# YouTube Script: ဗဟိုအာဏာစက် ပြိုလဲခြင်းရဲ့ နောက်ဆက်တွဲ (Thomas Hobbes ၏ Leviathan သီအိုရီ)

### [Intro: ဆွဲဆောင်မှုရှိတဲ့ အဖွင့်]

**(ကင်မရာကို တိုက်ရိုက်ကြည့်ပြီး၊ လေသံကို အေးအေးဆေးဆေး ဒါပေမဲ့ တည်ငြိမ်ပြတ်သားစွာဖြင့် စတင်ပါ)**

မင်္ဂလာပါ ခင်ဗျာ။

ဒီနေ့ ကျနော်တို့ တကယ်ကို လေးလေးနက်နက် တွေးရမယ့်၊ ဒါပေမဲ့ လူတိုင်းနဲ့ တိုက်ရိုက်သက်ဆိုင်နေတဲ့ အကြောင်းအရာတစ်ခုကို ပြောကြရအောင်။ ခင်ဗျားတို့ကို ကျနော် မေးခွန်းတစ်ခု အရင်မေးချင်တယ်။

အကယ်၍... မနက်ဖြန်မနက် ခင်ဗျားတို့ နိုးလာတဲ့အချိန်မှာ တိုင်းပြည်မှာ ဘာဥပဒေမှ မရှိတော့ဘူး၊ ဘာရဲ၊ ဘာစစ်တပ်၊ ဘာအစိုးရမှ မရှိတော့ဘူးဆိုရင် ဘာဖြစ်သွားမလဲ? "ဟာ... လွတ်လပ်သွားတာပေါ့" လို့ တွေးမိရင် ခဏလေး စောင့်ပါဦး။ စိတ်ကူးယဉ်မှုကို ခဏဘေးဖယ်ပြီး လက်တွေ့ကျကျ တွေးကြည့်ရအောင်။

လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၄၀၀ ကျော်က ကမ္ဘာကျော် နိုင်ငံရေးတွေးခေါ်ရှင်ကြီး သောမတ်စ် ဟော့ဘ်စ် (Thomas Hobbes) က သူ့ရဲ့ **Leviathan** ဆိုတဲ့ စာအုပ်ထဲမှာ ဒါကို အသေအချာ သတိပေးခဲ့ဖူးတယ်။ သူက ဘာပြောလဲဆိုတော့ **"ဗဟိုအာဏာစက် (Strong Central Authority) သာ မရှိရင် လူ့အဖွဲ့အစည်းဟာ မင်းမဲ့စရိုက် (Anarchy) ဖြစ်သွားပြီး၊ လူတစ်ဦးနဲ့တစ်ဦး အချင်းချင်း ပြန်သတ်မယ့် သားရဲတွေလို ဖြစ်သွားလိမ့်မယ်"** တဲ့။

သူက ဒါကို "State of Nature" ဒါမှမဟုတ် တောတွင်းဥပဒေခေတ် လို့ ခေါ်ခဲ့တာဗျ။

### [Body Part 1: ကမ္ဘာ့သမိုင်းက သင်ခန်းစာများ]

**(အချက်အလက်ကို အသုံးချပြီး ဆင်ခြင်တုံတရားဖြင့် ရှင်းပြသည့်ပုံစံ)**

ဒါဟာ စာအုပ်ကြီးထဲက သီအိုရီသက်သက် မဟုတ်ဘူးဆိုတာကို ကျနော်တို့ ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွေမှာ မျက်ဝါးထင်ထင် တွေ့ခဲ့ရပြီးပြီ။

ကဲ... လစ်ဗျား (Libya) ကို ကြည့်ကြည့်ပါ။ ကဒါဖီ ဆိုတဲ့ ဗဟိုအာဏာရှင် ပြုတ်ကျသွားရင် ချက်ချင်း ဒီမိုကရေစီ ရောက်လာပြီး ငြိမ်းချမ်းသွားမယ်လို့ အားလုံးက ထင်ခဲ့ကြတာပဲ မဟုတ်လား။ ဒါပေမဲ့ လက်တွေ့မှာ ဘာဖြစ်သွားလဲ? ဗဟိုအာဏာစက်လည်း ပျောက်ရော... တိုင်းပြည်ဟာ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ပေါင်းစုံ၊ စစ်ဗိုလ်ချုပ်ပေါင်းစုံက ကိုယ့်နယ်မြေ ကိုယ်လုပြီး အချင်းချင်း ပြန်သတ်ကြတဲ့ ကမ္ဘာ့အဆိုးဆုံး စစ်တလင်းကြီး ဖြစ်သွားခဲ့ရတယ်။ ခင်ဗျားတို့ မျှော်လင့်တဲ့ လူ့အခွင့်အရေးဆိုတာ နေနေသာသာ၊ အသက်ရှင်ဖို့တောင် အာမခံချက် မရှိတော့တဲ့ အခြေအနေမျိုး ရောက်သွားတာ။

ယူဂိုဆလားဗီးယား (Yugoslavia) ကိုပဲ ကြည့်မလား။ ဗဟိုအာဏာစက် လျော့နည်းသွားတာနဲ့ တပြိုင်နက် လူမျိုးစုအချင်းချင်း နှစ်ပေါင်းများစွာ ရန်ငြိုးတွေ ထွက်လာပြီး သွေးချောင်းစီးတဲ့ ပြည်တွင်းစစ်ကြီး ဖြစ်ခဲ့ရတယ်။

ဒါတွေက ဘာကို ပြနေလဲဆိုတော့... လူတွေဟာ ဗဟိုက ထိန်းကျောင်းမယ့် အင်အားစုကြီး တစ်ခုခု မရှိတော့ရင်၊ အချင်းချင်း မယုံကြည်ကြတော့ဘဲ မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်ဖို့ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်နဲ့ လက်နက်ကိုယ်စီ ကိုင်လာကြပြီး တောတွင်းဥပဒေအတိုင်း အားကြီးတဲ့သူက အားနည်းတဲ့သူကို နှိပ်စက်တဲ့ခေတ်ကို ပြန်ရောက်သွားတတ်တာပဲ။

### [Body Part 2: မြန်မာ့အခြေအနေနှင့် ချိတ်ဆက်ခြင်း]

**(လေသံကို ပိုမိုလေးနက်ပြီး စဉ်းစားစရာ ဖြစ်အောင် ပြောင်းလဲပါ)**

အခု ကျနော်တို့ မိခင်နိုင်ငံ မြန်မာပြည်ရဲ့ အခြေအနေကို ပြန်ကြည့်ရအောင်။

အခုအချိန်မှာ အဖွဲ့အစည်း တချို့နဲ့ လူတချို့က "စစ်တပ်ကို လုံးဝ ဖျက်ဆီးပစ်ရမယ်" ဆိုပြီး ကြွေးကြော်နေကြတာ ခင်ဗျားတို့ ကြားဖူးပါလိမ့်မယ်။ တကယ်တမ်း စိတ်ခံစားချက်ကို ခဏဘေးဖယ်ပြီး Analytical ဖြစ်ဖြစ် တွေးကြည့်ရအောင်။ စစ်တပ်ကို ဖျက်ဆီးပစ်လိုက်တာဟာ တိုင်းပြည်ကို တကယ်ပဲ ဒီမိုကရေစီဆီ ပို့ဆောင်ပေးမှာလား? ဒါမှမဟုတ် Hobbes ပြောခဲ့တဲ့ "State of Nature" တောတွင်းဥပဒေခေတ်ထဲကို တွန်းပို့နေတာလား?

မြန်မာနိုင်ငံမှာ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်း ပေါင်းစုံ၊ လူမျိုးစု ပေါင်းစုံ ရှိနေတာ အားလုံးအသိပဲ။ အကယ်၍ တိုင်းပြည်ကို ထိန်းကျောင်းပေးနေတဲ့၊ အားလုံးကို ဖိန်းဖိန်းတုန်အောင် ထိန်းထားနိုင်တဲ့ "ဗဟိုအာဏာစက်" သာ မရှိတော့ရင် ဘာဖြစ်လာမလဲ?

ဒီမိုကရေစီဆိုတာ ချက်ချင်း ရောက်မလာပါဘူးဗျာ။ ဖြစ်လာမှာကတော့ လူတိုင်းက ကိုယ့်လက်နက်ကိုယ်ကိုင်၊ ကိုယ့်အဖွဲ့ကိုယ်ထောင်ပြီး နယ်မြေလုကြ၊ စီးပွားရေးလုကြနဲ့ အချင်းချင်း ပြန်သတ်ကြမယ့် မင်းမဲ့စရိုက်ခေတ်ကြီးပဲ။ ဒီနေ့ ခင်ဗျားတို့ကို ဒီမိုကရေစီ ပေးမယ်လို့ ကတိပေးနေတဲ့အဖွဲ့တွေက မနက်ဖြန် ဗဟိုအာဏာစက် မရှိတော့တဲ့အခါ ခင်ဗျားတို့ရဲ့ လုံခြုံရေးကို အာမခံနိုင်ပါ့မလား?

### [Analytical Reflection: ပရိသတ်ကို ပြန်လည်သုံးသပ်စေမည့် မေးခွန်းများ]

**(ကင်မရာကို စိုက်ကြည့်ပြီး ပရိသတ်ကို တိုက်ရိုက် မေးခွန်းထုတ်သည့်ပုံစံ)**

ကျနော် ခင်ဗျားတို့ကို ရိုးရိုးသားသား မေးခွန်းထုတ်ချင်ပါတယ်။

> "ဗဟိုက ထိန်းကျောင်းတဲ့ အင်အားစုကြီး မရှိတော့ရင် ခင်ဗျားတို့ရဲ့ အသက်အိုးအိမ်စည်းစိမ်ကို ဘယ်တရားရုံး၊ ဘယ်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့က အာမခံပေးနိုင်မှာလဲ"

> 

အခုအချိန်မှာ ဘာပဲပြောပြော ဥပဒေစိုးမိုးရေး ဆိုတဲ့ အရိပ်အောက်မှာ ကျနော်တို့ သွားလာနေထိုင်လို့ ရသေးတယ်။ အကယ်၍ သာ အားလုံး ပြိုလဲသွားရင် ခင်ဗျားတို့ရဲ့ မိသားစု၊ ခင်ဗျားတို့ ရှာဖွေထားတဲ့ စည်းစိမ်ဥစ္စာတွေကို ဘယ်သူက လာကာကွယ်ပေးမှာလဲ? ခင်ဗျားတို့ အိမ်နီးနားချင်းက လက်နက်ကိုင်ပြီး ခင်ဗျားအိမ်ကို လာလုရင် ဘယ်သူ့ကို သွားတိုင်မလဲ? ဘယ်ပုလိပ်၊ ဘယ်တရားသူကြီးကမှ ခင်ဗျားတို့ကို ကယ်နိုင်မှာ မဟုတ်တော့ဘူး။

ဒါကြောင့်မို့လို့ Hobbes က ပြောခဲ့တာပေါ့။ တိုင်းပြည်တစ်ခုမှာ အဆိုးဆုံး အစိုးရ သို့မဟုတ် အဆိုးဆုံး ဗဟိုအာဏာစက် ရှိနေခြင်းက... ဘာအာဏာစက်မှမရှိဘဲ မင်းမဲ့စရိုက် ဖြစ်နေခြင်းထက် အဆပေါင်းများစွာ သာလွန်ကောင်းမွန်တယ် တဲ့။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ဗဟိုအာဏာစက်က အနည်းဆုံးတော့ လူတွေ အချင်းချင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ကြမယ့် ဘေးကနေ တားဆီးပေးထားလို့ပဲ။

### [Outro: နိဂုံးချုပ်နှင့် စဉ်းစားစရာ အမှာစကား]

**(နူးညံ့သော်လည်း ပြတ်သားသော၊ လေးနက်သော လေသံဖြင့် နိဂုံးချုပ်ပါ)**

မိမိတို့ရဲ့ လိုလားချက်တွေ၊ နိုင်ငံရေး ခံယူချက်တွေဟာ မတူညီနိုင်ကြပါဘူး။ ဒါဟာ သဘာဝကျပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တိုင်းပြည် တည်ငြိမ်မှုနဲ့ ဗဟိုအာဏာစက်ကို ဖျက်ဆီးပစ်ဖို့ ကြိုးစားတာဟာ ကိုယ်ထိုင်နေတဲ့ သစ်ကိုင်းကို ကိုယ်တိုင် ပြန်ဖြတ်နေသလို ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။

အပြောင်းအလဲကို လိုချင်တာနဲ့ တိုင်းပြည် ပျက်စီးသွားတာဟာ လုံးဝ မတူပါဘူး။

ဒီနေ့ ကျနော် တင်ပြခဲ့တဲ့ Thomas Hobbes ရဲ့ Leviathan သီအိုရီကို သေချာ ပြန်သုံးသပ်ကြည့်ရင်း... ကျနော်တို့နိုင်ငံ တောတွင်းဥပဒေခေတ်ထဲ မရောက်သွားဖို့ ဘာတွေက အဓိက အရေးကြီးဆုံးလဲဆိုတာကို ခင်ဗျားတို့ကိုယ်တိုင်ပဲ ဆင်ခြင်တွေးတောကြည့်ကြပါ ခင်ဗျာ။

ကျနော့်ရဲ့ အမြင်ကတော့ ဒီလောက်ပါပဲ။ အားလုံးကို

 ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ ဘေးကင်းကြပါစေ။