မင်္ဂလာပါခင်ဗျာ။

ဒီကနေ့မှာတော့ ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံရဲ့ အနာဂတ်အတွက် အရမ်းကို အရေးကြီးတဲ့၊ စိတ်လှုပ်ရှားစရာကောင်းတဲ့ အချိန်ကာလတစ်ခုကို ရောက်ရှိနေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ ပြည်သူလူထုက မိမိတို့ရဲ့ ယုံကြည်ချက်၊ မျှော်လင့်ချက်တွေနဲ့ ရွေးကောက်တင်မြှောက်လိုက်တဲ့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အသစ်တွေ ပေါ်ပေါက်လာပြီး၊ ကျွန်တော်တို့အားလုံး တောင့်တခဲ့တဲ့ ဒီမိုကရေစီ လမ်းကြောင်းပေါ်ကို ပြန်လည်လျှောက်လှမ်းကြတော့မယ့် အချိန်အခါသမယပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

အစိုးရသစ်တစ်ရပ်၊ ပုံစံသစ်တစ်ရပ်နဲ့ နိုင်ငံကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ကြတော့မယ့် အချိန်မှာ ကျွန်တော်တို့ ပြည်သူတွေအနေနဲ့ မဖြစ်မနေ သိထား၊ နားလည်ထားရမယ့် အခြေခံအကျဆုံး အကြောင်းအရာတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ "နိုင်ငံတော်ရဲ့ အာဏာသုံးရပ် (Three Pillars of Power) ဆိုတာ ဘာလဲ" နဲ့ "အဲဒီအာဏာတွေကို ဘာကြောင့် ခွဲဝေကျင့်သုံးရတာလဲ" ဆိုတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီကနေ့မှာတော့ ဒီအကြောင်းအရာကို နိုင်ငံရေးဝေါဟာရ အခက်ကြီးတွေ မသုံးဘဲ၊ ကျွန်တော်တို့ အခြေခံပြည်သူတွေအားလုံး နားလည်သဘောပေါက်လွယ်မယ့် ရိုးရှင်းတဲ့ စကားလုံးတွေ၊ ဥပမာတွေနဲ့ ရှင်းပြဆွေးနွေးသွားချင်ပါတယ်။

နိုင်ငံတော်ဆိုတဲ့ အိမ်ကြီးတစ်လုံး

ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံတော်ကို အိမ်ကြီးတစ်လုံးလို့ မြင်ကြည့်လိုက်ပါ။ ဒီအိမ်ကြီး ခိုင်ခိုင်မာမာ ရပ်တည်နိုင်ဖို့အတွက် အဓိက တိုင်မကြီး သုံးတိုင် လိုအပ်ပါတယ်။ တိုင်တစ်တိုင်တည်းနဲ့ တည်ဆောက်ထားတဲ့ အိမ်ဟာ လေတိုက်ရင် ပြိုကျနိုင်သလို၊ တိုင်တွေက တစ်ခုနဲ့တစ်ခု မညီမျှရင်လည်း အိမ်က ယိုင်နဲ့နေမှာပါ။ အဲဒီ တိုင်မကြီး သုံးတိုင်ကတော့ -

၁။ ဥပဒေပြုရေး (ဥပဒေတွေ ရေးဆွဲပြဋ္ဌာန်းတဲ့ နေရာ)

၂။ အုပ်ချုပ်ရေး (အဲဒီ ဥပဒေတွေနဲ့အညီ နိုင်ငံကို စီမံအုပ်ချုပ်တဲ့ နေရာ)

၃။ တရားစီရင်ရေး (ဥပဒေနဲ့အညီ မှန်ကန်မျှတမှု ရှိ/မရှိ ဆုံးဖြတ်ပေးတဲ့ နေရာ) တို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီသုံးခုဟာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု အလုပ်လုပ်ပုံမတူကြပေမယ့်၊ နိုင်ငံတော်ဆိုတဲ့ အိမ်ကြီး ခိုင်မာဖို့အတွက် အချင်းချင်း အမှီသဟဲပြုပြီး အလုပ်လုပ်ကြရပါတယ်။ တစ်ခုချင်းစီကို အသေးစိတ် ကြည့်ကြရအောင်ပါ။

၁။ ဥပဒေပြုရေး မဏ္ဍိုင် (The Rule Makers - စည်းမျဉ်းဆွဲသူများ)

ပထမဆုံးတိုင်ကတော့ ဥပဒေပြုရေး ဖြစ်ပါတယ်။ လွယ်လွယ်ပြောရရင် နိုင်ငံအတွက် လိုအပ်တဲ့ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေကို ရေးဆွဲပေးတဲ့ နေရာပါ။ ဘောလုံးပွဲတစ်ပွဲ ကန်တော့မယ်ဆိုရင် ဘယ်လိုကန်ရမယ်၊ ဘယ်လိုလုပ်ရင် ဖောင်းဖြစ်မယ်ဆိုတဲ့ စည်းမျဉ်းတွေ လိုအပ်သလိုပေါ့။

 * ဘယ်သူတွေက လုပ်သလဲ။

   လွှတ်တော်က လုပ်ပါတယ်။ အဲဒီ လွှတ်တော်ထဲမှာ ဘယ်သူတွေ ရှိနေလဲဆိုတော့ ကျွန်တော်တို့ ပြည်သူတွေ ကိုယ်တိုင် မဲပေးရွေးချယ်လိုက်တဲ့ "လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်" တွေ ရှိပါတယ်။

 * သူတို့ ဘာတွေလုပ်သလဲ။

   ကျွန်တော်တို့ အခြေခံလူတန်းစားတွေ ဘာတွေအခက်အခဲဖြစ်နေလဲ၊ လယ်သမားတွေ ဘာလိုနေလဲ၊ အလုပ်သမားတွေ ဘာအခွင့်အရေးတွေ နစ်နာနေလဲ ဆိုတာကို လွှတ်တော်ထဲမှာ ဆွေးနွေးကြပါတယ်။ ပြီးရင် ပြည်သူကို အကာအကွယ်ပေးမယ့်၊ တိုင်းပြည်တိုးတက်စေမယ့် ဥပဒေသစ်တွေ ဆွဲကြပါတယ်။ ခေတ်နဲ့မလျော်ညီတော့တဲ့ ဥပဒေဟောင်းတွေကို ဖျက်သိမ်းကြပါတယ်။

 * ပြည်သူနဲ့ ဘယ်လိုဆိုင်လဲ။

   သူတို့ဆွဲလိုက်တဲ့ ဥပဒေတွေဟာ ကျွန်တော်တို့ နေ့စဉ်ဘဝကို တိုက်ရိုက်သက်ရောက်ပါတယ်။ ဥပမာ - အနိမ့်ဆုံးလုပ်အားခ ဘယ်လောက်ပေးရမယ် ဆိုတဲ့ ဥပဒေ၊ လယ်ယာမြေ လုပ်ပိုင်ခွင့် ဥပဒေ စတာတွေဟာ ဒီကနေ လာတာဖြစ်လို့ လွှတ်တော်ဆိုတာ ပြည်သူ့အသံကို ဥပဒေအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးတဲ့ နေရာလို့ မှတ်ယူနိုင်ပါတယ်။

၂။ အုပ်ချုပ်ရေး မဏ္ဍိုင် (The Action Takers - အကောင်အထည်ဖော်သူများ)

ဒုတိယတိုင်ကတော့ အုပ်ချုပ်ရေး ဖြစ်ပါတယ်။ လွှတ်တော်က ဆွဲပေးလိုက်တဲ့ ဥပဒေတွေ၊ စည်းမျဉ်းတွေကို လက်တွေ့မြေပြင်မှာ အလုပ်ဖြစ်အောင် အကောင်အထည်ဖော်ရတဲ့သူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

 * ဘယ်သူတွေက လုပ်သလဲ။

   နိုင်ငံတော် သမ္မတ၊ ဝန်ကြီးချုပ်၊ ဝန်ကြီးတွေကနေစပြီး အောက်ခြေ ရပ်ကွက်/ကျေးရွာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေအထိ ပါဝင်ပါတယ်။ လမ်းတံတားတွေ ဖောက်ပေးရတဲ့ ဌာနတွေ၊ ကျောင်းတွေ ဖွင့်ပေးရတဲ့ ပညာရေးဌာန၊ ဆေးရုံတွေအတွက် ကျန်းမာရေးဌာန စတဲ့ အစိုးရယန္တရား တစ်ခုလုံးဟာ အုပ်ချုပ်ရေး မဏ္ဍိုင်ထဲမှာ ပါပါတယ်။

 * သူတို့ ဘာတွေလုပ်သလဲ။

   တိုင်းပြည်ရဲ့ ဘဏ္ဍာငွေကိုသုံးပြီး ပြည်သူတွေ သွားလာရ လွယ်ကူအောင် လမ်းဖောက်ပေးမယ်၊ လျှပ်စစ်မီး ရအောင်လုပ်ပေးမယ်၊ ရာဇဝတ်မှုတွေ မဖြစ်အောင် ရဲတပ်ဖွဲ့နဲ့ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မယ် စတဲ့ လက်တွေ့လုပ်ငန်းစဉ် (Action) တွေကို လုပ်ဆောင်ရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သူတို့သဘောနဲ့သူတို့ ထင်ရာလုပ်ခွင့်မရှိပါဘူး။ လွှတ်တော်က ပြဋ္ဌာန်းပေးလိုက်တဲ့ ဥပဒေဘောင်ထဲကနေပဲ လုပ်ရပါတယ်။

 * ပြည်သူနဲ့ ဘယ်လိုဆိုင်လဲ။

   ကျွန်တော်တို့ နေ့စဉ် အစိုးရရုံးတွေသွားပြီး ကိစ္စအဝဝ သွားလုပ်ရတာ၊ ကလေးတွေ ကျောင်းထားရတာ စတဲ့ ဝန်ဆောင်မှုတွေအားလုံးဟာ ဒီအုပ်ချုပ်ရေးမဏ္ဍိုင်ကနေ ပေးနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အုပ်ချုပ်ရေးမဏ္ဍိုင် သန့်ရှင်းမှ၊ ထက်မြက်မှ ပြည်သူတွေ စိတ်ချမ်းသာရမှာပါ။

၃။ တရားစီရင်ရေး မဏ္ဍိုင် (The Umpires - ဒိုင်လူကြီးများ)

တတိယတိုင်ကတော့ တရားစီရင်ရေး ဖြစ်ပါတယ်။ သူကတော့ ဘောလုံးပွဲမှာဆိုရင် ဒိုင်လူကြီးနဲ့ တူပါတယ်။ ကစားသမားတွေ (အုပ်ချုပ်ရေးနဲ့ ပြည်သူတွေ) ဟာ စည်းမျဉ်း (ဥပဒေ) တွေနဲ့အညီ ကစားရဲ့လား ဆိုတာကို စောင့်ကြည့်ပြီး မှားယွင်းမှုတွေရှိရင် အရေးယူဆုံးဖြတ်ပေးရတဲ့ အပိုင်းပါ။

 * ဘယ်သူတွေက လုပ်သလဲ။

   တရားရုံးချုပ် ကနေစပြီး မြို့နယ်၊ ခရိုင် တရားရုံး အဆင့်ဆင့်မှာရှိတဲ့ တရားသူကြီးတွေက တာဝန်ယူပါတယ်။

 * သူတို့ ဘာတွေလုပ်သလဲ။

   လူနှစ်ယောက် ပြဿနာဖြစ်ရင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ပြည်သူနဲ့ အစိုးရဌာနတစ်ခုခုနဲ့ ပြဿနာဖြစ်ရင်ဖြစ်ဖြစ် ဘယ်သူမှန်တယ်၊ ဘယ်သူမှားတယ် ဆိုတာကို မျက်နှာမလိုက်ဘဲ ဥပဒေနဲ့အညီ ဆုံးဖြတ်ပေးရပါတယ်။

 * ပြည်သူနဲ့ ဘယ်လိုဆိုင်လဲ။

   ဒါဟာ အခြေခံလူတန်းစားတွေအတွက် အရေးအကြီးဆုံး မဏ္ဍိုင်လို့တောင် ပြောလို့ရပါတယ်။ ငွေရှိတဲ့သူ၊ အာဏာရှိတဲ့သူက ဆင်းရဲသား ပြည်သူတွေကို အနိုင်ကျင့်တဲ့အခါ၊ မတရား မြေသိမ်းခံရတဲ့အခါ ပြည်သူတွေအတွက် နောက်ဆုံး အားကိုးရာဟာ တရားစီရင်ရေးပါပဲ။ တရားစီရင်ရေးကသာ အဂတိမလိုက်ဘဲ ဖြောင့်မတ်မှန်ကန်ရင် ပြည်သူတွေ ညဘက် နှစ်နှစ်ခြိုက်ခြိုက် အိပ်ပျော်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဘာကြောင့် အာဏာသုံးရပ်ကို ခွဲဝေထားရတာလဲ (Checks and Balances)

ဒီမေးခွန်းက သိပ်ကို အရေးကြီးပါတယ်။ ဒီအလုပ်သုံးခုစလုံးကို လူတစ်ယောက်တည်း သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုတည်းက စုကိုင်ထားလိုက်ရင် ဘာဖြစ်မလဲ။

ဥပမာ - လူတစ်ယောက်တည်းက ဥပဒေလည်း သူပဲဆွဲမယ်၊ အဲဒီဥပဒေနဲ့ အုပ်ချုပ်တာလည်း သူပဲလုပ်မယ်၊ ပြဿနာတက်ရင် တရားသူကြီးလုပ်ပြီး ဆုံးဖြတ်တာလည်း သူပဲဆိုရင်... သူလုပ်သမျှ အကုန်မှန်တယ်လို့ သတ်မှတ်ပြီး "အာဏာရှင်စနစ်" (Dictatorship) ကို ရောက်သွားပါတော့တယ်။ အာဏာဆိုတာ လူကို ယစ်မူးစေတတ်တဲ့ သဘောရှိပါတယ်။ အကြွင်းမဲ့ အာဏာဟာ အကြွင်းမဲ့ ပျက်စီးယိုယွင်းမှုကို ဖြစ်စေပါတယ်။

ဒါကြောင့် ဒီမိုကရေစီစနစ်မှာ ဒီအာဏာသုံးရပ်ကို ဘယ်တော့မှ တစ်စုတစ်စည်းတည်း မထားဘဲ ခွဲဝေထားပါတယ်။ ဒါကို နိုင်ငံရေးသဘောတရားအရ "အပြန်အလှန် ထိန်းကျောင်းခြင်း" (Checks and Balances) လို့ ခေါ်ပါတယ်။

ဘယ်လို အပြန်အလှန် ထိန်းကျောင်းကြသလဲ ဆိုတာကို ဥပမာလေးတွေနဲ့ ကြည့်ရအောင် -

 * အုပ်ချုပ်ရေးကို လွှတ်တော်က ဘယ်လိုထိန်းသလဲ။

   အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ (အစိုးရ) ဟာ စီမံကိန်းတွေ လုပ်ဖို့ ပိုက်ဆံလိုပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ပြည်သူ့ဘဏ္ဍာငွေကို အစိုးရက သူ့သဘောနဲ့သူ ထုတ်သုံးခွင့် မရှိပါဘူး။ လွှတ်တော်ကို လာပြီး ခွင့်တောင်းရပါတယ်။ လွှတ်တော်က (ကိုယ်စားလှယ်တွေက) ဒီစီမံကိန်းဟာ ပြည်သူအတွက် တကယ်အကျိုးရှိမရှိ စစ်ဆေးပြီးမှ ငွေသုံးခွင့် (ဘတ်ဂျက်) ချပေးပါတယ်။ မလိုအပ်ရင် ဖြတ်ချပစ်ခွင့် ရှိပါတယ်။ ပြီးတော့ ဝန်ကြီးတွေ အလုပ်လုပ်တာ မမှန်ကန်ရင် လွှတ်တော်ထဲကို ခေါ်ပြီး မေးခွန်းထုတ်လို့ရပါတယ်။

 * လွှတ်တော်ကို တရားစီရင်ရေးက ဘယ်လိုထိန်းသလဲ။

   လွှတ်တော်က ဥပဒေတွေ ဆွဲတဲ့အခါ အများစုက ထောက်ခံလို့ အတည်ပြုလိုက်ပေမယ့်၊ အဲဒီဥပဒေဟာ နိုင်ငံတော် အခြေခံဥပဒေနဲ့ မကိုက်ညီဘူး၊ ပြည်သူတွေရဲ့ လူ့အခွင့်အရေးကို ချိုးဖောက်နေတယ်ဆိုရင် တရားလွှတ်တော်ချုပ်ကနေ "ဒီဥပဒေကတော့ မတရားဘူး၊ ပယ်ဖျက်ရမယ်" လို့ ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့် ရှိပါတယ်။

 * တရားစီရင်ရေးကို ကျန်တဲ့မဏ္ဍိုင်တွေက ဘယ်လိုထိန်းသလဲ။

   တရားသူကြီးချုပ်တွေကို ခန့်အပ်တဲ့အခါ အုပ်ချုပ်ရေး (သမ္မတ) က အမည်စာရင်းတင်သွင်းပြီး၊ လွှတ်တော်က အတည်ပြုပေးရပါတယ်။ တရားသူကြီးတွေ လာဘ်စားရင်ဖြစ်ဖြစ်၊ တာဝန်မကျေရင်ဖြစ်ဖြစ် လွှတ်တော်ကနေ စွပ်စွဲပြစ်တင်ပြီး ဖြုတ်ချပိုင်ခွင့် ရှိပါတယ်။

ဒီလိုမျိုး သုံးပွင့်ဆိုင် အပြန်အလှန် ချိတ်ဆက်ပြီး တစ်ဦးကိုတစ်ဦး စောင့်ကြည့်ထိန်းကျောင်းနေခြင်းအားဖြင့် ဘယ်အဖွဲ့အစည်း၊ ဘယ်ပုဂ္ဂိုလ်ကမှ လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာကို အလွဲသုံးစားလုပ်လို့ မရအောင် ကာကွယ်ထားတာဟာ ဒီမိုကရေစီရဲ့ အလှတရား ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

အခြေခံလူတန်းစား ပြည်သူလူထုနဲ့ ဒီမိုကရေစီ ခရီးစဉ်အသစ်

အခုဆိုရင် ကျွန်တော်တို့ဟာ ဒီမိုကရေစီ လမ်းကြောင်းပေါ်ကို ပြန်လည်လျှောက်လှမ်းကြတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အစိုးရအသစ်၊ လွှတ်တော်အသစ်တွေ ပေါ်ပေါက်လာပါတော့မယ်။

ဒီနေရာမှာ ကျွန်တော်တို့ ပြည်သူတွေ သတိချပ်ရမယ့် အချက်တစ်ခု ရှိပါတယ်။ ဒီမိုကရေစီဆိုတာ မဲရုံသွားပြီး မဲပေးလိုက်ရုံနဲ့ ပြီးသွားတဲ့ ကိစ္စမဟုတ်ပါဘူး။

 * လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တွေ ဟာ ကျွန်တော်တို့အသံကို လွှတ်တော်ထဲမှာ တကယ်ပြောပေးရဲ့လား။ ပြည်သူကို မျက်နှာမူတဲ့ ဥပဒေတွေ ဆွဲရဲ့လား။

 * အစိုးရ (အုပ်ချုပ်ရေး) ဟာ ပြည်သူ့ဘဏ္ဍာငွေတွေကို အလေအလွင့်မရှိဘဲ လမ်း၊ တံတား၊ မီး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေးတွေမှာ ထိထိရောက်ရောက် သုံးနေရဲ့လား။

 * တရားရုံးတွေ ဟာ ဆင်းရဲချမ်းသာ မရွေး တန်းတူညီမျှတဲ့ တရားမျှတမှုကို ဖော်ဆောင်ပေးရဲ့လား။

ဆိုတာတွေကို ကျွန်တော်တို့ ပြည်သူတွေက နိုးနိုးကြားကြားနဲ့ စောင့်ကြည့်ရပါမယ်။ မေးခွန်းထုတ်ရပါမယ်။ ဝေဖန်ထောက်ပြရပါမယ်။ နိုင်ငံတော်ရဲ့ အာဏာဆိုတာ အခြေခံအားဖြင့် "ပြည်သူလူထု" ဆီကပဲ ဆင်းသက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ မဏ္ဍိုင်သုံးရပ်ဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ ပြည်သူတွေ အေးချမ်းသာယာဖို့၊ တိုးတက်ဖို့အတွက် ခွဲဝေတာဝန်ယူပေးနေတဲ့ "အစေခံ" တွေသာ ဖြစ်ပါတယ်။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ပြောရရင် ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ တရားစီရင်ရေး ဆိုတဲ့ အာဏာသုံးရပ်ဟာ အပြန်အလှန် ထိန်းကျောင်းရင်းနဲ့ ပြည်သူ့အကျိုးကို သယ်ပိုးမှသာ ကျွန်တော်တို့ မျှော်လင့်တဲ့ တရားမျှတပြီး တိုးတက်တဲ့ နိုင်ငံတော်သစ်ကြီးကို တည်ဆောက်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အသစ်ပေါ်ပေါက်လာမယ့် အစိုးရအောက်မှာ ပြည်သူလူထုအားလုံးကလည်း ကိုယ့်ရဲ့ အခွင့်အရေးနဲ့ တာဝန်တွေကို သိရှိနားလည်ပြီး၊ နိုင်ငံ့အရေးမှာ တက်ကြွစွာ ပါဝင်ကြပါလို့ တိုက်တွန်းရင်း နိဂုံးချုပ်အပ်ပါတယ်။

အားလုံးကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

ဒီဆွေးနွေးချက်လေးကို လူအများရှေ့မှာ စကားပြောဟန် (Public Speaking) အနေနဲ့ ပြောကြားတဲ့အခါမှာ အထောက်အကူဖြစ်စေဖို့အတွက် ဥပမာလေးတွေနဲ့ ထည့်သွင်းရေးသားပေးထားပါတယ်။ ဒီအကြောင်းအရာတွေထဲကမှ လွှတ်တော်ရဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့်အပိုင်း (သို့မဟုတ်) အခြား အပိုင်းတစ်ခုခုကို ပိုပြီး

အသေးစိတ် ထပ်မံဖြည့်စွက်ပေးစေလိုတာမျိုး ရှိသေးလားခင်ဗျာ။