# YouTube Script: နိုင်ငံရေးတည်ငြိမ်မှုက ပထမ (Samuel Huntington ၏ Political Order သီအိုရီ)

### [Intro: စိတ်ဝင်စားစရာ အမေးအဖြေဖြင့် စတင်ခြင်း]

**(ကင်မရာကို သဘာဝကျကျ စိုက်ကြည့်ပြီး၊ အပြုံးဖျော့ဖျော့ဖြင့် လေသံကို ခပ်အေးအေး စပြောပါ)**

မင်္ဂလာပါ ခင်ဗျာ။

ပြီးခဲ့တဲ့တစ်ခေါက်က ကျနော်တို့ Thomas Hobbes ရဲ့ ဗဟိုအာဏာစက်အကြောင်း ပြောခဲ့ကြတယ်နော်။ ဒီနေ့တော့ အဲဒီ ဗဟိုအာဏာစက်ကို ဘယ်လို တည်ဆောက်မလဲ၊ တိုင်းပြည်တစ်ခုမှာ ဘာက အရေးကြီးဆုံးလဲဆိုတာကို ပိုပြီး လက်တွေ့ကျကျ ထပ်ပြောရအောင်။

ခင်ဗျားတို့ကို ကျနော် မေးခွန်းတစ်ခု ထပ်မေးမယ်။ တိုင်းပြည်တစ်ခု တိုးတက်ဖို့အတွက် "ဒီမိုကရေစီလား၊ အာဏာရှင်စနစ်လား" ဘယ်ဟာက ပိုအရေးကြီးလဲ?

အများစုကတော့ "ဒီမိုကရေစီ ပေါ့ဗျာ" လို့ ချက်ချင်း ဖြေကြလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ ကမ္ဘာကျော် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံပညာရှင်ကြီး ဆင်မြူရယ် ဟန်တင်တန် (Samuel Huntington) ကတော့ ခင်ဗျားတို့ ထင်တာနဲ့ လုံးဝဆန့်ကျင်ဘက် အမြင်တစ်ခုကို ချပြခဲ့ဖူးတယ်။ သူက ဘာပြောလဲဆိုတော့ **"နိုင်ငံတစ်ခုမှာ အုပ်ချုပ်မှုပုံစံ (Form of Government) က အရေးကြီးတာ မဟုတ်ဘူး၊ နိုင်ငံကို ဘယ်လောက်အထိ အမိန့်ညွှန်ကြားချက် သက်ရောက်အောင် အုပ်ချုပ်နိုင်သလဲ (Degree of Government) ဆိုတာကမှ ပိုအရေးကြီးတယ်"** တဲ့။

ရိုးရိုးလေး ပြောရရင်ဗျာ... တိုင်းပြည်တစ်ခုဟာ ဒီမိုကရေစီ ဖြစ်နေဖြစ်နေ၊ အာဏာရှင် ဖြစ်နေဖြစ်နေ... အဓိကက အစိုးရရဲ့ အမိန့်အာဏာဟာ တိုင်းပြည်အနှံ့ သက်ရောက်မှု ရှိဖို့နဲ့ နိုင်ငံရေး တည်ငြိမ်မှု (Political Order) ရှိဖို့က ပထမဆုံး အချက်ပဲလို့ ဆိုလိုတာပါ။

### [Body Part 1: ဆိုဗီယက်ယူနီယံ သမိုင်းက ပေးတဲ့ သင်ခန်းစာ]

**(အချက်အလက်ကို သုံးသပ်ပြသည့် လေသံဖြင့် ပြောင်းလဲပါ)**

ဒီအချက်ကို နားလည်ဖို့ ကမ္ဘာ့သမိုင်းက အထင်ရှားဆုံး ဥပမာတစ်ခုကို ကြည့်ရအောင်။ ဆိုဗီယက်ယူနီယံ (Soviet Union) ရဲ့ ပြိုကွဲမှုကို အားလုံး ကြားဖူးကြမှာပါ။

ဆိုဗီယက်ရဲ့ နောက်ဆုံးခေါင်းဆောင် ဂေါ်ဘာချော့ဗ် (Gorbachev) တက်လာတဲ့အချိန်မှာ တိုင်းပြည်ကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲချင်တဲ့အတွက် ပွင့်လင်းမြင်သာမှု (Glasnost) နဲ့ စီးပွားရေး ပြန်လည်တည်ဆောက်မှု (Perestroika) ဆိုတဲ့ မူဝါဒတွေကို ကျင့်သုံးခဲ့တယ်။ ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ ကောင်းပါတယ်။ ပြည်သူတွေကို လွတ်လပ်ခွင့် ပေးမယ်၊ စနစ်ကို ပြောင်းလဲမယ်ပေါ့။

ဒါပေမဲ့ လက်တွေ့မှာ ဘာဖြစ်သွားလဲ? နိုင်ငံရေး အဖွဲ့အစည်းတွေ၊ အုပ်ချုပ်ရေး ယန္တရားတွေက အပြောင်းအလဲကြီးကို လက်ခံဖို့ အဆင်သင့် မဖြစ်သေးခင်မှာ လွတ်လပ်ခွင့်ကိုပဲ အတင်းအဓမ္မ တွန်းတင်လိုက်တဲ့အခါ တိုင်းပြည်ဟာ ထိန်းမနိုင်သိမ်းမရ ဖြစ်ပြီး အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာ ကွဲထွက်သွားခဲ့ရတယ်။ စနစ်တစ်ခုကို အဆင်သင့်မဖြစ်ဘဲ ဇွတ်ပြောင်းဖို့ ကြိုးစားခဲ့လို့ တကယ့် စူပါပါဝါ နိုင်ငံကြီး တစ်ခုလုံး ပြိုလဲသွားခဲ့ရတဲ့အထိ သမိုင်းမှာ သင်ခန်းစာ ရခဲ့တယ်။

Huntington က ဒါကို **"နိုင်ငံရေးအရ ယိုယွင်းပျက်စီးမှု (Political Decay)"** လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဆိုလိုတာက လူထုရဲ့ တောင်းဆိုချက်တွေ၊ လွတ်လပ်ခွင့်တွေက တရှိန်ထိုး တက်လာပြီး နိုင်ငံရဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေ (Institutions) က အဲဒါကို မထိန်းကျောင်းနိုင်တော့တဲ့အခါ တိုင်းပြည်ဟာ တည်ငြိမ်မှု ပျက်ပြားပြီး ပရမ်းပတာ ဖြစ်သွားတတ်တာကို ပြောတာပါ။

### [Body Part 2: မြန်မာ့အခြေအနေနှင့် Analytical သုံးသပ်ချက်]

**(လေသံကို ပိုမိုလေးနက်စေပြီး၊ မိမိကိုယ်ကို ပြန်လည်မေးခွန်းထုတ်စေမည့် ပုံစံဖြင့် ပြောပါ)**

ကဲ... ဒါဆိုရင် ကျနော်တို့ မြန်မာပြည် အခြေအနေကို ပြန်ကြည့်ကြရအောင်။

အခုအချိန်မှာ "စနစ်တစ်ခုကို ချက်ချင်း အမြစ်ပြတ် ပြောင်းလဲပစ်ရမယ်"၊ "လွတ်လပ်ခွင့်ကို အပြည့်အဝ ရရမယ်" ဆိုပြီး အားလုံးက မျှော်လင့်နေကြတာ သဘာဝကျပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျနော်တို့ မျက်စိမှိတ်ပြီး အားပေးနေတဲ့အရာတွေက တကယ်ပဲ တိုင်းပြည်ကို ကောင်းမွန်တဲ့ လမ်းကြောင်းဆီ ပို့နေတာလားဆိုတာကို ခဏလောက် အေးအေးဆေးဆေး စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။

နိုင်ငံရေး အဖွဲ့အစည်းတွေ၊ ခိုင်မာတဲ့ အုပ်ချုပ်ရေး ယန္တရားတွေ အဆင်သင့် မဖြစ်သေးဘဲနဲ့ စနစ်တစ်ခုကို အတင်းအဓမ္မကြီး ဖျက်ဆီးပြီး ပြောင်းလဲဖို့ ကြိုးစားတဲ့အခါ ဘာတွေ ရလဒ်ထွက်လာလဲ? ကျနော်တို့ မျက်မှောက်ခေတ်မှာ တွေ့နေရတဲ့အတိုင်းပဲ "နိုင်ငံရေးအရ ယိုယွင်းပျက်စီးမှုတွေ" ဖြစ်လာပြီး နေရာအနှံ့မှာ စစ်ပွဲတွေ၊ လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခတွေပဲ အဖတ်တင် ကျန်ခဲ့တာ မဟုတ်ဘူးလား။

တည်ငြိမ်မှု မရှိဘဲနဲ့ လွတ်လပ်ခွင့်ကိုပဲ အတင်းတောင်းဆိုနေရင် တိုင်းပြည်ဟာ ဒီမိုကရေစီဆီ မရောက်ဘဲ ပြိုကွဲခြင်းဆီကိုပဲ ဦးတည်သွားပါလိမ့်မယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ခိုင်မာတဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရား မရှိရင် အဲဒီလွတ်လပ်ခွင့်ကို အလွဲသုံးစားလုပ်မယ့်သူတွေ၊ ကိုယ်ကျိုးရှာမယ့် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေပဲ မှိုလိုပေါက်လာမှာ မို့လို့ပါပဲ။

### [Deep Reflection: နှိုင်းယှဉ်ချက်နှင့် မေးခွန်းထုတ်ခြင်း]

**(ကင်မရာကို စိုက်ကြည့်ပြီး ခံစားချက်နှင့် အချက်အလက် မျှမျှတတဖြင့် ထိုးနှက်ပါ)**

ကျနော် ခင်ဗျားတို့ကို ဒါလေး သတိပေးပါရစေ။

> "အမိန့်ညွှန်ကြားချက် မသက်ရောက်တဲ့၊ တည်ငြိမ်မှုမရှိတဲ့ ဒီမိုကရေစီထက်... တည်ငြိမ်ပြီး အမိန့်အာဏာ သက်ရောက်တဲ့ စနစ်တစ်ခုက တိုင်းပြည်အတွက် ပိုပြီး ဘေးကင်းလုံခြုံပါတယ်"

> 

ဒါကို ခင်ဗျားတို့ ချက်ချင်း လက်မခံချင်ဘူး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ စဉ်းစားကြည့်ပါ။ စနစ်တစ်ခုကို အတင်းပြောင်းလိုက်လို့ ရလာတဲ့ ဒီမိုကရေစီမှာ နေ့တိုင်း ဗုံးကွဲနေမယ်၊ လမ်းမတွေပေါ်မှာ သေနတ်ကိုင်တွေ သောင်းကျန်းနေမယ်၊ အစိုးရက ဘာမှ မတတ်နိုင်ဘူးဆိုရင် အဲဒီလို လွတ်လပ်ခွင့်မျိုးကို ခင်ဗျားတို့ တကယ်ပဲ လိုချင်တာ ဟုတ်လို့လား?

Huntington ပြောခဲ့သလိုပါပဲ။ အုပ်ချုပ်မှုပုံစံထက် "အုပ်ချုပ်နိုင်စွမ်းအဆင့် (Degree of Government)" က ပိုအရေးကြီးတယ်။ အစိုးရတစ်ရပ်ဟာ တိုင်းပြည်ကို အမိန့်ညွှန်ကြားချက် သက်ရောက်အောင် အရင်ဆုံး ထိန်းကျောင်းနိုင်ဖို့ လိုပါတယ်။ တည်ငြိမ်မှု (Order) ဆိုတာ အုတ်မြစ်ပဲဗျ။ အုတ်မြစ် မခိုင်ဘဲနဲ့ အပေါ်ကနေ ဒီမိုကရေစီဆိုတဲ့ ခေါင်မိုးကို ဇွတ်ဆောက်ရင်တော့ တစ်အိမ်လုံး ပြိုကျလာမှာကတော့ မြေကြီးလက်ခတ်မလွဲပါပဲ။

### [Outro: နိဂုံးချုပ်]

**(နွေးထွေးပြီး တည်ငြိမ်သော လေသံဖြင့် နိဂုံးချုပ်ပါ)**

ဒါကြောင့်မို့လို့ ကျနော်တို့ တိုင်းပြည် အပြောင်းအလဲကို စဉ်းစားတဲ့အခါ စိတ်ခံစားချက် သက်သက်တင် မဟုတ်ဘဲ၊ လက်တွေ့ကျတဲ့ နိုင်ငံရေးတည်ငြိမ်မှုကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားဖို့ လိုအပ်နေပါပြီ။ တည်ငြိမ်မှု မရှိရင် ဘာတိုးတက်မှုမှ ရှိလာမှာ မဟုတ်ပါဘူး။

ဒီနေ့ မျှဝေခဲ့တဲ့ Samuel Huntington ရဲ့ Political Order သီအိုရီကို သေချာလေး ပြန်တွေးကြည့်ပေးကြပါ။ အဆင်သင့်မဖြစ်သေးတဲ့ အပြောင်းအလဲရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ ဘယ်လောက်အထိ အန္တရာယ်ကြီးလဲဆိုတာ ခင်ဗျားတို့ကိုယ်တိုင် သုံးသပ်မိလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။

ဒီနေ့တော့ ဒီလောက်ပါပဲဗျာ။ အားလုံးပဲ ဆင်ခြင်တုံတရားနဲ့ ပြည့်စုံပြီ

း ဘေးကင်းကြပါစေ။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။