ဖက်ဒရယ်လိုချင်တာလား၊ ခွဲထွက်ချင်တာလား၊ ပြည်ထောင်စုကို ပြိုကွဲခံကြမလား?

**(၀-၃ မိနစ် - အဖွင့်အမှာစကားနှင့် Hook)**

မင်္ဂလာပါ မိတ်ဆွေတို့ ... ဒီနေ့ ကျွန်တော် ခင်ဗျားတို့နဲ့ ဆွေးနွေးချင်တဲ့ အကြောင်းအရာက နည်းနည်းတော့ လေးနက်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒါဟာ ကျွန်တော်တို့ သားစဉ်မြေးဆက်ရဲ့ ကံကြမ္မာနဲ့ တိုက်ရိုက်သက်ဆိုင်နေလို့ ကျွန်တော်တို့ မျက်ကွယ်ပြုထားလို့ မရပါဘူး။

အခုတလော ကျွန်တော်တို့ကြားထဲမှာ အကြားရဆုံး စကားလုံးက "ဖက်ဒရယ်" ပါ။ လူမျိုးစု လက်နက်ကိုင်တွေကလည်း ဖက်ဒရယ်အတွက် တိုက်ပွဲဝင်နေတာလို့ ပြောကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ့်လက်တွေ့ မြေပြင်မှာ ဖြစ်ပျက်နေတာတွေကို သေချာ စေ့စေ့ငုငု ကြည့်လိုက်ရင် "ဖက်ဒရယ်" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်အောက်မှာ "ခွဲထွက်ရေး" ဆိုတဲ့ အသံတွေက ပိုပြီး ကျယ်လောင်လာနေတာကို ခင်ဗျားတို့ သတိထားမိမှာပါ။

တချို့ဆိုရင် "ကိုယ်ပိုင်နိုင်ငံ ထူထောင်မယ်" ဆိုတဲ့အထိ ပြောလာကြပြီ။ ကဲ ... ကျွန်တော်တို့ ဒီနေ့ အေးအေးဆေးဆေး စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ ကျွန်တော်တို့ တကယ်ပဲ ပြည်ထောင်စုကြီး ပြိုကွဲသွားတာကို ကြည့်နေကြမှာလား? ခွဲထွက်သွားရင်ရော အားလုံးအတွက် တကယ်ပဲ ကောင်းကျိုးရှိမှာလား?

**(၃-၁၀ မိနစ် - Analytical Approach: ဖက်ဒရယ် နှင့် ခွဲထွက်ရေး အယူအဆ လွဲမှားမှုများ)**

မိတ်ဆွေတို့ ခင်ဗျား ... ကမ္ဘာပေါ်မှာ ဖက်ဒရယ်စနစ် ကျင့်သုံးတဲ့ နိုင်ငံတွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ အမေရိကန်၊ ဂျာမနီ၊ ဆွစ်ဇာလန် ... ဒါတွေဟာ အင်အားတောင့်တင်းတဲ့ နိုင်ငံတွေပါ။ ဖက်ဒရယ်ဆိုတာ "ခွဲထွက်ဖို့" မဟုတ်ဘူး၊ "အတူတူ စုပေါင်းနေထိုင်ပြီး လုပ်ပိုင်ခွင့် ခွဲဝေတာ" ကို ပြောတာပါ။

ဒါပေမဲ့ အခု မြန်မာပြည်မှာ ဖြစ်နေတာက ဖက်ဒရယ်ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို ခုတုံးလုပ်ပြီး ကိုယ့်နယ်မြေ၊ ကိုယ့်ဂေဇက်နဲ့ ကိုယ်ပိုင်ဘုရင် လုပ်ချင်နေကြတာလားလို့ မေးစရာ ရှိလာပါတယ်။ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုချင်းစီက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ထက် ကျော်လွန်တဲ့ "သီးခြားနိုင်ငံ" ပုံစံမျိုး သွားနေကြတာဟာ တကယ်တော့ ဖက်ဒရယ် မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ ပြည်ထောင်စုကို အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာ ဖဲ့ထုတ်နေတာပါ။

စဥ်းစားကြည့်ပါဦး ... ပြည်နယ်တစ်ခုချင်းစီ ခွဲထွက်သွားပြီ ဆိုပါစို့။ အဲဒီ ပြည်နယ်သစ်လေးတွေဟာ ကမ္ဘာ့အလယ်မှာ ဘယ်လို ရပ်တည်မလဲ? ပထဝီနိုင်ငံရေးအရ ကြည့်ရင် အင်အားကြီး အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေကြားမှာ ကစားကွင်း ဖြစ်သွားရုံပဲ ရှိပါလိမ့်မယ်။ အချုပ်အခြာ အာဏာဆိုတာ စာရွက်ပေါ်မှာ ရေးရတာ လွယ်ပေမဲ့ တကယ့်လက်တွေ့မှာ အင်အားမရှိရင် တပါးသူရဲ့ လက်ဝေခံ ဘဝကိုပဲ ရောက်သွားရမှာပါ။

**(၁၀-၁၅ မိနစ် - ကမ္ဘာ့သမိုင်း သင်ခန်းစာများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက်)**

သမိုင်းကို ခဏလောက် ပြန်လှန်ကြည့်ရအောင်။ ယူဂိုဆလားဗီးယား (Yugoslavia) နိုင်ငံကို ကြည့်ပါ။ တစ်ချိန်က ဥရောပမှာ အင်အားတောင့်တင်းတဲ့ နိုင်ငံကြီး တစ်ခုပါ။ ဒါပေမဲ့ လူမျိုးစုအလိုက် ခွဲထွက်ဖို့ ကြိုးစားကြရင်း ပြည်တွင်းစစ်တွေ ဖြစ်၊ လူမျိုးတုံး သတ်ဖြတ်မှုတွေ ဖြစ်ခဲ့ရတယ်။ နောက်ဆုံးတော့ နိုင်ငံငယ်လေးတွေ အများကြီး ကွဲထွက်သွားတယ်။ အခုရော အဲဒီနိုင်ငံငယ်လေးတွေဟာ အရင်က ယူဂိုဆလားဗီးယားလောက် ကမ္ဘာ့ဇာတ်ခုံမှာ သြဇာရှိရဲ့လား? မရှိပါဘူး။

နောက်ထပ် နမူနာတစ်ခုက ဆူဒန် (Sudan) ပါ။ တောင်ဆူဒန် ခွဲထွက်သွားရင် ငြိမ်းချမ်းသွားမယ်၊ တိုးတက်သွားမယ်လို့ ထင်ခဲ့ကြပေမဲ့ လက်တွေ့မှာတော့ တောင်ဆူဒန်ဟာ ပြည်တွင်းစစ် သံသရာထဲက မထွက်နိုင်သေးဘဲ ကမ္ဘာ့အဆင်းရဲဆုံး နိုင်ငံစာရင်းထဲ ရောက်နေတုန်းပါပဲ။

ဒီသင်ခန်းစာတွေက ဘာကို ပြနေသလဲဆိုတော့ "ခွဲထွက်ခြင်း" ဟာ ပြဿနာအားလုံးရဲ့ အဖြေမဟုတ်ဘူးဆိုတာပါပဲ။ စည်းလုံးခြင်းကသာ အင်အားဖြစ်စေပြီး၊ ကွဲပြားခြင်းကတော့ အားလုံးကို အားနည်းသွားစေတာပါ။ ခွဲထွက်ရေးသမားတွေရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ ဘယ်သူတွေက ကြိုးကိုင်နေသလဲ၊ ဘယ်သူတွေက အမြတ်ထုတ်နေသလဲဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ မြန်မာပြည်သူတွေ သတိရှိရှိနဲ့ သုံးသပ်ဖို့ လိုနေပါပြီ။

**(၁၅-၂၂ မိနစ် - ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ်နှင့် ခွဲထွက်ရေးကို ဆန့်ကျင်ခြင်း)**

ကျွန်တော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံဟာ ၁၉၄၈ ကတည်းက လွတ်လပ်ရေးကို အတူတူ ယူခဲ့ကြတာပါ။ ပင်လုံမှာ ကတိကဝတ်တွေ ထားခဲ့ကြတာဟာ "ခွဲထွက်ဖို့" မဟုတ်ဘူး၊ "ပြည်ထောင်စုကြီးထဲမှာ အေးအတူပူအမျှ နေကြဖို့" ပါ။

အခု အသံထွက်လာနေတဲ့ "ခွဲထွက်ရေး" ဆိုတာဟာ တကယ်တော့ ပြည်သူလူထု တစ်ရပ်လုံးရဲ့ ဆန္ဒအစစ်အမှန် မဟုတ်ဘဲ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းတချို့ရဲ့ အာဏာမက်မောမှုနဲ့ ပထဝီနိုင်ငံရေး ကစားကွက်တွေသာ ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။ ခွဲထွက်သွားလို့ တိုက်ပွဲတွေ ပိုများလာမယ်၊ နယ်မြေလုပွဲတွေ ဖြစ်လာမယ်ဆိုရင် အောက်ခြေက ပြည်သူတွေပဲ ဒုက္ခရောက်ရမှာပါ။

ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့မှာ "ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ်" အပြည့်အဝ ရှိဖို့ လိုပါတယ်။ ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ် ဆိုတာ လူမျိုးကြီးဝါဒ မဟုတ်ပါဘူး။ ရှမ်း၊ ကချင်၊ ကရင်၊ ဗမာ ... အားလုံးဟာ ဒီမြေပေါ်မှာ ပေါက်ဖွားပြီး ဒီမြေရဲ့ သယံဇာတတွေကို အတူတူ ခံစားခွင့်ရှိတဲ့ ညီအစ်ကိုတွေ ဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ စိတ်ဓာတ်ပါ။

ခွဲထွက်ရေးသမားတွေကို ကျွန်တော်တို့ ပြတ်ပြတ်သားသား ဆန့်ကျင်ရပါမယ်။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကို ဖျက်ဆီးဖို့ အလွယ်ဆုံးနည်းလမ်းဟာ အထဲကနေ အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာ ခွဲပစ်တာပါပဲ။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အားနည်းချက်ကို အခွင့်ကောင်းယူပြီး ပြည်ထောင်စုကို ပြိုကွဲအောင် လုပ်နေသူတွေကို ကျွန်တော်တို့ လက်မခံနိုင်ဘူးဆိုတာ ပြသဖို့ လိုပါတယ်။

**(ဖြည့်စွက်ရမည့် အပိုင်း - ခွဲထွက်ခြင်း၏ နောက်ဆက်တွဲ အနိဋ္ဌာရုံများ)**

မိတ်ဆွေတို့ ခဏလောက် မြင်ယောင်ကြည့်လိုက်စမ်းပါ။ အခု သူတို့သွားနေတဲ့ လမ်းစဉ်အတိုင်းသာဆိုရင် နောင်တစ်ချိန်မှာ ကျွန်တော်တို့ မြေပုံပေါ်မှာ ကချင်ပြည်နယ်အစား "ကချင်နိုင်ငံတော်"၊ ကရင်ပြည်နယ်အစား "ကရင်နိုင်ငံတော်"၊ ရခိုင်ပြည်နယ်အစား "အာရကန်နိုင်ငံတော်" ဆိုပြီး တစ်စစီ ကွဲထွက်သွားတာမျိုး ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒါဟာ လွတ်လပ်မှုလား? ဒါဟာ တိုးတက်မှုလား? မဟုတ်ပါဘူး ... ဒါဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် သတ်သေတဲ့ လမ်းစဉ်ဖြစ်သလို နောင်လာနောက်သားတွေအတွက် ငရဲခန်းကို ဖန်တီးပေးလိုက်တာပါပဲ။

ဘာကြောင့်လဲဆိုတာ ကျွန်တော် အချက်အလက်နဲ့ သုံးသပ်ပြပါရစေ။

**ပထမဆုံးက "နယ်မြေအငြင်းပွားမှုနဲ့ အဆုံးမသတ်နိုင်တဲ့ စစ်မီး" ပါ။**

ပြည်နယ်တွေက နိုင်ငံတွေအဖြစ် ခွဲထွက်သွားပြီဆိုတာနဲ့ နယ်နိမိတ် ပြဿနာက ချက်ချင်း တက်လာမှာပါ။ ကချင်နဲ့ ရှမ်းကြား၊ ကရင်နဲ့ မွန်ကြား၊ ဗမာနဲ့ ရခိုင်ကြား ... ဘယ်ရွာက ငါ့နယ်မြေ၊ ဘယ်မြို့က ငါ့ပိုင်နက်ဆိုပြီး နယ်မြေလုပွဲတွေ ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။ အခု လက်ရှိဖြစ်နေတဲ့ ပြည်တွင်းစစ်ထက် ဆယ်ဆမက ပိုဆိုးတဲ့ "နိုင်ငံချင်းတိုက်တဲ့ စစ်ပွဲ" တွေ မြန်မာ့မြေပေါ်မှာ အနှံ့အပြား ဖြစ်လာပြီး သွေးချောင်းစီးကြဦးမှာပါ။

**ဒုတိယက "စီးပွားရေးအရ အသက်ရှူကျပ်လာခြင်း" ပါ။**

ဥပမာ - ကချင်ပြည်နယ် ခွဲထွက်သွားပြီ ဆိုပါစို့။ ကုန်းတွင်းပိတ် နိုင်ငံလေး ဖြစ်သွားမယ်။ သူ့ဆီက ထွက်တဲ့ သယံဇာတတွေကို ကမ္ဘာ့ဈေးကွက် ပို့ချင်ရင် အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံကြီးတွေရဲ့ မျက်နှာကို ကြည့်ရတော့မယ်။ သူတို့က လမ်းပိတ်ထားရင် ဘာလုပ်မလဲ? ရခိုင်ဒေသ ခွဲထွက်သွားရင်ရော? နိုင်ငံတကာနဲ့ ဆက်ဆံရေးမှာ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ ကစားကွင်း၊ သူတို့ရဲ့ လက်ဝေခံ ဘဝကိုပဲ ရောက်သွားပါလိမ့်မယ်။ နိုင်ငံငယ်လေးတွေဟာ ကိုယ့်ခြေထောက်ပေါ်ကိုယ် မရပ်တည်နိုင်ဘဲ သူတစ်ပါး ခိုင်းဖတ်ဘဝနဲ့ပဲ အဆုံးသတ်သွားရမှာပါ။

**တတိယနဲ့ အဆိုးဆုံးက "ပြည်သူတွေရဲ့ ဘဝ" ပါပဲ။**

ခင်ဗျားတို့ စဉ်းစားကြည့်ပါ။ အခုဆိုရင် ကျွန်တော်တို့ဟာ တစ်မြေတည်းနေ တစ်ရေတည်းသောက် ညီအစ်ကိုတွေပါ။ ခွဲထွက်သွားတဲ့နေ့မှာ ခင်ဗျားတို့ရဲ့ ဆွေမျိုးသားချင်းတွေဟာ တစ်နိုင်ငံစီ ဖြစ်သွားကြမယ်။ ကူးသန်းသွားလာဖို့အတွက် နိုင်ငံကူးလက်မှတ်တွေ လိုလာမယ်၊ ဗီဇာတွေ လိုလာမယ်။ ကချင်ကလူက ရန်ကုန်ကို လာချင်ရင် သူစိမ်းတစ်ယောက်လို လာရတော့မယ်။ ဒါဟာ ကျွန်တော်တို့ လိုချင်တဲ့ အနာဂတ်လား?

ဒါတင်မကသေးပါဘူး ... နိုင်ငံငယ်လေးတွေ ဖြစ်သွားတဲ့အခါ အုပ်ချုပ်သူ လူတန်းစားအသစ်တွေရဲ့ အာဏာရှင်ဆန်ဆန် ဖိနှိပ်မှုတွေကို အောက်ခြေ ပြည်သူတွေကပဲ ခါးစည်းခံရဦးမှာပါ။ "ကိုယ်ပိုင်နိုင်ငံ" ဆိုတဲ့ ဆိုင်းဘုတ်အောက်မှာ ပြည်သူတွေဟာ အရင်ကထက် ပိုဆင်းရဲ၊ ပိုပြီး အခွင့်အရေး ဆုံးရှုံးကြရမှာ မြေကြီးလက်ခတ်မလွဲပါပဲ။

ဒါကြောင့် ကျွန်တော် ပြောချင်တာက ... ပြည်ထောင်စုကြီး ပြိုကွဲသွားရင် ဘယ်လူမျိုးစုမှ ကောင်းစားမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ အားလုံးဟာ အပိုင်းပိုင်းအပြတ်ပြတ်နဲ့ အားနည်းသွားကြမှာပါ။ ခွဲထွက်ရေးသမားတွေ ပြောနေတဲ့ "နိဗ္ဗာန်ဘုံ" ဆိုတာ သူတို့ အာဏာရဖို့အတွက် ပြည်သူကို ပြနေတဲ့ "တံလျှပ်" ပါပဲ။ ကျွန်တော်တို့ဟာ ဒီအန္တရာယ်ကို သတိပြုရပါမယ်။ မိမိတို့ရဲ့ ဒေသစွဲ၊ လူမျိုးစွဲထက် ပြည်ထောင်စုကြီး တစ်ခုလုံးရဲ့ ရေရှည်အကျိုးစီးပွားကို ကြည့်ကြဖို့ အချိန်တန်ပါပြီ။

ပြည်ထောင်စု ပြိုကွဲခြင်းရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ မျက်ရည်နဲ့ သွေးတွေပဲ ရှိပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ အားလုံး "ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ်" နဲ့ ဒီခွဲထွက်ရေး မှိုင်းတွေကို ပြတ်ပြတ်သားသား တွန်းလှန်ကြပါလို့ ပြောချင်ပါတယ် ။

**(၂၂-၂၅ မိနစ် - နိဂုံးချုပ်နှင့် တိုက်တွန်းချက်)**

မိတ်ဆွေတို့ ... တွေးကြည့်ပါဦး။ ကျွန်တော်တို့ သားသမီးတွေ လက်ထက်မှာ "မြန်မာနိုင်ငံ" ဆိုတဲ့ နာမည်က ကမ္ဘာ့မြေပုံပေါ်မှာ မရှိတော့ဘဲ နာမည်အသစ်တွေနဲ့ နိုင်ငံငယ်လေးတွေ ဖြစ်နေတာကို မြင်ချင်ကြသလား? အချင်းချင်း နယ်ခြားစောင့်ဂိတ်တွေ ထားပြီး စိမ်းစိမ်းကားကား နေကြတာကို လိုချင်ကြသလား?

ကျွန်တော်ကတော့ မလိုချင်ပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့ လိုချင်တာက စစ်မှန်တဲ့ ဖက်ဒရယ်ပါ။ အချင်းချင်း လေးစားမှုရှိတဲ့၊ တရားမျှတမှုရှိတဲ့ ပြည်ထောင်စုကြီးကိုပဲ လိုချင်တာပါ။ ခွဲထွက်ရေးဆိုတာ နိုင်ငံကို သတ်တဲ့ အဆိပ်ပါ။ အဲဒီအဆိပ်ကို ဖက်ဒရယ်ဆိုတဲ့ ပျားရည်နဲ့ လူးပြီး ကျွေးနေတာကို ကျွန်တော်တို့ မစားမိဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။

ပြည်ထောင်စုကြီး မပြိုကွဲဖို့ဆိုတာ ခင်ဗျားတို့၊ ကျွန်တော်တို့ အားလုံးရဲ့ တာဝန်ပါ။ ခွဲထွက်ရေးသမားတွေကို ဝိုင်းဝန်း တိုက်ထုတ်ကြပါ၊ ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ်ကို မြှင့်တင်ကြပါ။ ကျွန်တော်တို့ အားလုံး စည်းစည်းလုံးလုံးနဲ့ ရှေ့ဆက်ကြမှသာ ခိုင်မာတဲ့ နိုင်ငံတော်ကြီးကို တည်ဆောက်နိုင်မှာပါ။

ဒီနေ့ ပြောခဲ့တာတွေကို မိတ်ဆွေတို့ အေးအေးဆေးဆေး ပြန်ပြီး သုံးသပ်ကြည့်ပေးပါ။ ကျွန်တော်တို့ ဘယ်လမ်းကို ရွေးကြမလဲ? ပြိုကွဲခြင်းလား၊ ဒါမှမဟုတ် စည်းလုံးခြင်းလား?

နားဆင်ပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ နောက်ထပ်

 သုံးသပ်ချက်တွေမှာ ပြန်တွေ့ကြပါမယ်။