"အားလုံးပဲ မင်္ဂလာပါ။ ဒီနေ့ ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံရေးအကြောင်း ပြောကြမယ်ဆိုတော့ အချို့က တွေးကောင်းတွေးလိမ့်မယ်။ 'ဟာ... လွှတ်တော်ထဲက အကြောင်းတွေ၊ ဥပဒေအကြောင်းတွေ ပြောတော့မှာလား' ပေါ့။ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီနေ့ ကျွန်တော်ပြောမယ့် နိုင်ငံရေးက နေပြည်တော်မှာရှိတဲ့ နိုင်ငံရေးမဟုတ်ဘူး။ ကျွန်တော်တို့ ခင်ဗျားတို့ရဲ့ ရင်ဘတ်ထဲမှာ၊ ခေါင်းထဲမှာရှိနေတဲ့ နိုင်ငံရေးအကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါကို ပညာရှင်တွေက 'နိုင်ငံရေးယဉ်ကျေးမှု (Political Culture)' လို့ ခေါ်ကြပါတယ်။"
"ကျွန်တော် မေးခွန်းတစ်ခု မေးချင်ပါတယ်။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံမှာ အစိုးရတွေ ပြောင်းသွားတယ်၊ စနစ်တွေ ပြောင်းသွားတယ်... ဒါပေမဲ့ ဘာလို့ တိုင်းပြည်က ချက်ချင်း မပြောင်းလဲသွားတာလဲ။ ဘာလို့ ပြဿနာဟောင်းတွေပဲ ပြန်ပြန်ပေါ်နေတာလဲ။ အဖြေက ရှင်းပါတယ်။ စနစ်ကို ပြောင်းလိုက်ပေမဲ့၊ လူတွေရဲ့ စိတ်ထဲက 'နိုင်ငံရေးယဉ်ကျေးမှု' မပြောင်းသေးလို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။"
၂။ နိုင်ငံရေးယဉ်ကျေးမှုဆိုတာ ဘာလဲ (Definition - ၅ မိနစ်)
(လက်ဟန်ခြေဟန်ဖြင့် ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ ပြောပါ)
"နိုင်ငံရေးယဉ်ကျေးမှုဆိုတာ စာအုပ်ကြီးတွေထဲက စကားလုံးမဟုတ်ပါဘူး။ အရပ်စကားနဲ့ ပြောရရင် 'ငါတို့ တိုင်းပြည်ရဲ့ နိုင်ငံရေးကို ငါတို့ ဘယ်လိုမြင်လဲ၊ ဘယ်လို တုံ့ပြန်လဲ' ဆိုတဲ့ အလေ့အထပါ။"
"ဥပမာပေးရရင်- မိသားစုတစ်ခုမှာ ပြဿနာတစ်ခုဖြစ်လာပြီဆိုပါစို့။
* အဖေလုပ်သူက အာဏာရှင်ဆန်ဆန် အော်ဟစ်ဆုံးဖြတ်လိုက်ပြီး၊ ကျန်တဲ့သူတွေက ခေါင်းငုံ့ခံနေရရင်... အဲဒါ အဲဒီမိသားစုရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုပဲ။
* ဒီလိုမဟုတ်ဘဲ ပြဿနာကို ဝိုင်းထိုင်ကြ၊ အေးအေးဆေးဆေး တိုင်ပင်ကြ၊ အဖြေရှာကြတယ်ဆိုရင်... အဲဒါလည်း သူတို့ရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုပဲ။"
"ဒီလိုပါပဲ... တိုင်းပြည်မှာ ကိစ္စတစ်ခုဖြစ်လာတဲ့အခါ၊ မတရားမှုတစ်ခု ကြုံလာတဲ့အခါ ပြည်သူတွေက လက်ဖက်ရည်ဆိုင်ထိုင်ပြီး မကျေမနပ် အတင်းပြောရုံပဲ ပြောမလား၊ ဒါမှမဟုတ် မှန်ကန်တဲ့နည်းလမ်းနဲ့ ဝေဖန်ထောက်ပြမလား၊ ကိုယ်တိုင် ပါဝင်ဖြေရှင်းမလား။ အဲဒီ စိတ်နေစိတ်ထားနဲ့ လုပ်ရပ်တွေအားလုံးဟာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ 'နိုင်ငံရေးယဉ်ကျေးမှု' ပါပဲ။"
၃။ လူ (၃) မျိုး၊ စိတ် (၃) မျိုး (Core Content - ၇ မိနစ်)
(အသံကို နည်းနည်းမြှင့်ပြီး၊ ပရိသတ်ကို စဉ်းစားစေမယ့် လေသံနဲ့ ပြောပါ)
"နိုင်ငံရေးကို ကြည့်တဲ့နေရာမှာ လူ (၃) မျိုး၊ စိတ် (၃) မျိုး ရှိပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ ဘယ်အုပ်စုထဲမှာ ပါနေလဲဆိုတာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်ဆန်းစစ်ကြည့်ကြရအောင်။"
ပထမအုပ်စုကတော့ "ကိုယ့်ထမင်း ကိုယ်ရှာစားရတာပဲဆိုပြီး နိုင်ငံရေးကို စိတ်မဝင်စားတဲ့သူတွေ" ပါ။
"ဒီအုပ်စုက လူတွေက 'နိုင်ငံရေးဆိုတာ အပေါ်ကလူတွေ၊ နိုင်ငံရေးသမားတွေ လုပ်တဲ့ကိစ္စ' လို့ မြင်ကြတယ်။ ကိုယ့်မိသားစု စားဝတ်နေရေး ပြေလည်ဖို့၊ တစ်နေ့စာ တစ်နေ့ ရုန်းကန်ဖို့ကိုပဲ အာရုံစိုက်ကြတယ်။ 'ဘယ်အစိုးရတက်တက် ကိုယ့်ထမင်း ကိုယ်ရှာစားရမှာပဲ' လို့ ပြောလေ့ရှိကြတယ်။ ဒီလိုတွေးတာကို အပြစ်ပြောလို့တော့ မရပါဘူး၊ ဘဝအမောတွေ များနေလို့ပါ။ ဒါပေမဲ့ သေချာတာတစ်ခုက နိုင်ငံရေးကို ငါနဲ့မဆိုင်ဘူးဆိုပြီး ခေါင်းရှောင်နေလိုက်ရင်၊ အဲဒီနိုင်ငံရေးက ကိုယ့်ရဲ့ ထမင်းအိုးကို လာရိုက်ခွဲတဲ့အခါ၊ ကိုယ့်စီးပွားရေးကို လာထိခိုက်တဲ့အခါ ဘာမှ ကာကွယ်နိုင်စွမ်း ရှိမှာမဟုတ်ပါဘူး။"
ဒုတိယအုပ်စုကတော့ "မပြောရဲ မဆိုရဲနဲ့ အသာလေး ကြည့်နေတတ်တဲ့သူတွေ" ပါ။
"ဒီအုပ်စုကတော့ နိုင်ငံရေးကို စိတ်ဝင်စားတယ်။ သတင်းတွေလည်း ဖတ်တယ်။ ဒါပေမဲ့ အစိုးရတို့၊ အာဏာပိုင်တို့ဆိုတာ အဝေးကနေ ကြောက်ရွံ့ရိုသေရမယ့်သူတွေလို့ မြင်ကြတယ်။ မှားနေတာသိရင်တောင် ထုတ်မပြောရဲဘူး။ 'ငါတစ်ယောက်တည်း ပြောလို့လည်း ထူးမှာမဟုတ်ပါဘူးလေ' ဆိုပြီး အသာလေး နေလိုက်ကြတယ်။ ဥပဒေတွေကို လိုက်နာတာကလည်း တန်ဖိုးထားလို့ထက် အရေးယူခံရမှာ၊ ဒဏ်ရိုက်ခံရမှာ ကြောက်လို့ လိုက်နာကြတာမျိုးပါ။ ကိုယ်တိုင် ဝင်မပါဘဲ ပြောင်းလဲပေးမယ့် 'ကယ်တင်ရှင်' တစ်ယောက် လာမယ့်အချိန်ကိုပဲ ထိုင်စောင့်နေတတ်ကြတယ်။"
တတိယအုပ်စုကတော့ "တိုင်းပြည်ကို ကိုယ်ပိုင်အိမ်လို သဘောထားတဲ့သူတွေ" ပါ။
"သူတို့ကတော့ နိုင်ငံရေးဆိုတာ ငါတို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝပဲ၊ ငါတို့စားတဲ့ ထမင်း၊ ငါတို့သွားတဲ့ လမ်းတွေနဲ့ ဆိုင်တယ်လို့ နားလည်ထားတယ်။ ကိုယ့်မှာ ဘာအခွင့်အရေးရှိလဲ သိတယ်။ အစိုးရဆိုတာ ငါတို့ပေးတဲ့ အခွန်နဲ့ အလုပ်လုပ်ပေးရမယ့် ဝန်ဆောင်မှုပေးသူတွေလို့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိတယ်။ ဒါကြောင့် မတရားရင် ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ဝေဖန်ထောက်ပြတယ်၊ ကောင်းရင် ပူးပေါင်းပါဝင်တယ်။ ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်၊ ကိုယ့်ရပ်ကွက်အတွက်ဆိုရင် ကိုယ်တိုင် ဦးဆောင်ပြီး လုပ်တတ်ကြတယ်။ ဒီလို တတိယအုပ်စုဝင်တွေ များတဲ့နိုင်ငံဟာ အရမ်းကို တိုးတက်ပြီး အာဏာရှင်စနစ် ရှင်သန်လို့ မရတော့ပါဘူး။"
၄။ ဘာတွေ ပြောင်းလဲဖို့ လိုသလဲ (Call to Action - ၃ မိနစ်)
(ခံစားချက်ပါပါ၊ လေးလေးနက်နက် ပြောပါ)
"ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံမှာ စနစ်ကောင်းတစ်ခုကို လိုချင်တယ်ဆိုရင်၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွေ ပြင်ရုံနဲ့ မရပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့ ပြည်သူတွေရဲ့ စိတ်ထဲက 'နိုင်ငံရေးယဉ်ကျေးမှု' ကို အရင်ပြင်ရပါမယ်။"
"မတူကွဲလွဲတဲ့ အမြင်တွေကို ရန်သူလို မသတ်မှတ်ဘဲ သည်းခံနားထောင်နိုင်တဲ့ ယဉ်ကျေးမှု (Culture of Tolerance) လိုပါတယ်။ ခေါင်းဆောင်ဆိုတာ အမှားမကင်းနိုင်ဘူးဆိုတာကို လက်ခံပြီး၊ မျက်ကန်းယုံကြည်တဲ့ စနစ်ကနေ အသိဉာဏ်နဲ့ ဝေဖန်ပိုင်းခြားတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုကို ပြောင်းရပါမယ်။ အရေးကြီးဆုံးက 'သူတစ်ပါး လာလုပ်ပေးလိမ့်မယ်' ဆိုတဲ့ စိတ်ကနေ 'ငါကိုယ်တိုင် ပါဝင်လုပ်ဆောင်မယ်' ဆိုတဲ့ တာဝန်ယူမှု ယဉ်ကျေးမှုကို မွေးမြူရပါမယ်။"
"ဒါဆိုရင် ကျွန်တော်တို့ ဘာတွေ ပြောင်းလဲကြမလဲ။ စနစ်ကြီးတစ်ခုလုံး ပြောင်းဖို့ဆိုတာထက် ကျွန်တော်တို့ရဲ့ 'နေထိုင်မှုပုံစံ' ကို အရင်ပြောင်းကြရအောင်ပါ။"
"ကျွန်တော်တို့ မြန်မာလူမျိုးတွေဟာ ကိုယ့်အိမ်ရှေ့၊ ကိုယ့်ခြံထဲမှာဆိုရင် အရမ်းသန့်ရှင်းအောင် ထားကြတယ်၊ ကိုယ့်ပစ္စည်းဆိုရင် တန်ဖိုးထားကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ ခြံစည်းရိုးအပြင်ဘက်က လမ်းမကြီးပေါ် ရောက်သွားရင်တော့ 'ဒါ ငါနဲ့မဆိုင်ဘူး၊ အစိုးရလုပ်ရမှာ' ဆိုပြီး အမှိုက်ပစ်ချင် ပစ်လိုက်ကြတယ်။ အဲဒီစိတ်ဓာတ်ကနေ စပြီး ပြောင်းရပါမယ်။ 'ခြံစည်းရိုးအပြင်ဘက်က လောကကြီးဟာလည်း ငါ့အိမ်ပဲ' လို့ မြင်တတ်တဲ့စိတ်ဟာ နိုင်ငံရေးယဉ်ကျေးမှုရဲ့ အစပဲ ဖြစ်ပါတယ်။"
(ပရိသတ်ကို တစ်ချက်ကြည့်ပြီး ခပ်ပြတ်ပြတ် ပြောပါ)
"နောက်တစ်ခုက 'သည်းခံနားထောင်ခြင်း' ပါ။ ကျွန်တော်တို့မှာ အယူအဆ မတူတာတွေ ရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အယူအဆ မတူတာနဲ့ ရန်သူ ဖြစ်စရာမလိုပါဘူး။ 'သူပြောတာ ငါနဲ့မတူပေမဲ့ သူ့မှာလည်း ပြောပိုင်ခွင့်ရှိတယ်' ဆိုတာကို လက်ခံပေးနိုင်ရပါမယ်။ အော်ဟစ်ဆဲဆိုပြီး အနိုင်ယူတာထက်၊ အကျိုးအကြောင်းနဲ့ ပြောဆိုဆွေးနွေးတာကမှ တကယ့် အဆင့်အတန်းရှိတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုပါ။"
"နောက်ဆုံးအချက်ကတော့ 'စောင့်ကြည့်တတ်တဲ့ အလေ့အကျင့်' ပါ။ အစိုးရကိုဖြစ်ဖြစ်၊ ခေါင်းဆောင်ကိုဖြစ်ဖြစ် ပုဂ္ဂိုလ်စွဲနဲ့ မျက်စိမှိတ် မယုံကြပါနဲ့။ သူတို့လုပ်တာ မှန်သလား၊ မှားသလားဆိုတာကို အမြဲတမ်း 'ဘာကြောင့်လဲ' လို့ မေးခွန်းထုတ်တတ်ရပါမယ်။ တိုင်းပြည်ကို ချစ်တယ်ဆိုတာ မျက်စိမှိတ် ချစ်တာမျိုး မဟုတ်ဘဲ၊ အမှားအမှန်ကို ဝေဖန်ပိုင်းခြားပြီး လိုအပ်ရင် ပြုပြင်ပေးတာမျိုး ဖြစ်ရပါမယ်။"
"ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ 'ကြောက်စိတ်' နေရာမှာ 'တာဝန်သိစိတ်' ကို အစားထိုးကြပါစို့။ 'ငြိမ်ခံနေတဲ့စိတ်' နေရာမှာ 'ဝေဖန်ပိုင်းခြားတဲ့စိတ်' ကို အစားထိုးကြပါစို့။ အဲဒီလို ပြောင်းလဲနိုင်မှသာ ကျွန်တော်တို့ လိုချင်တဲ့ တကယ့်ပန်းတိုင်ကို ရောက်မှာဖြစ်ပါတယ်" လို့ ပြောချင်ပါတယ်။
၅။ နိဂုံးချုပ် (Conclusion - ၂ မိနစ်)
(စကားလုံးတွေကို ပြတ်ပြတ်သားသားနဲ့ လေးလေးမှန်မှန် ပြောပါ)
"နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ပြောချင်တာက... ဒီမိုကရေစီဆိုတာ စက္ကူပေါ်က စာသားသက်သက်ပါ။ အဲဒီ စက္ကူပေါ်က စာသားတွေကို အသက်ဝင်အောင် လုပ်ပေးတာဟာ ခင်ဗျားတို့၊ ကျွန်တော်တို့ ရင်ဘတ်ထဲက 'နိုင်ငံရေးယဉ်ကျေးမှု' ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။"
"ဒီကနေ့ကစပြီး 'နိုင်ငံရေးဆိုတာ ငါနဲ့မဆိုင်ဘူး' ဆိုတဲ့ စကားကို စွန့်လွှတ်လိုက်ပါ။ အစိုးရကို ကြောက်ရွံ့နေတဲ့ စိတ်ကို ဖျောက်လိုက်ပါ။ 'ငါတို့တိုင်းပြည်၊ ငါတို့တာဝန်' ဆိုတဲ့ တကယ့် ပိုင်ရှင်စိတ်ဓာတ်၊ မှန်ကန်တဲ့ နိုင်ငံရေးယဉ်ကျေးမှုနဲ့အတူ တိုင်းပြည်ရဲ့ အနာဂတ်ကို ပုံဖော်ကြပါစို့လို့ တိုက်တွန်းရင်း နိဂုံးချုပ်အပ်ပါတယ်
။"
"အားလုံးကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။"
No comments:
Post a Comment