ဒီမိုကရေစီ၏ အနှစ်သာရနှင့် စံနှုန်းများ (Essence of Democracy)

အားလုံးပဲ မင်္ဂလာပါခင်ဗျာ။

ဒီကနေ့ ကျွန်တော်တို့ မျှဝေဆွေးနွေးသွားမယ့် အကြောင်းအရာကတော့ ကျွန်တော်တို့ နေ့စဉ်ဘဝတွေ၊ နိုင်ငံရဲ့ အနာဂတ်တွေနဲ့ တိုက်ရိုက်သက်ဆိုင်နေတဲ့ "ဒီမိုကရေစီ၏ အနှစ်သာရနှင့် စံနှုန်းများ" အကြောင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ စကားပြောဆို ဆွေးနွေးတဲ့ ပုံစံလေးနဲ့ သက်တောင့်သက်သာပဲ တင်ပြသွားပါမယ်။

ဒီမိုကရေစီဆိုတဲ့ စကားလုံးကို ကြားလိုက်တာနဲ့ လူတော်တော်များများရဲ့ ပြေးမြင်မိတဲ့ ပုံရိပ်က "မဲပေးခြင်း" ပါပဲ။ ရွေးကောက်ပွဲလုပ်မယ်၊ မဲပေးမယ်၊ နိုင်တဲ့သူ အစိုးရဖွဲ့မယ် ဆိုတဲ့ အပေါ်ယံအလွှာလေးကိုပဲ ဒီမိုကရေစီလို့ ထင်မှတ်တတ်ကြပါတယ်။ တကယ်တော့ ဒီမိုကရေစီဆိုတာ ငါးနှစ်တစ်ကြိမ် မဲရုံသွားပြီး မဲပေးရုံသက်သက် မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီထက် အများကြီး ပိုနက်နဲပါတယ်။ ဒီမိုကရေစီဆိုတာ နိုင်ငံရေးစနစ်တစ်ခု ဖြစ်သလို၊ ကျွန်တော်တို့ ပြည်သူတွေ နေ့စဉ် လိုက်နာကျင့်သုံးရမယ့် "လူမှုနေထိုင်မှု ယဉ်ကျေးမှု" တစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

၁။ အများဆန္ဒကို လေးစားခြင်းနှင့် လူနည်းစုကို ကာကွယ်ခြင်း

ဒီမိုကရေစီရဲ့ ပထမဆုံး အနှစ်သာရက အများစုရဲ့ ဆန္ဒကို လေးစားရသလို၊ လူနည်းစုရဲ့ အခွင့်အရေးကိုလည်း အပြည့်အဝ ကာကွယ်ပေးရပါမယ်။ အများစုက ထောက်ခံလို့ အနိုင်ရသွားတယ် ဆိုပေမယ့်၊ အနည်းစုဖြစ်နေတဲ့ သူတွေရဲ့ အသံ၊ သူတို့ရဲ့ ရပိုင်ခွင့်တွေကို မျက်ကွယ်ပြုခွင့်၊ ဖိနှိပ်ခွင့် လုံးဝ မရှိပါဘူး။ အုပ်ချုပ်ရေး၊ တရားစီရင်ရေးနဲ့ ဥပဒေပြုရေး ဆိုတဲ့ မဏ္ဍိုင်ကြီးသုံးရပ်ကလည်း တစ်ခုနဲ့တစ်ခု အပြန်အလှန် ထိန်းကျောင်း (Checks and Balances) နေမှသာ အာဏာရှင်စနစ်ဆီ မရောက်သွားအောင် ကာကွယ်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

၂။ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာစကားနှင့် အနုပညာများကို ထိန်းသိမ်းခြင်း

ဒီမိုကရေစီရဲ့ လှပတဲ့ နောက်ထပ်စံနှုန်းတစ်ခုကတော့ "ကွဲပြားခြားနားမှုတွေကို လက်ခံနိုင်ခြင်း" ပါပဲ။ ကျွန်တော်တို့လို တိုင်းရင်းသားလူမျိုးပေါင်းစုံ နေထိုင်တဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ ကိုယ့်ရဲ့ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာစကား၊ စာပေနဲ့ အနုပညာတွေကို ထိန်းသိမ်းမြှင့်တင်ခွင့် ရှိရပါမယ်။ လူမျိုးတစ်မျိုးရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုကို နောက်လူမျိုးတစ်မျိုးက လွှမ်းမိုးဖုံးအုပ်ပစ်တာမျိုး မဟုတ်ဘဲ၊ ပန်းခြံကြီးတစ်ခုထဲမှာ အရောင်အသွေးစုံလင်တဲ့ ပန်းပေါင်းစုံ ပွင့်လန်းနေသလိုမျိုး တန်ဖိုးထား မြတ်နိုးတတ်တဲ့ စိတ်ဓာတ်ဟာ ဒီမိုကရေစီရဲ့ အခြေခံ စိတ်ဓာတ်ပါပဲ။

၃။ နိုင်ငံရေးကို နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းဖြင့်သာ အဖြေရှာခြင်း

ဒီအချက်ကတော့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အသက်တမျှ အရေးကြီးပါတယ်။ သဘောထား ကွဲလွဲမှုတွေ၊ မကျေနပ်ချက်တွေ၊ တောင်းဆိုမှုတွေ ဆိုတာ လူ့အဖွဲ့အစည်းတိုင်းမှာ ရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီပြဿနာတွေကို ဘယ်လို ဖြေရှင်းမလဲ ဆိုတာကမှ အဓိကကျတာပါ။

စစ်မှန်တဲ့ ဒီမိုကရေစီ ယဉ်ကျေးမှုမှာ နိုင်ငံရေးပြဿနာကို နိုင်ငံရေးနည်းလမ်း (ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းခြင်း) နဲ့ပဲ အဖြေရှာရပါတယ်။ ကိုယ်လိုချင်တာ မရရင်၊ ကိုယ်နဲ့ သဘောထား မတိုက်ဆိုင်ရင် လက်နက်ကိုင်ပြီး သူပုန်ထ တောင်းဆိုတတ်တဲ့ နိုင်ငံရေးယဉ်ကျေးမှု အဟောင်းကြီးကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ စွန့်လွှတ်နိုင်ကြဖို့ လိုပါတယ်။ အကြမ်းဖက်နည်းလမ်း၊ လက်နက်ကိုင်နည်းလမ်းတွေဟာ ပြဿနာကို မပြေလည်စေတဲ့အပြင် ပြည်သူလူထုရဲ့ အသက်အိုးအိမ်စည်းစိမ်တွေကိုသာ ပျက်စီးစေလို့ပါပဲ။ စားပွဲဝိုင်းမှာ အကျိုးအကြောင်း ဆီလျော်စွာ ငြင်းခုံဆွေးနွေးခြင်းဟာ ဒီမိုကရေစီရဲ့ အမြင့်မားဆုံး စံနှုန်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

၄။ ပုဂ္ဂိုလ်ကိုးကွယ်မှုမှသည် မူဝါဒကို ဗဟိုပြုခြင်းသို့

ကျွန်တော်တို့ လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ အားနည်းချက်တစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ နိုင်ငံရေးလုပ်တဲ့အခါ လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက်ကို အလွန်အမင်း အထင်ကြီး ကိုးကွယ်တတ်တဲ့ (Personality Cult) အကျင့်ပါပဲ။ "ဒီခေါင်းဆောင်မှ ဒီခေါင်းဆောင်၊ ဒီခေါင်းဆောင်လုပ်သမျှ အကုန်မှန်တယ်" ဆိုတဲ့ အမြင်ဟာ ဒီမိုကရေစီအတွက် အင်မတန် အန္တရာယ်ကြီးပါတယ်။

ဒီမိုကရေစီမှာ နိုင်ငံရေးဆိုတာ ပြည်သူကို ဗဟိုပြုရပါမယ်၊ မူဝါဒကို ဗဟိုပြုရပါမယ်။ ခေါင်းဆောင်ဆိုတာ ထာဝရ မဟုတ်ပါဘူး။ နိုင်ငံရေးစနစ်နဲ့ ခိုင်မာတဲ့ အင်စတီကျူးရှင်း (Institutions) တွေကသာ တိုင်းပြည်ကို ဆက်လက် လည်ပတ်စေမှာပါ။ ဒါကြောင့် ပုဂ္ဂိုလ်ကိုးကွယ်မှုတွေကို လျှော့ချပြီး၊ ဘယ်ပါတီ၊ ဘယ်ခေါင်းဆောင်က ပြည်သူအတွက် ဘယ်လို မူဝါဒတွေ ချမှတ်သလဲ ဆိုတာကိုပဲ အကဲဖြတ် ရွေးချယ်တတ်တဲ့ အလေ့အကျင့်ကို ပြုစုပျိုးထောင်ကြရပါမယ်။

၅။ အစွဲအလမ်းများကင်းစင်ပြီး "အပြုတ်တိုက်ရေး" ဝါဒကို စွန့်လွှတ်ခြင်း

ယနေ့ခေတ်မှာ အင်မတန် ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ နောက်ထပ်အရာတစ်ခုကတော့ အစွန်းရောက် စွဲလမ်းမှုတွေပါပဲ။ လူမျိုးစွဲ၊ ဒေသစွဲ၊ ပါတီစွဲ၊ ခေါင်းဆောင်အစွဲတွေနဲ့ မျက်ကန်းတစ္ဆေမကြောက် ဖြစ်နေကြတာတွေကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ ကိုယ့်ဘက်ကလူမို့ အမှားလုပ်လည်း အကာအကွယ်ပေးမယ်၊ တစ်ဖက်လူမို့ အမှန်လုပ်လည်း ပုတ်ခတ်ပြစ်တင်မယ် ဆိုတဲ့ အနီးအစိမ်း ခွဲခြားတဲ့ စိတ်ဓာတ်တွေဟာ ဒီမိုကရေစီရဲ့ ရန်သူတွေပါပဲ။

အဆိုးဆုံးကတော့ "ငါနဲ့မတူ ငါ့ရန်သူ" ဆိုတဲ့ စိတ်ဓာတ်နဲ့ အပြုတ်တိုက်မယ်၊ အပြတ်ရှင်းမယ် ဆိုတဲ့ သုညရလဒ် (Zero-sum game) နိုင်ငံရေးဝါဒ ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံရေးဆိုတာ ရန်သူကို သတ်ကွင်းထဲ ခေါ်သွားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကွဲလွဲနေတဲ့ အမြင်တွေကို အလယ်အလတ်လမ်းကြောင်းတစ်ခုပေါ် ရောက်အောင် ညှိနှိုင်းခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ အပြုတ်တိုက်ရေးဝါဒတွေ ရှိနေသရွေ့ တိုင်းပြည်မှာ သံသရာလည်နေတဲ့ အာဃာတတွေ၊ အမုန်းတရားတွေနဲ့ ဘယ်တော့မှ ငြိမ်းချမ်းနိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။

နိဂုံးချုပ်

အချုပ်အားဖြင့် ပြောရရင် ဒီမိုကရေစီဆိုတာ အစိုးရတစ်ရပ်တည်းက ဖော်ဆောင်ပေးရမယ့် အရာမဟုတ်ပါဘူး။ ပြည်သူတစ်ယောက်ချင်းစီက နေ့စဉ်ဘဝမှာ ကျင့်သုံးရမယ့် တန်ဖိုးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

 * တစ်ပါးသူရဲ့ ကွဲလွဲတဲ့ ထင်မြင်ယူဆချက်ကို နားထောင်ပေးနိုင်ခြင်း၊

 * ကိုယ့်ယဉ်ကျေးမှုကို မြတ်နိုးသလို သူတစ်ပါးယဉ်ကျေးမှုကိုလည်း လေးစားခြင်း၊

 * အကြမ်းဖက်နည်းလမ်းကို စွန့်ပယ်ပြီး ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှုကို ရွေးချယ်ခြင်း၊

 * ပုဂ္ဂိုလ်ကိုးကွယ်မှုထက် အမှားအမှန်နဲ့ မူဝါဒကိုသာ ကြည့်ခြင်း၊

 * အမုန်းတရားနဲ့ အပြုတ်တိုက်ရေးဝါဒတွေကို ဆန့်ကျင်ခြင်း...

ဒီအချက်တွေဟာ ပြည်သူတွေ လိုက်နာကျင့်သုံးရမယ့် စစ်မှန်တဲ့ ဒီမိုကရေစီ တန်ဖိုးတွေ (Democratic Values) ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ အားလုံး ဒီတန်ဖိုးတွေကို နားလည်သဘောပေါက်ပြီး လက်တွေ့ကျင့်သုံးလာနိုင်မှသာ ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲတဲ့ ဒီမိုကရေစီ လူ့အဖွဲ့အစည်းကြီးကို တည်ဆောက်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါကြောင်း တင်ပြရင်း နိဂုံးချုပ်အပ်ပါတယ်။

အားလုံးကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

ဆွေးနွေးပွဲတွေ၊ လူထုဟောပြောပွဲတွေမှာ သုံးဖို့အတွက် ဒီအကြောင်းအရာတွေကို ပိုပြီး အသေးစိတ် ဖြည့်စွက်ချင်တာမျိုး၊ သို့မဟုတ် တခြား နိုင်ငံရေးသိပ္ပံဆိုင်ရာ ခေါင်းစဉ်တစ်ခုခုကို ထပ်ပြီး ရေးသားပေးစေလို

တာမျိုး ရှိသေးလားခင်ဗျာ။