"သေနတ်သံတွေ တိတ်သွားမှ ပွင့်လန်းလာမယ့် အနာဂတ်" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်က ကျွန်တော်တို့အားလုံးရဲ့ ရင်ထဲမှာ တကယ်ကို တောင့်တနေတဲ့ အရာတစ်ခုပါ။ ဒီနေ့ ကျွန်တော်တို့ ဒီအကြောင်းအရာကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းနဲ့ သေချာလေး ဆွေးနွေးကြည့်ကြရအောင်။

### ၁။ အကြမ်းဖက်မှုနဲ့ လက်နက်ကိုင်လမ်းစဉ်က ဘာကြောင့် အဖြေမဟုတ်တာလဲ

မင်္ဂလာပါ ခင်ဗျာ။ ကျွန်တော်တို့ လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ ပြဿနာတစ်ခုခုဖြစ်လာရင် "လက်တုံ့ပြန်မယ်၊ အကြမ်းဖက်မယ်" ဆိုတဲ့ စိတ်က အရင်ဆုံး ဝင်လာတတ်ကြပါတယ်။ ဒါက လူ့သဘာဝအရ ဒေါသကြောင့် ဖြစ်တာပါ။ ဒါပေမဲ့ သမိုင်းကို ပြန်ကြည့်ရင် အကြမ်းဖက်မှုဆိုတာ "မီး" နဲ့ တူပါတယ်။ ရန်သူကို လောင်ကျွမ်းစေသလို ကိုယ်ရပ်နေတဲ့ မြေပြင်ကိုလည်း ပြာကျစေတာပါပဲ။

လက်နက်ကိုင်လမ်းစဉ်ဆိုတာ ခဏတာ အနိုင်ရရှိမှုကို ပေးနိုင်ကောင်း ပေးနိုင်လိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ အနိုင်ရရှိမှုက "ကြောက်ရွံ့ခြင်း" ပေါ်မှာ တည်ဆောက်ထားတာဖြစ်လို့ ဘယ်တော့မှ မခိုင်မြဲပါဘူး။ တကယ့် တည်ငြိမ်မှုဆိုတာ လူတွေရဲ့ "ယုံကြည်မှု" နဲ့ "လုံခြုံမှု" ပေါ်မှာပဲ တည်ဆောက်လို့ ရတာပါ။ သေနတ်သံကြားနေရသရွေ့ ဘယ်သူမှ စိတ်အေးလက်အေး မအိပ်နိုင်သလို၊ ဘယ်သူမှလည်း အနာဂတ်အတွက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု မလုပ်ချင်ကြပါဘူး။

### ၂။ ကမ္ဘာ့သမိုင်းက သင်ခန်းစာများ

ကျွန်တော်တို့ ကမ္ဘာ့သမိုင်းကို နည်းနည်းလောက် လှည့်ကြည့်ရအောင်။

**ဂျာမနီနဲ့ ဂျပန်ရဲ့ သင်ခန်းစာ**

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်တုန်းက ဂျာမနီနဲ့ ဂျပန်ကို ကြည့်ပါ။ သူတို့ဟာ လက်နက်အင်အား အတောင့်တင်းဆုံး၊ စစ်လိုလားဆုံး နိုင်ငံတွေ ဖြစ်ခဲ့ကြတယ်။ ရလဒ်က ဘာလဲ? တစ်နိုင်ငံလုံး ပြာပုံအတိ ဖြစ်သွားခဲ့ရတာပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ သူတို့ ဘယ်လို ပြန်ထလာသလဲဆိုတာက စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းပါတယ်။ စစ်ရှုံးပြီးနောက်မှာ သူတို့ဟာ လက်နက်ကိုင်လမ်းစဉ်ကို စွန့်လွှတ်လိုက်ကြတယ်။ ငြိမ်းချမ်းရေးကို အခြေခံပြီး နည်းပညာ၊ ပညာရေးနဲ့ စီးပွားရေးကိုပဲ အာရုံစိုက်ခဲ့ကြတယ်။ အဲဒီလို သေနတ်သံတွေ တိတ်သွားတဲ့အခါမှသာ "ဂျပန်န ည်းပညာစွမ်းအားနဲ့"ဂျာမန်စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးမှု အင်အားကြီးနိုင်ငံ" ဆိုတာတွေ ဖြစ်လာခဲ့တာပါ။

တောင်အာဖရိကရဲ့ “သွေးချောင်းမစီးခဲ့တဲ့ တော်လှန်ရေး”

နောက်ထပ် ထင်ရှားတဲ့ ဥပမာတစ်ခုကို ကြည့်ရအောင်။ အဲဒါကတော့ တောင်အာဖရိက နိုင်ငံပါ။ အရင်က တောင်အာဖရိကမှာ လူဖြူနဲ့ လူမည်း ခွဲခြားမှုတွေကြောင့် အမုန်းတရားတွေဟာ အထွတ်အထိပ်ကို ရောက်ခဲ့ဖူးတယ်။ အဲဒီတုန်းက တစ်ကမ္ဘာလုံးက ဘယ်လိုထင်ခဲ့ကြလဲဆိုရင် “ဒီနိုင်ငံတော့ သွေးချောင်းစီးတဲ့ ပြည်တွင်းစစ်ကြီး ဖြစ်တော့မှာပဲ” လို့ နိမိတ်ဖတ်ခဲ့ကြတာပါ။

ဒါပေမဲ့ နယ်လ်ဆင် မင်ဒဲလား (Nelson Mandela) က ဘာကို ရွေးချယ်ခဲ့သလဲ? သူဟာ လက်စားချေတဲ့ လမ်းစဉ်ကို မရွေးဘဲ “ခွင့်လွှတ်ခြင်းနဲ့ ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေး” ကိုပဲ ရွေးချယ်ခဲ့ပါတယ်။ သူက “ငါတို့မှာ သေနတ်တွေ ရှိနေလို့မရဘူး၊ တိုင်းပြည်ကို တည်ဆောက်မှာက အဲဒီသေနတ်တွေ မဟုတ်ဘူး၊ ငါတို့ရဲ့ နှလုံးသားတွေပဲ ဖြစ်ရမယ်” လို့ လက်တွေ့ပြခဲ့တာပါ။

သူတို့တွေ သေနတ်ကို ချ၊ အမုန်းတရားကို ဖျောက်ပြီး စားပွဲဝိုင်းမှာ စကားပြောခဲ့ကြလို့သာ ဒီနေ့ တောင်အာဖရိကဟာ “ (Rainbow Nation)သက်တန့်နိုင်ငံတော်” လို့ တင်စားရလောက်အောင် မတူကွဲပြားမှုတွေကြားမှာ တည်ငြိမ်အေးချမ်းပြီး ဖွံ့ဖြိုးတဲ့ နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့တာပါ။ ဒါဟာ လက်နက်ကိုင်လမ်းစဉ်ထက် ငြိမ်းချမ်းရေးလမ်းစဉ်က ပိုပြီး အစွမ်းထက်တယ်ဆိုတာကို သက်သေပြလိုက်တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

**ရဝမ်ဒါ (Rwanda) ရဲ့ ဖြစ်ရပ်**

နောက်ထပ် ဥပမာတစ်ခုက အားလုံးကြားဖူးတဲ့ ရဝမ်ဒါနိုင်ငံပါ။ လူမျိုးစုအချင်းချင်း လက်နက်ကိုင်ပြီး သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြလို့ ရက်ပေါင်း ၁၀၀ အတွင်း မှာတင် လူပေါင်း ၈ သန်းနီးပါး သေဆုံးခဲ့ရတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူတို့တွေ "လက်စားချေခြင်း" ထက် "အမှန်တရားနဲ့ ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေး" ကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြတယ်။ လက်နက်တွေ ဖျက်သိမ်းပြီး ငြိမ်းချမ်းရေးကို တည်ဆောက်ခဲ့လို့ ဒီနေ့ ခေတ်မှာဆိုရင် ရဝမ်ဒါဟာ အာဖရိကမှာ စီးပွားရေး အဖွံ့ဖြိုးဆုံးနဲ့ အသန့်ရှင်းဆုံး နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်နေပါပြီ။

ဒါကို ကြည့်ရင် သိနိုင်တာက လက်နက်ကိုင်ပြီး တိုက်ခိုက်နေသရွေ့ နိုင်ငံဟာ စစ်ပွဲတွေ တိုက်ပွဲနဲ့ ဆင်းရဲတွင်း သံသရာလည်နေဦးမှာပဲ။ လက်နက်ကို ချလိုက်ပြီး စားပွဲဝိုင်းပေါ်မှာ အဖြေရှာတဲ့နေ့ဟာ ငြမ်းချမ်းတဲ့အနာဂတ် စတင်ပွင့်လန်းတဲ့နေ့သစ်ပါပဲ။

### ၃။ ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုတာ လက်နက်မရှိရုံတင် မဟုတ်ဘူး

လူအများစုက ငြိမ်းချမ်းရေးလို့ ပြောရင် "သေနတ်သံ မကြားရရင် ပြီးတာပဲ" လို့ ထင်တတ်ကြတယ်။ တကယ်တော့ အဲဒါထက် ပိုပြီး ငြမ်းချမ်းရေးက နက်ရှိုင်းပါတယ်။ သေနတ်သံတွေ တိတ်သွားပြီဆိုတာနဲ့ ကျွန်တော်တို့ ဘာတွေ လုပ်နိုင်မလဲ?

 * **ကလေးတွေ ကျောင်းတက်နိုင်မယ်:** စစ်မက်ဖြစ်ပွားနေတဲ့ နေရာက ကလေးတစ်ယောက်ရဲ့ လက်ထဲမှာ စာအုပ်အစား သေနတ် ရှိနေတာဟာ အနာဂတ်ကို သတ်ပစ်နေတာနဲ့ တူတူပါပဲ။ ငြိမ်းချမ်းမှ သူတို့ ပညာသင်နိုင်မယ်၊ တိုင်းပြည်ကို ပြန်တည်ဆောက်နိုင်မယ်။

 * **လူမှုဘဝ စီးပွားရေးတေွနာလန်ထူမယ်:** သေနတ်သံ ကင်းစင်တဲ့ နိူင်ငံကိုပဲ ပြည်ပရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေ လာမှာပါ။ ဒါမှ အလုပ်အကိုင်တွေ ပေါများလာမယ်၊ အခွင့်အလမ်းတွေ များလာမှာပါ ။

 * **ပြည်သူတွေရဲ့စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုံခြုံမှုတွေရှိလာမယ် :** ညဘက်မှာ ဗုံးသံ၊ သေနတ်သံ ကြောက်စရာမလိုဘဲ အေးအေးဆေးဆေး အိပ်နိုင်တာဟာ လူသားတစ်ယောက်ရဲ့ အခြေခံ အကျဆုံး ရပိုင်ခွင့်ပါ။

### ၄။ အနာဂတ်ကို ဘယ်လို ပုံဖော်မလဲ

အနာဂတ်ဆိုတာ ကောင်းကင်က ကျလာတာမဟုတ်ဘူး။ ကျွန်တော်တို့ ဒီနေ့ ရွေးချယ်တဲ့ လမ်းစဉ်ပေါ်မှာ အများကြီး မူတည်ပါတယ်။ အမုန်းတရားကို အခြေခံတဲ့ လက်နက်ကိုင်လမ်းစဉ်ဟာ နောက်ထပ် အမုန်းတရားတွေကိုပဲ မွေးဖွားပေးမှာပါ။ ကျွန်တော်တို့ မျိုးဆက်မှာတင် ဒီအမုန်းသံသရာကို အဆုံးသတ်ဖို့ လိုပါတယ်။

ကျွန်တော်တို့ လိုချင်တဲ့ အနာဂတ်မှာ:

၁။ သေနတ်သံအစား စက်ရုံအလုပ်ရုံသံတွေ၊ စာသင်သံတွေနဲ့ ပြည့်နှက်နေရမယ်။

၂။ လက်နက်ကိုင်ထားတဲ့ လက်တွေအစား နည်းပညာကို ကိုင်တွယ်တဲ့ လက်တွေ ဖြစ်လာရမယ်။

၃။ တစ်ဦးနဲ့တစ်ဦး သံသယမျက်လုံးတွေနဲ့ ကြည့်မယ့်အစား ယုံကြည်မှုရှိတဲ့ အပြုံးတွေနဲ့ ကြည့်နိုင်ရမယ်။

### နိဂုံးချုပ်

အဆုံးသတ်အနေနဲ့ ပြောချင်တာကတော့ "ငြိမ်းချမ်းရေး" ဆိုတာ အားနည်းသူတွေရဲ့ ရွေးချယ်မှုမဟုတ်ပါဘူး။ တကယ်တော့ ငြိမ်းချမ်းရေးဟာ ရဲရင့်သူတွေ၊ အနာဂတ်ကို မျှော်တွေးနိုင်သူတွေ‌ေမျာ်မှန်းနိူင်စွမ်းရှိသူ‌ေတွ ရဲ့ ရွေးချယ်မှုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ သူပုန်တစ်ယောက်ရဲ့သေနတ်တစ်လက်က လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ပျက်ဆီးအောင် လုပ်နိုင်ပေမဲ့၊ ငြိမ်းချမ်းရေးကတော့ လူသန်းပေါင်းများစွာရဲ့ ဘဝကို ထာဝရ ‌ေပြ‌ာင်းလဲပေးနိုင်ပါတယ်။

သေနတ်သံတွေ ကင်းစင်သွားတဲ့နေ့မှာ ကျွန်တော်တို့အားလုံး မျှော်လင့်တဲ့ စည်းကမ်းပြည့်ဝတဲ့ ဒီမိုကရေစီပန်းတိုင်ကို အတူတူ လျှောက်လှမ်းကြရအောင်လို့ တိုက်တွန်းရင်း ဒီနေ့ တင်ဆက်မှုကို ဒီမှာတင် ရပ်နားပါရစေ။

အားလုံးပဲ ငြိမ်းချမ်းတဲ့ အနာဂတ်ကို အတူတကွ ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေ။