ကျွန်တော့်ရဲ့ Channel ကနေ ပြန်လည်ကြိုဆိုလိုက်ပါတယ်။

ဒီနေ့ ကျွန်တော်ပြောပြချင်တဲ့ အကြောင်းအရာက နည်းနည်းတော့ လေးနက်ပါ့မယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒါက ကျွန်တော်တို့ လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွက် တကယ်ကို လိုအပ်နေတဲ့ ဆွေးနွေးမှုတစ်ခုလို့ ကျွန်တော်က ယုံကြည်ပါတယ်။

အခုတလော သတင်းတွေထဲမှာ ကျွန်တော်တို့ မကြာမကြာ ခဏခဏ မြင်နေရတာရှိတယ်။ အဲဒါကတော့ လက်နက်ကိုင်လမ်းစဉ်ထဲ ရောက်သွားတဲ့သူတွေ၊ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် အကြမ်းဖက်မှုတွေထဲ ပါဝင်သွားတဲ့သူတွေဟာ အစိုးရထံမှာ လက်နက်ချပြီး မိသားစုတွေဆီ ပြန်လာနေကြပြီဆိုတဲ့ သတင်းတွေပါ။ သူတို့ မိသားစုတွေနဲ့ ပြန်ဆုံရတယ်၊ အိမ်ပြန်ရောက်ပြီး ပျော်နေကြတာကို မြင်ရတဲ့အခါ လူသားချင်းစာနာစိတ်နဲ့ ကြည့်ရင်တော့ ဝမ်းသာစရာပဲလို့ ထင်ကောင်းထင်နိုင်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ဒီနေရာမှာ ကျွန်တော်တို့ ခဏလောက် ရပ်ပြီး စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ သူတို့တွေ အိမ်ပြန်ရောက်နေချိန်မှာ၊ သူတို့ကြောင့်ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ဒီပဋိပက္ခတွေကြောင့်ပဲဖြစ်ဖြစ် အိုးအိမ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးနေရတဲ့ မိသားစုတွေရော... အခု ဘယ်မှာလဲ? သူတို့ရော အိမ်ပြန်နိုင်ကြပြီလား?

ဒါက ကျွန်တော်တို့ မျက်ကွယ်ပြုထားလို့ မရတဲ့ အမှန်တရားတစ်ခုပါ။ တစ်ဖက်မှာ "အလင်းဝင်လာသူ" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်အောက်မှာ အိမ်ပြန်ခွင့်ရပြီး နွေးနွေးထွေးထွေး ကြိုဆိုခံနေရချိန်မှာ၊ အခြားတစ်ဖက်မှာတော့ ဘာအပြစ်မှမရှိဘဲ အိမ်ပျက်သွားတဲ့သူတွေ၊ မိသားစုဝင်တွေ သတ်ဖြတ်ခံလိုက်ရတဲ့သူတွေကတော့ စစ်ဘေးရှောင်စခန်းတွေမှာ၊ တခြားမြို့ရွာ‌တွေမှာ နာကျင်မှုတွေနဲ့ နေနေရဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။

 နာကျင်မှုနှင့် မေးခွန်းထုတ်မှု (Analytical Approach)

ကျွန်တော်တို့ အချက်အလက်လေးတွေကို နည်းနည်း ဆန်းစစ်ကြည့်ရအောင်။

"အလင်းဝင်လာတယ်" ဆိုတဲ့ စကားလုံးက နားထောင်လို့တော့ ကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီလူတစ်ယောက်ဟာ အလင်းမဝင်ခင်က ဘာတွေလုပ်ခဲ့သလဲ? သူပစ်ခဲ့တဲ့ ကျည်ဆန်တစ်တောင့်၊ သူဖောက်ခဲ့တဲ့ မိုင်းတစ်လုံးက ဘယ်မိသားစုရဲ့ ထမင်းဝိုင်းကို ဖျက်ဆီးပစ်လိုက်သလဲဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ မသိနိုင်ဘူး။

အခု သူကတော့ အမှားကို သိလို့ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ လက်တွေ့ဘဝ အခြေအနေကြောင့်ပဲဖြစ်ဖြစ် အိမ်ပြန်ခွင့်ရသွားပြီ။ သူပြန်ရောက်တဲ့ အိမ်မှာ ထမင်းဝိုင်း ရှိနေဦးမယ်၊ သူ့ကို စောင့်နေတဲ့ မိသားစု ရှိနေဦးမယ်။ ဒါပေမဲ့ သူတို့ကြောင့် သေဆုံးသွားရတဲ့သူတွေရဲ့ ကျန်ရစ်သူ မိသားစုဝင်တွေကို ကျွန်တော်တို့ ဘယ်လို ဖြေသိမ့်မလဲ?

"စိတ်မကောင်းပါဘူး" ဆိုတဲ့ စကားတစ်ခွန်းတည်းနဲ့ အရာအားလုံးက ပြီးသွားရောလား? သူတို့ ရင်ထဲက နာကျင်မှုကရော ဒီလောက်လွယ်လွယ်နဲ့ ပျောက်ကွယ်သွားနိုင်ပါ့မလား?

ဒီနေရာမှာ ကျွန်တော် ပရိသတ်ကို တစ်ခုလောက် မေးချင်ပါတယ်။ တရားမျှတမှု (Justice) ဆိုတာ ဘာလဲ? အမှားလုပ်တဲ့သူက "ငါမှားပါပြီ" လို့ ပြောလိုက်တာနဲ့ သူဖျက်ဆီးခဲ့တဲ့ ဘဝတွေကို ပြန်ပေးသလို ဖြစ်သွားတာလား? ကျန်ရစ်တဲ့ မိသားစုဝင်တွေ ခံစားနေရတဲ့ သောကတွေကို "ငြိမ်းချမ်းရေး" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်အောက်မှာပဲ မြိုသိပ်ထားခိုင်းရတော့မှာလား?

ဒါက ကျွန်တော်တို့ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ကိုယ်တိုင်ပြန်မေးရမယ့် မေးခွန်းပါ။ တစ်ဖက်က ပျော်ရွှင်စွာ အိမ်ပြန်ချိန်မှာ၊ အခြားတစ်ဖက်မှာ အိမ်ပြန်စရာ မရှိတော့တဲ့သူတွေအတွက် ကျွန်တော်တို့ ဘာလုပ်ပေးနိုင်သလဲဆိုတာ စဉ်းစားဖို့ လိုလာပါပြီ။

 အိမ်ပြန်ခွင့်ဆိုတာ ဘယ်တော့လဲ?

နောက်ထပ် မေးခွန်းတစ်ခုကတော့ "ကျန်ရစ်တဲ့သူတွေ ဘယ်တော့ အိမ်ပြန်ရမှာလဲ" ဆိုတဲ့ မေးခွန်းပါ။

အိမ်ပြန်တယ်ဆိုတာ အဆောက်အဦးတစ်ခုထဲကို ပြန်ဝင်ရုံနဲ့ မပြီးပါဘူး။ စိတ်လုံခြုံမှု ရှိရမယ်၊ ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ကိုယ့်ကို အန္တရာယ်ပြုမယ့်သူ မရှိဘူးဆိုတဲ့ အာမခံချက် ရှိရမယ်။ အခုကတော့ အိမ်ပြန်စရာ ရှိတဲ့သူတွေတောင်မှ သူတို့ကို ဒုက္ခပေးခဲ့တဲ့သူတွေနဲ့ တစ်ရွာတည်း၊ တစ်ရပ်ကွက်တည်းမှာ မျက်နှာချင်းဆိုင် ပြန်တွေ့ရမယ့် အခြေအနေမျိုး ဖြစ်နေပါတယ်။

ဒါက တကယ်တော့ အရမ်းကို ကြောက်စရာကောင်းပြီး နာကျင်ဖို့ကောင်းတဲ့ အခြေအနေပါ။ ကိုယ့်အဖေကို သတ်သွားတဲ့သူ၊ ကိုယ့်အိမ်ကို မီးရှို့သွားတဲ့သူက အခုတော့ အစိုးရဆီမှာ လက်နက်ချလိုက်လို့ ဘာအပြစ်မှ မရှိတော့သလိုမျိုး ကိုယ့်ရှေ့မှာ လမ်းလျှောက်နေတာကို မြင်ရတဲ့ ခံစားချက်ကို သင်တို့ စိတ်ကူးကြည့်ဖူးပါသလား?

အဲဒီလို အခြေအနေမျိုးမှာ ကျန်ရစ်သူတွေအတွက် "အိမ်" ဆိုတာ နွေးထွေးတဲ့နေရာ ဖြစ်နိုင်ပါဦးမလား? ဒါဟာ ကျွန်တော်တို့ စဉ်းစားရမယ့် အချက်ပါ။ အိမ်ပြန်ခွင့်ဆိုတာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြန်လာခွင့်တင်မကဘဲ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တရားမျှတမှု (Emotional Justice) ပါ ရရှိဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

ဒါကို ကျွန်တော် နည်းနည်း ထပ်ရှင်းပြပါရစေ။ လူတစ်ယောက်က သူ့အပြစ်အတွက် ဥပဒေကြောင်းအရ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ရသွားနိုင်ပေမဲ့၊ သူဖျက်ဆီးခဲ့တဲ့ မိသားစုတွေရဲ့ ရင်ထဲက "နာကျင်မှု" ကတော့ ဘယ်ဥပဒေနဲ့မှ ဖျက်ပစ်လို့ မရပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့ လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ "အတိတ်ကို မေ့လိုက်ပါ၊ ခွင့်လွှတ်လိုက်ပါ" ဆိုတဲ့ စကားကို အရမ်းလွယ်လွယ် ပြောလေ့ရှိကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ခင်ဗျားတို့ စဉ်းစားကြည့်ပါ... ကိုယ့်ရှေ့တင် ကိုယ့်ဘဝကို ဖျက်ဆီးခဲ့တဲ့သူက ဘာမှမဖြစ်ခဲ့သလိုမျိုး ပြုံးပြုံးရွှင်ရွှင်နဲ့ လမ်းလျှောက်နေတာကို နေ့တိုင်း မြင်နေရမယ်ဆိုရင် ခင်ဗျားတို့ ရင်ထဲမှာ ဘယ်လို ခံစားရမလဲ?

ဒါဟာ "ခွင့်လွှတ်ခြင်း" ဆိုတာထက် ပိုပြီး လေးနက်တဲ့ ပြဿနာပါ။ ဒါဟာ "လူသားသိက္ခာ" ကို စိန်ခေါ်ခံနေရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

တကယ်တော့ အိမ်ပြန်လာသူတွေ အနေနဲ့ "ငါ လက်နက်ချလိုက်ပြီ၊ ငါ အလင်းဝင်လိုက်ပြီ" ဆိုတဲ့ စိတ်တစ်ခုတည်းနဲ့တင် မလုံလောက်ပါဘူး။ သူတို့ကြောင့် ထိခိုက်ခဲ့ရတဲ့သူတွေ၊ အိုးအိမ်မဲ့သွားတဲ့သူတွေအပေါ်မှာ ဘယ်လောက်အထိ တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှု ရှိသလဲဆိုတာက ပိုအရေးကြီးပါတယ်။ စစ်မှန်တဲ့ နောင်တဆိုတာ စာရွက်ပေါ်မှာ လက်မှတ်ထိုးရုံနဲ့ မပြီးပါဘူး။ ကိုယ်တိုင် ဖျက်ဆီးခဲ့တဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကို ကိုယ်တိုင် ပြန်လည် ကုစားပေးဖို့ ကြိုးစားမှသာ အဲဒီလူရဲ့ "အိမ်ပြန်ခြင်း" က အဓိပ္ပာယ်ရှိမှာပါ။

နောက်ပြီး ကျန်ရစ်သူ မိသားစုတွေ အိမ်ပြန်နိုင်ဖို့ဆိုတာ အဆောက်အဦးတစ်ခု ပြန်ဆောက်ပေးရုံနဲ့ မရပါဘူး။ သူတို့ရဲ့ နှလုံးသားထဲမှာ ကိန်းအောင်းနေတဲ့ "မလုံခြုံမှု" နဲ့ "မတရားမှု" ဆိုတဲ့ အမာရွတ်တွေကို အရင်ဆုံး ကုသပေးဖို့ လိုပါတယ်။

အစိုးရအနေနဲ့ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ လူ့အဖွဲ့အစည်းအနေနဲ့ပဲဖြစ်ဖြစ် "ပြန်လာသူတွေ" ကို ကြိုဆိုနေသလိုမျိုးပဲ၊ "ကျန်ရစ်သူတွေ" ရဲ့ ငိုရှိုက်သံတွေကိုလည်း တန်းတူ နားထောင်ပေးဖို့ လိုပါတယ်။ အပြစ်လုပ်ခဲ့သူတွေက ပြုံးပျော်ပြီး အိမ်ပြန်နိုင်ချိန်မှာ၊ အပြစ်မဲ့သူတွေကတော့ စစ်ဘေးရှောင်စခန်းထဲမှာ မျက်ရည်ချနေရဦးမယ်ဆိုရင်... ကျွန်တော်တို့ ပြောနေတဲ့ "ငြိမ်းချမ်းရေး" ဆိုတာ တကယ်ရော မျှတရဲ့လားဗျာ?

ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့ အဖြေရှာရမှာက... "လက်နက်ချသူတွေရဲ့ အနာဂတ်" အတွက်တင် မဟုတ်ဘဲ "နစ်နာသူတွေရဲ့ ဘဝပြန်လည်စတင်နိုင်ရေး" အတွက်ပါ တပြိုင်တည်း စဉ်းစားပေးဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ တရားမျှတမှုဆိုတာ ဟန်ချက်ညီဖို့ လိုပါတယ်။ တစ်ဖက်က အလေးသာနေပြီး တစ်ဖက်က နစ်မြုပ်နေမယ်ဆိုရင် အဲဒီ ငြိမ်းချမ်းရေးဟာ ရေရှည်ခိုင်မြဲဖို့ ခက်ခဲပါလိမ့်မယ်။

ခင်ဗျားတို့ကော ဘယ်လိုမြင်လဲ? ကျွန်တော်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ဒီလို တကယ့်လက်တွေ့ နာကျင်မှုတွေကို ကုစားဖို့ ဘယ်လို နည်းလမ်းတွေ ရှိနိုင်မလဲဆိုတာ ဝိုင်းပြီး စဉ်းစားပေးကြပါဦး။

မိသားစုဝင်တွေကို ဆုံးရှုံးလိုက်ရတဲ့သူတွေရဲ့ နာကျင်မှုကို ကျွန်တော်တို့ ဘယ်လိုဖြေသိမ့်မလဲ?

တကယ်တော့ ဘယ်စကားလုံးနဲ့မှ ဖြေသိမ့်လို့ မရပါဘူး။ အစားထိုးလို့ မရတဲ့ ဆုံးရှုံးမှုတွေအတွက် "ခွင့်လွှတ်ပါ" လို့ ပြောဖို့ကလည်း ပြောရတာ လွယ်သလောက် လုပ်ဖို့ ခက်ပါတယ်။

ကျွန်တော် ဒီနေ့ ဒီအကြောင်းအရာကို ပြောနေတာက ဘယ်သူ့ကိုမှ အပြစ်တင်ချင်လို့ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့ မြင်နေရတဲ့ သတင်းတွေရဲ့ အနောက်ကွယ်မှာ ပေျာက်ကွယ်နေတဲ့ မျက်ရည်တွေကိုလည်း အသိအမှတ်ပြုပေးစေချင်တာပါ။ အလင်းဝင်လာသူတွေရဲ့ အိမ်ပြန်ခြင်းကို ဝမ်းသာပေးနိုင်သလိုပဲ၊ အိမ်မပြန်နိုင်သေးတဲ့ ဒုက္ခသည်တွေ၊ ကျန်ရစ်သူတွေရဲ့ ဘဝကိုလည်း ကျွန်တော်တို့ မေ့မထားဖို့ လိုပါတယ်။

စစ်မှန်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုတာ လက်နက်ချရုံနဲ့ မရပါဘူး။ တစ်ဖက်နဲ့တစ်ဖက် နားလည်မှုရှိရမယ်၊ အမှားလုပ်ခဲ့သူက ဝန်ခံရမယ်၊ နစ်နာခဲ့သူက တရားမျှတမှု ခံစားရမှသာ စစ်မှန်တဲ့ အနာကျက်ခြင်းက စတင်မှာပါ။

ကြည့်ရှုနေတဲ့ မိတ်ဆွေတို့ကော ဘယ်လို ထင်ပါသလဲ? အပြစ်လုပ်ခဲ့သူတွေ အလွယ်တကူ အိမ်ပြန်နိုင်တဲ့အချိန်မှာ၊ နစ်နာသူတွေကတော့ အမှောင်ထဲမှာ ကျန်နေရတဲ့ ဒီအခြေအနေကို ဘယ်လိုမျိုး တရားမျှတအောင် ပြုပြင်နိုင်မလဲ?

ကျွန်တော်တို့ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုတာ လူတိုင်းအတွက် တန်းတူ ဖြစ်သင့်ပါတယ်။ ပြန်လာသူတွေအတွက် နေရာပေးသလိုပဲ၊ မပြန်နိုင်သေးသူတွေအတွက်လည်း ကျွန်တော်တို့ အသံထွက်ပေးဖို့ လိုပါတယ်။

ဒီနေ့တော့ ဒီလောက်ပါပဲ။ အားလုံးပဲ ကိုယ့်ရဲ့ အမြင်လေးတွေကို comment မှာ ယဉ်ယဉ်ကျေးကျေးနဲ့ ရေးသွားပေးကြပါဦး။ အဆုံးထိ ကြည့်ရှုပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။