဒအကြောင်း ပြောမရတဲ့အခါ တစ်ဖက်လူရဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးကို တိုက်ခိုက်တာ။

   * Straw Man: တစ်ဖက်လူ ပြောတာကို ပုံဖျက်ပြီး အလွယ်တိုက်ခိုက်လို့ရအောင် လုပ်တာ။

   * Fear Mongering: "ဒါကို မလုပ်ရင်တော့ ငါတို့အားလုံး ပျက်စီးတော့မယ်" ဆိုပြီး ကြောက်စိတ်သွင်းတာ။

 * သတင်းရင်းမြစ်ကို စစ်ဆေးပါ: လူမှုကွန်ရက်ပေါ်က Clickbait ခေါင်းစဉ်တွေနဲ့ ဆော်ဩချက်တွေကို မယုံပါနဲ့။ သတင်းတစ်ခုကို ဖတ်လိုက်လို့ သင့်မှာ ဒေါသတွေ အရမ်းထွက်လာရင် သို့မဟုတ် အရမ်းဝမ်းသာသွားရင် အဲဒီသတင်းက သင့်ရဲ့ ခံစားချက်ကို လှုံ့ဆော်ပြီး အသုံးချဖို့ ကြိုးစားနေတာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

၃။ နိုင်ငံရေးကို ဘယ်လို စနစ်တကျ လေ့လာမလဲ။

နိုင်ငံရေးကို လေ့လာဖို့ဆိုတာ ပါတီတွေရဲ့ ကြေညာချက်ကို ဖတ်ရုံနဲ့ မပြီးပါဘူး။ အောက်ပါ နည်းလမ်း ၃ ခုက သင့်ကို အမြင်ကျယ်စေပါလိမ့်မယ် -

 * သမိုင်းကို လေ့လာပါ: သမိုင်းဟာ တကျော့ပြန်လည်တတ်ပါတယ်။ အရင်က နိုင်ငံရေးသမားတွေ ဘယ်လိုကတိပေးခဲ့လဲ၊ ဘာတွေဖြစ်ခဲ့လဲဆိုတာ သိရင် အခုလက်ရှိ နိုင်ငံရေးသမားတွေရဲ့ လှည့်ကွက်တွေကို ရိပ်မိလာပါလိမ့်မယ်။

 * ဆန့်ကျင်ဘက် အမြင်တွေကို ဖတ်ပါ: မိမိကြိုက်တဲ့ ပါတီ ဒါမှမဟုတ် ခေါင်းဆောင်ရဲ့ အာဘော်ကိုပဲ နားမထောင်ပါနဲ့။ တစ်ဖက်အုပ်စုက ဘာကြောင့် ကန့်ကွက်နေတာလဲဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်ကို ရှာဖတ်ပါ။ အမှန်တရားဟာ အစွန်းနှစ်ဖက်ရဲ့ ကြားထဲမှာ ရှိနေတတ်ပါတယ်။

 * ဘတ်ဂျက်နဲ့ ဥပဒေကို ကြည့်ပါ: နိုင်ငံရေးသမားတွေရဲ့ စကားထက် သူတို့ ဘယ်နေရာမှာ ပိုက်ဆံသုံးနေသလဲ၊ ဘယ်လိုဥပဒေမျိုးကို အတည်ပြုဖို့ ကြိုးစားနေသလဲဆိုတာက သူတို့ရဲ့ စိတ်ရင်းအမှန်ကို ဖော်ပြနေပါတယ်။

၄။ ပုဆိန်ရိုး မဖြစ်အောင် ရှောင်ကြဉ်ရမယ့်အချက်များ

"အသုံးချခံ" ဆိုတာ ကိုယ့်ရဲ့ ယုံကြည်ချက်ကို သူတစ်ပါးက အာဏာရဖို့ လှေကားထစ်အဖြစ် သုံးသွားတာကို ဆိုလိုပါတယ်။

 * Extreme Polarization (အစွန်းရောက် ကွဲပြားမှု) ကို ရှောင်ပါ: "ငါနဲ့မတူ ငါ့ရန်သူ" ဆိုတဲ့ စိတ်ဓာတ်ဟာ နိုင်ငံရေးသမားတွေ အကြိုက်ဆုံးပဲ။ လူထု ကွဲပြားလေလေ၊ သူတို့ အုပ်ချုပ်ရ လွယ်လေလေပါပဲ။

 * သူရဲကောင်း ဝါဒကို စွန့်လွှတ်ပါ: နိုင်ငံရေးမှာ "ကယ်တင်ရှင်" ဆိုတာ မရှိပါဘူး။ စနစ်ကောင်းဖို့နဲ့ တာဝန်ယူမှု တာဝန်ခံမှု ရှိဖို့ပဲ လိုတာပါ။ ဘယ်ခေါင်းဆောင်ကိုမဆို မှားရင် မှားတယ်လို့ ဝေဖန်နိုင်တဲ့ သတ္တိ ရှိရပါမယ်။

 * မိမိကိုယ်တိုင်ရဲ့ တန်ဖိုး (Values) ကို အရင်သတ်မှတ်ပါ: သင်က လူ့အခွင့်အရေးကို တန်ဖိုးထားတာလား၊ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးကိုလား၊ ဒါမှမဟုတ် စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးမှုကိုလား။ သင့်ရဲ့ တန်ဖိုးကို နိုင်ငံရေးသမားက လာပြီး သတ်မှတ်ပေးတာမျိုး မဖြစ်ပါစေနဲ့။

နိဂုံးချုပ်

နိုင်ငံရေးကို လေ့လာတယ်ဆိုတာ "မျက်စိဖွင့်တာ" ပါ။ မျက်စိပွင့်နေတဲ့ လူထုကို ဘယ်နိုင်ငံရေးသမားမှ အလွယ်တကူ လိမ်ညာလို့ မရပါဘူး။ နိုင်ငံရေးသမားဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ ရွေးချယ်ထားတဲ့ "အလုပ်သမား" တွေသာ ဖြစ်ပြီး၊ ကျွန်တော်တို့က "အလုပ်ရှင်" တွေ ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို အမြဲသတိရပါ။

သင်ဟာ တစ်စုံတစ်ယောက်ကို ဝန်းရံဖို့အတွက်ပဲ နိုင်ငံရေးကို စိတ်ဝင်စားတာဆိုရင်တော့ သင်ဟာ အသုံးချခံရဖို့ လမ်းစပျိုးနေပါပြီ။ ဒါပေမဲ့ သင်ဟာ မူဝါဒတွေကို နားလည်ဖို့၊ ကိုယ့်ရဲ့ အခွင့်အရေးကို ကာကွယ်ဖို့နဲ့ အမှားအမှန်ကို ကိုယ်တိုင် ဆုံးဖြတ်ဖို့ လေ့လာနေတာဆိုရင်တော့ သင်ဟာ တကယ့် "နိုင်ငံသားကောင်း" တစ်ယောက် ဖြစ်လာပါပြီ။

လောကမှာ အခမဲ့ရတဲ့ ထမင်းထုပ်ဆိုတာ မရှိသလိုပဲ၊ အလကားရတဲ့ နိုင်ငံရေး ကတိကဝတ်တွေနောက်မှာလည်း ပေးဆပ်ရမယ့် တန်ဖိုးတွေ ရှိနေတတ်တာကို အမြဲ သတိချပ်ကြပါလို့ တိုက်တွန်းရင်း နိဂုံးချုပ်အပ်ပါတယ်။

ဒီဟောပြောချက်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး သင့်အနေနဲ့ ပရိသတ်ကို ဝေငှဖို့အတွက် လက်ကမ်းစာစောင် (သို့မဟုတ်) အချက်အလက် အနှစ်ချုပ်လေးတွေ

 ထပ်မံ ပြင်ဆင်ပေးစေလိုပါသလား?