မင်္ဂလာပါ ခင်ဗျာ။ ကျွန်တော့်ရဲ့ Channel ကနေ ကြိုဆိုပါတယ်။

အခုဆိုရင် ကျွန်တော်တို့ဆီကို မြန်မာ့ရိုးရာ အတာသင်္ကြန်က နီးကပ်လို့ လာနေပါပြီ။ သင်္ကြန်ဆိုတာ မြန်မာလူမျိုးတွေအတွက်တော့ အပျော်ဆုံးအချိန်၊ အတက်ကြွဆုံး အချိန်ပေါ့။ ဒါပေမဲ့ ခင်ဗျားတို့ သတိထားမိလား? အခုနောက်ပိုင်း ကျွန်တော်တို့ လူငယ်တွေကြားမှာရော၊ လူကြီးတွေကြားမှာပါ "သင်္ကြန်" လို့ ပြောလိုက်တာနဲ့ နောက်ကနေ "အရက်၊ ဘီယာ၊ မူးယစ်ရူးသွပ်မှု" ဆိုတာတွေက ကပ်ပါလာတာ။

"မူးမှ သင်္ကြန်" လို့ ထင်နေကြတဲ့ ဒီစိတ်ဓာတ်က သင်္ကြန်ရဲ့ တကယ့် အနှစ်သာရကို ဝါးမြိုပစ်နေပါပြီ။ ဒီနေ့ ကျွန်တော် ပြောချင်တာက "သင်္ကြန်ဟာ မူးဖို့၊ ရူးဖို့ မဟုတ်ဘူး" ဆိုတာပါပဲ။ ဘာလို့လဲ? ဘယ်လို ကုစားကြမလဲ? ဆိုတာကို သမိုင်းနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီး ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ဆွေးနွေးသွားကြရအောင်။

ဒီနေရာမှာ ကျွန်တော် တစ်ခုလောက် မေးပါရစေ။ ခင်ဗျားတို့အတွက် သင်္ကြန်ရဲ့ ပျော်ရွှင်မှုက ဘာလဲ?

ကျွန်တော်တို့ ငယ်ငယ်တုန်းက သင်္ကြန်ကို ပြန်ကြည့်ရအောင်။ အဲ့ဒီတုန်းက အခုလို ဘီယာပုံးတွေ၊ အရက်ပုလင်းတွေ အဆင်သင့် မရှိပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့ အရမ်းပျော်ခဲ့ကြတာပဲ မဟုတ်လား။

လမ်းထိပ်မှာ သူငယ်ချင်းတွေ စုပြီး ရေပုံးလေးတွေနဲ့ စောင့်နေရတာ၊ ရေပက်ခံကား တစ်စီးလာရင် ဝိုင်းအော်ကြတာ၊ မုန့်လုံးရေပေါ် ပြိုင်လုပ်စားကြတာ... အဲ့ဒီတုန်းက "မူးဖို့" ဆိုတာထက် "ဆုံဖို့" ကို ပိုပြီး စိတ်လှုပ်ရှားခဲ့ကြတာပါ။

ဒါပေမဲ့ အခုက ဘာဖြစ်သွားပြီလဲ?

သင်္ကြန်ဆိုတာနဲ့ "မူးရမယ်" ဆိုတဲ့ အယူအဆက ကျွန်တော်တို့ ဦးနှောက်ထဲကို ဘယ်အချိန်မှာ အတင်းရိုက်သွင်းခံလိုက်ရတာလဲ။ အခုခေတ်မှာ မူးမနေရင်၊ လက်ထဲမှာ ဖန်ခွက်မရှိရင် အပယ်ခံလိုလို၊ အပျော်မတတ်တဲ့သူလိုလို အကြည့်ခံနေရပြီ။

ခင်ဗျားတို့ သတိထားမိလား...

အရက်ကြောင့်ရတဲ့ ပျော်ရွှင်မှုက "အတု" တွေပါ။ မူးနေတဲ့အချိန်မှာ ပျော်နေတယ်လို့ ထင်ရပေမယ့် နောက်နေ့မနက် နိုးလာရင် ခေါင်းကိုက်တာ၊ ကိုယ်လုပ်ခဲ့တဲ့ အမှားတွေအတွက် နောင်တရတာပဲ ကျန်ခဲ့တာ။ တကယ့် "သင်္ကြန်ရဲ့ အနှစ်သာရ" ဆိုတာက အေးမြတဲ့ အတာရေနဲ့အတူ စိတ်ထဲက အညစ်အကြေးတွေကို ဆေးကြောတာပါ။

အခုတော့ ကျွန်တော်တို့က အတာရေနဲ့ ဆေးကြောမယ့်အစား အယ်လ်ကိုဟောတွေနဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်လောင်ကျွမ်းနေကြတယ်။ ရေအေးအေးလေးရဲ့ အရသာထက် လည်ချောင်းထဲက ပူစပ်စပ်အရသာကို ပိုမက်မောနေကြတယ်။ ဒါဟာ ကျွန်တော်တို့ မြန်မာတွေရဲ့ "ယဉ်ကျေးတဲ့ ပျော်ရွှင်မှု" ကို ကိုယ်တိုင် ဖျက်ဆီးနေတာနဲ့ တူတူပါပဲ။

ကျွန်တော်တို့ တစ်ချက်လောက် စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။

မိဘကို ခေါင်းဆေးပေးရမယ့် လက်တွေက အရက်ခွက်ကို ကိုင်နေမလား?

အေးချမ်းတဲ့ နှစ်သစ်ဆုတောင်းသံတွေနေရာမှာ ဆဲဆိုသံတွေနဲ့ အစားထိုးမလား?

ကျွန်တော်တို့ ပျော်ရွှင်မှုမှာ အသောက်အစား မပါရင် မဖြစ်တော့ဘူးလားလို့ မေးရင်... "ဖြစ်တာပေါ့" လို့ ကျွန်တော် ရဲရဲကြီး ဖြေချင်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့မှာ ဒီထက်ပိုပြီး တန်ဖိုးရှိတဲ့၊ ပိုပြီး ရေရှည်တည်တံ့တဲ့ ပျော်ရွှင်မှုတွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ အဲ့ဒါတွေကို ကျွန်တော်တို့ ပြန်ရှာဖို့ လိုနေပါပြီ။

ဒါဆို အခု ဘာဖြစ်နေတာလဲ?

အခုက "မမူးရင် မပျော်တတ်တော့တဲ့ ရောဂါ" စွဲနေကြတာပါ။ ကားပေါ်တက်ပြီး ရေပက်ထွက်မယ်ဆိုရင်လည်း ဘီယာပုံးက အရင်ရောက်နေမှ၊ မဏ္ဍပ်ရှေ့ ကမယ်ဆိုရင်လည်း အသိစိတ်လွတ်နေမှ သင်္ကြန်ကျတယ်လို့ ထင်နေကြတယ်။

ကျွန်တော် မေးပါရစေ... မြန်မာတွေရဲ့ ပျော်ရွှင်မှုမှာ အသောက်အစား မပါရင် မဖြစ်တော့ဘူးလား?

တကယ်တော့ အသောက်အစားဆိုတာ လူမှုရေးအရ အနည်းအကျဉ်း ရှိနိုင်ပေမယ့်၊ အခုက "မူးမှ လူရာဝင်မယ်" ဆိုတဲ့ အယူအဆက မှားယွင်းတဲ့ ယဉ်ကျေးမှု တစ်ခုကို ဖန်တီးနေတာပါ။

မူးလို့ ဘာဖြစ်လဲ?

အန္တရာယ်: နှစ်စဉ် သင်္ကြန်မှာ ဖြစ်နေတဲ့ ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားမှုတွေ၊ ယာဉ်တိုက်မှုတွေရဲ့ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်က "အရက်" ကြောင့်ပါ။

ရုပ်ပျက်ဆင်းပျက်: လမ်းဘေးမှာ အန်ဖတ်တွေနဲ့ လဲနေတာ၊ စကားတွေ ရိုင်းစိုင်းကုန်တာ ဒါတွေက မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ရော၊ ကိုယ့်လူမျိုးကိုပါ တန်ဖိုးချနေတာပါ။

ဒီတော့ ဒီရောဂါကို ဘယ်လို ကုစားမလဲ? ဒါကို လက်ညှိုးထိုးနေရုံနဲ့ မပြီးဘူး၊ လက်တွေ့ ပြောင်းလဲဖို့ လိုပါတယ်။

ကျွန်တော်တို့ လူငယ်တွေကြားမှာ "မူးနေမှ၊ လွင့်နေမှ Cool ဖြစ်တယ်၊ အထာကျတယ်" လို့ ထင်နေကြတာက အကြီးမားဆုံး အမှားပဲ။ တကယ်တော့ ကိုယ့်အသိစိတ်ကို ကိုယ်ထိန်းနိုင်ပြီး၊ ဘာအကူအညီမှ မပါဘဲ ပျော်တတ်တာကမှ တကယ့် "အထာ" ပါ။

လမ်းဘေးမှာ အန်ဖတ်တွေနဲ့ လဲနေတဲ့သူထက်၊ အသိစိတ်အပြည့်နဲ့ ကိုယ့်သူငယ်ချင်းတွေကို ဘေးကင်းအောင် စောင့်ရှောက်နိုင်တဲ့သူက ပိုပြီး လေးစားဖို့ မကောင်းဘူးလား? ခင်ဗျားတို့ရဲ့ "တန်ဖိုး" ကို အရက်ပုလင်းထဲမှာ အဆုံးအဖြတ် မခံပါနဲ့။ ကိုယ့်ပျော်ရွှင်မှုကို ကိုယ်တိုင်ပဲ ဦးဆောင်ပါ။

**၂။ "အုပ်စုလိုက် ဖိအား" ကို 'နိုး' (No) လို့ ပြောရဲတဲ့ သတ္တိရှိပါ။**

"မသောက်ရင် လူရာမဝင်ဘူး" တို့၊ "မသောက်ရင် မပါနဲ့" တို့ ပြောလာတဲ့ သူငယ်ချင်းမျိုး ရှိရင်... ခင်ဗျားတို့ကို ကျွန်တော် တစ်ခုပဲ အကြံပေးချင်ပါတယ်။ အဲ့ဒီလို သူငယ်ချင်းမျိုးကို ခဏလောက် "ဘေးဖယ်" ထားလိုက်ပါ။

တကယ့် ပျော်ရွှင်မှုဆိုတာ တစ်ယောက်ကို တစ်ယောက် အတင်းအကျပ် လုပ်ခိုင်းတာမျိုး မဟုတ်ဘူး။ ခင်ဗျားက မသောက်ဘဲနဲ့ သူတို့ထက် ပိုပျော်ပြလိုက်ပါ။ ပျော်စရာဆိုတာ ဖန်ဖန်တည်းတည်း ရှာရင် အများကြီး ရှိပါတယ်။ သီချင်းဆိုမလား၊ ကမလား၊ ရေပက်မလား... ဒါတွေ အားလုံးက အသိစိတ်ရှိမှ ပိုပြီး အရသာရှိတာပါ။

**၃။ သင်္ကြန်ရဲ့ "ရည်ရွယ်ချက်" ကို ပြန်သတိရပါ။**

ကျွန်တော်တို့မှာ တစ်နှစ်ပတ်လုံး ပင်ပန်းခဲ့သမျှ စိတ်ညစ်စရာတွေကို "ဆေးကြော" ဖို့ သင်္ကြန်ရှိတာပါ။ ဒါပေမဲ့ အခုက စိတ်ညစ်စရာတွေကို ဆေးကြောမယ့်အစား အသိစိတ်လွတ်ပြီး နောက်ထပ် စိတ်ညစ်စရာ အသစ်တွေကိုပဲ ဖန်တီးနေကြတယ်။

ဒီနှစ်မှာတော့ တစ်ခုလောက် ပြောင်းလဲကြည့်ရအောင်။ မူးပြီး အသိစိတ်လွတ်သွားမယ့်အစား... ဒီနှစ်မှာ ငါ ဘာတွေ အောင်မြင်ခဲ့လဲ၊ ရှေ့နှစ်မှာ ငါ ဘာတွေ လုပ်မလဲဆိုတဲ့ "ခွန်အားသစ်" ယူတဲ့ အချိန်အဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်ပါ။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်သုံးသပ်ဖို့ အကောင်းဆုံး အချိန်ဟာ သင်္ကြန်ပါပဲ။

**၄။ လူမှုပတ်ဝန်းကျင်ကို "စံပြ" ပြပါ။**

ကျွန်တော်တို့ ပြောပြောနေတဲ့ "သင်္ကြန်ရဲ့ အနှစ်သာရ" ဆိုတာ စာအုပ်ထဲမှာပဲ ရှိနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ခင်ဗျားတို့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ လုပ်ရပ်ထဲမှာ ရှိတာပါ။

ဒီနှစ်မှာ စတုဒိသာ ကျွေးတဲ့ မဏ္ဍပ်လေးတွေမှာ သွားကူညီမလား၊ ဒါမှမဟုတ် ဘုန်းကြီးကျောင်းမှာ ဝေယျာဝစ္စ လုပ်မလား။ "ဒါတွေက လူကြီးတွေလုပ်တာပါ" လို့ မတွေးပါနဲ့။ လူငယ်တစ်ယောက်က ဒါမျိုးတွေ လုပ်နေတာဟာ အရက်သောက်နေတာထက် အဆပေါင်းများစွာ ပိုပြီး ကြည့်ကောင်းပါတယ်။

အဆုံးသတ်အနေနဲ့ ပြောချင်တာကတော့...

သင်္ကြန်ဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ မြန်မာလူမျိုးတွေရဲ့ အသည်းနှလုံးပါ။ ဒီနှလုံးသားကို အရက်ပုလင်းတွေနဲ့ မညစ်နွမ်းစေချင်ပါဘူး။

ရှေးလူကြီးတွေ ပြောသလို "အတာရေနဲ့ ဆေးကြောပါ" ဆိုတာ အသားအရေကို ပြောတာ မဟုတ်ပါဘူး၊ စိတ်ဓာတ်ကို ပြောတာပါ။ ဒီနှစ် သင်္ကြန်မှာ ကျွန်တော်တို့ အားလုံး "သန့်ရှင်းတဲ့ သင်္ကြန်၊ အသိစိတ်ရှိတဲ့ သင်္ကြန်" တစ်ခုကို ဖန်တီးကြရအောင်။

မူးပြီး ရူးနေတဲ့သူ တစ်ယောက်ရဲ့ ပျော်ရွှင်မှုက ခဏတာပါ။ အသိစိတ်နဲ့ ကြည်နူးတဲ့သူရဲ့ ပျော်ရွှင်မှုကတော့ တစ်သက်စာ အမှတ်တရ ဖြစ်နေမှာပါ။

ခင်ဗျားတို့ကော ဘယ်လို ထင်ကြလဲ? ဒီနှစ်သင်္ကြန်မှာရော ဘယ်လို ဖြတ်သန်းဖို့ ပြင်ဆင်ထားလဲ? ကွန်မန့်မှာ ဝင်ရောက် ဆွေးနွေးသွားကြပါဦး။ အားလုံးပဲ အတာရေအေးနဲ့အတူ အေးချမ်းတဲ့ နှစ်သစ်ကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေ။