YouTube Script: ကျွန်တော်တို့ လူ့အဖွဲ့အစည်း ဘာကြောင့် ဒီလောက်အထိ အောက်တန်းကျသွားရတာလဲ? (အတွေးအခေါ်နဲ့ စိတ်ဓါတ်ရေးရာ သုံးသပ်ချက်)

ကြာချိန် - ၂၅ မိနစ်ခန့်

၁။ အဖွင့် (Intro) - (၀:၀၀ - ၃:၀၀)

(ကင်မရာကို တိုက်ရိုက်ကြည့်ပြီး ခပ်အေးအေး၊ လေးလေးနက်နက် လေသံဖြင့် စကားပြောပါ)

"မင်္ဂလာပါ ခင်ဗျာ။ ဒီနေ့ ကျွန်တော် စကားပြောချင်တဲ့ အကြောင်းအရာက နည်းနည်းတော့ စိတ်မကောင်းစရာ ကောင်းလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့အားလုံး ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ အမှန်တရားတစ်ခု ဖြစ်သလို၊ တစ်ဦးချင်းစီကနေစပြီး ပြန်ပြင်မှရမယ့် ကိစ္စတစ်ခုမို့လို့ အခုလိုပဲ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်တာပါ။

မိတ်ဆွေတို့ လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှာ စာတွေဖတ်ရင်း၊ Comment တွေကြည့်ရင်း 'ငါတို့နိုင်ငံကလူတွေ ဘာဖြစ်ကုန်ကြတာလဲ' လို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်မေးမိတဲ့ အခိုက်အတန့်မျိုး ရှိဖူးလား? ကျွန်တော်ကတော့ ခဏခဏပါပဲ။ တစ်ဖက်သားရဲ့ အသိပညာကို ကိုယ့်ရဲ့ ဝါးလုံးခေါင်းထဲက အတွေးလေးနဲ့ တိုင်းတာပြီး ဆဲရေးတာတွေ၊ သေဆုံးသွားတဲ့သူကိုတောင် အသားလွတ် ဝိုင်းဆဲနေတာတွေ... ဒါတွေက ကျွန်တော်တို့ရဲ့ စံနှုန်းတွေ ဘယ်လောက်အထိ နိမ့်ကျသွားပြီလဲဆိုတာကို ပြနေသလိုပဲ။"

၂။ အသိဉာဏ်နဲ့ ဝါးလုံးခေါင်းထဲက အတွေးအခေါ် (၃:၀၀ - ၈:၀၀)

(အနည်းငယ် ပြုံးယောင်သန်းပြီး ဒါပေမဲ့ လှောင်ပြောင်တာမျိုးမဟုတ်ဘဲ စာနာတဲ့လေသံဖြင့် ဆက်ပြောပါ)

"ကျွန်တော်တို့ဆီမှာ အဆိုးဆုံးရောဂါတစ်ခု ရှိတယ်။ အဲဒါက 'မသိတာကို သိတယ်' လို့ ထင်နေတဲ့ရောဂါပဲ။ တစ်ခုခုကို ဂဃနဏ သိတဲ့သူတစ်ယောက်က စနစ်တကျ တင်ပြလာပြီဆိုရင်၊ အဲဒါကို လေ့လာဖို့ထက် ကိုယ့်ရဲ့ ကျဉ်းမြောင်းတဲ့ အမြင်လေးနဲ့ မဟုတ်ဘူးလို့ ငြင်းမယ်၊ ဆဲမယ်။

ဒါကို စိတ်ပညာမှာတော့ "ဒန်းနင်း ခရူဂါအဖက် (Dunning Kruger Effect) လို့ ခေါ်ကြတဲ့ ဗဟုသုတ နည်းလေလေ၊ ငါသိတာ အမှန်ဆုံးပဲလို့ ပိုယုံကြည်လေလေပါပဲ။ အမှန်တရားကို လက်ခံဖို့ထက်၊ ကိုယ့်အမြင်နဲ့ မကိုက်ရင် အဲဒီလူကို ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ တိုက်ခိုက်တာက ပိုလွယ်တာကိုး။ အဲဒီမှာတင် ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အသိဉာဏ်ရေချိန်က တုံ့ကန်နေတော့တာပဲ။ ကိုယ့်ထက် တတ်တဲ့သူကို ဆဲလိုက်လို့ ကိုယ်က ပိုတော်သွားတာမှ မဟုတ်တာ။ ဒါဟာ ကိုယ့်ရဲ့ အောက်တန်းကျမှုကို ကမ္ဘာသိအောင် ပြသလိုက်တာနဲ့ အတူတူပါပဲ။"

၃။ စိတ်ဓါတ်ရေးရာ ကျဆင်းမှုနဲ့ လူသားမဆန်မှု (၈:၀၀ - ၁၅:၀၀)

(လေသံကို ပိုပြီး တည်ငြိမ် လေးနက်အောင် ပြောင်းပါ)

"အဆိုးဆုံးအပိုင်းကို ပြောရရင် ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်းမှာ ကျွန်တော်တို့ လူ့အဖွဲ့အစည်းက ပိုပြီး ကြောက်စရာကောင်းလာတယ်။ နိုင်ငံရေး ခံယူချက် မတူတာနဲ့ပဲ တစ်ဖက်လူ သေသွားတာကို 'သေထိုက်လို့ သေတာ'၊ 'နေတတ်ရင် မသေဘူး' ဆိုပြီး ပြောလာကြတယ်။

မိတ်ဆွေတို့ တစ်ချက်လောက် စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ လူတစ်ယောက်ရဲ့ အသက်ထက် အဖိုးတန်တာ ဘာရှိသလဲ? ခံယူချက်မတူလို့ အသတ်ခံရတာကို 'အပြောအဆိုမတတ်လို့' ဆိုပြီး အပြစ်တင်တာက တကယ်တော့ လူသတ်သမားကို အားပေးနေတာနဲ့ အတူတူပဲ။ ဒါဟာ တရားဥပဒေ စိုးမိုးမှု မရှိတာထက် ပိုကြောက်စရာကောင်းတဲ့ 'စိတ်ဓါတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပျက်စီးမှု' ပါ။

နယ်တိုင်းမှာ အသတ်ခံနေရတဲ့ လူတွေ၊ မိသားစုတွေ... သူတို့ရဲ့ နာကျင်မှုကို ကျွန်တော်တို့က 'ခေါင်းစဉ်' တစ်ခုတပ်ပြီး လျစ်လျူရှုလိုက်ကြတယ်။ 'ဒေါက်တိုင်' လို့ ပြောလိုက်ရင်ပဲ လူသတ်လို့ ရသွားသလိုမျိုး၊ 'နေတတ်ရင် မသေဘူး' လို့ ပြောလိုက်ရင်ပဲ ကိုယ့်မှာ တာဝန်မရှိတော့သလိုမျိုး ခံယူနေကြတာက တကယ့်ကို စိတ်ပျက်စရာကောင်းတဲ့ အသိဉာဏ် နိမ့်ပါးမှုပါပဲ။"

၄။ ဆန်းစစ်ချက် (Analytical Reflection) - (၁၅:၀၀ - ၂၀:၀၀)

(ပရိသတ်ကို မေးခွန်းထုတ်တဲ့ ပုံစံမျိုးဖြင့် ပြောပါ)

"ကျွန်တော်တို့ ဘာလို့ အောက်တန်း နောက်တန်းကျနေတာလဲ? စီးပွားရေးကြောင့်လား? ပညာရေးကြောင့်လား? တကယ်တော့ ဒါတွေအားလုံးထက် 'စာနာစိတ် (Empathy)' ပျောက်ဆုံးသွားလို့ပါ။ ကိုယ်ချင်းစာစိတ် မရှိတော့တဲ့အခါ လူတစ်ယောက်ကို သတ်တာဟာ ပုရွက်ဆိတ်တစ်ကောင် သတ်သလို ဖြစ်သွားတယ်။

ကျွန်တော် မေးပါရစေ။ မနက်ဖြန် မိတ်ဆွေရဲ့ မိသားစုဝင်တစ်ယောက်၊ ဒါမှမဟုတ် မိတ်ဆွေကိုယ်တိုင်သာ အယူအဆ မတူလို့ အသတ်ခံရရင်၊ ဘေးကလူတွေက 'နေတတ်ရင် မသေပါဘူး' လို့ ဝိုင်းပြောနေကြရင် မိတ်ဆွေ ဘယ်လို ခံစားရမလဲ? အဲဒီအချိန်ကျမှ နောင်တရတာ နောက်ကျသွားပါလိမ့်မယ်။ အမှားကို အမှားလို့ မမြင်နိုင်တော့တဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းဟာ ဘယ်တော့မှ မတိုးတက်နိုင်ဘူး။ အခုလက်ရှိ ကျွန်တော်တို့ သွားနေတဲ့ လမ်းကြောင်းက မြောင်းထဲကို ဦးတည်နေတာပါ။"

၅။ အပိတ် (Conclusion & Call to Action) - (၂၀:၀၀ - ၂၅:၀၀)

(နွေးထွေးတဲ့ လေသံ၊ ဒါပေမဲ့ ပြတ်သားတဲ့ လေသံဖြင့် အဆုံးသတ်ပါ)

"ဒါကြောင့် ကျွန်တော် တောင်းဆိုချင်တာက... လူတစ်ယောက်ကို အပြစ်တင်တော့မယ်၊ ဆဲတော့မယ်ဆိုရင် ခဏလေး ရပ်ပြီး စဉ်းစားပေးပါ။ ငါပြောလိုက်တဲ့ စကားက ငါ့ရဲ့ အဆင့်အတန်းကို ဖော်ပြနေတာ မဟုတ်ဘူးလား? ငါကော အဲဒီကိစ္စကို တကယ် သိလို့လား?

ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံ တိုးတက်ဖို့ဆိုတာ အစိုးရကောင်းရုံ၊ စနစ်ကောင်းရုံနဲ့ မရပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့ တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ 'စိတ်ဓါတ်' ကောင်းဖို့ လိုပါတယ်။ တခြားသူရဲ့ အမြင်ကို လေးစားတတ်ဖို့၊ ကိုယ်မသိတာကို ဝန်ခံတတ်ဖို့နဲ့ အဓိကကတော့ 'လူသားဆန်ဖို့' ပါပဲ။

မိတ်ဆွေတို့ကော ဘယ်လိုထင်လဲ? ကျွန်တော်တို့ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ပြန်တည့်မတ်ဖို့ ဘာတွေ အရင်ဆုံး လုပ်သင့်သလဲ? Comment မှာ ယဉ်ယဉ်ကျေးကျေးနဲ့ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ဆွေးနွေးသွားကြပါဦး။ အဆုံးထိ နားထောင်ပေးလို့ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ နောက်ထပ် ဗီဒီယိုတွေမှာ ပြန်တွေ့ကြတာပေါ့။"