# တစ်သားတည်း တံဆိပ်ကပ်ခြင်းရဲ့ ထောင်ချောက် (The Monolithic Labeling Trap) ကျနော်တို့အားလုံး ကျူးလွန်နေကြတဲ့ အကြီးမားဆုံး အမှားတစ်ခု
မင်္ဂလာပါဗျာ။ ဒီနေ့ ကျနော်တို့ နေ့စဉ် လူမှုဘဝထဲမှာ ဖြစ်ဖြစ်၊ အွန်လိုင်းပေါ်မှာ ဖြစ်ဖြစ် ခဏခဏ မြင်နေ၊ ကြားနေရတဲ့ စကားလုံးတွေ ရှိတယ်။ "အဲဒီ ရပ်ကွက်ကလူတွေကတော့ အဲလိုပဲ"၊ "အဲဒီ မြို့ကလူတွေက ကပ်စေးနှဲတယ်"၊ "ဒီလူမျိုးတွေကတော့ ပျင်းတယ်"၊ "အဲဒီ အဖွဲ့အစည်းထဲကလူတွေကတော့ အကုန်လုံး ဆိုးယုတ်နေတာပဲ" ဆိုတဲ့ စကားမျိုးတွေပေါ့။
ခင်ဗျားတို့ကော အဲဒီလို စကားမျိုးတွေ ကြားဖူးကြတယ် မဟုတ်လား။ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်တိုင်ရော အဲလိုမျိုး အလွယ်တကူ ဆုံးဖြတ်မိဖူးသလား။
ဒီနေ့ ကျနော် ပြောချင်တဲ့ အကြောင်းအရာကတော့ ဒါပါပဲ။ **ရပ်ကွက်တစ်ခု၊ ရွာတစ်ရွာ၊ မြို့တစ်မြို့၊ လူမျိုးတစ်မျိုး၊ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဒါမှမဟုတ် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုခုကို "တစ်သားတည်း"၊ "အမျိုးအစား တစ်ခုတည်း" အနေနဲ့ စုပြုံသတ်မှတ်ပြီး တံဆိပ်ကပ် (Label ကပ်) လိုက်တာဟာ တကယ်တော့ အတော်လေးကို ရူးမိုက်ပြီး အန္တရာယ်များတဲ့ အလေ့အကျင့်တစ်ခု ဖြစ်တယ်** ဆိုတာပါပဲ။
ဒါပေမယ့် စိတ်ပျက်စရာကောင်းတာက လူအများစုဟာ အဲဒီအမှားကို ဘာမှမစဉ်းစားဘဲ လွယ်လွယ်ကူကူကြီး ကျူးလွန်နေကြတာပါပဲဗျာ။ တစ်ယောက်ချင်းစီရဲ့ တန်ဖိုးကို မကြည့်တော့ဘဲ အုပ်စုလိုက်ကြီး သိမ်းကျုံးပြီး တရားသူကြီး လုပ်နေကြတာ။ ဟုတ်ကဲ့ပါ... ဒီနေ့ ဒီအကြောင်းကို ဉာဏ်စမ်းကြည့်သလို၊ သုံးသပ်ကြည့်သလိုမျိုး ဖြည်းဖြည်းချင်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကြည့်ရအောင်။
ကဲ... စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ လူတွေဟာ ဘာဖြစ်လို့ အဲလိုမျိုး အုပ်စုလိုက်ကြီး သိမ်းကျုံးပြီး တံဆိပ်ကပ်ရတာကို သဘောကျကြတာလဲ။ အဖြေက ရိုးရိုးလေးပဲဗျ။ **"ဦးနှောက်ကို အသုံးပြုဖို့ ပျင်းေနလို့ပါ"**။
လူတစ်ယောက်ချင်းစီရဲ့ နောက်ခံအကြောင်းအရင်း၊ စရိုက်လက္ခဏာ၊ စိတ်နေသဘောထားတွေကို လေ့လာသုံးသပ်ရတာက အချိန်ပေးရတယ်၊ အားစိုက်ရတယ်၊ ဦးနှောက်သုံးရတယ်။ အဲဒီတော့ လူတွေက အလွယ်လမ်းကို လိုက်ကြတာပေါ့။ဘယ် အဖွဲ့အစည်းကလဲ၊ ဘယ်ပါတီကလဲ အစုအဖွဲ့တစ်ခု မြင်လိုက်တာနဲ့ "အော်... ဒါကတော့ အကောင်းပဲ"၊ "ဒါကတော့ အဆိုးပဲ" ဆိုပြီး အကွက်ချ ဆုံးဖြတ်လိုက်တာ။
> "အမှန်တရားဟာ ဘယ်တော့မှ အဖြူနဲ့ အမည်း နှစ်ရောင်တည်း ရှိနေတာ မဟုတ်ဘူး။ အလယ်မှာ မီးခိုးရောင်တွေ၊ ရောင်စုံတွေ ရှိနေတတ်တာ။"
>
စစ်တပ် ဖြစ်ဖြစ်၊ အခြား နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းတွေ ဖြစ်ဖြစ်၊ သာမန် ရပ်ကွက်၊ မြို့၊ ရွာ ဖြစ်ဖြစ်ဗျာ... ဘယ်နေရာမှာမဆို **လူအမျိုးမျိုး ရှိသလို စိတ်ကလည်း အထွေထွေ** ရှိတာပဲ မဟုတ်လား။
* ရွာတစ်ရွာထဲမှာပဲ ဘုရားလူကြီး လုပ်လောက်အောင် စိတ်သဘောထားကောင်းတဲ့သူ ရှိသလို၊ သူခိုး ဓားပြလည်း ရှိနိုင်တာပဲ။
* မြို့တစ်မြို့ထဲမှာပဲ အရမ်း ရက်ရောတဲ့ သူဌေးကြီး ရှိသလို၊ ကပ်စေးနှဲလွန်းလို့ အပ်ဖျားတောင် မပေးချင်တဲ့သူလည်း ရှိတာပဲ။
* အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုထဲမှာပဲ တကယ်ပဲ တိုင်းပြည်နဲ့ ပြည်သူ့အတွက် စေတနာထားတဲ့သူ ရှိနိုင်သလို၊ ကိုယ်ကျိုးရှာပြီး အာဏာပြချင်တဲ့ စိတ်ပုပ်စိတ်ယုတ်တွေလည်း ရှိနေတတ်တာပါပဲ။
ဒါကို ကျနော်တို့က အပြင်ပန်း အပေါ်ယံ အလံတစ်ခု၊ ပါတီနာမည်တစ်ခုကို ကြည့်ပြီး "အကုန်အတူတူပဲ" လို့ ပြောလိုက်တာဟာ တကယ့်ကို အပေါ်ယံ အပေါ့စားဆန်လွန်းတဲ့ အတွေးအခေါ် ဖြစ်ပါတယ်။
ကဲ... အဖွဲ့အစည်းကြီးတွေ ပါတီတွေကို ခဏထားဦး။ လူတစ်ယောက်ချင်းစီကိုပဲ ကြည့်ရအောင်။ ခင်ဗျားတို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုကော တိတိကျကျ တံဆိပ်ကပ်လို့ ရမလား။ "ငါကတော့ ရာနှုန်းပြည့် လူကောင်းပဲ" ဒါမှမဟုတ် "ငါကတော့ ရာနှုန်းပြည့် လူဆိုးပဲ" လို့ ပြောနိူင်တဲ့သူ ရှိလား။
မရှိနိုင်ပါဘူးဗျာ။ **လူတစ်ယောက်တည်းကိုတောင် တိတိကျကျ တံဆိပ်ကပ်ဖို့ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။** ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ လူတစ်ယောက်တည်းရဲ့ စိတ်ဆိုတာကိုက **"အမြဲအပြောင်းအလဲ"** ဖြစ်နေလို့ပဲ။
* မနက်ခင်းမှာ သူတပါးကို သနားလို့ အလှူအတန်း လုပ်ခဲ့တဲ့သူက၊ ညနေပိုင်းကျရင် တစ်ကိုယ်ကောင်းဆန်တဲ့ စိတ် ဝင်လာနိုင်တာပဲ။
* သူငယ်ချင်းတွေအပေါ်မှာ အရမ်းသစ္စာရှိတဲ့သူက၊ စီးပွားရေးလုပ်တဲ့အခါ လောဘဇောတိုက်ပြီး အမှားတွေ လုပ်မိနိုင်တာပဲ။
* အပြင်မှာ အေးဆေးတည်ငြိမ်ပါတယ်ဆိုတဲ့ လူတစ်ယောက်က၊ စိတ်ဖိစီးမှုတွေ အရမ်းများလာတဲ့အခါမှာ ဒေါသတကြီး ပေါက်ကွဲသွားတတ်တာပဲ။
ဒါဟာ လူ့သဘာဝပဲဗျ။ ကျနော်တို့အားလုံးရဲ့ ရင်ထဲမှာ ကောင်းတဲ့စိတ်နဲ့ ဆိုးတဲ့စိတ်၊ အလင်းနဲ့ အမှောင်က အမြဲတမ်း လွန်ဆွဲနေကြတာပါ။ လူတစ်ယောက်တည်းရဲ့ စိတ်ထဲမှာတင် အငြိုးအတေး၊ မေတ္တာ၊ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတွေ အမျိုးမျိုး ကာလာစုံ ရောင်စုံဖြစ်နေတာပါ။
အဲဒီလို ရှုပ်ထွေးလွန်းတဲ့ "စိတ်ရောင်စုံ" ရှိတဲ့ လူသားတစ်ယောက်ချင်းစီကိုတောင် ကျနော်တို့က "ဒီလူကတော့ ဒီလိုလူစားမျိုး" လို့ ပြတ်ပြတ်သားသား ကောက်ချက်ချဖို့ ခက်ခဲနေရင်... အဲဒီလို လူတွေ ရာနဲ့၊ ထောင်နဲ့၊ သောင်းနဲ့၊ သန်းနဲ့ချီပြီး ပေါင်းစုထားတဲ့ **အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုခု၊ လူမျိုးစုတစ်ခုခု ဆိုရင် ပိုပြီးတော့ အတွေးအမြင်တွေ၊ အကျင့်စရိုက်တွေ စုံလင်နေမှာ** မဟုတ်ဘူးလားဗျာ။ သေချာတာပေါ့... ပိုပြီးတော့တောင် စုံလင်ဦးမှာ။
ဒါပေမယ့် အခုခေတ်မှာ လူတွေက ဘာလုပ်နေကြလဲ။ အလံတစ်ခုခုအောက် ရောက်သွားတာနဲ့၊ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်မထောက်ခံတဲ့၊ ကိုယ်မုန်းတီးတဲ့ အစုအဖွဲ့တစ်ခုခု အတွင်း ရောက်သွားတာနဲ့ အလိုလို ညံ့၊ အလိုလို တော်၊ အလိုလို ဆိုးယုတ်၊ အလိုလို ကောင်းမွန်နေမယ်လို့ ထင်နေကြတာ။
ဒါဟာ အတော်လေးကို ရယ်စရာကောင်းတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်မျိုးပါ။ "သူက ငါတို့အဖွဲ့ကပဲ... ဒါကြောင့် သူလုပ်သမျှ အမှန်၊ သူက လူတော်၊ လူကောင်း" ဆိုပြီး မျက်စိမှိတ် ထောက်ခံတယ်။ "ဒီလူက ဟိုဘက်အဖွဲ့က... ဒါကြောင့် သူဘာပဲလုပ်လုပ် အမှား၊ သူက လူဆိုး၊ လူညံ့" ဆိုပြီး ကန့်ကွက်တယ်။
ကဲ... ခင်ဗျားတို့ စဉ်းစားကြည့်။ အလံတစ်ခုကို ကိုင်လိုက်ရုံနဲ့၊ အင်္ကျီအရောင်တစ်ရောင်တည်း ဝတ်လိုက်ရုံနဲ့ အထဲက လူရဲ့ ဗီဇတွေ၊ အကျင့်စရိုက်တွေ၊ ဉာဏ်ပညာတွေက ချက်ချင်းကြီး ပြောင်းလဲသွားရောလား။ အင်္ကျီအရောင် ပြောင်းလိုက်တာနဲ့ လူညံ့က လူတော် ဖြစ်သွားရောလား။ လူဆိုးက လူကောင်း ချက်ချင်း ဖြစ်သွားရောလား။
ဘယ်တော့မှ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ အဲဒီလို မဟုတ်ဘဲ အလံတစ်ခုခုအောက် ရောက်သွားတာနဲ့ အလိုလို တော်နေမယ်၊ အလိုလို ဆိုးယုတ်နေမယ်လို့ ထင်နေရင်၊ အဲဒီလိုမျိုးပဲ မျက်ကန်းတစ္ဆေမကြောက် ဆုံးဖြတ်နေရင်တော့... ကျနော် ပြတ်ပြတ်သားသားပဲ ပြောလိုက်မယ်။ **ကိုယ့်ကိုယ်ကို စိတ်ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးကြည့်ဖို့ လိုနေပြီ ထင်မိတာပါပဲဗျာ။** ရှင်းရှင်းပြောရရင် ငါရူးနေသလားလို့ ပြန်မေးကြည့်ဖို့ပါ ။
အခုလိုပြောတာကို စိတ်မဆိုးပါနဲ့ ။ ကိုယ့်ရဲ့ စဉ်းစားေတွးေခါ် ဆင်ခြင်ဉာဏ် (Critical Thinking) ဘယ်လောက်အထိ ပျက်စီးနေပြီလဲဆိုတာကို ကိုယ့်ဘာကိုယ် သတိပြုမိဖို့ သတိပေးတာပါ။ အစုအဖွဲ့တစ်ခုလုံးကို မျက်စိမှိတ် မုန်းတာ၊ ဒါမှမဟုတ် မျက်စိမှိတ် ချစ်တာဟာ စိတ်ဝေဒနာတစ်မျိုးပဲ။
တကယ်တော့ အခုလိုမျိုး အုပ်စုလိုက် သိမ်းကျုံး တံဆိပ်ကပ်တတ်တဲ့ လူတွေရဲ့ စိတ်အခြေအနေကို ကြည့်ရင် သူတို့မှာ "ဉာဏ်ပညာ" ဆိုတဲ့အရာ မရှိဘူးဆိုတာ သိသာထင်ရှားပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ ကျနော် ပြောချင်တဲ့ "ပညာ" ဆိုတာ ဘွဲ့လက်မှတ်တွေကို ပြောတာ မဟုတ်ဘူးနော်။ ဒေါက်တာဘွဲ့တွေ၊ မာစတာဘွဲ့တွေ ဘယ်လောက်ပဲ ရထားရထား... အရာရာကို အဖြူအမည်းနဲ့ အမှားနဲ့အမှန်လို့ပဲ ခွဲခြားတတ်ပြီး တစ်ဖက်သတ် တံဆိပ်ကပ်နေရင် အဲဒီလူဟာ ပညာရှိ မဟုတ်ပါဘူး။
တကယ့် ပညာ ဆိုတာ အရာရာရဲ့ အကြောင်းအကျိုးကို ခွဲခြားသိမြင်တာ၊ ကောင်းခြင်း ဆိုးခြင်းရဲ့ နောက်ကွယ်က နက်နဲ ရှုပ်ထွေးမှုကို နားလည်တာ။
ဒါကြောင့် အခုလို ဘာမဆို သိမ်းကျုံး ဆုံးဖြတ်နေတဲ့ လူတွေအတွက်ကတော့... **"ပညာ" ဆိုတဲ့ စကားလုံးက အလှမ်းဝေးလွန်းလို့ ထည့်တောင် မပြောချင်တော့ပါဘူးဗျာ။** သူတို့ဟာ သူတို့ ဒေါသတွေ၊ မုန်းတီးမှုတွေ၊ ဒါမှမဟုတ် မျက်ကန်းယုံကြည်မှုတွေရဲ့ သားကောင် ဖြစ်နေကြတာ။
ဒါဆိုရင် ကျနော်တို့ ဘာကို ပြောင်းလဲကြရမလဲ
ကျနော်တို့ကိုယ်တိုင်ရော လူသားတစ်ယောက်ချင်းစီရဲ့ တန်ဖိုးကို မမြင်ဘဲ အုပ်စုလိုက်ကြီး တံဆိပ်ကပ်ပြီး နှိမ်ခဲ့မိတာ၊ ဒါမှမဟုတ် အလွန်အကျွံ မြှောက်ပေးခဲ့မိတာတွေ ရှိခဲ့သလား။
အမှန်တရားကို လိုချင်ရင် ကျနော်တို့ မျက်စိကို ဖွင့်ရပါမယ်။ လူတစ်ယောက်ကို ဆုံးဖြတ်တဲ့အခါ သူ ဘယ်အဖွဲ့အစည်းကလဲ၊ ဘယ်မြို့ကလဲ၊ ဘယ်လူမျိုးလဲ ဆိုတဲ့ ဘောင်ကြီးတွေနဲ့ မကြည့်ပါနဲ့။ **သူ့ရဲ့ တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ လုပ်ရပ်၊ သူ့ရဲ့ စာရိတ္တ၊ သူ့ရဲ့ စေတနာ** ကိုပဲ ကြည့်ပြီး ဆုံးဖြတ်ကြပါ။ ဒါမှသာ ကျနော်တို့ လူမှုအဖွဲ့အစည်းဟာ ပိုပြီးအေးချမ်းသာယာ စိတ်ချမ်းသာစရာ ကောင်းလာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
မိမိတို့ရဲ့ ထင်မြင်ယူဆချက်တွေကိုလည်း အောက်က Comment မှာ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ရေးသားဆွေးနွေးသွားကြပါဦးဗျာ။ ကျနော် ဖတ်ချင်ပါတယ်။
နောက်ထပ် စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းတဲ့ သုံးသပ်ချက် ဗီဒီယိုတွေမှာ ပြန်တွေ့ကြတာပေါ့။ အားလုံးပဲ စဉ်းစားဆင်ခြင်ဉာဏ် မြ
င့်မားနိုင်ကြပါစေ။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်ဗျာ။
