**ခေါင်းစဉ် - ရက် ၁၀၀ ငြိမ်းချမ်းရေးခရီးစဉ် (သို့မဟုတ်) အမှောင်ခွင်းမယ့် အလင်းတန်းများ**

**(အဖွင့် - စကားချီး)**

မင်္ဂလာပါ ခင်ဗျာ။ ဒီနေ့ ကျွန်တော်တို့ ဆွေးနွေးသွားမယ့် အကြောင်းအရာလေးကတော့ လက်ရှိ နိုင်ငံရေးနဲ့ သမိုင်းအချိုးအကွေ့မှာ အရေးအပါဆုံးဖြစ်နေတဲ့ "ရက် ၁၀၀ ငြိမ်းချမ်းရေးခရီးစဉ်" အကြောင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ပရိသတ်ကြီးလည်း အသိပါပဲ။ ကျွန်တော်တို့ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံကြီး စစ်ပွဲတွေတိုက်ပွဲတွေကြောင့် ဖျားနာနေခဲ့တာ အတော်‌ေလး ကြာခဲ့ပြီလေ။ ကိုယ့်အိမ်၊ ကိုယ့်ခြံ၊ ကိုယ့်နိုင်ငံထဲမှာတင် သဘောထားကွဲလွဲမှုတွေကြောင့် သွေးချောင်းစီးခဲ့ရတဲ့ ဒဏ်ရာဒဏ်ချက်တွေက ကျနော်တို့အားလုံးရဲ့ ရင်ဘတ်ထဲမှာ ရှိနေပါတယ်။ အခုတော့ ဒီရောဂါကြီးကို အမြန်ဆုံးသက်သာသွားစေချင်တဲ့ ဆန္ဒတွေ အားလုံးမှာ ရှိနေကြလောက်ပါပြီ။

ဒီအချိန်မှာပဲ အစိုးရသစ် ဖွဲ့စည်းပြီးတဲ့နောက် နိုင်ငံတော်ရဲ့ ခြေလှမ်းသစ်တစ်ခုအနေနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် လမ်းစရှာလာတာကို ထင်ထင်ရှားရှား တွေ့လာရပါတယ်။ အစိုးရသစ် တက်တက်ချင်း သူ့ရဲ့ တာထွက်မှာတင် ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဖိဖိစီးစီးနဲ့ တကယ်ကို အလုပ်လုပ်လာတယ်လို့ မြင်ရပါတယ်။ ဘာကြောင့် ဒီလို ကောက်ချက်ချရသလဲဆိုတာကို ကျွန်တော်တို့ အသေးစိတ် ဆက်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။

**(အစိုးရရဲ့ ပြင်ဆင်မှုနဲ့ ကော်မတီ ၃ ရပ်)**

နိုင်ငံတော် အနေနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဘယ်လောက်အထိ အလေးထားသလဲဆိုရင်၊ အခု ဖွဲ့စည်းလိုက်တဲ့ "အမျိုးသားပြန်လည်စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှု" ကော်မတီ ၃ ရပ်ရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံကို ကြည့်လိုက်တာနဲ့ သိနိုင်ပါတယ်။

ဗဟိုကော်မတီမှာဆိုရင် နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးကိုယ်တိုင် ဥက္ကဋ္ဌ အနေနဲ့ ဦးဆောင်တယ်။ လုပ်ငန်းကော်မတီမှာ ဒုတိယသမ္မတက တာဝန်ယူပြီး၊ ညှိနှိုင်းကော်မတီမှာကျတော့ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့်နဲ့ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မင်းနိုင် တို့လို တပ်မတော်က အဆင့်မြင့် အရာရှိကြီးတွေ ကိုယ်တိုင် ပါဝင် လည်ပတ်နေတာပါ။ ဒီဖွဲ့စည်းပုံကို ကြည့်ရင် အစိုးရအဖွဲ့ရဲ့ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်တွေ အကုန်လုံးနီးပါး ပါဝင်နေလို့ ဒါဟာ ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် သီးသန့်ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ "ကက်ဘိနက်" အသေးစားလေးလို့တောင် တင်စားလို့ ရပါတယ်။

သမ္မတကြီးကိုယ်တိုင်ကလည်း ကျမ်းသစ္စာဆိုပွဲ အပြီး မီဒီယာတွေကို ဖြေကတည်းက "နိုင်ငံတော် တည်ငြိမ်အေးချမ်းဖို့ကို ဦးစားပေး ဆောင်ရွက်မယ်" လို့ ကတိပေးခဲ့ပြီးသားပါ။ အခုတော့ အဲဒီစကားကို လက်တွေ့ အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ ခြေလှမ်းစတင်လိုက်ပြီလို့ ဆိုရမှာပါ။

**(ငြိမ်းချမ်းရေး ဖိတ်ခေါ်ချက်များကို လူပြိန်းနားလည်အောင် ရှင်းပြခြင်း)**

ဒီကနေ့ ဗဟိုကော်မတီကနေ ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် Statement တစ်ရပ် ထုတ်ပြန်လိုက်ပါတယ်။ ဒါဟာ အစိုးရသစ်ရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး လမ်းသစ်အတွက် ပထမဆုံး လမ်းကြောင်းရှာဖွေတဲ့ ခြေလှမ်းပါပဲ။ အဲဒီ ထုတ်ပြန်ချက်ထဲက အချက်တွေကို ပရိသတ်တွေ ရှင်းရှင်းလင်းလင်းနဲ့ လွယ်လွယ်ကူကူ နားလည်သွားအောင် ကျွန်တော် အားလုံးနားလည်လွယ်မယ့် စကားနဲ့ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ပြချင်ပါတယ်။ အဓိက အုပ်စု ၃ စု ခွဲခြားထားတာ တွေ့ရပါတယ်။

**ပထမအုပ်စု**ကတော့ NCA (တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေး သဘောတူစာချုပ်) ကို လက်မှတ်ရေးထိုးထားပြီးသား တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေပါ။ သူတို့ကိုတော့ NCA လမ်းကြောင်းအတိုင်း ပြီးဆုံးတဲ့အထိ ဆက်လက်တွဲသွားဖို့ ပြောထားပါတယ်။ ရှင်းပါတယ်။ အစိုးရသစ်က NCA ကို လုံးဝ လက်မလွှတ်ဘူး။ အရင် သဘောတူညီချက်တွေအတိုင်း အပစ်ရပ်မယ်၊ ဆွေးနွေးမယ်၊ အဲဒီကနေမှတစ်ဆင့် နိုင်ငံရေး ဆွေးနွေးပွဲတွေဆီ အရောက်သွားမယ်ဆိုတဲ့ သဘောပါ။

**ဒုတိယအုပ်စု**ကတော့ NCA လက်မှတ် မထိုးရသေးတဲ့ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်တွေပါ။ ဥပမာ - UWSA၊ KIA၊ MNDAA၊ TNLA တို့လို အဖွဲ့တွေပေါ့။ သူတို့ကိုကျတော့ အရင်ရထားတဲ့ သဘောတူညီချက်တွေအတိုင်း မကြာခဏ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အပစ်ရပ်မယ်၊ ယုံကြည်မှု တည်ဆောက်ကြမယ်၊ အဲဒီကနေမှ နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးပွဲဆီ ဆက်ချီတက်ကြမယ်လို့ လမ်းခင်းပေးလိုက်တာပါ။

**တတိယအုပ်စု**ကတော့ စိတ်ဝင်စားစရာ အကောင်းဆုံးပါပဲ။ သူတို့က NCA ကို လက်မှတ်ထိုးထားပြီးသား ဖြစ်ပေမယ့်၊ နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲတွေကြားမှာ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် လမ်းကြောင်းသွေးဖယ်သွားတဲ့ အဖွဲ့တွေပါ။ ဥပမာ - KNU၊ CNF၊ ABSDF တို့လို အဖွဲ့မျိုးတွေကို ဆိုလိုတာပါ။ သူတို့ကိုတော့ ယုံကြည်မှု တည်ဆောက်ရေးဆိုတဲ့ အဆင့်ကို ကျော်ပြီး နိုင်ငံရေး ဆွေးနွေးပွဲတွေကို တိုက်ရိုက်လာခဲ့ဖို့ ဖိတ်ခေါ်လိုက်ပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ သူတို့နဲ့က တစ်ချိန်က ယုံကြည်မှု တည်ဆောက်ပြီးသား အဖွဲ့တွေမို့လို့ အချိန်မဆွဲတော့ဘဲ စားပွဲဝိုင်းကို တန်းလာဖို့ ကမ်းလှမ်းလိုက်တာပါ။

**အရေးအကြီးဆုံး အချက်**ကတော့ ဒီလုပ်ငန်းစဉ်တွေ အားလုံးကို **ရက် ၁၀၀ အတွင်း** Target ထားပြီး ဆောင်ရွက်မယ် ဆိုတာပါပဲ။ ဒါဟာ တကယ့်ကို ရဲဝံ့တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ပါ။ ရက် ၁၀၀ အတွင်းမှာ ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲတွေ အပြိုင်းအရိုင်း ပေါ်လာနိုင်တဲ့အတွက် ညှိနှိုင်းကော်မတီတော့ အတော်လေးကို အလုပ်များတော့မယ့် သဘောရှိပါတယ်။

**(ကမ္ဘာ့သမိုင်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်သုံးသပ်ချက်)**

ဒီနေရာမှာ ကျွန်တော်တို့ ကမ္ဘာ့သမိုင်းလေး နည်းနည်းနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရအောင်။ နိုင်ငံတကာမှာ ပြည်တွင်းစစ်တွေ၊ လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခတွေ ဖြစ်လာပြီဆိုရင် အဆုံးသတ်ပုံ နှစ်မျိုးပဲ ရှိပါတယ်။ တစ်မျိုးက တစ်ဖက်ဖက်က အပြတ်အသတ် ချေမှုန်းနိုင်သွားတာ။ နောက်တစ်မျိုးက စားပွဲဝိုင်းမှာ ဆွေးနွေး အဖြေရှာတာပါ။

ကိုလံဘီယာ နိုင်ငံရဲ့ သမိုင်းကို ကြည့်မလား၊ FARC သူပုန်တွေနဲ့ အစိုးရကြား နှစ်ပေါင်း ၅၀ ကျော် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြတယ်။ အသေအပျောက်တွေ၊ ဆုံးရှုံးမှုတွေ မရေမတွက်နိုင်အောင် ဖြစ်ခဲ့တယ်။ နောက်ဆုံးတော့ ဘယ်သူမှ အနိုင်မရဘဲ တိုင်းပြည် သွေးထွက်လွန်ပြီး စားပွဲဝိုင်းကို ပြန်ရောက်လာတာပါပဲ။ တောင်အာဖရိကမှာ နယ်လ်ဆင်မင်ဒဲလား လုပ်ခဲ့တဲ့ သမိုင်းကို ကြည့်မလား။ အသားအရောင် ခွဲခြားမှုကြောင့် ဖြစ်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်းများစွာ အမုန်းတရားတွေကို လက်စားချေမှုနဲ့ မတုံ့ပြန်ဘဲ "အမှန်တရားနဲ့ ရင်ကြားစေ့ရေး" ဆိုတဲ့ မူဝါဒနဲ့ စားပွဲဝိုင်းမှာ ဖြေရှင်းခဲ့လို့ အခုလို ခေတ်မီတဲ့ တောင်အာဖရိက နိုင်ငံကြီး ဖြစ်လာတာပါ။

စစ်ပွဲဆိုတာ တကယ့်ကို အရင်းအနှီးကြီးပါတယ်။ ဝိဝါဒကွဲပြားမှုတွေကို လက်နက်ကိုင်‌ေတာ်လှန်ကြတဲ့အခါတိုင်း မြေစာပင် ဖြစ်ရတာက အပြစ်မဲ့ ပြည်သူတွေချည်းပါပဲ။ ဒါကြောင့် နိုင်ငံရေး /ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲဆိုတာ နှစ်ဖက် အင်အားတွေ၊ လူ့အသက်တွေ မဖြုန်းတီးဘဲ၊ စားပွဲဝိုင်းပေါ်မှာ **"သူ့လျော့ ကိုယ့်လျော့"** ညှိနှိုင်းပြီး အဖြေရှာရမယ့် တစ်ခုတည်းသော ထွက်ပေါက်ဖြစ်ပါတယ်။ အခု ကျနော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရသစ်ရဲ့ ကြိုတင်ကန့်သတ်ချက်မထားတဲ့ ဖိတ်ခေါ်မှုဟာ အဲဒီလို သမိုင်းဝင် စကားဝိုင်းမျိုးကို ဖန်တီးဖို့ ကြိုးစားလိုက်တာပါပဲ။

**(လူငယ်များနှင့် PDF အရေး)**

နောက်ထပ် အင်မတန် အရေးကြီးတဲ့ အပိုင်းကတော့ PDF လူငယ်တွေရဲ့ အနာဂတ်ပါ။ သမ္မတကြီးက အစည်းအဝေးမှာ PDF တွေကို ငြိမ်းချမ်းရေး ကမ်းလှမ်းခဲ့တယ်။ "Youth Peace Forum 2026" မှာ သမ္မတကြီး ပြောခဲ့ဖူးတဲ့ "လူငယ်တွေကို နေရာပေးရမယ်" ဆိုတဲ့ စကားကို ပရိသတ်ကြီး မှတ်မိဦးမယ် ထင်ပါတယ်။

နိုင်ငံတော်ရဲ့ အနာဂတ်ကို တည်ဆောက်တဲ့နေရာမှာ လမ်းမှားရောက်သွားတဲ့၊ ဒါမှမဟုတ် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် NUG PDF အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်း ထဲ ရောက်သွားတဲ့ လူငယ်တွေကိုပါ ပြန်လည်ပါဝင်စေချင်တဲ့ အစိုးရရဲ့ စေတနာကို အတိုင်းသား မြင်နေရပါတယ်။ ဒီအပြင် တပ်မတော်ဘက်ကလည်း PDF လူငယ်တွေ အလင်းဝင်လာဖို့၊ ဥပဒေဘောင်ထဲ ပြန်ဝင်လာရင် အပြစ်ပေး အရေးယူတာတွေ မလုပ်ဖို့ဆိုတဲ့ ကမ်းလှမ်းမှုတွေကို သီးခြား ဆောင်ရွက်နေတာကိုလည်း တွေ့ရပါတယ်။ ဒါဟာ နိုင်ငံတော်ရဲ့ အဖိုးတန် လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်တွေ ထပ်မဆုံးရှုံးရအောင် တံခါးဖွင့်ပေးထားတာပါပဲ။

**(နိဂုံးချုပ်)**

ဒီတော့ အချုပ်အနေနဲ့ ပြောရရင်... အခု ကမ်းလှမ်းချက်ဟာ တစ်နိုင်ငံလုံးမှာ ရှိနေတဲ့ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်း အားလုံးကို ကြိုတင်ကန့်သတ်ချက် ဘာမှမထားဘဲ လာရောက် ဆွေးနွေးဖို့ စစ်မှန်တဲ့ ဖိတ်ခေါ်ချက်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ အစိုးရသစ် အနေနဲ့ တချို့သော အားမလိုအားမရ ဖြစ်နေသူတွေရဲ့ ဝေဖန်မှုတွေကို ကျောခိုင်းခံပြီး ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ခြေလှမ်းလှမ်းလိုက်တာပါ။

အခုအချိန်မှာ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေနဲ့ PDF တွေအတွက် ရွေးချယ်စရာနှစ်ခုရှိသွားပါပြီ ။

အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်တွေနဲ့ ဆက်လက်တော်လှန်သွားကြမှာလား ၊ အစိုးရဖိတ်ခေါ်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲကို တက်ရောက်လာမလား ဆုံးဖြတ်ကြရမယ့်အချိန်ဖြစ်သွားပြီ ဖြစ်ပါတယ် ။ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေနဲ့ PDF တွေအနေနဲ့ စစ်ဘေးဒဏ်ကို အလူးအလဲ ခံစားနေရတဲ့ တိုင်းရင်းသားမိဘပြည်သူတွေရဲ့ မျက်နှာကို ကြည့်မလား၊ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ့်အဖွဲ့အစည်းရဲ့ နိုင်ငံရေး လိုအင်ဆန္ဒကိုပဲ ရှေ့တန်းတင်ကြမလား ဆိုတာကိုတော့ ကျွန်တော်တို့ ပြည်သူတွေဘက်က ဆက်လက် စောင့်ကြည့်ရတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်လို့ ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲတွေ အမှန်တကယ် ဖြစ်လာခဲ့ရင်တောင် ဘယ်လိုတွေ ညှိနှိုင်းကြမလဲ ဆိုတာကလည်း အရမ်းကို စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းနေပါတယ်။

ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ်ပါဗျာ။ နေမကောင်းဖြစ်နေတဲ့၊ စစ်ပွဲတွေတိုက်ပွဲတွေ များနေတဲ့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံကြီးကို အမြန်ဆုံး ငြိမ်းချမ်းကျန်းမာလာစေချင်ပါပြီ။ အားလုံးရဲ့ ရင်ထဲမှာလည်း ဒီဆန္ဒပဲ ရှိမယ်လို့ ကျွန်တော် ယုံကြည်ပါတယ်။

ဒီကနေ့ ကျွန်တော့်ရဲ့ တင်ဆက်မှုကို ဒီနေရာမှာပဲ အဆုံးသတ်ခွင့်ပြုပါ။ အချိန်ပေးပြီး နားဆင်ကြည့်ရှုပေးခဲ့ကြတဲ့ ပရိသတ်ကြီး အားလုံးကို အထူးပဲ ကျေးဇူးတင်ရှိပါတယ်။ နောက်ထပ် ဗီဒီယိုတွေမှာလည်း ပိုပြီး စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတဲ့ သုံးသပ်ချက်တွေနဲ့ ပြန်လည်ဆုံတွေ့ချင်ပါတယ်။ အားလုံးပဲ ငြိမ်းချမ်းသော အနာဂတ်လေးကို ပို

င်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေ ခင်ဗျာ။