ငါသိ ငါမှန် နိုင်ငံရေးနဲ့ ကျွန်တော်တို့ တည်ဆောက်နေတဲ့ အကျဉ်းထောင်များ

"မင်္ဂလာပါ ခင်ဗျာ။

ဒီနေ့ ကျွန်တော်တို့တွေ ကြားထဲမှာ နေ့စဉ်နဲ့အမျှ ပြောဖြစ်နေကြတဲ့၊ ဒါပေမယ့် သေချာလေး ပြန်ပြီး ဆန်းစစ်ကြည့်ဖို့ လိုနေတဲ့ အကြောင်းအရာတစ်ခုကို ဆွေးနွေးချင်ပါတယ်။ အဲဒါကတော့ 'နိုင်ငံရေး' ဆိုတဲ့ ကိစ္စပါပဲ။

ကျွန်တော်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်ကို တစ်ချက်လောက် ပြန်ကြည့်လိုက်ပါ။ လဘက်ရည်ဆိုင် ထိုင်ရင်းဖြစ်ဖြစ်၊ ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်မှာဖြစ်ဖြစ် လူတိုင်းလိုလိုက နိုင်ငံရေးအကြောင်းကို ပြောနေကြတယ်။ သုံးသပ်နေကြတယ်။ ဝေဖန်နေကြတယ်။ ဒါက ကောင်းတဲ့ လက္ခဏာ တစ်ခုပါ။ လူတွေက ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ဘာဖြစ်နေလဲဆိုတာကို နိုးနိုးကြားကြား ရှိလာတာကိုး။

ဒါပေမယ့်... မေးစရာ မေးခွန်းတစ်ခု ရှိလာတယ်။ ကျွန်တော်တို့ တကယ်ပဲ 'နိုင်ငံရေး' ဆိုတာကို နားလည်နေကြပြီလား။ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ့်ရဲ့ နေ့စဉ်ဘ၀မှာ ကြုံတွေ့နေရတဲ့ အခက်အခဲတွေ၊ အလိုမကျမှုတွေကိုပဲ နိုင်ငံရေးလို့ ထင်မှတ်ပြီး 'ငါသိတယ်၊ ငါတတ်တယ်' ဆိုတဲ့ အထင်အမြင်လွဲမှားမှုထဲမှာ ပိတ်မိနေကြတာလား။

ဒီကနေ့ ဗီဒီယိုလေးမှာတော့ ဒီအကြောင်းကို ကျွန်တော်တို့ အေးအေးဆေးဆေး၊ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းလေး ဆွေးနွေးကြည့်ကြရအောင်ဗျာ။"

"ပထမဆုံး အနေနဲ့ ကျွန်တော်တို့ သဘောတူထားဖို့ လိုတာတစ်ခုက 'နိုင်ငံရေးဆိုတာ နယ်ပယ်တစ်ခုတည်း အပေါ် အခြေခံထားတာမျိုး မဟုတ်ဘူး' ဆိုတာပါပဲ။

တချို့က ထင်ကြတယ်ဗျ။ နိုင်ငံရေးဆိုတာ ရွေးကောက်ပွဲတွေ၊ အစိုးရအဖွဲ့တွေ၊ အာဏာလုပွဲတွေ သက်သက်ပဲလို့။ တကယ်တော့ မဟုတ်ပါဘူး။ နိုင်ငံရေးဆိုတာ အင်မတန်မှ ကြီးမားကျယ်ပြန့်တဲ့ ပညာရပ်ကြီးတစ်ခုပါ။ သူက သီးသန့်ရပ်တည်နေတာ မဟုတ်ဘဲ ဒဿနိကဗေဒ (Philosophy) ၊ စီးပွားရေး (Economics) ၊ သမိုင်း (History) ၊ လူမှုဗေဒ (Sociology) နဲ့ ဥပဒေ (Law) ဆိုတဲ့ တခြား ကြီးမားတဲ့ ပညာရပ်တွေနဲ့ အပြန်အလှန် ပေါင်းစပ်ချိတ်ဆက်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဥပမာလေး တစ်ခု ပြောပြမယ်ဗျာ။ ကျွန်တော်တို့ တိုင်းပြည်တစ်ခုရဲ့ နိုင်ငံရေး ပြဿနာကို ဖြေရှင်းချင်တယ်ဆိုပါစို့။

ဒီလူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ အတိတ်က ဖြတ်သန်းလာတဲ့ 'သမိုင်း' ကို မသိဘဲ ဘယ်လိုလုပ် ဖြေရှင်းကြမလဲ။

လူတွေရဲ့ နေ့စဉ် စားဝတ်နေရေး၊ ဝင်ငွေ၊ ထွက်ငွေ၊ ဈေးကွက် သဘောသဘာဝဆိုတဲ့ 'စီးပွားရေး' ကို နားမလည်ဘဲ ဘယ်လိုလုပ်ပြီး အစိုးရက မူဝါဒတွေ ချမလဲ။

လူတွေ ဘယ်လို တွေးခေါ်နေထိုင်ကြသလဲဆိုတဲ့ 'လူမှုဗေဒ' သဘောတရားတွေကို သတိမပြုဘဲ ဘယ်လိုလုပ်ပြီး အုပ်ချုပ်မလဲ။

နောက်ပြီးတော့ တရားမျှတမှု ဆိုတဲ့ 'ဥပဒေ' ရဲ့ အခြေခံအုတ်မြစ်မရှိဘဲ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကို ဘယ်လို တည်ဆောက်မလဲ။

ဒါကြောင့်မို့လို့ နိုင်ငံရေးကို တကယ်တမ်း နားလည်ဖို့ဆိုရင် ဒီလို ပညာရပ်နယ်ပယ်တွေကို အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ လေ့လာထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ စာအုပ်စာပေတွေ ဖတ်မှတ်ရမယ်၊ သမိုင်းကြောင်းတွေကို ပြန်လေ့လာရမယ်၊ စဉ်းစားတွေးခေါ်ရမယ်။ အရာအားလုံးကို အကုန်သိနေစရာ မလိုပေမယ့်၊ အနည်းဆုံးတော့ အကြောင်းအရာ တစ်ခုကို ရှုထောင့်ပေါင်းစုံကနေ ကြည့်တတ်တဲ့ အလေ့အကျင့်တော့ ရှိဖို့လိုတယ်။

တကယ်လို့ ကိုယ်တိုင်က အများကြီး မဖတ်နိုင်ဘူး၊ မလေ့လာနိုင်ဘူး ဆိုရင်တောင်မှ၊ အနည်းဆုံးတော့ အပြန်အလှန် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှု (Dialogue) ထွန်းကားတဲ့၊ အမြင်မတူတာတွေကို လက်ခံဆွေးနွေးနိုင်တဲ့ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းတစ်ခုတော့ မဖြစ်မနေ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါမှသာ နိုင်ငံရေးဆိုတဲ့ ရှုပ်ထွေးတဲ့ ယန္တရားကြီးကို နားလည်နိုင်မှာပါ။"

"ဒါပေမယ့်ဗျာ... လက်တွေ့မှာက တစ်ဖက်မှာလည်း နိုင်ငံရေးဆိုတာ လူတိုင်းရဲ့ နေ့စဉ်ဘ၀ကို တိုက်ရိုက် ထိတွေ့နေပြန်ရော။

မနက်မိုးလင်း ဈေးသွားတော့ ကုန်ဈေးနှုန်းတွေ တက်နေတယ်။ လမ်းထွက်တော့ လမ်းတွေ ပိတ်နေတယ်။ ကိုယ်လုပ်ချင်တဲ့ ကိစ္စလေးတစ်ခု လုပ်ဖို့ ရုံးတွေမှာ အချိန်တွေ အကြာကြီး ပေးရတယ်။ မီးတွေ ပျက်တယ်။ ဒီလို နေ့စဉ် ကြုံတွေ့နေရတဲ့ အခက်အခဲတွေက လူထုကို စိတ်ဖိစီးစေတယ်။ ဒေါသထွက်စေတယ်။

ဒီတော့ ဘာဖြစ်လာလဲဆိုတော့... သာမန်အမြင်မှာ ကိုယ့်ရဲ့ ပုဂ္ဂလိက ထင်မြင်ချက်တွေ၊ မချင့်မရဲ အလိုမကျမှုတွေကို 'ဒါဟာ နိုင်ငံရေးပဲ' လို့ ထင်လာကြတယ်။

'ဒီအစိုးရ မကောင်းလို့ ငါတို့ ဒုက္ခရောက်တာ'၊ 'ဒီစနစ်ကြီး မှားနေလို့ ငါတို့ ဆင်းရဲတာ' ဆိုတဲ့ အခြေခံ စဉ်းစားချက်လေးလောက်နဲ့တင် ငါဟာ နိုင်ငံရေးကို နားလည်နေပြီ ဆိုပြီး ထင်လာတတ်ကြပါတယ်။

တကယ်တော့ ကိုယ့်ရဲ့ နေ့စဉ်ဘ၀ ထင်မြင်ချက်၊ ခံစားချက်ကို အခြေခံပြီး 'ငါ နိုင်ငံရေးကို သိတယ်' လို့ ထင်လာတတ်ကြတာဟာ ကျွန်တော်တို့ လူ့အဖွဲ့အစည်း အပါအဝင် ကမ္ဘာ့လူ့အဖွဲ့အစည်း အများစုမှာ တွေ့နေရတဲ့ အကြီးမားဆုံး ပြဿနာတစ်ခုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ခံစားချက်နဲ့ ပညာရပ်ကို ရောထွေးလိုက်တာပေါ့ဗျာ။

ကိုယ့်ရဲ့ နေ့စဉ်ဘ၀ထဲက ဒေါသတွေ၊ အလိုမကျမှုတွေ၊ ကိုယ့်ရဲ့ နိုင်ငံရေး ထင်မြင်ချက်လေးလောက်ကိုပဲ 'နိုင်ငံရေးပညာ'၊ 'နိုင်ငံတည်ဆောက်မှုပညာ (State-building)' လို့ အလွန်အကျွံ ယုံကြည်လာကြတဲ့အခါ အင်မတန် အန္တရာယ်ကြီးတဲ့ အခြေအနေ တစ်ခုကို ရောက်သွားပါတယ်။"

"အဲဒီ အန္တရာယ်က ဘာလဲသိပါသလား။

ကိုယ့်ထင်မြင်ချက်ကို အမှန်တရားလို့ အလွန်အကျွံ ယုံကြည်မှု ပြင်းထန်နေတဲ့အခါ... အခြားတစ်ဖက်က လာတဲ့ သိမ်မွေ့တဲ့ အသိပညာဆိုင်ရာ ကိစ္စတွေ၊ ကွဲပြားတဲ့ ရှုထောင့်တွေကို လက်ခံနိုင်စွမ်း မရှိတော့ဘူး။ Dialogue လို့ခေါ်တဲ့ အပြန်အလှန် ဆွေးနွေးမှု မလုပ်နိုင်တော့ဘူး။

'ငါသိတာပဲ အမှန်၊ ငါပြောတာပဲ အမှန်၊ ငါတို့အုပ်စု လုပ်ရပ်တွေပဲ အမှန်' ဆိုတဲ့ နိူင်ငံရေးအတ္တကြီးမှု ထဲမှာ လူက စုန်းစုန်းမြုပ်သွားတော့တာပါပဲ။

အဲဒီလို 'ငါသိ၊ ငါမှန်' ဆိုတဲ့ အတွေးဟာ ဉာဏ်ပညာ မဟုတ်ဘူးဗျ။ အဲဒါဟာ 'အကျဉ်းထောင်' ပါပဲ။

ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ အဲဒီအတွေးက မတူညီတဲ့ အမြင်တွေကို အသေအချာ နားထောင်ဖို့၊ လေ့လာစူးစမ်းဖို့ မိတ်ဆေ‌ွတို့ရဲ့ နားတွေ၊ မျက်လုံးတွေ၊ ဦးနှောက်တွေကို ပိတ်ပစ်လိုက်လို့ပါပဲ။ 

အမှန်တရားဆိုတာ တစ်ခါတလေ ကိုယ်မနှစ်မြို့တဲ့ လူတွေဆီမှာ၊ ကိုယ်နဲ့ အမြင်မတူတဲ့ အုပ်စုတွေဆီမှာလည်း ရှိနေတတ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ငါသိ ငါမှန် ဆိုတဲ့ အတ္တက အဲဒီ အမှန်တရားကို မြင်ခွင့်မပေးတော့ဘူး။

ဒီတော့ ဘာဖြစ်သွားလဲ။ ကိုယ့်ရဲ့ ထင်မြင်ယူဆချက်ဟာ ကိုယ့်ကို ပြန်ချုပ်နှောင်တဲ့ အကျဉ်းထောင် ပြန်ဖြစ်သွားတယ်။ ပိုဆိုးတာက အဲဒီ အကျဉ်းထောင်ဟာ သူများက ဖမ်းထည့်တာ မဟုတ်ဘဲ၊ ကိုယ့်အကျဉ်းထောင်ကို ကိုယ်တိုင် ပြန်ဆောက်ပြီး အဲဒီထဲမှာ ဝင်နေတဲ့သူမျိုး ဖြစ်သွားတာပါပဲ။"

နည်းနည်းလေး ရှုပ်သွားသလား ။

"ဆိုလိုချင်တာကဗျာ... နိုင်ငံရေးဆိုတာ အင်မတန် ကျယ်ပြန့်တယ်။ ရှုပ်ထွေးတယ်။ အလွှာပေါင်းစုံ၊ ရှုထောင့်ပေါင်းစုံ ပါဝင်နေတယ်။ ဒီလောက် ရှုပ်ထွေးတဲ့ နိုင်ငံရေး အကြောင်းကို 'ငါပဲ သိတယ် ငါပဲတတ်တယ်၊ငါ့ပဲ ရာခိုင်နှုန်းပြည့် နားလည်တယ်' ဆိုတာ ဘယ်တော့မှ မရှိနိုင်ပါဘူး။

နိူင်ငံရေးဆိုတာကလည်း သမိုင်းတစ်လျှောက်က နိုင်ငံရေး တွေးခေါ်ပညာရှင်ကြီးတွေ တောင်မှ အမြဲတမ်း မေးခွန်းထုတ်ပြီး အဖြေရှာနေခဲ့ရတာချည်းပါပဲ။

ဒီတော့ 'ငါသိတယ်၊ ငါပဲ အမှန်' ဆိုတာမျိုးဟာ အသိဉာဏ်ကျယ်ပြန့်မှု မဟုတ်ဘဲ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ မောက်မာမှု တစ်မျိုးသာ ဖြစ်ပါတယ်။"

"ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေး သမိုင်းမှာ ပညာရှင်တွေ ပြောလေ့ရှိတဲ့ စကားတစ်ခွန်း ရှိပါတယ်။

'နိုင်ငံရေးဟာ ဖြစ်နိုင်ချေတွေဆီ သွားတဲ့ အတတ်ပညာ' (Politics is the art of the possible) တဲ့။ မိမိရွေးချယ်ထားတဲ့နိူင်ငံရေးလမ်းစဉ်သည် တကယ်ရော ဖြစ်နိူင်သလား ဖြစ်ပေါ်လာနိူင်ပါ့မလား သေသေချာချာလေးလေးနက်နက်တွေးကြည့်ကြဖို့ပြောချင်ပါတယ် ။ 

ဒါပေမယ့်လည်း 

နိုင်ငံရေးဆိုတာ တောင့်တင်းခိုင်မာနေတဲ့၊ ပြောင်းလဲလို့မရတဲ့ အမှန်တရားကြီး တစ်ခုကို ဖက်တွယ်ထားတာမျိုးလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ 

အခြေအနေ၊ အချိန်အခါ၊ လူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ လိုအပ်ချက်တွေပေါ် မူတည်ပြီး အကောင်းဆုံး ဖြစ်နိုင်ချေကို အပြန်အလှန် ညှိနှိုင်းရှာဖွေရတဲ့ အနုပညာတစ်ရပ် ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီဖြစ်နိုင်ချေတွေကို ရှာဖွေနိုင်ဖို့အတွက် ကျွန်တော်တို့ဆီမှာ မရှိမဖြစ် လိုအပ်တာ နှစ်ခုရှိပါတယ်။

အဲဒါကတော့ 'သိချင်စိတ်' (Curiosity) နဲ့ 'နှိမ့်ချမှု' (Humility) ပါပဲ။

ငါ မသိသေးတာတွေ အများကြီး ရှိသေးတယ် ဆိုတဲ့ နှိမ့်ချမှုမျိုး ရှိမှသာ သူများပြောတာကို နားထောင်နိုင်မယ်။ 

သူများအမြင်ကို နားထောင်နိုင်မှသာ ကိုယ်မမြင်ဖူးတဲ့ ရှုထောင့်တွေကို မြင်လာရမယ်။ 

နိုင်ငံရေးဟာ အဲဒီလို သိချင်စိတ်၊ နှိမ့်ချမှုတွေနဲ့ မပြတ်မလပ် ဆည်းပူးနေရတဲ့၊ လေ့လာနေရတဲ့ အရာတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့်မို့လို့... ဒီနေ့ကစပြီး ကျွန်တော်တို့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ နိုင်ငံရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဆွေးနွေးကြတဲ့အခါ၊ ငြင်းခုံကြတဲ့အခါ ကိုယ့်ရဲ့ ဒေါသနဲ့ အလိုမကျမှုတွေကို ခဏဘေးဖယ်ထားကြည့်ရအောင်။

ကျ‌ေနာ်တို့ရဲ့ ထင်မြင်ချက် အကျဉ်းထောင်ထဲကနေ ရုန်းထွက်ကြည့်ကြရအောင်။

'ငါသိတာ မှားနေနိုင်သလား' ဆိုတဲ့ မေးခွန်းလေးကို ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်မေးကြည့်ကြရအောင်။

မတူညီတဲ့ အမြင်တွေကို အသေအချာ နားထောင်ပြီး လေ့လာစူးစမ်းဖို့ တံခါးဖွင့်ထားလိုက်တာဟာ ကျွန်တော်တို့ လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွက်ရော၊ ကိုယ့်ရဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာ ဉာဏ်ပညာ ဖွံ့ဖြိုးမှုအတွက်ပါ အကောင်းဆုံးသော နိုင်ငံရေး အလေ့အကျင့်တစ်ခု ဖြစ်လိမ့်မယ်လို့ ယုံကြည်ရင်းနဲ့ပဲ...

ဒီကနေ့ ဆွေးနွေးမှုကို ဒီနေရာမှာပဲ နိဂုံးချုပ်ခွင့်ပြုပါ ခင်ဗျာ။

*(ကင်မရာကို သေချာကြည့်ပြီး အပြုံးလေးဖြင့်)*

အဆုံးထိ နားဆင်ပေးခဲ့တဲ့ မိတ်ဆွေအားလုံးကို အထူးပဲ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ ကျွန်တော့်ရဲ့ အမြင်တွေကို သဘောတူတာ ဖြစ်ဖြစ်၊ သဘောမတူတာ ဖြစ်ဖြစ် Comment မှာ လွတ်လွတ်လပ်လပ် ရေးသား ဆွေးနွေးသွားလို့ ရပါတယ်။

နောက်ထပ် ဗီဒီယိုတွေမှာလည်း ဒီလို စဉ်းစားစရာ ကောင်းတဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို ဆက်ပြီး ပြောပြသွားပါဦးမယ်။ အားလုံ

းပဲ ငြိမ်းချမ်းသော နေ့ရက်လေးကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေ ခင်ဗျာ။"