မျှော်လင့်ချက်မဲ့ခြင်းရဲ့ အနက်ရှိုင်းဆုံးနေရာ (သို့မဟုတ်) စစ်ဘေးရှောင်တို့၏ ကံကြမ္မာ

# YouTube Podcast Script: မျှော်လင့်ချက်မဲ့ခြင်းရဲ့ အနက်ရှိုင်းဆုံးနေရာ (သို့မဟုတ်) စစ်ဘေးရှောင်တို့၏ ကံကြမ္မာ

**[00:00 - 02:00] Intro: စကားချီးနှင့် ပရိသတ်ကို ဆွဲဆောင်ခြင်း**

**(နိဒါန်းပိုင်းကို လေသံအေးအေး၊ လေးလေးနက်နက်ဖြင့် စတင်ပါ)**

မင်္ဂလာပါ ခင်ဗျာ။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ပေါ့ဒ်ကတ်စ်ကနေ ပြန်လည်ကြိုဆိုပါတယ်။

လူ့ဘဝတစ်ခုမှာ အဖိုးတန်ဆုံးအရာက ဘာလဲလို့ မေးရင် အများစုက မိသားစု၊ အိုးအိမ် အခြေချမှုနဲ့ လုံခြုံအေးချမ်းမှုလို့ ဖြေကြပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီအရာအားလုံးကို နေ့ချင်းညချင်း ဆုံးရှုံးလိုက်ရပြီး၊ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာတဲ့အထိ ကိုယ့်ကံကြမ္မာကို ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးခွင့်မရတော့ဘဲ ဖြစ်နေတဲ့ လူသားတစ်စုအကြောင်းကို ဒီနေ့ ကျွန်တော်တို့ အလေးအနက် ဆွေးနွေးချင်ပါတယ်။

စစ်ပွဲတွေ၊ တိုက်ပွဲတွေရဲ့ နောက်ဆက်တွဲဒဏ်ကို အဆိုးရွားဆုံး ခံစားနေရတာက လက်နက်ကိုင်ထားသူတွေ မဟုတ်ပါဘူး။ အပြစ်မဲ့တဲ့ သာမန်အရပ်သား ပြည်သူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ မိသားစုဝင်တွေ သေကွဲ ကွဲခဲ့ရတယ်၊ ကိုယ်သွေးချွေးစင်ပြီး ဆောက်ခဲ့ရတဲ့ နေအိမ်တွေ မီးလောင်ပြာကျခဲ့ရတယ်။ ဒီလိုနဲ့ မိခင်မြေကို စွန့်ခွာပြီး စစ်ဘေးရှောင်စခန်းတွေထဲမှာ ခိုလှုံနေရတာ အခုဆိုရင် ၄ နှစ်၊ ၅ နှစ်ထဲအထိ ရောက်လာခဲ့ပါပြီ။

ဒါပေမဲ့ အခုအချိန်မှာ ဒီစစ်ဘေးရှောင် ပြည်သူတွေအပေါ် နောက်ထပ် ထိုးနှက်ချက်တစ်ခု ထပ်မံကျရောက်လာပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “ဒီစခန်းတွေကနေ အမြန်ဆုံး ထွက်ခွာပေးကြဖို့” တာဝန်ရှိသူအချို့ ဒါမှမဟုတ် လူကြီးအချို့က ပြောဆိုလာတဲ့ ကိစ္စပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ကူညီစောင့်ရှောက်ပေးခဲ့တာကို ကျေးဇူးတင်ရမှာ မှန်ပေမယ့်၊ ဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာ “ထွက်သွားပေးဖို့” ပြောသင့် မပြောသင့်ဆိုတာနဲ့၊ အပြင်လောကရဲ့ တကယ့်မြေပြင်အခြေအနေဟာ စစ်ရှောင်ပြည်သူတွေ ပြန်လည်အခြေချဖို့ လုံခြုံမှု ရှိ၊ မရှိ ဆိုတာကို ဒီနေ့ ပေါ့ဒ်ကတ်စ်မှာ အချက်အလက်ကျကျ သုံးသပ် တင်ဆက်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဆုံးအထိ နားဆင်ပေးကြဖို့ ဖိတ်ခေါ်ပါတယ်။

**[02:00 - 07:00] Part 1: ဆုံးရှုံးမှုကြီးမားလွန်းခဲ့တဲ့ ၄ နှစ်တာနဲ့ လူမှုစီးပွားဘဝ ပျက်သုဉ်းခြင်း**

**(ဤအပိုင်းတွင် စစ်ရှောင်များ၏ နာကျင်မှုကို ထင်ဟပ်စေရန် လေသံကို ခပ်မှန်မှန်နှင့် စိတ်မကောင်းဖြစ်ရသည့် လေသံဖြင့် ဖတ်ပါ)**

စစ်ဘေးရှောင်စခန်းဆိုတာ လူတစ်ယောက်အတွက်၊ မိသားစုတစ်ခုအတွက် ပျော်စရာနေရာ မဟုတ်ပါဘူး။ ယာယီမိုးကာတဲလေးတွေ၊ အကာအရံ မလုံခြုံတဲ့ အခန်းကျဉ်းလေးတွေထဲမှာ နေ့ရက်တွေကို ခက်ခဲစွာ ဖြတ်သန်းနေရတာ အခုဆိုရင် ၄ နှစ်၊ ၅ နှစ် ရှိခဲ့ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။

သူတို့တွေဟာ စစ်ဘေးရှောင်စခန်းကို သာမန်ကာလျှံကာ လာနေကြတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ပေးဆပ်လိုက်ရတဲ့ တန်ဖိုးတွေက ကြီးမားလွန်းပါတယ်။

 * **ပထမဆုံး ဆုံးရှုံးမှုက မိသားစုဝင်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။** လက်နက်ကြီးကျည်တွေ၊ သေနတ်ကျည်တွေကြားမှာ မိဘကို ဆုံးရှုံးခဲ့ရသူတွေ၊ သားသမီးကို ဆုံးရှုံးခဲ့ရသူတွေ ရှိပါတယ်။ ဒီစိတ်ဒဏ်ရာ (Trauma) ဟာ ဘယ်တော့မှ ပျောက်ပျက်သွားမယ့်အရာ မဟုတ်ပါဘူး။

 * **ဒုတိယ ဆုံးရှုံးမှုက နေအိမ်နဲ့ အိုးအိမ်ပိုင်ဆိုင်မှုတွေ ဖြစ်ပါတယ်။** တောရွာတွေမှာ စုဆောင်းထားသမျှ သီးနှံတွေ၊ လုပ်ငန်းသုံး ကိရိယာတွေ၊ နောက်ဆုံး မိမိတို့ရဲ့ ခေါင်းချရာ အိမ်ဂေဟာလေးတွေပါ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခြင်း ခံခဲ့ရပါတယ်။

ဒီလို ၄ နှစ်၊ ၅ နှစ်တာ ကာလအတွင်းမှာ သူတို့ရဲ့ လူမှုစီးပွားဘဝ (Socio-economic life) ဟာ လုံးဝကို သုညအဆင့် (Zero Level) ထိ ရောက်ရှိ ပျက်သုဉ်းသွားခဲ့ရပါတယ်။ တောင်ယာလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းတွေ ပျောက်ဆုံးသွားတဲ့အတွက် နေ့စဉ် စားဝတ်နေရေးအတွက် တပါးသူရဲ့ လှူဒါန်းမှုအပေါ်မှာပဲ မှီခိုနေရတဲ့ ဘဝကို ရောက်သွားခဲ့ရတယ်။

အခုလို အချိန်မှာ စစ်ရှောင်စခန်းတွေကနေ “ထွက်သွားပေးဖို့” ပြောလာတာဟာ သူတို့ရဲ့ ဒဏ်ရာပေါ် ဆားနဲ့ ပက်လိုက်သလိုပါပဲ။ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု (Humanitarian Context) အရ ကြည့်မယ်ဆိုရင် စစ်ဘေးရှောင်တွေဟာ အခုအချိန်မှာ ပြန်လည်ထူထောင်ဖို့ (Rehabilitation) တောင် မစတင်နိုင်သေးတဲ့ အခြေအနေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ သူတို့မှာ ပြန်စစရာ အရင်းအနှီးလည်း မရှိ၊ ပြန်စစရာ မြေနေရာလည်း မရှိတော့လို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီလိုအချိန်မှာ ထွက်သွားဖို့ ဖိအားပေးတာဟာ ဘယ်လိုမှ မပြောသင့်၊ မလုပ်သင့်တဲ့ အရာဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားနေပါတယ်။

**[07:00 - 13:00] Part 2: ပြင်ပကမ္ဘာရဲ့ မြေပြင်အမှန်တရား - လုံခြုံမှု ကင်းမဲ့ခြင်းနှင့် စစ်မီးတောက်များ**

**(နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးအခြေအနေကို ဆွေးနွေးမည့်အပိုင်း ဖြစ်၍ လေသံကို ပိုမိုတည်ငြိမ်ပြတ်သားစွာ ပြောင်းလဲပါ)**

ကဲ... ကျွန်တော်တို့ မြေပြင်အခြေအနေကို လက်တွေ့ကျကျ ဆန်းစစ်ကြည့်ရအောင်။ စခန်းကနေ ထွက်သွားပြီး အပြင်မှာ သွားနေပါတော့လို့ ပြောရအောင် အပြင်လောကက တကယ်ပဲ အေးချမ်းသွားပြီလား? လုံခြုံမှု ရှိနေပြီလား?

အဖြေကတော့ “လုံးဝ မရှိသေးပါဘူး”။

တကယ်တော့ မြေပြင်မှာ စစ်ပွဲတွေနဲ့ တိုက်ပွဲတွေဟာ အရင်ကထက် ပိုပြီးတော့တောင် ပြင်းထန်ကျယ်ပြန့်လာနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။ စစ်မျက်နှာတွေဟာ တစ်နေ့ထက်တစ်နေ့ ပိုများလာပြီး ဘယ်နေရာဟာ လုံခြုံတယ်လို့ အာမခံချက် ပေးနိုင်တဲ့ အခြေအနေ မရှိသေးပါဘူး။

ဒါတင်မကသေးပါဘူး။ စစ်တိုက်နေတဲ့ နေရာတွေတင် မကဘဲ မြို့ပြတွေနဲ့ အခြားဒေသတွေမှာပါ **လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်မှုတွေ၊ မတရား ဖမ်းဆီးညှင်းပန်းနှိပ်စက်မှုတွေ**ဟာ နေ့စဉ်နဲ့အမျှ သတင်းတွေမှာ ကြားနေရဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ တရားဥပဒေစိုးမိုးမှု (Rule of Law) အားနည်းနေတဲ့အတွက် ကြောင့် သာမန်အရပ်သားတစ်ယောက်ဟာ လမ်းပေါ်ထွက်ရင်တောင် ငါ့ကို ဘယ်သူလာဖမ်းမလဲ၊ ဘယ်အချိန်မှာ မတရား လုပ်ကြံခံရမလဲဆိုတဲ့ သောကနဲ့ ရှင်သန်နေရတာပါ။

အဆိုးရွားဆုံးအချက်ကတော့ စစ်ဘေးရှောင်ပြည်သူတွေရဲ့ မူလကျေးရွာတွေ၊ ဒေသတွေကို **အကြမ်းဖက်သမားတွေနဲ့ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတွေက အုပ်ချုပ် ထိန်းချုပ်ထားဆဲ** ဖြစ်နေတာပါပဲ။ ကိုယ့်ရွာကိုယ်ပြန်ဖို့ နေနေသာသာ၊ ကိုယ့်ရွာနားကို သွားရင်တောင် အသက်အန္တရာယ် ရှိနေတဲ့ အခြေအနေမျိုးပါ။ ရွာတွေထဲမှာ မပေါက်ကွဲသေးတဲ့ မိုင်းအန္တရာယ်တွေ၊ လက်နက်ကိုင်တွေရဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုတွေ ရှိနေတဲ့အတွက် မူလနေရပ်ပြန်ရေး (Return to Origin) ဆိုတာ လက်ရှိအချိန်မှာ လုံးဝ မဖြစ်နိုင်သေးတဲ့ အိပ်မက်တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။

**[13:00 - 19:00] Part 3: စားဝတ်နေရေးအကြပ်အတည်းနှင့် ကုန်ဈေးနှုန်း၊ အိမ်ငှားစရိတ် ကြီးမြင့်မှု ပြဿနာ**

**(ဤအပိုင်းတွင် လူမှုစီးပွား အခက်အခဲကို အသေးစိတ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပါ)**

ဒါဆိုရင် ရွာကိုလည်း ပြန်လို့မရဘူး၊ စခန်းကလည်း ထွက်ရမယ်ဆိုရင် မြို့ပေါ်တွေမှာ အိမ်ငှားပြီး အလုပ်လုပ်ကြမလားလို့ စဉ်းစားစရာ ရှိလာပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လက်ရှိ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ စီးပွားရေး အကျပ်အတည်းက အပြင်မှာ ရုန်းကန်ဖို့အတွက် ကြီးမားတဲ့ အတားအဆီး ဖြစ်နေပြန်ပါတယ်။

မငြိမ်းချမ်းမှုတွေရဲ့ နောက်ဆက်တွဲအနေနဲ့ တိုင်းပြည်ရဲ့ စီးပွားရေးဟာ အောက်ဆုံးကို ထိုးဆင်းသွားခဲ့ပါပြီ။ အကျိုးဆက်အနေနဲ့ ဘာတွေ ဖြစ်လာလဲဆိုတော့ -

၁။ **ကုန်ဈေးနှုန်း အဆမတန် ကြီးမြင့်မှု (Hyperinflation):**

နေ့စဉ်စားသုံးနေရတဲ့ ဆန်၊ ဆီ၊ ဆား ကအစ ဆေးဝါးတွေအဆုံး ကုန်ဈေးနှုန်းတွေဟာ သာမန်လက်လုပ်လက်စားတွေ မကလို့ ဝန်ထမ်းတွေတောင် မနည်းရုန်းကန်နေရတဲ့ အခြေအနေ ဖြစ်ပါတယ်။ စစ်ရှောင်ပြည်သူတွေမှာ တစိုက်တမတ်တည်းရတဲ့ ဝင်ငွေ မရှိတဲ့အတွက် ဒီကုန်ဈေးနှုန်းဒဏ်ကို ဘယ်လိုမှ မခံနိုင်ပါဘူး။

၂။ **အိမ်ငှားစရိတ် ကြီးမြင့်မှု (High Rental Costs):**

မြို့ပြဒေသတွေမှာ အိမ်ငှားခတွေဟာ အဆမတန် မြင့်တက်နေပါတယ်။ စစ်ဘေးရှောင် မိသားစုတစ်ခုအနေနဲ့ အိမ်လခ ပေးနိုင်ဖို့ နေနေသာသာ၊ တစ်နေ့တာ စားဝတ်နေရေးအတွက်တောင် အနိုင်နိုင် ရုန်းကန်နေရတာပါ။ အပ်တစ်ချောင်း၊ ခြေအိတ်တစ်စုံတောင် မပါဘဲ ပြေးခဲ့ရတဲ့သူတွေမှာ အိမ်ငှားဖို့အတွက် အာမခံစပေါ်ငွေနဲ့ လခ ပေးစရာ ငွေကြေး လုံးဝ မရှိပါဘူး။

ဒီတော့ စခန်းကလည်း နှင်ထုတ်မယ်၊ အပြင်မှာလည်း နေစရာမရှိ၊ စားစရာမရှိဘူးဆိုရင် ဒီပြည်သူတွေဟာ လမ်းဘေး ရောက်သွားရုံကလွဲလို့ အခြားလမ်း မရှိတော့ပါဘူး။ ဒါဟာ လူသားတစ်ယောက်ရဲ့ အခြေခံ အခွင့်အရေးဖြစ်တဲ့ “အမိုးအကာအောက်မှာ နေထိုင်ခွင့်” ကိုပါ ရိုက်ချိုးလိုက်သလို ဖြစ်နေပါတယ်။

**[19:00 - 23:00] Part 4: တာဝန်ရှိသူများနှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းသို့ တောင်းဆိုချက်**

**(လေသံကို တောင်းဆိုမှုနှင့် အကြံပြုမှုပုံစံဖြင့် လေးနက်တည်ငြိမ်စွာ တင်ဆက်ပါ)**

ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ စစ်ဘေးရှောင်စခန်းတွေကို ကနဦးပိုင်းမှာ လက်ခံပေးခဲ့တယ်၊ မြေနေရာ ပေးခဲ့တယ်၊ ကူညီစောင့်ရှောက်ပေးခဲ့တဲ့ လူကြီးတွေ၊ တာဝန်ရှိသူတွေကို အစဉ်သဖြင့် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ ဒါဟာလည်း ငြင်းပယ်လို့မရတဲ့ ကောင်းမှုကုသိုလ် ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ စာနာထောက်ထားမှု (Empathy) ဆိုတာ အစရှိရင် အဆုံးထိ ရှိရပါလိမ့်မယ်။ လမ်းတစ်ဝက်မှာတင် လက်လွှတ်လိုက်မယ်ဆိုရင် အစက ကူညီခဲ့သမျှ သဲထဲရေသွန် ဖြစ်သွားရုံတင်မကဘဲ၊ လူသားချင်းစာနာမှု ကင်းမဲ့ရာလည်း ကျရောက်သွားနိုင်ပါတယ်။

တာဝန်ရှိသူတွေအနေနဲ့ “ထွက်သွားပေးဖို့” မပြောခင်မှာ အောက်ပါ အချက်တွေကို အရင်ဆုံး စဉ်းစားပေးဖို့ ကျွန်တော်တို့ ပေါ့ဒ်ကတ်စ်ကနေ အလေးအနက် တောင်းဆိုချင်ပါတယ်။

 * **ပထမအချက် -** သူတို့ လုံလုံခြုံခြုံ ပြန်နိုင်မယ့် အခြေအနေ ရှိ၊ မရှိ မြေပြင်ကို ကွင်းဆင်း စစ်ဆေးပေးပါ။ မူလကျေးရွာတွေမှာ စစ်ပွဲတွေ ငြိမ်းချမ်းသွားပြီလား၊ အကြမ်းဖက်သမားတွေ ကင်းစင်သွားပြီလားဆိုတာ အာမခံချက် ရှိဖို့ လိုပါတယ်။

 * **ဒုတိယအချက် -** ပြန်လည်ထူထောင်ရေး (Rehabilitation Program) ကို စနစ်တကျ လုပ်ဆောင်ပေးရပါမယ်။ နေအိမ်တွေ ပြန်ဆောက်ပေးနိုင်မယ့် အစီအစဉ်၊ စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ကိုင်နိုင်မယ့် အရင်းအနှီး ဖြည့်ဆည်းပေးမှုတွေ မရှိဘဲ နှင်ထုတ်ခြင်း မပြုသင့်ပါဘူး။

 * **တတိယအချက် -** တကယ်လို့ မူလဒေသကို ပြန်ဖို့ မဖြစ်နိုင်သေးရင်တောင် အခြား လုံခြုံစိတ်ချရတဲ့ ယာယီနေရာ သို့မဟုတ် ရေရှည် အခြေချနိုင်မယ့် နေရာတစ်ခုခုကို စနစ်တကျ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချပေးခြင်း (Resettlement) ကို အရင်လုပ်ဆောင်ပေးရပါမယ်။

ဒါတွေ မလုပ်ပေးနိုင်သေးခင် စပ်ကြားမှာတော့ စစ်ဘေးရှောင်တွေကို စခန်းကနေ ထွက်ခွာခိုင်းဖို့ ပြောဆိုခြင်းကို လုံးဝ မပြုလုပ်သင့်ကြောင်း တင်ပြလိုပါတယ်။

### [Part 4 - Extension] အချက်အလက်အခြေပြု ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုနှင့် လက်တွေ့ကျသော ဖြေရှင်းနည်းများ

**(လေသံကို ပိုမိုတည်ငြိမ်ရင့်ကျက်ပြီး သုံးသပ်ချက်ဆန်ဆန် (Analytical & Calm Voice) ဖြင့် ဖတ်ရှုပါ)**

မိဘပြည်သူများနှင့် တာဝန်ရှိသူများခင်ဗျာ... ကျွန်တော် အခုတင်ပြခဲ့တဲ့ အချက် (၃) ချက်ဟာ စာအုပ်ထဲက သီအိုရီတွေ မဟုတ်ပါဘူး။ မြေပြင်မှာ တကယ်ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ အသက်အန္တရာယ်နဲ့ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အကြပ်အတည်း (Humanitarian Crisis) တွေကို အခြေခံပြီး တင်ပြရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

ကျွန်တော်တို့ ဒါကို လက်တွေ့ကျကျ ထပ်ပြီး အသေးစိတ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကြည့်ကြရအောင်။

**ပထမအချက်ဖြစ်တဲ့ “မြေပြင်ကွင်းဆင်းစစ်ဆေးမှုနဲ့ လုံခြုံရေးအာမခံချက်” အပိုင်းကို ကြည့်ရင် -**

ရွာတစ်ရွာကနေ လူတွေ စစ်ဘေးရှောင်လာရတယ်ဆိုတာ သာမန် တိုက်ပွဲလေးတစ်ခုကြောင့် မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီဒေသမှာ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတွေ အခြေစိုက်နေတာ၊ မိုင်းထောင်ထားတာ၊ သွားလာလှုပ်ရှားမှုတွေကို တင်းကျပ်ထားတာတွေကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ စစ်ရှောင်ပြည်သူတွေကို “ရွာပြန်ကြတော့” လို့ ဖိအားမပေးခင်မှာ အဲဒီရွာတွေဟာ တကယ်ပဲ သေနတ်သံ၊ လက်နက်ကြီးသံတွေ ကင်းစင်သွားပြီလားဆိုတာ ဘယ်သူက တာဝန်ခံရဲပါသလဲ။ အကြမ်းဖက်သမားတွေရဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုအောက်ကနေ ကင်းလွတ်ပြီး သာမန်အရပ်သားတစ်ယောက်ဟာ မိမိအိမ်တံခါးကို မိမိစိတ်ချလက်ချ ဖွင့်နိုင်တဲ့အခြေအနေအထိ ရောက်၊ မရောက်ဆိုတာကို တာဝန်ရှိသူတွေအနေနဲ့ မြေပြင်ကို ကိုယ်တိုင်ဆင်းပြီး အကဲဖြတ်ရပါလိမ့်မယ်။ သေချာရေရာတဲ့ ဒေသတည်ငြိမ်မှုနဲ့ လုံခြုံရေးအာမခံချက် (Security Guarantee) မရှိဘဲနဲ့ ပြည်သူတွေကို ပြန်ခိုင်းတာဟာ သူတို့ကို စစ်မြေပြင်ထဲ ပြန်တွန်းပို့လိုက်တာနဲ့ အတူတူပါပဲ။

**ဒုတိယအချက်ဖြစ်တဲ့ “ပြန်လည်ထူထောင်ရေး (Rehabilitation Program)” အပိုင်းကတော့ ပိုပြီးတော့တောင် အရေးကြီးပါသေးတယ်။**

စစ်ဘေးရှောင် ပြည်သူအများစုဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ ၄ နှစ်၊ ၅ နှစ်က ရွာကနေ ပြေးလာခဲ့ကြတုန်းက အဝတ်တစ်ထည် ကိုယ်တစ်ခုနဲ့ ပြေးလာခဲ့ကြရတာပါ။ အခု သူတို့ရွာတွေကို ပြန်ကြည့်ရင်လည်း နေအိမ်တွေက မီးလောင်ပြာကျ သို့မဟုတ် ပျက်စီးယိုယွင်းနေပါပြီ။ လူတစ်ယောက်ဟာ အမိုးအကာမရှိတဲ့ မြေကွက်လွတ်ပေါ်ကို သွားပြီး ဘယ်လို စတင် ရှင်သန်ရမှာလဲ။

ဒါကြောင့် စခန်းက နှင်မထုတ်ခင်မှာ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းတွေ၊ အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းတွေအနေနဲ့ နေအိမ် ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး အစီအစဉ်တွေ၊ စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ကိုင်နိုင်ဖို့ မျိုးစေ့၊ မြေဩဇာနဲ့ ကနဦး အရင်းအနှီး ဖြည့်ဆည်းပေးမှုတွေကို မဟာဗျူဟာမြောက် စနစ်တကျ ရေးဆွဲပေးရပါမယ်။ လူမှုစီးပွားဘဝ ပြန်လည်ထူထောင်ရေး (Economic Re-integration) မရှိဘဲနဲ့ အိမ်ပြန်ခိုင်းမယ်ဆိုရင် အဲဒီပြည်သူတွေဟာ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှုဘေးကို ရင်ဆိုင်ရမှာ ဖြစ်ပြီး၊ နောက်ဆုံးမှာ မြို့ပြတွေဆီကို လမ်းဘေးသူတောင်းစားတွေ၊ ဒါမှမဟုတ် တရားမဝင် ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားတွေအဖြစ်နဲ့ပဲ ဒုက္ခသံသရာ လည်ကြရပါလိမ့်မယ်။

**တတိယအချက်ဖြစ်တဲ့ “စနစ်တကျ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချပေးခြင်း (Resettlement)” အပိုင်းကတော့ လက်ရှိမြေပြင်အတွက် အရေးတကြီး လိုအပ်နေတဲ့ အစားထိုးစီမံကိန်း (Alternative Solution) ဖြစ်ပါတယ်။**

ကျွန်တော်တို့ လက်ခံရပါမယ်။ မူလကျေးရွာတွေမှာ စစ်မီးတွေ တောက်နေဆဲ၊ အကြမ်းဖက်သမားတွေ ထိန်းချုပ်ထားဆဲ အခြေအနေမျိုးမှာ ရွာကို ပြန်ဖို့ဆိုတာ လုံးဝ မဖြစ်နိုင်သေးပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ တစ်ဖက်မှာလည်း စစ်ရှောင်စခန်းတွေကို ရေရှည် ဖွင့်လှစ်ထားဖို့ အကန့်အသတ် ရှိနေတယ်ဆိုရင်... အဖြေက တစ်ခုပဲ ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ တိုက်ပွဲတွေနဲ့ ဝေးရာ၊ လုံခြုံစိတ်ချရတဲ့ အခြား သင့်တော်တဲ့ နယ်မြေတစ်ခုခုမှာ ယာယီဖြစ်စေ၊ ရေရှည်ဖြစ်စေ သူတို့အတွက် ရွှေ့ပြောင်းအခြေချနိုင်မယ့် မြေနေရာနဲ့ အမိုးအကာကို အစိုးရ သို့မဟုတ် တာဝန်ရှိသူတွေက ဦးဆောင်ပြီး စနစ်တကျ ဖန်တီးပေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလိုမှ မဟုတ်ဘဲ... အစားထိုးစရာ နေရာလည်း မပေး၊ မူလရွာကိုလည်း ပြန်လို့မရတဲ့ အခြေအနေမျိုးမှာ “စခန်းကနေ ထွက်သွားပေးကြပါ” လို့ ပြောတာဟာ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု ကင်းမဲ့ရုံတင်မကဘဲ၊ ပြည်သူတွေကို လမ်းဘေးမှာ အသေခံခိုင်းလိုက်သလို ဖြစ်နေပါတယ်။

မိဘပြည်သူများနှင့် တာဝန်ရှိသူများခင်ဗျာ...

အုပ်ချုပ်သူ လူကြီးမင်းများ၊ တာဝန်ရှိသူများအနေနဲ့ မိမိတို့ရဲ့ တာဝန်ဝတ္တရား (Responsibility) နဲ့ လူသားချင်းစာနာမှု (Humanity) ကို ချိန်ညှိဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ စစ်ပွဲကြောင့် အဖျက်ဆီးခံလိုက်ရတဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့ ဘဝကို နောက်ထပ်တစ်ကြိမ် စာရွက်ပေါ်က အမိန့်တွေ၊ တွန်းထုတ်မှုတွေနဲ့ ထပ်ပြီး မဖျက်ဆီးပါနဲ့။

ဒီပြည်သူတွေဟာ ရာဇဝတ်ကောင်တွေ မဟုတ်ပါဘူး။ စစ်ပွဲရဲ့ သားကောင်တွေသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အထက်ပါ အချက် (၃) ချက်ကို လက်တွေ့ကျကျ အကောင်အထည် မဖော်ပေးနိုင်သေးခင် စပ်ကြားမှာတော့ စစ်ဘေးရှောင် ပြည်သူတွေကို စခန်းတွေကနေ ထွက်ခွာဖို့ ဖိအားပေးတာ၊ ပြောဆိုတာမျိုးတွေကို လုံးဝ (လုံးဝ) မပြုလုပ်သင့်ကြောင်း ကျွန်တော့်အနေနဲ့ တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်၊ လေးလေးနက်နက်နဲ့ ဆက်လက် တင်ပြအပ်ပါတယ်။

**[23:00 - 25:00] Outro: နိဂုံးချုပ်**

**(နိဂုံးချုပ်အနေဖြင့် ပရိသတ်ရင်ထဲတွင် ရိုက်ခတ်သွားစေမည့် စကားလုံးများဖြင့် လေသံကို အနိမ့်အမြင့် သုံးကာ ပြောကြားပါ)**

မိဘပြည်သူများခင်ဗျာ...

စစ်ပွဲဆိုတာ ဘယ်သူ့အတွက်မှ မကောင်းပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ စစ်ရဲ့ အနိဋ္ဌာရုံကို အဆိုးရွားဆုံး ခံစားနေရတဲ့ စစ်ဘေးရှောင် ပြည်သူတွေဟာ ကျွန်တော်တို့နဲ့ ထပ်တူ လူသားတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့တွေဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ ၅ နှစ်က ကိုယ့်အိမ်၊ ကိုယ့်ယာ၊ ကိုယ့်ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့ နေခဲ့ကြတဲ့သူတွေပါ။

အခုအချိန်မှာ သူတို့ လိုအပ်နေတာက ဖိအားပေးမှုတွေ မဟုတ်ပါဘူး။ နားလည်စာနာမှုနဲ့ ဖေးမကူညီမှုတွေသာ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ ဆုံးရှုံးသွားတဲ့ လူမှုစီးပွားဘဝတွေကို ပြန်လည် ကုစားနိုင်ဖို့ ဝိုင်းဝန်း ကူညီပေးကြရမယ့် အချိန် ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေ့ တင်ဆက်ပေးခဲ့တဲ့ စစ်ဘေးရှောင် ပြည်သူတွေရဲ့ ရင်တွင်းဖြစ် အခြေအနေကို နားဆင်ပြီး တာဝန်ရှိသူအသီးသီးနဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေအနေနဲ့ တစ်စုံတစ်ရာ စာနာထောက်ထားမှု တိုးပွားလာလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။

ပြည်သူအားလုံး စစ်ဘေးဒဏ်ကနေ အမြန်ဆုံး ကင်းဝေးပြီး ငြိမ်းချမ်းသာယာတဲ့ ဘဝတွေကို ပြန်လည်ပိုင်ဆိုင်နိုင်ပါစေကြောင်း ဆုမွန်ကောင်းတောင်းရင်း ဒီနေ့ ပေါ့ဒ်ကတ်စ်ကို ဒီတင်ပဲ ရပ်နားခွင့်ပြုပါ။

နားဆင်

ပေးခဲ့ကြတဲ့အတွက် အားလုံးကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။