## စာမျက်နှာ (၁) — အဖွင့်နှင့် လောဂျစ်ကျကျ စဉ်းစားကြည့်ခြင်း

မင်္ဂလာပါဗျာ။ ဒီနေ့ ကျွန်တော်တို့ အားလုံးရဲ့ စိတ်ထဲမှာ ရှိနေတဲ့ ခံစားချက်တွေကို ခဏလောက် ဘေးဖယ်ထားပြီး၊ တကယ့်လက်တွေ့ကျတဲ့ ရေရှည်အနာဂတ်အကြောင်းကို သူငယ်ချင်းအချင်းချင်း ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း တိုင်ပင်သလိုမျိုး ဆွေးနွေးကြည့်ချင်ပါတယ်။

ကျွန်တော်တို့ လူမှုကွန်ရက်တွေပေါ်မှာဖြစ်ဖြစ်၊ နေ့စဉ်စကားဝိုင်းတွေမှာဖြစ်ဖြစ် ခေတ်စားနေတဲ့ စကားလုံးတစ်လုံး ရှိတယ်ဗျ။ အဲဒါကတော့ **“စစ်တပ်ကို ဖြိုချပစ်ရမယ်”** ဒါမှမဟုတ် **“စစ်တပ်ကို အင်အားချပစ်ရမယ်”** ဆိုတဲ့ အယူအဆပါ။ ကြားရတာတော့ တော်တော်လေး စိတ်လှုပ်ရှားစရာ ကောင်းပြီး အားရစရာကြီးပေါ့ဗျာ။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့ ခဏလောက် အေးအေးဆေးဆေး ထိုင်ပြီး ဉာဏ်နဲ့ စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ တကယ်ပဲ ပြည်ထောင်စုတစ်ခုကို စုစည်းထားတဲ့၊ နိုင်ငံတစ်ခုရဲ့ ပင်မကျောရိုးဖြစ်တဲ့ စစ်တပ်တစ်ခုကို ဖြိုချလိုက်ရင် ဒါမှမဟုတ် အားပျော့သွားအောင် လုပ်လိုက်ရင် နောက်ဆက်တွဲ ဘာဖြစ်လာမလဲ? အဲဒီနောက်မှာ ရောက်လာမှာက တကယ်ပဲ အေးချမ်းသာယာတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းလား?

နိုင်ငံရေးသိပ္ပံမှာ အရမ်းမှန်တဲ့ စကားပုံတစ်ခု ရှိတယ်ဗျ။ **“အာဏာဆိုတာ လေဟာနယ် မခံဘူး (Power vacuum)”** တဲ့။ ဆိုလိုတာက နိုင်ငံတစ်ခုကို အုပ်ချုပ်နေတဲ့၊ ကာကွယ်နေတဲ့ ပင်မအင်အားစုကြီး ပျောက်ကွယ်သွားရင် အဲဒီနေရာမှာ ဘာမှမရှိဘဲ လွတ်နေမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ပိုပြီး ကြောက်စရာကောင်းတဲ့၊ ထိန်းမနိုင်သိမ်းမရတဲ့ အင်အားစုအသေးလေးတွေ တနင့်တပိုး တိုးဝင်လာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကျွန်တော်တို့ အဆောက်အအုံကြီးတစ်ခုကို မြင်အောင်ကြည့်ရအောင်။ အဲဒီအဆောက်အအုံကြီးထဲမှာ အခန်းတွေ အများကြီးရှိတယ်၊ လူမျိုးစုံ နေကြတယ်။ အဲဒီအဆောက်အအုံကြီး ပြိုမကျအောင် ထိန်းထားပေးတဲ့ ပင်မတိုင်လုံးကြီးကို “ဒါကြီး ရှိနေလို့ ငါတို့ လွတ်လွတ်လပ်လပ် သွားလို့မရဘူး” ဆိုပြီး သွားဖြိုလိုက်ရင် ဘာဖြစ်မလဲ? အခန်းတွေအကုန်လုံး မြေစာပင်ဖြစ်ပြီး ပြိုကျပျက်စီးသွားမှာပဲ မဟုတ်လားဗျာ။ ပြည်ထောင်စုတစ်ခုမှာ စစ်တပ်ဆိုတာ အဲဒီ ပင်မတိုင်လုံးကြီးနဲ့ တူပါတယ်။

## စာမျက်နှာ (၂) — ကမ္ဘာ့သမိုင်းနှင့် မြန်မာ့သမိုင်း သင်ခန်းစာများ

ဒါကို ကျွန်တော်က သီအိုရီ သက်သက် ပြောနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကမ္ဘာ့သမိုင်းကိုပဲ ပြန်ကြည့်ကြည့်ရအောင်။

ကျွန်တော်တို့ **လစ်ဗျား (Libya)** နိုင်ငံကို ကြည့်ပါ။ အရင်က ဗိုလ်မှူးကြီး ကဒါဖီ အုပ်ချုပ်စဉ်တုန်းက စစ်တပ်က အားကောင်းပြီး နိုင်ငံက တည်ငြိမ်တယ်။ ပြည်သူတွေ လူနေမှုအဆင့်အတန်း မြင့်ခဲ့ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြင်ပစွက်ဖက်မှုတွေ၊ စိတ်ခံစားချက်တွေနဲ့အတူ အုပ်ချုပ်သူနဲ့တကွ ပင်မစစ်တပ်ကြီးကို ဖြိုချပစ်လိုက်ကြတယ်။ ရလဒ်က ဘာလဲ? ဒီနေ့အထိ လစ်ဗျားဟာ နိုင်ငံတစ်ခုအနေနဲ့ ပြန်မထူနိုင်တော့ဘူးဗျ။ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ပေါင်းစုံ၊ စစ်ဘုရင်ပေါင်းစုံက နယ်မြေလုပြီး အချင်းချင်း သတ်ဖြတ်နေကြတယ်။ လူသားမှောင်ခိုဈေးကွက်တွေ ပေါ်လာတဲ့အထိ အခြေအနေက ဆိုးဝါးသွားခဲ့တယ်။

နောက်ထပ် ထင်ရှားတဲ့ ဥပမာတစ်ခုက **ယူဂိုဆလားဗီးယား (Yugoslavia)** ပါ။ ကွဲပြားခြားနားတဲ့ လူမျိုးစုတွေအများကြီးကို ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုအနေနဲ့ စုစည်းထားတာ။ ဖက်ဒရယ် တပ်မတော် အင်အားချည့်နဲ့သွားတဲ့အခါမှာ ဘာဖြစ်သွားလဲသိလား? လူမျိုးစုအချင်းချင်း စစ်ပွဲတွေဖြစ်ပြီး လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုတွေအထိ ကမ္ဘာ့သမိုင်းမှာ အမည်းစက် ထင်ကျန်ခဲ့ရတယ်။ ပြည်ထောင်စုကြီးလည်း အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာ ကွဲအက်သွားခဲ့ရတယ်။

ကျွန်တော်တို့ မြန်မာ့သမိုင်းကို ပြန်လှန်ကြည့်ရင်လည်း ဒီသဘောတရားအတိုင်းပါပဲ။ ဗဟိုအစိုးရနဲ့ ဗဟိုစစ်တပ် အင်အားနည်းသွားတဲ့ ခေတ်ကာလတိုင်းမှာ နိုင်ငံဟာ စစ်ဘုရင်တွေ နယ်မြေလုတဲ့ ကာလ (Warlord Period) ထဲကို ရောက်ရောက်သွားတတ်တယ်။ ပုဂံခေတ်ပျက်တော့ အင်းဝနဲ့ ဟံသာဝတီ၊ ကုန်းဘောင်ခေတ်အကုန် အင်္ဂလိပ်မသိမ်းခင် ကာလတွေမှာ နိုင်ငံဟာ တကွဲတပြားစီ ဖြစ်ခဲ့ရတယ်။

မိတ်ဆွေတို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်မေးကြည့်ပါ။ ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံဟာ ကမ္ဘာမှာ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခ အရှည်ကြာဆုံး၊ လူမျိုးစုအစုံလင်ဆုံး နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို အခြေအနေမျိုးမှာ ပြည်ထောင်စုကို စုစည်းပေးထားတဲ့ တစ်ခုတည်းသော ပင်မတပ်မတော်ကြီးကို ဖြိုချလိုက်ရင် တိုင်းပြည်က တည်ငြိမ်အေးချမ်းသွားမှာလား? ဒါမှမဟုတ် နယ်မြေဒေသအလိုက် လက်နက်ကိုင် စစ်ဘုရင်တွေ အပြိုင်အဆိုင် ပေါ်လာပြီး ပြည်သူတွေဟာ ဓားစာခံ ဘဝနဲ့တင် သံသရာလည်နေမှာလား?

## စာမျက်နှာ (၃) — ဆိုးကျိုးများနှင့် အမှန်တရားကို သုံးသပ်ခြင်း (အပိတ်)

စစ်တပ်တစ်ခု အင်အားနည်းသွားရင် ဖြစ်လာမယ့် တကယ့် ဆိုးကျိုး ကြီးကြီးမားမား ၃ ခုကို ကျွန်တော် ပြောပြမယ်။

 1. **ပထမအချက်ကတော့ နိုင်ငံတော် အချုပ်အခြာအာဏာနဲ့ နယ်မြေ တည်တံ့ခိုင်မြဲမှု ပျက်စီးခြင်းပဲ။** ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံဟာ ပထဝီနိုင်ငံရေးအရ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေကြားထဲမှာ ညှပ်နေတာဗျ။ ကိုယ့်မှာ အင်အားတောင့်တင်းတဲ့ စစ်တပ်မရှိရင် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ နယ်မြေချဲ့ထွင်မှု၊ စီးပွားရေးအရ ဝါးမြိုမှုတွေကို ဘယ်လိုမှ ခုခံနိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။

 2. **ဒုတိယအချက်ကတော့ ပြည်တွင်းစစ် သံသရာ အဆုံးမသတ်နိုင်တော့တာပဲ။** ဗဟိုစစ်တပ် မရှိတော့ရင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ငယ်လေးတွေဟာ တစ်ဖွဲ့နဲ့တစ်ဖွဲ့ နယ်မြေလုဖို့၊ အာဏာလုဖို့အတွက် အဆုံးမရှိ တိုက်ခိုက်ကြတော့မှာပါ။ အဲဒီအခါမှာ တရားဥပဒေစိုးမိုးမှု လုံးဝမရှိတော့ဘဲ လူဆိုးသူခိုး ဓားပြတွေ ကြီးစိုးတဲ့ ခေတ်ကို ရောက်သွားပါလိမ့်မယ်။

 3. **တတိယအချက်ကတော့ စီးပွားရေးနဲ့ လူမှုဘဝ ပြိုလဲခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။** ဘယ်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်၊ ဘယ်နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကမှ လုံခြုံရေး မသေချာတဲ့၊ စစ်တပ်မရှိတဲ့ နိုင်ငံမှာ လာပြီး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှာ မဟုတ်ဘူးဗျ။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးတွေ ပြတ်တောက်မယ်၊ အလုပ်အကိုင်တွေ ပျောက်ဆုံးမယ်၊ နောက်ဆုံး ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှုဘေးဆိုက်တဲ့အထိ ဆိုးကျိုးတွေ ခံစားရမှာပါ။

ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့ အပေါ်ယံ စိတ်ခံစားချက်နောက်ကိုပဲ လိုက်ပြီး "ဖြိုချပစ်လိုက်" ဆိုတဲ့ စကားလုံးနောက်မှာ မျောမပါသွားဖို့ လိုပါတယ်။ နိုင်ငံတစ်ခု တည်ငြိမ်ဖို့၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ဖို့ဆိုရင် စနစ်တကျ တည်ဆောက်ထားတဲ့၊ အင်အားတောင့်တင်းတဲ့ တပ်မတော်တစ်ခုဟာ မရှိမဖြစ် လိုအပ်ပါတယ်။ တပ်မတော်ကို အင်အားချည့်နဲ့အောင် လုပ်တာဟာ နိုင်ငံကို ကိုယ့်လက်နဲ့ကိုယ် ဖျက်ဆီးနေသလိုပါပဲ။

ကျွန်တော်တို့ အားလုံးဟာ တိုင်းပြည်ကို ငြိမ်းချမ်းစေချင်ကြတာ ချည်းပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုတာ ပင်မကျောရိုးကို ရိုက်ချိုးလိုက်လို့ ရလာတာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ တည်ငြိမ်မှု ရှိမှသာ တိုးတက်မှု ရှိနိုင်မှာပါ။ ဒီနေ့ ကျွန်တော် ပြောပြသွားတဲ့ ကမ္ဘာ့သမိုင်း၊ မြန်မာ့သမိုင်း ဖြစ်ရပ်မှန်တွေကို အခြေခံပြီး မိတ်ဆွေတို့လည်း လက်ရှိလုပ်ရပ်တွေ၊ အတွေးအခေါ်တွေကို ဉာဏ်နဲ့ ယှဉ်ပြီး ပြန်လည်သုံးသပ်ကြည့်ကြပါလို့ တိုက်တွန်းရင်းနဲ့ပဲ ဒီနေ့ အစီအစဉ်ကို ဒီမှာတင် နားခွင့်ပြုပါဗျာ။ စဉ်းစားဉာဏ် ဆင်ခြင်ဉာဏ်မျာ

း တိုးပွားကြပါစေ။