"လူတစ်ယောက်လိုပဲ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံမှာလည်း အသက်ရှိပါတယ်။ အစိုးရပြောင်းတိုင်း သုညကနေ ပြန်စတတ်လို့ အမြဲဖျားနာနေတဲ့ ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံတော်ကြီး ဘာကြောင့်ဖြစ်ရတာလဲ? နိုင်ငံရဲ့ မျှော်မှန်းသက်တမ်းရှည်ဖို့ အခုချိန်မှာ ဘာတွေ အရေးတကြီး လိုအပ်နေပြီလဲဆိုတာ သင့်ရဲ့အချိန်ခဏပေးပြီး ဆက်ကြည့်လိုက်ပါ။"

နိုင်ငံတော်ရဲ့ မျှော်မှန်းသက်တမ်း

မင်္ဂလာပါဗျာ။ ဒီနေ့ ကျွန်တော်တို့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ အမြဲကြုံတွေ့နေရပေမယ့် သေချာအချိန်ပေးပြီး မစဉ်းစားဖြစ်တဲ့ အကြောင်းအရာလေးတစ်ခုကို လက်ဖက်ရည်ဆိုင်ထိုင်ရင်း စကားစမြည်ပြောသလိုမျိုး ပေါ့ပေါ့ပါးပါးနဲ့ နက်နက်နဲနဲ ဆွေးနွေးကြည့်ချင်ပါတယ်။ ခေါင်းစဉ်လေးကတော့ "နိုင်ငံတော်ရဲ့ မျှော်မှန်းသက်တမ်း" ပါပဲ။

ဒီစာကို ဖတ်ဖို့ အချိန် (၂၀) မိနစ်လောက် ပေးရပါလိမ့်မယ်။ သက်တောင့်သက်သာလေး နေရာယူပြီး ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံရဲ့ အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်နဲ့ အနာဂတ်ကို အတူတူ ဖြတ်သန်းကြည့်ရအောင်ပါ။

လူတစ်ယောက်ရဲ့ သက်တမ်း နဲ့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ သက်တမ်း

ကျန်းမာရေးပညာရပ်မှာ "မျှော်မှန်းသက်တမ်း" (Life Expectancy) ဆိုတဲ့ စကားလုံးရှိပါတယ်။ လူတစ်ယောက် မွေးလာပြီဆိုရင် သူ့နိုင်ငံရဲ့ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု၊ စားသောက်နေထိုင်မှု ပုံစံတွေအပေါ် မူတည်ပြီး "ဒီလူ ပျမ်းမျှ အသက်ဘယ်လောက်အထိ နေရနိုင်သလဲ" ဆိုတာကို တွက်ချက်တာပါ။ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းပြောရရင် မြန်မာနိုင်ငံသား တစ်ယောက်ရဲ့ မျှော်မှန်းသက်တမ်းဟာ အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံတွေနဲ့ ယှဉ်ရင် အတော်လေး နိမ့်ပါးနေဆဲပါ။

ဒါပေမယ့် ဒီနေ့ ကျွန်တော်တို့ စဉ်းစားကြည့်ချင်တာက "နိုင်ငံတော်ကြီးရဲ့ မျှော်မှန်းသက်တမ်း" ပါ။

နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံမှာလည်း အသက်ရှိပါတယ်။ သူ့ရဲ့ အသက်သွေးကြောက နိုင်ငံသားတွေ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေးနဲ့ တရားဥပဒေတွေပါပဲ။ နိုင်ငံတော်ကြီး ကျန်းမာကြံ့ခိုင်နေမှ၊ သက်တမ်းရှည်မှ အထဲမှာရှိတဲ့ ကျွန်တော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေလည်း ဘဝကို အေးအေးချမ်းချမ်းနဲ့ အသက်ရှည်ရှည် နေထိုင်နိုင်ကြမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

အစိုးရအဆက်ဆက်ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်များနဲ့ လွဲချော်ခဲ့မှုများ

ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံရဲ့ သမိုင်းကို ပြန်ကြည့်ရင် အစိုးရတစ်ဆက် တက်လာတိုင်း သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင် ရည်ရွယ်ချက်၊ ကိုယ်ပိုင် မျှော်မှန်းချက်တွေနဲ့ လာကြတာချည်းပါပဲ။ ဘယ်အစိုးရမှ "ငါတို့ နိုင်ငံကို ဖျက်ဆီးမယ်" ဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့တော့ တက်မလာကြပါဘူး။ ဒါပေမယ့် လက်တွေ့မှာ ဘာကြောင့် ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံ အမြဲတမ်း ဖျားနာနေရသလဲ ဆိုတာကို ရိုးရိုးရှင်းရှင်းလေး ပြန်သုံးသပ်ကြည့်ရအောင်။

 * လွတ်လပ်ရေးခေတ်ဦး အိပ်မက်များ လွတ်လပ်ရေးရစက ခေါင်းဆောင်တွေရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က "အရှေ့တောင်အာရှမှာ ထိပ်တန်းနိုင်ငံ ဖြစ်ရမယ်" ဆိုတာပါ။ အဲဒီအချိန်က အရင်းအမြစ်တွေလည်း အများကြီးရှိခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် လွတ်လပ်ရေးနဲ့အတူ ပါလာတဲ့ ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် နိုင်ငံတော်ရဲ့ ကျန်းမာရေးက စတင် ယိုယွင်းခဲ့ပါတယ်။

 * ဆိုရှယ်လစ်ခေတ်ရဲ့ တံခါးပိတ်ဝါဒ ဒီခေတ်မှာတော့ "ကိုယ့်မင်းကိုယ့်ချင်း၊ ကိုယ့်ဘာသာ ရပ်တည်မယ်" ဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ သွားခဲ့ကြတယ်။ ပြည်ပစွက်ဖက်မှုကို ကာကွယ်ချင်တဲ့ ဆန္ဒရှိခဲ့ပေမယ့်၊ လက်တွေ့မှာတော့ ကမ္ဘာကြီးနဲ့ အဆက်အသွယ်ပြတ်ပြီး စီးပွားရေးရော၊ ပညာရေးပါ ချောက်ကမ်းပါးထဲ ထိုးကျသွားခဲ့တယ်။ နိုင်ငံတော်ရဲ့ သက်တမ်းဟာ တဖြည်းဖြည်း အားပျော့လာခဲ့ပါတယ်။

 * ဈေးကွက်စီးပွားရေးနဲ့ အသွင်ကူးပြောင်းရေးကာလများ နောက်ပိုင်းခေတ်တွေမှာ နိုင်ငံကို ဖွံ့ဖြိုးအောင် လုပ်မယ်ဆိုပြီး ဈေးကွက်စီးပွားရေးကို ပြောင်းတယ်။ ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ကူးပြောင်းဖို့ ကြိုးစားတယ်။ ရည်ရွယ်ချက်တွေက ကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အစိုးရအဆက်ဆက်မှာ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ အကြီးမားဆုံး အမှားက "အစိုးရတစ်ဆက် ပြောင်းသွားတိုင်း အရင်အစိုးရလုပ်ခဲ့တာတွေကို အကုန်ဖျက်ပြီး သုညကနေ ပြန်စတာ" ပါပဲ။

နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကို တည်ဆောက်တာဟာ အိမ်ဆောက်တာနဲ့ တူပါတယ်။ တစ်ယောက်က အုတ်မြစ်ချ၊ နောက်တစ်ယောက်က နံရံစီ၊ နောက်တစ်ယောက်က အမိုးမိုးရမှာပါ။ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်တို့ဆီမှာ နောက်လူရောက်လာရင် အရင်လူချခဲ့တဲ့ အုတ်မြစ်ကို ပြန်တူးဆွ၊ ဖျက်ဆီးပြီး အသစ်ပြန်လုပ်ကြတယ်။ ဒီလိုနဲ့ နှစ်ပေါင်း (၇၀) ကျော်လာတဲ့အထိ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ နိုင်ငံတော်ကြီးဟာ အမိုးမလုံ၊ နံရံမကာနိုင်တဲ့ အိမ်တစ်လုံးလို ဖြစ်နေဆဲပါ။

နိုင်ငံတော်ရဲ့ မျှော်မှန်းသက်တမ်း ရှည်ဖို့ ဘာတွေ လုပ်ဆောင်သင့်သလဲ

အခုချိန်မှာ အတိတ်ကို အပြစ်တင်နေရုံနဲ့ ဘာမှထူးလာမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ မြန်မာနိုင်ငံသား တစ်ယောက်အနေနဲ့ရော၊ နိုင်ငံတော်အနေနဲ့ပါ မျှော်မှန်းသက်တမ်းရှည်ဖို့၊ ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးဖို့ဆိုရင် နောက်တက်လာမယ့် ခေါင်းဆောင်တွေ၊ အစိုးရတွေနဲ့ နိုင်ငံသားအားလုံး ဝိုင်းဝန်းလုပ်ဆောင်သင့်တဲ့ အဓိက အချက်တွေ ရှိပါတယ်။

၁။ လူပုဂ္ဂိုလ်ကို မကိုးကွယ်ဘဲ "စနစ်" ကို တည်ဆောက်ခြင်း

ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံမှာ ခေါင်းဆောင်ကောင်း တစ်ယောက်ပေါ်လာရင် အဲဒီလူကိုပဲ အကုန်ပုံအပ်လိုက်တတ်တဲ့ အကျင့်ရှိပါတယ်။ လူဆိုတာ အသက်ရှင်နေသရွေ့ပဲ လုပ်နိုင်တာပါ။ နိုင်ငံတော်သက်တမ်း ရှည်ဖို့ဆိုရင် လူပုဂ္ဂိုလ် အပြောင်းအလဲခံနိုင်တဲ့ "ခိုင်မာတဲ့ စနစ် (Institutions)" တွေ လိုပါတယ်။ ဘယ်အစိုးရတက်တက်၊ ဘယ်သူပဲ အုပ်ချုပ်အုပ်ချုပ် တရားစီရင်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ ပညာရေးနဲ့ စီးပွားရေး ယန္တရားတွေက လွတ်လွတ်လပ်လပ်နဲ့ မှန်မှန်ကန်ကန် လည်ပတ်နေနိုင်မယ့် စနစ်မျိုးကို တည်ဆောက်ရပါမယ်။

၂။ "ပညာရေးနဲ့ ကျန်းမာရေး" ကို အစစ်အမှန် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်း

နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ အနာဂတ်ဆိုတာ လမ်းတံတားတွေ၊ အထပ်မြင့်တိုက်တွေထက် "လူသားအရင်းအမြစ်" ပေါ်မှာပဲ မူတည်ပါတယ်။

 * လူငယ်တွေ ကမ္ဘာနဲ့ရင်ပေါင်တန်းနိုင်တဲ့ ပညာရေး (စဉ်းစားတွေးခေါ်နိုင်စွမ်း၊ နည်းပညာနဲ့ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာ) ရဖို့ အစိုးရက ဘတ်ဂျက်ကို အဓိကထား သုံးရပါမယ်။

 * ပြည်သူတွေ ကျန်းမာမှ အလုပ်လုပ်နိုင်ပါမယ်။ ကျေးလက်ရော မြို့ပြပါ မကျန် အခြေခံကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုတွေကို လူတိုင်းလက်လှမ်းမီအောင် လုပ်ပေးရပါမယ်။ ဒါဟာ အစိုးရတိုင်းရဲ့ နံပါတ် (၁) ဦးစားပေး ဖြစ်သင့်ပါတယ်။

၃။ အပေါ်ယံမဟုတ်သော တကယ့် "အမျိုးသား သင့်မြတ်ရေး"

မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ မျှော်မှန်းသက်တမ်းကို အတိုဆုံးဖြစ်အောင် လုပ်နေတဲ့ ရောဂါဆိုးကြီးကတော့ "ပြည်တွင်းစစ်နဲ့ လူမျိုးရေး/ဘာသာရေး သွေးကွဲမှု" ပါပဲ။ အစိုးရအဆက်ဆက် ငြိမ်းချမ်းရေး လိုချင်တယ်လို့ ပါးစပ်ကပြောခဲ့ပေမယ့်၊ တန်းတူညီမျှမှုနဲ့ တရားမျှတမှုကို အခြေမခံတဲ့အတွက် မအောင်မြင်ခဲ့ပါဘူး။ အားလုံးက ငါ့လူမျိုး၊ ငါ့အဖွဲ့အစည်း ဆိုတဲ့ အတ္တတွေကို လျှော့ပြီး "ငါတို့အားလုံးဟာ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေ" ဆိုတဲ့ စိတ်ဓာတ်နဲ့ အပြန်အလှန် လေးစားမှုရှိရှိ ညှိနှိုင်းအဖြေရှာနိုင်မှသာ ဒီရောဂါဆိုးကြီး ပျောက်ကင်းမှာပါ။

၄။ ဥပဒေအောက်မှာ လူတိုင်း တန်းတူဖြစ်ရေး (Rule of Law)

"ချမ်းသာတဲ့သူ၊ အာဏာရှိတဲ့သူက ဥပဒေကို လက်တစ်လုံးခြားလုပ်လို့ရတယ်၊ ဆင်းရဲသားကတော့ ထောင်ကျတယ်" ဆိုတဲ့ အခြေအနေမျိုး ရှိနေသရွေ့ အဲဒီနိုင်ငံဟာ ဘယ်တော့မှ မကျန်းမာပါဘူး။ တရားဥပဒေဆိုတာ နိုင်ငံတော်ရဲ့ ကျောရိုးပါ။ ကျောရိုးမခိုင်တဲ့ နိုင်ငံဟာ မတ်မတ်မရပ်နိုင်ပါဘူး။ ဥပဒေပြုတဲ့သူ၊ အုပ်ချုပ်တဲ့သူကအစ သာမန်ပြည်သူအထိ ဥပဒေတစ်ခုတည်းအောက်မှာ တန်းတူရှိနေတဲ့ စနစ်ကို ဖော်ဆောင်ရပါမယ်။

ကျွန်တော်တို့ ကိုယ်တိုင်က နိုင်ငံတော်ပါပဲ

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ပြောရရင် "နိုင်ငံတော်" ဆိုတာ တိမ်ပေါ်မှာရှိနေတဲ့၊ သက်မဲ့ အဆောက်အအုံကြီး တစ်ခုမဟုတ်ပါဘူး။ နိုင်ငံတော်ဆိုတာ သင်နဲ့ ကျွန်တော်၊ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ မိသားစုတွေ၊ လမ်းထိပ်က ဈေးသည်၊ ရုံးကဝန်ထမ်း၊ လယ်ကွင်းထဲက လယ်သမား... ဒီလို လူသားတွေအားလုံး စုပေါင်းထားတဲ့ "အသက်ရှူနေတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီး" တစ်ခုပါ။

နိုင်ငံတော်ရဲ့ မျှော်မှန်းသက်တမ်း ရှည်ဖို့ဆိုတာ အစိုးရတစ်ရပ်တည်း လုပ်လို့ရတဲ့ ကိစ္စမဟုတ်ပါဘူး။ အစိုးရက မှန်ကန်တဲ့ လမ်းကြောင်း (Policy) ကို ချမှတ်ပေးဖို့ တာဝန်ရှိသလို၊ နိုင်ငံသားဖြစ်တဲ့ ကျွန်တော်တို့ တစ်ယောက်ချင်းစီကလည်း ကိုယ့်ရဲ့ လုပ်ငန်းခွင်၊ ကိုယ့်ရဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ တာဝန်သိသိ၊ ဥပဒေကို လေးစားလိုက်နာပြီး ညီညီညွတ်ညွတ် နေထိုင်သွားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

ကျွန်တော်တို့ ခေတ်မှာ အခက်အခဲတွေ၊ နာကျင်စရာတွေ အများကြီး ကြုံခဲ့ရပြီးပါပြီ။ ဒါပေမယ့် နောက်လာမယ့် မျိုးဆက်သစ်တွေအတွက် "ကျန်းမာကြံ့ခိုင်ပြီး သက်တမ်းရှည်မယ့် နိုင်ငံတော်ကြီး" တစ်ခုကို ကျွန်တော်တို့ လက်ထက်မှာ စတင် အုတ်မြစ်ချပေးခဲ့ကြပါစို့ လို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။

ဒီအကြောင်းအရာလေးကို ဖတ်ပြီးတဲ့နောက်မှာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အနာဂတ်နဲ့ ပတ်သက်လို့ သင်ကိုယ်တိုင်ရော ဘယ်လိုမျိုး အိပ်မက်မက်ထားသလဲ၊ သင့်တို့အမြင်လေးတွေကို ထပ်ပြီး ဆွေးနွေးချင်သေးလားဆိုတာ သိချင်ပါတယ်။ 

အာ

းလုံးပဲကျေးဇူးအများကြီးတင်ပါတယ်