Wednesday, 19 August 2026

 # မြန်မာဆိုတဲ့စိတ် — တိုင်းပြည်ကို ချစ်တယ်ဆိုတာ ဘာကိုဆိုလိုတာလဲ


မိတ်ဆွေတို့...


ဒီနေ့ ကျွန်တော် ပြောချင်တဲ့အကြောင်းအရာက နည်းနည်းလေး လေးနက်ပါတယ်။


ကျွန်တော်တို့ မြန်မာလူမျိုးတွေကိုယ်တိုင် မြန်မာလူမျိုးအကြောင်း မကောင်းပြောကြတာတွေ ရှိပါတယ်။


ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်တယ်ဆိုတဲ့သူတွေကိုယ်တိုင် ဗုဒ္ဓဘာသာအကြောင်း မကောင်းပြောတာတွေ ရှိပါတယ်။


ရတနာသုံးပါးကို ယုံကြည်ပါတယ်လို့ ပြောနေသူကပဲ တစ်ခါတလေ ရတနာသုံးပါးကို မလေးမစား ပြောဆိုတာတွေ ရှိပါတယ်။


အဲဒါကို ကျွန်တော် တစ်ခုပဲ မေးချင်ပါတယ်။


**ကျွန်တော်တို့ ဘာကို ပြုပြင်ချင်နေတာလဲ။**


ကိုယ့်နိုင်ငံကို ပြုပြင်ချင်တာလား...


ကိုယ့်လူမျိုးကို အရှက်ရစေချင်တာလား...


ကိုယ့်ဘာသာတရားကို နားလည်အောင် ပြောချင်တာလား...


ဒါမှမဟုတ်...


ကိုယ့်အတွင်းမှာရှိတဲ့ ဒေါသကို တစ်နေရာရာမှာ ထုတ်ချင်နေတာလား။


ဒီနှစ်ခုက တော်တော်ကွာပါတယ် မိတ်ဆွေတို့။


နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံမှာ အမှားတွေ ရှိတယ်။


လူတွေမှာ အမှားတွေ ရှိတယ်။


ဘာသာရေးအဖွဲ့အစည်းတွေမှာလည်း အမှားတွေ ရှိနိုင်တယ်။


အစိုးရမှာ အမှားတွေ ရှိနိုင်တယ်။


အဲဒါတွေကို ထောက်ပြတာ မမှားပါဘူး။


တကယ်တော့ ကိုယ့်နိုင်ငံကို ချစ်တဲ့သူဟာ ကိုယ့်နိုင်ငံရဲ့ အမှားကို မမြင်ချင်ယောင်ဆောင်နေတဲ့သူ မဟုတ်ပါဘူး။


**အမှားကို မြင်တယ်။

အမှားကို ပြောတယ်။

ဒါပေမယ့် ပြင်ဖို့ ပြောတယ်။**


ဒီနေရာမှာ ကျွန်တော်တို့ ခွဲခြားသိဖို့ လိုပါတယ်။


“ဝေဖန်ခြင်း” နဲ့ “အရှက်ခွဲခြင်း” မတူပါဘူး။


“မေးခွန်းထုတ်ခြင်း” နဲ့ “ဖျက်ဆီးလိုခြင်း” မတူပါဘူး။


“တိုင်းပြည်ကို ပြုပြင်ချင်ခြင်း” နဲ့ “တိုင်းပြည်ကို မုန်းတီးခြင်း” မတူပါဘူး။


ဒါပေမယ့် အခုခေတ်မှာ တစ်ခါတလေ ဒီနယ်နိမိတ်တွေ ရောထွေးနေတတ်ပါတယ်။


ကိုယ့်လူမျိုးကို မကောင်းပြောနိုင်မှ ခေတ်မီတယ်။


ကိုယ့်ဘာသာကို မလေးစားနိုင်မှ လွတ်လပ်တယ်။


ကိုယ့်ယဉ်ကျေးမှုကို ရယ်မောနိုင်မှ ပညာတတ်တယ်။


ကိုယ့်တိုင်းပြည်အပေါ် အဆိုးမြင်နိုင်မှ ဒီမိုကရေစီစိတ်ရှိတယ်...


ဆိုတဲ့ အတွေးမျိုးတွေ တစ်ခါတလေ တွေ့လာရပါတယ်။


ကျွန်တော်တော့ အဲဒီလို မထင်ပါဘူး။


ဒီမိုကရေစီဆိုတာ ကိုယ့်နိုင်ငံကို မုန်းတီးခွင့်ရတာ မဟုတ်ပါဘူး။


ဒီမိုကရေစီဆိုတာ ကိုယ့်နိုင်ငံကို ချစ်ပိုင်ခွင့်လည်း ရှိသလို...


မတူတဲ့အမြင်ကို ပြောပိုင်ခွင့်လည်း ရှိတာပါ။


ဒါကြောင့် မိတ်ဆွေတို့...


ကျွန်တော် ဒီနေ့ ပြောချင်တာက “မြန်မာတွေက အမြဲမှန်တယ်” ဆိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။


“မြန်မာတွေမှာ အမှားမရှိဘူး” ဆိုတာလည်း မဟုတ်ပါဘူး။


အဲဒီလိုပြောရင် ကိုယ့်လူမျိုးကို တန်ဖိုးထားတာ မဟုတ်ဘူး။


ကိုယ့်လူမျိုးကို တကယ်တန်ဖိုးထားတယ်ဆိုရင်...


**ကိုယ့်အမှားကို ကိုယ်ပြင်နိုင်ရမယ်။**


ဒါပေမယ့် ပြင်တဲ့အခါမှာလည်း ကိုယ့်အမြစ်ကို ကိုယ်မဖြတ်သင့်ဘူး။


---


မိတ်ဆွေတို့...


“အမျိုးသားရေးစိတ်” ဆိုတဲ့စကားကိုလည်း ကျွန်တော်တို့ သေချာနားလည်ဖို့လိုပါတယ်။


အမျိုးသားရေးစိတ်ဆိုတာ တခြားလူမျိုးကို မုန်းတာ မဟုတ်ပါဘူး။


ကိုယ့်လူမျိုးကို အမြင့်ဆုံးလို့ သတ်မှတ်ပြီး တခြားလူမျိုးကို အောက်ချတာလည်း မဟုတ်ပါဘူး။


အမျိုးသားရေးစိတ်ဆိုတာ...


“ငါတို့မှာ ဒီနိုင်ငံရှိတယ်။

ဒီမြေမှာ ငါတို့ဘိုးဘွားတွေ နေခဲ့တယ်။

ဒီယဉ်ကျေးမှုတွေ ကျန်ခဲ့တယ်။

ဒီဘာသာစကား ကျန်ခဲ့တယ်။

ဒီအနုပညာတွေ ကျန်ခဲ့တယ်။

ဒီသမိုင်းတွေ ကျန်ခဲ့တယ်။

အဲဒါတွေကို ငါတို့က နောက်မျိုးဆက်ဆီ ဘယ်လိုလွှဲပေးမလဲ”


ဆိုတဲ့ တာဝန်ယူစိတ်ပါ။


တစ်နည်းပြောရရင်...


**အမျိုးသားရေးစိတ်ဆိုတာ ပိုင်ဆိုင်မှုထက် တာဝန်ပိုများပါတယ်။**


“ဒီနိုင်ငံက ငါတို့နိုင်ငံ” လို့ ပြောတာ လွယ်ပါတယ်။


ဒါပေမယ့်...


“ဒီနိုင်ငံကို ငါ ဘာလုပ်ပေးနိုင်လဲ”


လို့ မေးတာက ပိုခက်ပါတယ်။


အဲဒီမေးခွန်းကို မေးနိုင်တဲ့နေ့ကစပြီး...


အမျိုးသားရေးစိတ်ဟာ စကားလုံးတစ်လုံးကနေ တာဝန်တစ်ခု ဖြစ်လာပါတယ်။


---


ကမ္ဘာ့သမိုင်းကို နည်းနည်းကြည့်ကြရအောင်။


သမိုင်းမှာ တိုင်းပြည်တွေ ပျက်စီးခဲ့တာ အကြောင်းရင်းတစ်ခုတည်းကြောင့် မဟုတ်ပါဘူး။


စီးပွားရေးပြဿနာတွေ ရှိတယ်။


နိုင်ငံရေးအာဏာပြိုင်ဆိုင်မှုတွေ ရှိတယ်။


လူမှုရေးကွဲပြားမှုတွေ ရှိတယ်။


အုပ်ချုပ်မှုမကောင်းတာတွေ ရှိတယ်။


စစ်ပွဲတွေ ရှိတယ်။


ပြီးတော့ လူတွေကြားက ယုံကြည်မှု ပျက်စီးလာတာလည်း ရှိတယ်။


အဲဒီအရာတွေ အချင်းချင်းပေါင်းစပ်သွားတဲ့အခါ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဟာ အလွန်အန္တရာယ်များတဲ့ အခြေအနေထဲ ရောက်သွားနိုင်ပါတယ်။


ရဝမ်ဒါနိုင်ငံရဲ့ သမိုင်းကို ကြည့်ပါ။


လူမျိုးရေးအမှတ်အသားတွေကို နိုင်ငံရေးအတွက် အသုံးချခဲ့တာ၊ လူတွေကြားက မယုံကြည်မှုနဲ့ အမုန်းတရားတွေ ပိုမိုပြင်းထန်လာတာတွေဟာ နောက်ဆုံးမှာ အလွန်ဆိုးရွားတဲ့ လူသတ်ပွဲကြီးဆီကို ရောက်သွားခဲ့ပါတယ်။


၁၉၉၄ ခုနှစ်မှာ လူတစ်သန်းကျော် သေဆုံးခဲ့ရပါတယ်။


အရေးကြီးတာက...


အဲဒီလိုအဖြစ်ဆိုးကြီးဟာ တစ်ရက်တည်းနဲ့ ပေါ်လာတာ မဟုတ်ပါဘူး။


စကားလုံးတွေက စတင်ပါတယ်။


“သူတို့က ငါတို့မဟုတ်ဘူး” ဆိုတဲ့အတွေးက စတင်ပါတယ်။


“သူတို့ကြောင့် ငါတို့ဒုက္ခရောက်တာ” ဆိုတဲ့ အပြစ်ပုံချမှုတွေက စတင်ပါတယ်။


နောက်ဆုံးမှာ လူတစ်ယောက်ကို လူတစ်ယောက်အဖြစ် မမြင်တော့ဘဲ...


အုပ်စုတစ်ခုရဲ့ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်ပဲ မြင်လာတဲ့အခါ...


အန္တရာယ်က ပိုကြီးလာပါတယ်။


ကုလသမဂ္ဂရဲ့ ရဝမ်ဒါသမိုင်းမှတ်တမ်းတွေမှာလည်း အမုန်းစကားနဲ့ မမှန်သတင်းတွေဟာ လူမျိုးရေးတင်းမာမှုကို ပိုမိုပြင်းထန်စေခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။


ဒါကြောင့် ဒီနေရာမှာ ကျွန်တော်တို့ သင်ခန်းစာယူရမှာက...


**အမျိုးသားရေးစိတ်ရှိပါ။

ဒါပေမယ့် အမုန်းစိတ် မဖြစ်ပါစေနဲ့။**


ကိုယ့်အမျိုးကို ချစ်ပါ။


ဒါပေမယ့် တခြားသူကို မုန်းဖို့ အကြောင်းပြချက်အဖြစ် မသုံးပါနဲ့။


ကိုယ့်ဘာသာကို တန်ဖိုးထားပါ။


ဒါပေမယ့် တခြားသူရဲ့ ဘာသာကို အရှက်ခွဲဖို့ မသုံးပါနဲ့။


ကိုယ့်ယဉ်ကျေးမှုကို ထိန်းသိမ်းပါ။


ဒါပေမယ့် တခြားယဉ်ကျေးမှုကို နိမ့်ကျတယ်လို့ မသတ်မှတ်ပါနဲ့။


ဒါဟာ အမျိုးသားရေးစိတ်ရဲ့ အကျိုးရှိတဲ့ပုံစံပါ။


---


မိတ်ဆွေတို့...


ကျွန်တော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံမှာလည်း ဒီမေးခွန်းကို မေးဖို့လိုပါတယ်။


**မြန်မာဆိုတာ ဘာလဲ။**


မြန်မာဆိုတာ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်တစ်စောင်လား။


မြန်မာဘာသာစကားပြောတာလား။


ဗုဒ္ဓဘာသာကိုးကွယ်တာလား။


မြန်မာစာရေးတတ်တာလား။


ဒါတွေက အစိတ်အပိုင်းတွေပါ။


ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်ထင်တာတော့...


မြန်မာဆိုတာ အဲဒီထက်ပိုပါတယ်။


အခက်အခဲကြုံရင် အချင်းချင်းကူညီတတ်တဲ့စိတ်။


မိဘကို ရိုသေတတ်တဲ့စိတ်။


အိမ်နီးချင်းကို တန်ဖိုးထားတတ်တဲ့စိတ်။


ဧည့်သည်လာရင် ထမင်းတစ်နပ် ဝေမျှတတ်တဲ့စိတ်။


အခက်အခဲကြုံတဲ့သူကို လက်မလွှတ်တတ်တဲ့စိတ်။


အဲဒါတွေဟာလည်း မြန်မာ့အမျိုးသားရေးစိတ်ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေပါ။


ကျွန်တော်တို့ မပျောက်သင့်တာ အဲဒါတွေပါ။


တစ်ခါတလေ ကျွန်တော်တို့ဟာ နိုင်ငံရေးအမြင် မတူလို့ အချင်းချင်း မုန်းလာကြတယ်။


ဘာသာရေးအမြင် မတူလို့ အချင်းချင်း မုန်းလာကြတယ်။


လူမှုရေးအမြင် မတူလို့ အချင်းချင်း မုန်းလာကြတယ်။


ဒါပေမယ့် မိတ်ဆွေတို့...


**အမြင်မတူတာနဲ့ လူသားချင်း မတူတော့တာ မဟုတ်ပါဘူး။**


ဒီစကားလေးကို ကျွန်တော်တို့ မမေ့သင့်ဘူး။


ဒီနေ့ ကျွန်တော်နဲ့ ခင်ဗျား နိုင်ငံရေးအမြင် မတူနိုင်တယ်။


မနက်ဖြန်လည်း မတူနိုင်ဘူး။


ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်တို့နှစ်ယောက်လုံးမှာ...


“ဒီနိုင်ငံက ပိုကောင်းလာစေချင်တယ်”


ဆိုတဲ့ ဆန္ဒတစ်ခုတည်း တူနေရင်...


အဲဒီနေရာကနေ စကားပြောလို့ ရပါတယ်။


---


မိတ်ဆွေတို့...


နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကို ကာကွယ်တယ်ဆိုတာလည်း စစ်မြေပြင်မှာ သေနတ်ကိုင်ပြီး ကာကွယ်တာတစ်မျိုးတည်း မဟုတ်ပါဘူး။


ဆရာတစ်ယောက်က ကလေးတစ်ယောက်ကို ကောင်းကောင်းသင်ပေးတာလည်း နိုင်ငံကို ကာကွယ်တာပါ။


လယ်သမားတစ်ယောက်က မြေကို မပျက်စီးအောင် စိုက်ပျိုးတာလည်း နိုင်ငံကို ကာကွယ်တာပါ။


အလုပ်သမားတစ်ယောက်က ကိုယ့်အလုပ်ကို ရိုးရိုးသားသားလုပ်တာလည်း နိုင်ငံကို ကာကွယ်တာပါ။


စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက်က လူတွေကို မလိမ်ဘဲ အလုပ်အကိုင်ဖန်တီးပေးတာလည်း နိုင်ငံကို ကာကွယ်တာပါ။


သတင်းသမားတစ်ယောက်က အမှန်ကို အမှန်အတိုင်း တင်ပြဖို့ ကြိုးစားတာလည်း နိုင်ငံကို ကာကွယ်တာပါ။


သာမန်ပြည်သူတစ်ယောက်က မမှန်သတင်းကို မဖြန့်တာလည်း နိုင်ငံကို ကာကွယ်တာပါ။


ကိုယ့်အကျိုးတစ်ခုတည်း မကြည့်ဘဲ...


“ဒီလုပ်ရပ်က လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအပေါ် ဘယ်လိုသက်ရောက်မလဲ”


လို့ စဉ်းစားတာလည်း နိုင်ငံကို ကာကွယ်တာပါ။


ဒါကြောင့်...


**နိုင်ငံချစ်စိတ်ဆိုတာ အော်ဟစ်တဲ့အသံအကျယ်နဲ့ တိုင်းတာလို့မရပါဘူး။**


ကိုယ့်တာဝန်ကို ဘယ်လောက်ထမ်းနိုင်လဲနဲ့ တိုင်းတာရပါတယ်။


---


တစ်ခုတော့ ကျွန်တော် အလေးအနက်ပြောချင်ပါတယ်။


ကိုယ့်နိုင်ငံကို ချစ်တယ်ဆိုပြီး...


နိုင်ငံရဲ့ အမှားအားလုံးကို ကာကွယ်ပေးရမယ်လို့ မဆိုလိုပါဘူး။


အမှားကို ဖုံးကွယ်ထားတာဟာ နိုင်ငံချစ်တာ မဟုတ်ပါဘူး။


တစ်ယောက်ယောက်က မတရားတာလုပ်ရင်...


“ငါတို့ဘက်ကလူပဲ” ဆိုပြီး ကာကွယ်ပေးတာဟာ နိုင်ငံချစ်တာ မဟုတ်ပါဘူး။


မတရားတာကို မတရားဘူးလို့ ပြောနိုင်မှ...


နိုင်ငံဟာ ရေရှည်မှာ ပိုကောင်းလာမှာပါ။


အဲဒီလိုပဲ...


ကိုယ့်နိုင်ငံရဲ့ အားနည်းချက်ကို ထောက်ပြတဲ့သူတိုင်းကို “နိုင်ငံမချစ်ဘူး” လို့ တံဆိပ်ကပ်တာလည်း မမှန်ပါဘူး။


တစ်ခါတလေ အပြင်းအထန်ဝေဖန်တဲ့သူကပဲ...


တကယ်ပြောင်းလဲစေချင်လို့ ပြောနေတာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။


ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့လိုအပ်တာက...


**မျက်စိမှိတ်ပြီး ချစ်တာမဟုတ်ဘူး။

မျက်စိဖွင့်ပြီး ချစ်တာပါ။**


အမှားကို မြင်ပြီး ချစ်တာ။


အားနည်းချက်ကို သိပြီး ပြုပြင်တာ။


အတိတ်ကို သိပြီး အနာဂတ်ကို ဆောက်တာ။


အဲဒီလိုအမျိုးသားရေးစိတ်မျိုး လိုပါတယ်။


---


မိတ်ဆွေတို့...


လူတစ်ယောက်ဟာ ကိုယ့်အိမ်ကို ချစ်တယ်ဆိုရင်...


အိမ်မှာ ဖုန်တက်နေတာမြင်ရင် သန့်ရှင်းရေးလုပ်မှာပဲ။


နံရံပျက်နေရင် ပြင်မှာပဲ။


မိုးယိုနေရင် မိုးမယိုအောင် ပြုပြင်မှာပဲ။


အိမ်ကို ချစ်လို့...


“ငါ့အိမ်မှာ ဘာအမှားမှမရှိဘူး”


လို့ ပြောမှာ မဟုတ်ပါဘူး။


နိုင်ငံလည်း အဲဒီလိုပါပဲ။


**နိုင်ငံကို ချစ်တယ်ဆိုတာ နိုင်ငံရဲ့အမှားကို ဖုံးကွယ်တာ မဟုတ်ဘူး။

နိုင်ငံရဲ့အမှားကို ပြင်ဖို့ ကိုယ့်အပိုင်းက တာဝန်ယူတာပါ။**


အဲဒီအချက်ကို ကျွန်တော်တို့ နားလည်သွားရင်...


“အမျိုးသားရေး” ဆိုတဲ့စကားဟာ အရမ်းလှလာပါတယ်။


---


နောက်ထပ် တစ်ခုရှိပါတယ်။


ကျွန်တော်တို့ဟာ အခုအချိန်မှာ စကားပြောတဲ့ခေတ်ထဲမှာ နေနေကြပါတယ်။


Facebook မှာ စကားပြောတယ်။


YouTube မှာ စကားပြောတယ်။


TikTok မှာ စကားပြောတယ်။


Comment မှာ စကားပြောတယ်။


တစ်ခါတလေ ကျွန်တော်တို့ ရေးလိုက်တဲ့ စာတစ်ကြောင်းဟာ...


ကိုယ့်အတွက်တော့ စက္ကန့်သုံးဆယ်လောက်ပဲ ဖြစ်နိုင်တယ်။


ဒါပေမယ့် ဖတ်တဲ့သူတစ်ယောက်ရဲ့ စိတ်ထဲမှာတော့ တစ်နှစ်လောက် ကျန်နေနိုင်ပါတယ်။


ဒါကြောင့် စကားလုံးကို သတိထားရမယ်။


အထူးသဖြင့်...


လူမျိုးရေး၊ ဘာသာရေး၊ နိုင်ငံရေးလို အကြောင်းအရာတွေမှာ ပိုသတိထားရမယ်။


စကားတစ်ခွန်းဟာ လူတွေကို စုစည်းပေးနိုင်သလို...


လူတွေကိုလည်း ခွဲပစ်နိုင်ပါတယ်။


ကုလသမဂ္ဂရဲ့ ရဝမ်ဒါဆိုင်ရာ သမိုင်းမှတ်တမ်းတွေကလည်း အမုန်းစကား၊ မမှန်သတင်းနဲ့ လူမျိုးရေးအုပ်စုခွဲခြားမှုတွေဟာ လူမှုရေးအကွဲအပြဲတွေကို ပိုမိုပြင်းထန်စေနိုင်ကြောင်း သတိပေးထားပါတယ်။


ဒါကြောင့်...


ကျွန်တော်တို့ ဘာပြောမလဲဆိုတာထက်...


**ဘယ်လိုပြောမလဲ** ဆိုတာလည်း အရေးကြီးပါတယ်။


ပြင်းပြင်းထန်ထန်ပြောလို့ ရပါတယ်။


ပြတ်ပြတ်သားသားပြောလို့ ရပါတယ်။


ဒါပေမယ့် လူသားချင်း မုန်းတီးစေတဲ့အထိတော့ မသွားသင့်ပါဘူး။


အမြင်ကို တိုက်ပါ။


အကြောင်းပြချက်ကို တိုက်ပါ။


မူဝါဒကို ဝေဖန်ပါ။


အယူအဆကို ဆွေးနွေးပါ။


ဒါပေမယ့် လူတစ်ယောက်ရဲ့ လူသားတန်ဖိုးကို မဖျက်ပါနဲ့။


ဒါဟာ ကျွန်တော်တို့ အခုလိုခေတ်မှာ အထူးလိုအပ်နေတဲ့ အရည်အချင်းတစ်ခုပါ။


---


မိတ်ဆွေတို့...


ကျွန်တော် ဒီနေ့ ဒီအကြောင်းကို ပြောနေတာဟာ...


ဘယ်သူ့ကိုမှ အပြစ်တင်ချင်လို့ မဟုတ်ပါဘူး။


ကျွန်တော်တို့ အားလုံးကို ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပြန်မေးစေချင်လို့ပါ။


**“ငါ မြန်မာနိုင်ငံကို တကယ်ချစ်တာလား...”**


ချစ်တယ်ဆိုရင်...


ငါ ဘာလုပ်ပေးနေလဲ။


“ငါ့လူမျိုးကို ချစ်တယ်” ဆိုရင်...


ငါ့လူမျိုးရဲ့ အားနည်းချက်တွေကို ဘယ်လိုပြင်ပေးနေလဲ။


“ငါ့ယဉ်ကျေးမှုကို တန်ဖိုးထားတယ်” ဆိုရင်...


နောက်မျိုးဆက်ကို ဘာတွေ လက်ဆင့်ကမ်းပေးနေလဲ။


“ငါ့နိုင်ငံ ပိုကောင်းစေချင်တယ်” ဆိုရင်...


ဒီနေ့ ငါ့လုပ်ရပ်က နိုင်ငံကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကောင်းအောင် လုပ်ပေးနေလား။


ဒါမှမဟုတ်...


ကိုယ့်ဒေါသကိုပဲ လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှာ လွှင့်ပစ်နေတာလား။


ဒီမေးခွန်းကို ကျွန်တော်ကိုယ်တိုင်လည်း ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပြန်မေးပါတယ်။


ခင်ဗျားလည်း ပြန်မေးကြည့်ပါ။


---


မိတ်ဆွေတို့...


တိုင်းပြည်ဆိုတာ မြေပုံပေါ်က နယ်နိမိတ်တစ်ကြောင်းတည်း မဟုတ်ပါဘူး။


တိုင်းပြည်ဆိုတာ လူတွေပါ။


လူတွေရဲ့ ယုံကြည်မှုပါ။


လူတွေရဲ့ အိပ်မက်ပါ။


ကလေးတွေရဲ့ အနာဂတ်ပါ။


အဘိုးအဘွားတွေ ချန်ထားခဲ့တဲ့ အမွေအနှစ်ပါ။


ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဘာသာစကားပါ။


စာပေပါ။


ဂီတပါ။


ယဉ်ကျေးမှုပါ။


အမှတ်တရတွေပါ။


ပြီးတော့...


ကျွန်တော်တို့ အခုမမြင်ရသေးတဲ့ နောက်မျိုးဆက်တွေရဲ့ အခွင့်အရေးပါ။


ဒါကြောင့် နိုင်ငံကို ချစ်တယ်ဆိုတာ...


ဒီနေ့အတွက်ပဲ ချစ်တာ မဟုတ်ဘူး။


**မနက်ဖြန်မှာ မွေးလာမယ့်ကလေးတစ်ယောက်အတွက်ပါ ချစ်တာ။**


ကျွန်တော်တို့ မတွေ့ရသေးတဲ့ မျိုးဆက်တစ်ခုအတွက်...


ဒီနိုင်ငံကို ဘယ်လိုထားခဲ့မလဲဆိုတာ စဉ်းစားတာပါ။


---


ဒါကြောင့် မိတ်ဆွေတို့...


ကျွန်တော်ကတော့ “မြန်မာဆိုတဲ့စိတ်” ကို ဒီလိုမြင်ချင်ပါတယ်။


ကိုယ့်နိုင်ငံကို ချစ်တယ်။


ဒါပေမယ့် အမှားကို မကာကွယ်ဘူး။


ကိုယ့်လူမျိုးကို တန်ဖိုးထားတယ်။


ဒါပေမယ့် တခြားလူမျိုးကို မနိမ့်ချဘူး။


ကိုယ့်ဘာသာကို ယုံကြည်တယ်။


ဒါပေမယ့် တခြားသူရဲ့ ယုံကြည်မှုကို မစော်ကားဘူး။


ကိုယ့်ယဉ်ကျေးမှုကို ထိန်းသိမ်းတယ်။


ဒါပေမယ့် ကမ္ဘာကြီးနဲ့လည်း လက်တွဲနိုင်တယ်။


ကိုယ့်သမိုင်းကို ဂုဏ်ယူတယ်။


ဒါပေမယ့် သမိုင်းထဲက အမှားတွေကိုလည်း သင်ခန်းစာယူတယ်။


ကိုယ့်နိုင်ငံကို ကာကွယ်တယ်။


ဒါပေမယ့် နိုင်ငံကို ကာကွယ်တယ်ဆိုတဲ့နာမည်နဲ့ မတရားမှုကို မကာကွယ်ဘူး။


အဲဒီလို အမျိုးသားရေးစိတ်မျိုးကို ကျွန်တော် လိုချင်ပါတယ်။


---


မိတ်ဆွေတို့...


နောက်ဆုံးမှာ ကျွန်တော် တစ်ခုပဲ ချန်ထားချင်ပါတယ်။


ခင်ဗျားနဲ့ ကျွန်တော်...


နိုင်ငံရေးအမြင် မတူနိုင်ပါတယ်။


ဘာသာရေးအမြင် မတူနိုင်ပါတယ်။


ဘဝအမြင် မတူနိုင်ပါတယ်။


အဲဒါတွေကို မတူလို့ရပါတယ်။


တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် အကြိုက်ချင်း မတူလို့ရပါတယ်။


အမြင်ချင်း မတူလို့ရပါတယ်။


ဒါပေမယ့်...


**မြန်မာနိုင်ငံဆိုတဲ့ အိမ်ကြီးကိုတော့ အတူတူ ကောင်းအောင်လုပ်လို့ ရပါတယ်။**


ကျွန်တော်တို့ အားလုံးက...


ကိုယ့်အပိုင်းကို ကိုယ်တာဝန်ယူမယ်။


မုန်းတီးမှုထက် နားလည်မှုကို ပိုရွေးမယ်။


အရှက်ခွဲမှုထက် ပြုပြင်မှုကို ပိုရွေးမယ်။


မမှန်တာထက် အမှန်ကို ပိုရွေးမယ်။


အချင်းချင်း ဖျက်ဆီးတာထက်...


တစ်ယောက်ကိုတစ်ယောက် တိုးတက်အောင် တွန်းပေးမယ်။


အဲဒီလိုသာ ဖြစ်လာရင်...


ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံအတွက် မျှော်လင့်ချက် ရှိပါသေးတယ်။


---


ဒီနေ့ Video ကို နားထောင်ပြီးတဲ့အခါ...


ကျွန်တော်ပြောခဲ့တာတွေကို အကုန်သဘောတူဖို့ မလိုပါဘူး။


ကျွန်တော်နဲ့ အမြင်မတူလည်း ရပါတယ်။


ဒါပေမယ့်...


အိမ်ပြန်တဲ့အခါ...


တစ်မိနစ်လောက်တော့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို မေးကြည့်ပါ။


**“ငါ့နိုင်ငံကို ချစ်တယ်လို့ ပြောနေတဲ့ ငါဟာ...


ဒီနိုင်ငံအတွက် ဘာလုပ်ပေးနေလဲ?”**


ဒီမေးခွန်းလေးတစ်ခု စိတ်ထဲမှာ ကျန်ခဲ့ရင်...


ဒီနေ့ ကျွန်တော်ပြောခဲ့တာ အလကားမဖြစ်ပါဘူး။


ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့...


နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကို ပြောင်းလဲတာဟာ...


စကားကြီးကြီးတစ်ခွန်းနဲ့ စတာမဟုတ်ပါဘူး။


လူတစ်ယောက်ရဲ့ အတွေးပြောင်းတာကနေ စပါတယ်။


အတွေးပြောင်းရင် အပြုအမူပြောင်းတယ်။


အပြုအမူပြောင်းရင် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်း ပြောင်းတယ်။


လူမှုအသိုင်းအဝိုင်း ပြောင်းရင်...


တစ်နိုင်ငံလုံး ပြောင်းလဲနိုင်ပါတယ်။


ဒါကြောင့်...


မြန်မာဆိုတဲ့စိတ်ကို မပျောက်ကြပါစေနဲ့။


ဒါပေမယ့် အဲဒီစိတ်ကို...


မုန်းတီးမှုနဲ့ မတည်ဆောက်ပါနဲ့။


တာဝန်ယူမှုနဲ့ တည်ဆောက်ကြပါစို့။


လူမျိုးကို ချစ်ကြပါစို့။


နိုင်ငံကို ချစ်ကြပါစို့။


ယဉ်ကျေးမှုကို ထိန်းသိမ်းကြပါစို့။


အမှားတွေကိုလည်း ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ပြင်ကြပါစို့။


ပြီးတော့...


ကျွန်တော်တို့ မတူတာတွေကြားထဲက...


တူညီနိုင်တဲ့ အရာတစ်ခုကို ရှာကြပါစို့။


အဲဒီအရာက...


**“ဒီနိုင်ငံကို ပိုကောင်းလာစေချင်တယ်” ဆိုတဲ့စိတ်ပါ။**


အဲဒီစိတ်လေး တူနေရင်...


ခင်ဗျားနဲ့ ကျွန်တော်...


အတူတူ လျှောက်လို့ရပါတယ်။


အတူတူ ပြောလို့ရပါတယ်။


အတူတူ ဆွေးနွေးလို့ရပါတယ်။


အတူတူ တည်ဆောက်လို့ရပါတယ်။


မိတ်ဆွေတို့...


ဒီလိုအကြောင်းအရာတွေကို ကျွန်တော် ဆက်ပြီးပြောသွားချင်ပါတယ်။


ကျွ

န်တော်တစ်ယောက်တည်း ပြောနေလို့တော့ မလုံလောက်ပါဘူး။


ကျွန်တော်တို့ အားလုံးရဲ့ အတွေးတွေ၊ အမြင်တွေ၊ အားပေးမှုတွေ လိုပါတယ်။


ကျွန်တော် ဆက်ပြောနိုင်ဖို့...


ဆက်လေ့လာနိုင်ဖို့...


ဆက်ပြီး မေးခွန်းထုတ်နိုင်ဖို့...


မိတ်ဆွေတို့ရဲ့ တွန်းအားတွေ အမြဲလိုအပ်ပါတယ်။


ဒါကြောင့်...


သဘောတူလို့ အားပေးတာဖြစ်ဖြစ်...


သဘောမတူလို့ ဆွေးနွေးတာဖြစ်ဖြစ်...


အကြောင်းပြချက်နဲ့ ပြောကြပါ။


အမြင်မတူရင်လည်း အမြင်မတူကြောင်း ပြောကြပါ။


ဒါပေမယ့် တစ်ယောက်ကိုတစ်ယောက် မဖျက်ဆီးကြပါနဲ့။


ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့...


**ကျွန်တော်တို့ အားလုံးရဲ့ အိမ်က တစ်အိမ်တည်းပါ။**


အဲဒီအိမ်ကို ဘယ်လိုထားခဲ့မလဲဆိုတာကတော့...


ကျွန်တော်တို့အားလုံးရဲ့ တာဝန်ပါ။


ကျေးဇူးတင်ပါတယ် မိတ်ဆွေတို့။

Sunday, 16 August 2026

 "ဒလန်ရှင်းလင်းရေး ခေါင်းစဉ်အောက်က သွေးစွန်းနေတဲ့ လက်များ (သူတို့တွေ တကယ်ဘယ်သူလဲ... ကျွန်တော်တို့ ဘာဆက်လုပ်ကြမလဲ)"


အပြစ်မဲ့သွေးတွေနဲ့ တည်ဆောက်မယ့် အနာဂတ်ကို ငြိမ်ခံနေကြတော့မှာလား (အကြမ်းဖက်သမားများရဲ့ မျက်နှာဖုံးကို ခွာချခြင်း)"


မိတ်ဆွေတို့အားလုံးပဲ မင်္ဂလာပါ။

ဒီနေ့ ကျွန်တော် ပြောမယ့် အကြောင်းအရာက နားထောင်ရတာ နည်းနည်းတော့ ပြင်းထန်ကောင်း ပြင်းထန်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်တို့ မျက်ကွယ်ပြုထားလို့ မရတဲ့၊ လက်တွေ့ မြေပြင်မှာ အမှန်တကယ် ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ အရာတွေကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း၊ ဆွေးနွေးချင်လို့ ဒီအစီအစဥ်ကို တင်ဆက်လိုက်တာပါ။

မိတ်ဆွေတို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဒီမေးခွန်းတွေ ပြန်မေးကြည့်ဖူးလား...

အစိုးရဝန်ထမ်းတွေကို သတ်နေတာ တကယ်တော့ ဘယ်သူတွေလဲ။

ဘုရားသားတော် ရဟန်းသံဃာဘုန်းကြီးတွေကို လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်နေတာ ဘယ်သူတွေလဲ။

စစ်တပ်ထောက်ခံသူ ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်တစ်ခုတပ်ပြီး လူ့အသက်တွေကို ရက်ရက်စက်စက် နှုတ်ယူနေတာ ဘယ်သူတွေလဲ။

မိတ်ဆွေတို့ စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ကိုယ်နဲ့ အမြင်မတူတာနဲ့ လူတစ်ယောက်ကို အလွယ်တကူ သတ်ပစ်ဖို့ ဝန်မလေးတဲ့သူတွေ၊ သံဃာတော်တွေ၊ ဆရာ ဆရာမတွေကို ရက်ရက်စက်စက် သတ်နိုင်တဲ့ သူတွေဟာ ဘယ်လိုလူတွေ ဖြစ်မလဲ။ တကယ်တော့ သူတို့ဟာ NLDနဲ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို အပြည့်အဝ ထောက်ခံသူတွေ၊ အမုန်းတရားတွေနဲ့ ဦးနှောက်ဆေးခံထားရသူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

လူ့အသက်ကို တန်ဖိုးမထားတော့ဘူး။ နိုင်ငံရေး၊ တော်လှန်ရေး ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်တွေအောက်မှာ လူမဆန်တဲ့ လုပ်ရပ်တွေကို လုပ်ဖို့ ဝန်မလေးတော့တဲ့ သူတွေပါ။ သူတို့ယုံကြည်ရာကို အတင်းအကျပ် လက်ခံခိုင်းပြီး လက်မခံရင် ရန်သူလို့ သတ်မှတ်တဲ့ အာဏာရှင်ဆန်ဆန် စိတ်ဓာတ် အပြည့်ရှိနေတဲ့ သူတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ လုပ်ရပ်တွေကို ကြည့်ရင် လူသားဆန်မှု ကင်းမဲ့ပြီး ကိုယ်ချင်းစာတရား လုံးဝ မရှိတော့ဘူး ဆိုတာ ထင်ထင်ရှားရှား တွေ့ရမှာပါ။


နောက်ပြီး... နိုင်ငံခြား ပြည်ပက အထောက်အပံ့တွေယူ၊ ခိုလှုံခွင့်တွေယူပြီး တိုင်းပြည်ကို နောက်ကွယ်ကနေ ဖျက်ဆီးနေတဲ့ ပြည်ပအလိုတော်ရိတွေဆိုတာ တကယ်တော့ ဘယ်သူတွေလဲ။

NLD ပါတီနဲ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ထောက်ခံပါတယ်ဆိုတဲ့ NUG, PDF တွေနဲ့ လူမျိုးစု လက်နက်ကိုင်တွေပဲ ဖြစ်ပါတယ် ။ 


ကမ္ဘာ့သမိုင်းကို ပြန်ကြည့်ရင် ကမ္ဘောဒီးယားမှာ လူသန်းချီသေခဲ့တဲ့ ခမာနီတွေရဲ့ ရက်စက်မှုတွေကို ကျွန်တော်တို့ ကြားဖူးကြတယ်။ တရုတ်ပြည်က မော်စီတုန်းရဲ့ ယဉ်ကျေးမှု တော်လှန်ရေးဆိုတဲ့ လူသတ်ပွဲကြီးတွေအကြောင်း ဖတ်ဖူးကြတယ်။ ဒါပေမယ့် သတိထားမိကြလား။ အခု ကျွန်တော်တို့ မြန်မာပြည်မှာ ဖြစ်ပျက်နေတာတွေက အဲ့ဒီ ခမာနီတွေထက်တောင် ဆိုးရွားတဲ့ အကြမ်းဖက်မှုတွေ ဖြစ်နေပါပြီ။

NLD ပါတီနဲ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ထောက်ခံပါတယ်ဆိုတဲ့ NUG, PDF တွေနဲ့ လူမျိုးစု လက်နက်ကိုင်တွေကျူးလွန်နေတာတွေက သာမန် တော်လှန်ပုန်ကန်သူတွေ လုပ်လေ့လုပ်ထရှိတဲ့ အကြမ်းဖက်မှု အဆင့်လောက် မဟုတ်တော့ဘဲ၊ အသိဉာဏ်မဲ့လွန်းတဲ့၊ ပိုပြီး ဆိုးယုတ်တဲ့ လူသတ်ပွဲကြီးတွေကို ကျူးလွန်နေသူတွေလို ကျွန်တော်တို့ လူ့အဖွဲ့အစည်းထဲမှာ ရှိနေတာပါ။



၂၀၂၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းကို ပြန်ကြည့်ရအောင်။ နိုင်ငံရေးအမြင် မတူဘူးဆိုတာနဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက် နိုင်ငံရေးသမားတွေကို အမြစ်ဖြတ် သုတ်သင်တဲ့ လုပ်ရပ်တွေကို ပေါ်ပေါ်တင်တင်ပဲ လုပ်လာကြတယ်။

လ္ဘက်ရည်ဆိုင်တောင် ကောင်းကောင်းမထိုင်ရဲ လမ်းထိပ်တောင် မထွက်ရဲ ဈေးသွားဝယ်ဖို့တောင် အတော်စဉ်းစားခဲ့ရတဲ့အချိန်တွေဖြစ်ပါတယ် ။ 

 ဒါဟာ အခုမှ စဖြစ်တဲ့ အရာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် အရေးအခင်းကာလတုန်းကလည်း "စစ်တပ် အင်ဖော်မာ" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်လှလှလေးတပ်ပြီး ခေါင်းဖြတ်သတ်ပွဲတွေ အများကြီး ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ သမိုင်းဆိုးတွေ ကျွန်တော်တို့ဆီမှာ ရှိခဲ့ပြီးသားပါ။

အခု ၂၀၂၁ မှာလည်း အဲ့ဒီလိုပါပဲ။ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေ၊ တိုင်းပြည်ရဲ့ အနာဂတ်ကို ပုံဖော်ပေးနေတဲ့ ပညာရေး ဝန်ထမ်းတွေ၊ လူ့အသက်ကို ကယ်တင်နေတဲ့ ကျန်းမာရေး ဝန်ထမ်းတွေကို ဖမ်းဆီးတယ်။ လည်လှီးသတ်တယ်။ ရက်ရက်စက်စက် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ပြီးမှ အသက်ကို နှုတ်ယူကြတယ်။ ဒီလို အဆိုးရွားဆုံး၊ အကြမ်းတမ်းဆုံး ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ နေရာတွေကို ကြည့်လိုက်ရင် စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မကွေးတိုင်းလို အညာဒေသတွေမှာ အဆိုးဆုံး ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

ဒီလို သတ်ဖြတ်မှုတွေကို NLD ပါတီနဲ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ထောက်ခံပါတယ်ဆိုတဲ့ NUG, PDF အကြမ်းဖက် လက်နက်ကိုင်တွေ က ဘယ်လို အမည်တပ်လဲ။ 


"ဒလန် ရှင်းလင်းရေး" တဲ့။ ဒီလုပ်ရပ်တွေကို ဦးဆောင်နေသူတွေ၊ ကိုယ်တိုင် ကျူးလွန်နေသူတွေ အားလုံးက ဘယ်သူတွေလဲဆိုတာ မျက်မြင်ကိုယ်တွေ့ ကြုံနေရတဲ့ ပြည်သူတွေ အသိဆုံးပါ။

အဆိုးဆုံးနဲ့ ရင်အနာရဆုံး အပိုင်းက ဘာလဲသိလား။ သတ်ဖြတ်ခံရသူ အရေအတွက်က အခုဆို တစ်သောင်းကျော်အထိ ရှိလာခဲ့တာပါပဲ။ တချို့ဆို မိသားစုလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရတယ်။ သူတို့ ရှာတဲ့သူကို မတွေ့လို့ အိမ်မှာကျန်ခဲ့တဲ့ မိဘတွေကို အကြောင်းမဲ့ သတ်သွားတာတွေ၊ အပြစ်မသိတဲ့ သားသမီးတွေကို သတ်ဖြတ်တာတွေ အများကြီး ရှိခဲ့ပါတယ်။

စဉ်းစားကြည့်ပါ...

အဖေကို မတွေ့လို့ သားကိုသတ်တယ်။

သားကို မတွေ့လို့ အဖေကိုသတ်တယ်။

ယောကျ်ားကို မတွေ့လို့ မိန်းမကိုသတ်တယ်။

မိန်းမကို မတွေ့လို့ ယောကျ်ားကို သတ်တယ်။

ဒါတွေဟာ လူ့အခွင့်အရေးလား... ဒီမိုကရေစီလား... ဒါမှမဟုတ် ရက်စက်ယုတ်မာမှု သက်သက်ပဲလား။

စာရင်းဇယားတွေနဲ့ တိတိကျကျ ပြောရမယ်ဆိုရင်...

ဒီအကြမ်းဖက်မှုတွေကြားမှာ သက်တော်ထင်ရှား ဘုန်းကြီးသံဃာတော်ပေါင်း (၁၀၀) ကျော် လုပ်ကြံခံခဲ့ရတယ်။

ကျောင်းသားကျောင်းသူ အပါအဝင် အပြစ်မဲ့ ကလေးသူငယ်ပေါင်း (၃၅၀) ကျော် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရတယ်။

အုပ်ချုပ်ရေး ဝန်ထမ်း (၁၂၀၀) ကျော်၊

ပညာရေးဝန်ထမ်း (၁၅၀) ကျော် နဲ့

ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်း (၃၀) နီးပါး အသက်ပေးခဲ့ရပါတယ်။

ဒီ အပြစ်မဲ့ပြည်သူပေါင်း တစ်သောင်းကျော်ဟာ ဘယ်သူတွေရဲ့ လက်ချက်နဲ့ သေဆုံးခဲ့ရတာလဲ။ ရှင်းပါတယ်။ NLD ပါတီနဲ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ထောက်ခံတယ်ဆိုတဲ့ NUG, PDF တွေနဲ့ လူမျိုးစု လက်နက်ကိုင်တွေရဲ့ အကြမ်းဖက် သတ်ဖြတ်ခြင်းတွေကို ခံခဲ့ရတာပါ။ ဒါဟာ ကျွန်တော် လုပ်ကြံပြောဆိုနေတာ မဟုတ်ဘူး၊ မြေပြင်မှာ သွေးထွက်သံယို ဖြစ်ခဲ့ရတဲ့ အစစ်အမှန် အချက်အလက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။


သူတို့ ကျူးလွန်နေတဲ့ အပြစ်တွေက သာမန် ပြစ်မှုတွေ မဟုတ်တော့ပါဘူး။ နိုင်ငံတကာ ဥပဒေအရ ကြည့်ရင်တောင် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်တဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေ၊ အကြမ်းဖက်မှုတွေ မြောက်နေပါပြီ။ 


နိုင်ငံရဲ့ အနာဂတ်ဖြစ်တဲ့ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး စနစ်တွေကို ဖျက်ဆီးတယ်။ ပြည်သူလူထုကို အကြောက်တရားနဲ့ ထိမ်းချုပ်ဖို့ ကြိုးစားတယ်။ ဒါတွေဟာ ဘယ်လိုမှ ခွင့်လွှတ်လို့မရတဲ့ ပုန်ကန်မှုတွေဖြစ်ပါတယ်။


မိတ်ဆွေတို့... ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံရဲ့ အနာဂတ်ဟာ သူပုန်သူကန်တောလှန်မှုတွေနဲ့ တည်ဆောက်လို့ မရပါဘူး။ နိူင်ငံရေး အမြင်မတူသူ‌ေတွကို ရန်သူလို့ သတ်မှတ်ပြီး ရှင်းလင်းနေမယ်ဆိုရင် ကျွန်တော်တို့ မျှော်လင့်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုတာ ဘယ်တော့မှ ရောက်လာမှာ မဟုတ်ဘူး။ "သွေးစွန်းနေတဲ့ လက်တွေနဲ့ တည်ဆောက်မယ့် အနာဂတ်ကို ကျွန်တော်တို့ တကယ်ပဲ လိုလားနေကြတာလား" ဆိုတာကို စဉ်းစားကြည့်ပါ ။ 

ဒီနေ့ ပြောခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကတော့ မိတ်ဆွေတို့ရဲ့ ရင်ထဲမှာ အတွေးတစ်ခုခု ကျန်ရစ်လိမ့်မယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံ ငြိမ်းချမ်းဖို့ဆိုရင် လက်နက်ကိုင်တောခိုပြီး တော်လှန်ပုန်ကန်ဝါဒတွေကို ပြည်သူအားလုံးက ဆန့်ကျင်ကြဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ 

ကျွန်တော့်အနေနဲ့ ဒီလို အမှန်တရားတွေကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ထပ်ပြီး ပြောနေဖို့၊ ဆက်လုပ်နေဖို့အတွက် မိတ်ဆွေတို့ရဲ့ တွန်းအားတွေ အမြဲတမ်း လိုအပ်နေပါတယ်။ 

အားလုံးကို ကျေးဇူးတင်ပ

ါတယ်။ နောက်ဗီဒီယိုတွေမှာ ပြန်တွေ့ကြပါမယ်။

Wednesday, 12 August 2026

နိူင်ငံရေးကကြီးခခွေး

 နိုင်ငံရေး ကကြီးခခွေး


နိုင်ငံရေးကို မစိတ်ဝင်စားဘူး၊ ငါနဲ့နိုင်ငံရေးနဲ့မဆိုင်ဘူး ငါတို့က စီးပွားရေးသမားမို့၊ အနုပညာရှင်မို့ နွားတွေမို့ ကျွဲတွေမို နိုင်ငံရေးသိစရာမလိုဘူးဆိုပြီး ပြောကြတာတွေ ကြားဖူးကြမှာပါ။ ဒါပေမယ့် မနက်အိပ်ရာထပြီး ညအိပ်ရာဝင်တဲ့အထိ လူ့ဘဝမှာ ကြုံရတဲ့အရာအတော်များများဟာ နိုင်ငံရေးဆုံးဖြတ်ချက်တွေနဲ့ တစ်နည်းမဟုတ် တစ်နည်း ဆက်စပ်နေပါတယ်။ လူတိုင်းရင်ဆိုင်နေရတဲ့ လျှပ်စစ်မီးခ၊ အခွန်၊ ကုန်ဈေးနှုန်း၊ ကျောင်းပညာရေး၊ ဆေးရုံဝန်ဆောင်မှု၊ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး၊ မြေပိုင်ဆိုင်ခွင့်၊ အလုပ်သမားအခွင့်အရေးကနေ ကိုယ်ဘာပြောလို့ရသလဲ၊ ဘယ်လောက်လွတ်လပ်စွာ စုဝေးလို့ရသလဲဆိုတဲ့အထိ နိုင်ငံရေးနဲ့ မကင်းပါဘူး။


ဒါပေမယ့် နိုင်ငံရေးအကြောင်း ပြောတာဆိုတာနဲ့ နိုင်ငံရေးကို နားလည်တာ မတူပါဘူး။ ပါတီနာမည်တွေသိတာ၊ ခေါင်းဆောင်တွေအကြောင်း သိတာ၊ နေ့စဉ်နိုင်ငံရေးသတင်းတွေ လိုက်ဖတ်တာဟာ နိုင်ငံရေးအသိအမြင်ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်နိုင်ပေမယ့် ခိုက်မာတဲ့အခြေခံအသိတော့ မဟုတ်သေးပါဘူး။ ဘယ်အစိုးရပဲတက်တက်၊ ဘယ်ပါတီပဲအာဏာရရ၊ နိုင်ငံရေးကို နားလည်ဖို့ အမြဲပြန်အသုံးချနိုင်တဲ့ အခြေခံသဘောတရားတွေ ရှိပါတယ်။


နိုင်ငံတော်နဲ့ အစိုးရ ဘာကွာသလဲ။ အာဏာကို ဘာကြောင့် တစ်နေရာထဲမှာမရှိစေပဲ ခွဲထားရသလဲ။ အာဏာရှိသူကို ဥပဒေက ပြန်ထိန်းချုပ်နိုင်သလား။ ဒီမိုကရေစီဆိုတာ မဲပေးရုံနဲ့ ပြည့်စုံသလား။ နိုင်ငံသားတစ်ယောက်မှာ ဘာအခွင့်အရေးရှိပြီး ဘာတာဝန်ရှိသလဲ။ အစိုးရသုံးနေတဲ့ငွေက ဘယ်ကလာသလဲ။ ဒီလိုအခြေခံမေးခွန်းတွေကို မခွဲတတ်ရင် နိုင်ငံရေးသတင်းအများကြီးသိနေရင်တောင် နိုင်ငံရေးကို နားလည်တယ်လို့ ပြောဖို့ခက်ပါတယ်။


အခု ဘယ်ပါတီမှန်တယ်၊ ဘယ်ခေါင်းဆောင်ကောင်းတယ်ဆိုတာကို ပြောမှာမဟုတ်ပါဘူး။ လူတစ်ယောက် နိုင်ငံရေးအကြောင်း စဉ်းစားတဲ့အခါ အနည်းဆုံး မရောထွေးသင့်တဲ့ အခြေခံအယူအဆ ရှစ်ခုကိုပဲ ခွဲကြည့်ကြပါမယ်။


၁။ နိုင်ငံတော်၊ အစိုးရ၊ ပြည်သူနှင့် အာဏာ၏ အရင်းအမြစ်


နိုင်ငံရေးကို နားလည်ဖို့ ပထမဆုံးလိုအပ်တာက နိုင်ငံတော်၊ အစိုးရ နဲ့ ပြည်သူ ဆိုတဲ့ သုံးခုကို တစ်ခုတည်းလို မမြင်မိဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီသုံးခုဟာ အပြန်အလှန်ဆက်စပ်နေကြပေမယ့် အဓိပ္ပာယ်တူတဲ့ အရာတွေ မဟုတ်ပါဘူး။


နိုင်ငံတော် (State) ဆိုတာ သတ်မှတ်ထားတဲ့ နယ်မြေ၊ အဲဒီနယ်မြေအတွင်း နေထိုင်တဲ့ လူထု၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ ဥပဒေပြုရေး၊ တရားစီရင်ရေးနဲ့ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတွေ၊ အချုပ်အခြာအာဏာနဲ့ ပြည်ပနိုင်ငံတွေနဲ့ ဆက်ဆံနိုင်တဲ့ နိုင်ငံရေးဖွဲ့စည်းမှုကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံတော်ဟာ အစိုးရတစ်ဖွဲ့ထက် ပိုကျယ်ပြန့်ပါတယ်။ အစိုးရတစ်ရပ် ပြောင်းသွားတာနဲ့ နိုင်ငံတော်တစ်ခုလုံး ပျောက်ကွယ်သွားတာ မဟုတ်ပါဘူး။


အစိုးရ (Government) ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို သုံးပုံသုံးနည်းအလိုက် အဓိပ္ပာယ်နည်းနည်းကွာနိုင်ပါတယ်။ တချို့အခါ နိုင်ငံတော်ကို အုပ်ချုပ်နေတဲ့ အဖွဲ့အစည်းစုစုပေါင်းကို ရည်ညွှန်းသလို နေ့စဉ်နိုင်ငံရေးစကားမှာတော့ သမ္မတ၊ ဝန်ကြီးချုပ်၊ ဝန်ကြီးအဖွဲ့နဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးဌာနတွေလို လက်ရှိအုပ်ချုပ်ရေးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်နေတဲ့ အစိုးရအဖွဲ့ကို အဓိကရည်ညွှန်းတတ်ပါတယ်။ အလွယ်ဆုံးခွဲပြောရရင် နိုင်ငံတော်ဟာ ရေရှည်တည်ရှိနေတဲ့ နိုင်ငံရေးဖွဲ့စည်းမှုဖြစ်ပြီး အစိုးရကတော့ အဲဒီဖွဲ့စည်းမှုအတွင်း သတ်မှတ်ထားတဲ့ စည်းမျဉ်းတွေအရ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို ကိုင်တွယ်အသုံးပြုနေတဲ့ အဖွဲ့ဖြစ်ပါတယ်။


ပြည်သူ (People) နဲ့ နိုင်ငံသား (Citizens) ဆိုတာလည်း အပြည့်အဝတူညီတာ မဟုတ်ပါဘူး။ နိုင်ငံတစ်ခုအတွင်း နေထိုင်သူအားလုံးဟာ နိုင်ငံသားဖြစ်နေမှာမဟုတ်ပဲ နိုင်ငံခြားသား ဧည့်နိုင်သားတွေလဲ ရှိနေနိုင်သလိူ နိုင်ငံသားတချို့ကိုယ်တိုင်ကလည်း နိုင်ငံရပ်ခြားမှာ နေထိုင် နေနိုင်ကြပါတယ်။ ခေတ်သစ်နိုင်ငံရေးအမြင်မှာတော့ ပြည်သူနဲ့ နိုင်ငံသားတွေကို အုပ်ချုပ်ခံရသူသက်သက်အဖြစ် မမြင်ဘဲ အခွင့်အရေးရှိသူ၊ အများရေးရာဆုံးဖြတ်ချက်တွေမှာ ပါဝင်နိုင်သူနဲ့ အာဏာရှိသူဆီက တာဝန်ခံမှုတောင်းဆိုနိုင်သူတွေအဖြစ် မြင်ပါတယ်။


ဒီနေရာကနေတဆင့် အာဏာ (Power) နဲ့ တရားဝင်အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့် (Legitimate Authority) ကို ခွဲသိဖို့လည်း လိုပါတယ်။ အာဏာဆိုတာ တခြားသူတွေရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်နဲ့ အပြုအမူကို သက်ရောက်စေနိုင်တဲ့ စွမ်းအားဖြစ်ပါတယ်။ လက်နက်၊ ငွေကြေး၊ ရာထူး၊ အဖွဲ့အစည်း၊ သတင်းအချက်အလက်၊ နည်းပညာနဲ့ လူထုထောက်ခံမှုတို့ဟာ အာဏာရဲ့ အရင်းအမြစ်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။


ဒါပေမယ့် အာဏာရှိတာနဲ့ အဲဒီအာဏာကို အသုံးပြုခွင့်ရှိတယ်ဆိုတာကို လူ့အသိုင်းအဝိုင်းက လက်ခံတဲ့ပုံစံတွေဟာ မတူညီကြပါဘူး။ လူတစ်ယောက်က လက်နက်ကိုင်ထားလို့ တခြားသူကို အမိန့်ပေးကောင်းပေးနိုင်ပါတယ်။ သူ့လက်ထဲမှာ အာဏာကိုဖန်တီးနိုင်တဲ့ လက်နက် ရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လူတွေက သူ့အမိန့်ကို ဘာကြောင့် လက်ခံသင့်သလဲဆိုတာကျတော့ Legitimacy လို့ခေါ်တဲ့ အဲဒီအာဏာကို သင့်လျော်တဲ့ အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့်အဖြစ် လက်ခံမှုဆိုင်ရာ မေးခွန်းဖြစ်လာပါတယ်။


ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အခြေခံတဲ့ ဒီမိုကရေစီစနစ်တွေမှာ အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့်ကို ဥပဒေ၊ ရွေးကောက်ပွဲ၊ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းနဲ့ ပြည်သူ့သဘောတူလက်ခံမှုတို့ကနေ အခြေခံရယူဖို့ ကြိုးစားကြပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ ဥပဒေနဲ့အညီ ဖြစ်နေခြင်း (Legality) နဲ့ တရားဝင်သင့်လျော်တယ်လို့ လက်ခံခြင်း (Legitimacy) ဟာလည်း အမြဲတူညီနေတယမဟုတ်ပါဘူး။ ဥပဒေတစ်ရပ်က အာဏာတစ်ခုကို ခွင့်ပြုထားနိုင်ပေမယ့် အဲဒီဥပဒေကိုယ်တိုင် တရားမျှတမှု၊ အခြေခံအခွင့်အရေးနဲ့ ပြည်သူ့သဘောတူမှုတို့နဲ့ ကိုက်ညီသလားဆိုတာ သီးခြားစဉ်းစားရပါတယ်။


ဒါကြောင့် အစိုးရကို ဝေဖန်ခြင်းနဲ့ နိုင်ငံတော်ကို ဆန့်ကျင်ခြင်းဟာ မတူပါဘူး။ အုပ်ချုပ်သူတစ်ယောက်ကို ထောက်ခံခြင်းနဲ့ နိုင်ငံတော်ကို ချစ်တယ်ဆိုတာကလည်း တစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါဘူး။ နိုင်ငံရေးကို စဉ်းစားရာမှာ ဘယ်သူ့မှာ အာဏာရှိသလဲဆိုတာတင် မကြည့်ဘဲ အဲဒီအာဏာ ဘယ်ကနေ ရလာသလဲ၊ ဘာကြောင့် လက်ခံသင့်သလဲဆိုတာကိုပါ ကြည့်ရပါတယ်။


၂။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် အာဏာကို ကန့်သတ်ခြင်း


နိုင်ငံတော်မှာ အာဏာရှိရုံနဲ့ မလုံလောက်ပါဘူး။ ဘယ်သူက ဘယ်အာဏာကို ကိုင်မလဲ၊ ဘယ်အတိုင်းအတာအထိ အသုံးပြုနိုင်မလဲ၊ ဘာကို မလုပ်နိုင်ဘူးလဲဆိုတဲ့ အခြေခံစည်းမျဉ်းတွေ လိုပါတယ်။ ဒီအတွက် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (Constitution) က အရေးပါလာပါတယ်။


ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတစ်ရပ်ဟာ နိုင်ငံတော်အာဏာကို ဖွဲ့စည်းပေးသလို အဲဒီအာဏာကို ကန့်သတ်ပေးတဲ့ အခြေခံစည်းမျဉ်းစု ဖြစ်ပါတယ်။ ဥပဒေပြုရေးအာဏာ ဘယ်နေရာမှာရှိရမလဲ ဆိုတာ၊ အုပ်ချုပ်ရေးကို ဘယ်လိုဖွဲ့မလဲဆိုတာ၊ တရားစီရင်ရေးရဲ့ အခန်းကဏ္ဍ ဘာလဲဆိုတာ၊ အစိုးရရာထူးတွေကို ဘယ်လိုရယူမလဲဆိုတာ၊ ရာထူးသက်တမ်း ဘယ်လောက်ရှိမလဲ၊ အာဏာလွှဲပြောင်းမှုကို ဘယ်လိုပြုလုပ်မလဲဆိုတာ၊ အခြေခံအခွင့်အရေးတွေကို ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲဆိုတာတွေကို သတ်မှတ်ပေးပါတယ်။


ဒါကြောင့် Constitution ကို အစိုးရကို အာဏာပေးတဲ့ စာတမ်း လို့ပဲ နားလည်လိုက်ရင် မပြည့်စုံပါဘူး။ သူ့ရဲ့ အရေးကြီးဆုံးလုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခုက အစိုးရမှာ ဘာလုပ်ပိုင်ခွင့်ရှိသလဲဆိုတာ သတ်မှတ်သလို တချိန်တည်းမှာပဲ ဘာလုပ်ခွင့်မရှိဘူးဆိုတာကိုပါ ကန့်သတ်ထားပေးခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။


ဥပမာ သမ္မတတစ်ယောက်မှာ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာရှိတယ်ဆိုပါစို့။ သမ္မတမှာ အာဏာရှိတယ် ဆိုတာနဲ့ မရပ်ဘဲ အဲဒီအာဏာကို ဘယ်စည်းမျဉ်းက ပေးထားသလဲ၊ ဘယ်အတိုင်းအတာအထိ အသုံးပြုနိုင်သလဲ၊ ဘယ်အခြေအနေမှာ တခြားအဖွဲ့အစည်းရဲ့ အတည်ပြုချက်လိုသလဲ၊ အာဏာကျော်လွန်ရင် ဘယ်သူက စစ်ဆေးတားဆီးနိုင်သလဲဆိုတာ ဆက်ကြည့်ရပါတယ်။


ဒီနေရာမှာ Constitution ရှိခြင်းနဲ့ Constitutionalism ဆိုတဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံစည်းမျဉ်းအောက်မှာ နိုင်ငံတော်အာဏာကို အမှန်တကယ်ကန့်သတ်ထားခြင်းဆိုတာကို ခွဲခြားသိဖို့ လိုပါတယ်။


နိုင်ငံတစ်ခုမှာ ရေးသားထားတဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေရှိပြီး အဲဒီထဲမှာ အခြေခံအခွင့်အရေး၊ တရားရုံးလွတ်လပ်မှု၊ အာဏာခွဲဝေမှုနဲ့ အစိုးရအာဏာကန့်သတ်ချက်တွေကို သေသေချာချာ ရေးထားပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လက်တွေ့မှာ အာဏာရှိသူက အဲဒီစည်းမျဉ်းတွေကို ချိုးဖောက်လည်း ဘာအကျိုးဆက်မှ မရှိဘူး၊ တရားရုံးနဲ့ လွှတ်တော်ကလည်း မတားဆီးနိုင်ဘူးဆိုရင် Constitution ရှိပေမယ့် Constitutionalism က အလုပ်မလုပ်နိုင်လို့ပါပဲ။


ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေရဲ့ တန်ဖိုးကို စာမျက်နှာအရေအတွက်နဲ့ ခန့်ညားလှပတဲ့စကားလုံးတွေကသာ အဆုံးအဖြတ် မပေးပါဘူး။ အာဏာရှိသူကိုယ်တိုင် စည်းမျဉ်းအောက်မှာ နေရပြီး ချိုးဖောက်မှုရှိရင် တကယ်စစ်ဆေးနိုင်၊ အကျိုးဆက်ရှိနိုင်မှသာ Constitution တည်ရှိနေမှုနဲ့ အာဏာကန့်သတ်နိုင်မှုဟာ လက်တွေ့အဓိပ္ပာယ်ရှိလာပါလိမ့်မယ်။


၃။ အာဏာခွဲဝေမှု၊ အပြန်အလှန်ထိန်းညှိမှုနှင့် တာဝန်ခံမှု


အာဏာပုံစံအမျိုးမျိုး တစ်နေရာတည်းမှာ စုပုံသွားရင် အဲဒီအာဏာကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ဖို့က ပိုခက်ပါတယ်။ လူတစ်ယောက် ဒါမှမဟုတ် အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က ဥပဒေကို ကိုယ်တိုင်ရေး၊ ကိုယ်တိုင်အကောင်အထည်ဖော်၊ ကိုယ်တိုင်စီရင်ဆုံးဖြတ်နိုင်ရင် သူ့တို့ရဲ့လုပ်ဆောင်ချက်ကို ပြန်လည်ကန့်သတ်စစ်နိုင်မယ့် လွတ်လပ်တဲ့နယ်ပယ်တွေ အားနည်းသွားပါတယ်။


ဒီပြဿနာကို လျှော့ချဖို့ နိုင်ငံတော်အာဏာကို ဥပဒေပြုရေး (Legislature)၊ အုပ်ချုပ်ရေး (Executive) နဲ့ တရားစီရင်ရေး (Judiciary) ဆိုပြီး အဓိကအခန်းကဏ္ဍသုံးခုအဖြစ် ခွဲစဉ်းစားလာကြပါတယ်။


ဥပဒေပြုရေးက လူ့အသိုင်းအဝိုင်းအပေါ် အထွေထွေသက်ရောက်မယ့် ဥပဒေတွေနဲ့ စည်းမျဉ်းတွေကို ချမှတ်ပါတယ်။ အုပ်ချုပ်ရေးက ဥပဒေတွေနဲ့ မူဝါဒတွေကို အကောင်အထည်ဖော်ပြီး နေ့စဉ်အစိုးရလုပ်ငန်းတွေကို ဆောင်ရွက်ပါတယ်။ တရားစီရင်ရေးက ဥပဒေကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုပြီး ဥပဒေဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခတွေကို စီရင်ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။


အာဏာခွဲဝေမှုဆိုတာက ဒီအဖွဲ့သုံးခုကို လုံးဝဆက်စပ်မှုမရှိအောင် ခွဲထားရမယ်ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်မျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ နိုင်ငံရေးစနစ်တစ်ခုနဲ့တစ်ခု အာဏာခွဲဝေပုံတွေဟာလည်း မတူနိုင်ပါဘူး။ ပါလီမန်စနစ်မှာ အုပ်ချုပ်ရေးနဲ့ ဥပဒေပြုရေးအကြား ဆက်စပ်မှု ပိုနီးကပ်နိုင်ပြီး သမ္မတစနစ်မှာတော့ အဖွဲ့နှစ်ခုကို ပိုမိုခွဲထားနိုင်ပါတယ်။ အဓိကရည်ရွယ်ချက်က အာဏာအားလုံးကို လူတစ်ယောက် ဒါမှမဟုတ် အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က ပြန်လည်စစ်ဆေးမှုမရှိဘဲ အသုံးပြုနိုင်တဲ့ အခြေအနေ မဖြစ်ပေါ်စေဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။


ဒီအတွက် Checks and Balances ဆိုတဲ့ အပြန်အလှန်စစ်ဆေးထိန်းညှိမှု လိုအပ်လာပါတယ်။ လွှတ်တော်က အစိုးရရဲ့ ဘတ်ဂျက်၊ မူဝါဒနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ဆောင်ချက်တွေကို စစ်ဆေးပါတယ်။ တချို့ရာထူးတွေ ခန့်အပ်ရာမှာ လွှတ်တော်ရဲ့ အတည်ပြုချက် လိုအပ်ပါတယ်။ တချို့နိုင်ငံရေးစနစ်တွေမှာ တရားရုံးက အစိုးရလုပ်ဆောင်ချက် ဒါမှမဟုတ် ဥပဒေတစ်ရပ်ဟာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနဲ့ ကိုက်ညီသလားဆိုတာ စစ်ဆေးပါတယ်။


အခုလို အဖွဲ့အစည်းတွေကို ခွဲထားထားတဲ့အပြင် လက်တွေ့ အာဏာကိုသုံး နေသူတွေကို သူလုပ်ခဲ့တဲ့အရာအတွက် ရှင်းပြခိုင်းနိုင်ပြီး ချိုးဖောက်မှုရှိလာရင် အကျိုးဆက်ကို ခံယူစေနိုင်ဖို့ လိုပါတယ်။ ဒါကို တာဝန်ခံမှုလို့ ခေါ်ပါတယ်။


တာဝန်ခံမှုမှာ အာဏာသုံးသူက သူ့ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ရှင်းပြရခြင်းနဲ့ လွဲမှားမှု၊ ချိုးဖောက်မှုရှိခဲ့ရင် အကျိုးဆက်ကိုခံယူရခြင်း နှစ်ခုလုံး ပါဝင်ပါတယ်။ ငါ့မှာ အာဏာရှိလို့ လုပ်တာ ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်တစ်ခုတည်းနဲ့ မလုံလောက်ပါဘူး။ အဲဒီလုပ်ဆောင်ချက်ပြုလုပ်ပိုင်ခွင့် ဘယ်ကနေ ရလာသလဲ၊ ဘာကြောင့် အဲဒီဆုံးဖြတ်ချက်ချခဲ့သလဲ၊ စည်းမျဉ်းနဲ့ ကိုက်ညီသလား၊ အများပြည်သူပိုင် အရင်းအမြစ်ကို သင့်တော်စွာ အသုံးပြုခဲ့သလားဆိုတာ စစ်ဆေးနိုင်ရပါတယ်။


ဒီအာဏာခွဲဝေမှုဟာ အာဏာရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံကို နေရာခွဲထားခြင်း၊ Checks and Balances က အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုရဲ့ အာဏာကို တခြားအဖွဲ့အစည်းက ပြန်လည်ထိန်းညှိနိုင်ခြင်း၊ Accountability ကတော့ အာဏာသုံးသူကို အဖြေတောင်းပြီး လွဲမှားမှုရှိရင် အကျိုးဆက်ခံစေနိုင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ အစိုးရတစ်ရပ်မှာ ဒီအခြေအနေမျိုးရှိရဲ့လား ကင်းကွာနေပြီလားဆိုတာကို ခွဲခြားသိနိုင်ဖို့ဟာ အခြေခံအကျဆုံးအချက်ဖြစ်ပါတယ်။


၄။ ဥပဒေစိုးမိုးမှုနှင့် ဥပဒေကို ကိရိယာအဖြစ် အသုံးပြုခြင်း


နိုင်ငံတိုင်းနီးပါးမှာ ဥပဒေရှိပါတယ်။ အာဏာရှင်စနစ်မှာတောင် ဥပဒေရှိနိုင်ပါတယ်။ ပြည်သူကို ထိန်းချုပ်ဖို့၊ မီဒီယာကို ကန့်သတ်ဖို့၊ နိုင်ငံရေးပြိုင်ဘက်တွေကို တားဆီးဖို့ ဒါမှမဟုတ် အစိုးရဝေဖန်သူတွေကို အရေးယူဖို့တောင် ဥပဒေတွေ ထုတ်ပြန်ထားတတ်ပါတယ်။


ဒါကြောင့် ဥပဒေရှိခြင်းတစ်ခုတည်းနဲ့ Rule of Law ဆိုတဲ့ ဥပဒေစိုးမိုးမှု ရှိနေပြီလို့ မဆိုနိုင်ပါဘူး။


ဒီကွာခြားချက်ကို နားလည်ဖို့ Rule of Law နဲ့ Rule by Law လို့ ဝေဖန်ခေါ်ဆိုလေ့ရှိတဲ့ ပုံစံကို ခွဲခြားကြည့်မြင်နိုင်ပါတယ်။


Rule by Law ပုံစံမှာ ဥပဒေဟာ အာဏာရှိသူက တခြားသူတွေအပေါ် အမိန့်ပေး၊ ထိန်းချုပ်၊ အရေးယူဖို့ အသုံးပြုတဲ့ ကိရိယာတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ ပြည်သူတွေကို ဥပဒေအောက်ထားပေမယ့် အာဏာရှိသူကိုယ်တိုင်ကတော့ အဲဒီဥပဒေရဲ့ ကန့်သတ်ချက်အောက်မှာ လက်တွေ့မရှိနိုင်ပါဘူး။


Rule of Law ဆိုတဲ့ ဥပဒေစိုးမိုးမှုမှာတော့ ဥပဒေဟာ ပြည်သူကိုသာမက အစိုးရနဲ့ အာဏာရှိသူကိုပါ ချုပ်ကိုင်ရပါတယ်။ အာဏာရှိသူက ကိုယ်မကြိုက်တဲ့လူကို စိတ်ကြိုက်ဖမ်းဆီးလို့မရဘူး၊ ကိုယ်နဲ့နီးစပ်တဲ့သူကို ဥပဒေကျော်ပြီး အကာအကွယ်ပေးလို့မရဘူး၊ ကိုယ်တိုင်လည်း သတ်မှတ်ထားတဲ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းနဲ့ အာဏာကန့်သတ်ချက်တွေကို လိုက်နာရပါတယ်။


ဥပဒေစိုးမိုးမှုရှိဖို့အတွက်ဆိုရင် ဥပဒေတွေဟာ တိကျရှင်းလင်းနေရပါမယ်၊ အများပြည်သူတွေ ကြိုတင်သိရှိနိုင်ရပါမယ်၊ လွယ်လွယ်ကူကူနဲ့ နောက်ကြောင်းပြန်အသုံးချလို့မရရပါဘူး၊ အလားတူအခြေအနေတွေမှာ အလားတူပုံစံနဲ့သာ အသုံးပြုရပါမယ်၊ ဥပဒေအငြင်းပွားမှုတွေကို လွတ်လပ်ပြီး ဘက်မလိုက်တဲ့ တရားစီရင်ရေးက ကြားနာနိုင်ရပါတယ်။ ဒီအခြေခံတွေ မရှိရင် ဥပဒေဟာ တည်ငြိမ်တဲ့ စည်းမျဉ်းထက် အာဏာရှိသူရဲ့ လက်ရှိဆန္ဒကို အကောင်အထည်ဖော်ပေးတဲ့ ကိရိယာဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။


Due Process သို့မဟုတ် ဥပဒေနည်းလမ်းတကျ ဆောင်ရွက်မှုဆိုရာမှာလည်း အရေးကြီးပါတယ်။ လူတစ်ယောက်ကို ဖမ်းဆီး၊ စွပ်စွဲ၊ အရေးယူရာမှာ ဘာအမှုနဲ့ စွပ်စွဲထားတယ်ဆိုတာ သိခွင့်ရှိရမယ်၊ ကိုယ့်ဘက်က ကာကွယ်ပြောဆိုခွင့်နဲ့ သက်သေတင်ပြခွင့်ရှိရမယ်၊ ဘက်မလိုက်တဲ့ တရားစီရင်ရေးအောက်မှာ ကြားနာခံရခွင့် ရှိရပါတယ်။


ဥပဒေအောက် တန်းတူညီမျှမှုဆိုတာ လူတိုင်းကို အခြေအနေမကြည့်ဘဲ စက်ရုပ်လို တစ်ပုံစံတည်း ဆက်ဆံရမယ်ဆိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အလားတူအခြေအနေမှာရှိသူတွေကို ရာထူး၊ ငွေကြေး၊ နိုင်ငံရေးသြဇာ၊ မိသားစုနောက်ခံ ဒါမှမဟုတ် အာဏာရှိသူနဲ့ နီးစပ်မှုကြောင့် ဥပဒေရဲ့ ကာကွယ်မှုနဲ့ အကျိုးဆက်ကို စိတ်ကြိုက်ပြောင်းလဲလို့ မရသင့်ဘူးဆိုတာမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။


ဥပဒေစိုးမိုးမှုရဲ့ အဓိကစမ်းသပ်ချက်က ပြည်သူဘယ်လောက် နာခံသလဲဆိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အာဏာအရှိဆုံးသူကိုတောင် ဥပဒေက ဘယ်လောက်အထိ ထိန်းနိုင်သလဲဆိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။


၅။ ဒီမိုကရေစီဆိုတာ ရွေးကောက်ပွဲရှိရုံ မဟုတ်ပါ


ဒီမိုကရေစီ (Democracy) ကို နားလည်ဖို့ ပြည်သူက ဘယ်သူအုပ်ချုပ်မလဲဆိုတာကို ဘယ်လိုဆုံးဖြတ်နိုင်သလဲ၊ အုပ်ချုပ်နေသူကို ဘယ်လိုတာဝန်ခံစေနိုင်သလဲ၊ မကျေနပ်တော့ရင် အာဏာကို ဘယ်လိုငြိမ်းချမ်းစွာ ပြောင်းလဲနိုင်သလဲဆိုတဲ့ အချက်တွေကနေ စဉ်းစားနိုင်ပါတယ်။


ရွေးကောက်ပွဲဟာ ဒီမိုကရေစီရဲ့ အခြေခံအင်္ဂါတစ်ခု ဖြစ်ပေမယ့် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပတယ်ဆိုတာတစ်ချက်တည်းနဲ့ ဒီမိုကရေစီ အပြည့်အဝရှိတယ်လို့ မဆိုနိုင်သေးပါဘူး။


အဓိပ္ပာယ်ရှိတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်ဖို့ မဲဆန္ဒရှင်လိုအပ်မယ့် တကယ့်ရွေးချယ်စရာတွေ ရှိရပါတယ်။ ပြိုင်ဘက်ပါတီနဲ့ ကိုယ်စားလှယ်တွေ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ရမယ်၊ နိုင်ငံရေးအမြင်မတူသူတွေ ဝေဖန်ပြောဆိုနိုင်ရမယ်၊ မဲဆန္ဒရှင်တွေက မိမိရွေးချယ်မှုအတွက် လိုအပ်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်ကို လွတ်လပ်စွာရရှိနိုင်ရမယ်၊ မဲပေးမှုနဲ့ ရေတွက်မှုလုပ်ငန်းစဉ်ကို ယုံကြည်မှုရှိနိုင်ရပါမယ်။


ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို ငြိမ်းချမ်းစွာ လက်ခံပြီး အာဏာလွှဲပြောင်းနိုင်တဲ့ စည်းမျဉ်းနဲ့ နိုင်ငံရေးအစဉ်အလာ ရှိဖို့လည်း လိုပါတယ်။ တစ်ဖက်မှာလည်း မသမာမှု ဒါမှမဟုတ် စည်းမျဉ်းချိုးဖောက်မှုရှိတယ်လို့ ယူဆရင် သက်သေအထောက်အထားနဲ့ စိန်ခေါ်နိုင်တဲ့ တရားဝင်နည်းလမ်းတွေ ရှိရပါတယ်။


ဒီမိုကရေစီရဲ့ အရေးကြီးမှုက မဲပေးတဲ့နေ့တစ်နေ့မှာပဲ ရှိနေတာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ ရွေးကောက်ပွဲနှစ်ကြိမ်ကြားက ကာလမှာလည်း အုပ်ချုပ်သူတွေကို သတင်းမီဒီယာက စုံစမ်းဖော်ထုတ်နိုင်ရမယ်၊ အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းတွေက ဝေဖန်နိုင်ရမယ်၊ လွှတ်တော်အတွင်း ဆန့်ကျင်ဘက်၊ အတိုက်အခံတွေရဲ့ အသံတွေ ရှိနေနိုင်ရပါမယ်၊ ပြည်သူတွေက ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆွေးနွေး၊ စုဝေး၊ စည်းရုံးနိုင်ရပါတယ်။


ယနေ့ခေတ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အခြေခံတဲ့ ဒီမိုကရေစီစနစ် (Constitutional Democracy) ကို ပြောတဲ့အခါ လူများစုဆန္ဒနဲ့ အခြေခံအခွင့်အရေးကာကွယ်မှုကို နှစ်ခုလုံး ထည့်စဉ်းစားရပါတယ်။ လူများစုက ရွေးကောက်ပွဲမှာ အနိုင်ရထားတာကြောင့် လူနည်းစု ဒါမှမဟုတ် နိုင်ငံရေးအတိုက်အခံရဲ့ အခြေခံလွတ်လပ်ခွင့်တွေကို စိတ်ကြိုက်ဖယ်ရှားပိုင်ခွင့် ရလာတာ မဟုတ်ပါဘူး။ မဲအများစုဟာ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာရဲ့ အရင်းအမြစ်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပေမယ့် အခြေခံလူ့အခွင့်အရေးအားလုံးကို ဖျက်သိမ်းပိုင်ခွင့် မဖြစ်သင့်ပါဘူး။


ဒါကြောင့် ဒီမိုကရေစီကို ရွေးကောက်ပွဲရှိခြင်းတစ်ချက်တည်းနဲ့ မတိုင်းတာဘဲ နိုင်ငံရေးပြိုင်ဆိုင်ခွင့်၊ ပါဝင်ခွင့်၊ သတင်းအချက်အလက်ရရှိနိုင်မှု၊ အစိုးရကို ဝေဖန်စစ်ဆေးနိုင်မှု၊ အာဏာကို ငြိမ်းချမ်းစွာ ပြောင်းလဲနိုင်မှုနဲ့ အခြေခံအခွင့်အရေးကာကွယ်မှုတို့ကို အတူကြည့်ရပါတယ်။


၆။ လူ့အခွင့်အရေး၊ နိုင်ငံသားအခွင့်အရေး၊ လွတ်လပ်ခွင့်နှင့် တာဝန်


လူတစ်ယောက်ဟာ နိုင်ငံတော်ရဲ့ အမိန့်ကို နာခံဖို့သာ ရှိတဲ့ အုပ်ချုပ်ခံသူ မဟုတ်ပါဘူး။ လူတစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့အတွက် ရသင့်တဲ့ အခြေခံလူ့အခွင့်အရေးတွေ ရှိသလို နိုင်ငံတစ်ခုရဲ့ နိုင်ငံသားဖြစ်တဲ့အတွက် ရရှိလာတဲ့ နိုင်ငံရေးအခွင့်အရေးနဲ့ တာဝန်တွေလည်း ရှိပါတယ်။


လူ့အခွင့်အရေး (Human Rights) နဲ့ နိုင်ငံသားအခွင့်အရေး (Citizenship Rights) ကို အပြည့်အဝတူညီတယ်လို့ မြင်လို့မရနိုင်ပါဘူး။ လွတ်လပ်စွာပြောဆိုခွင့်၊ ယုံကြည်ကိုးကွယ်ခွင့် ဒါမှမဟုတ် မယုံကြည်ခွင့်၊ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာလွတ်လပ်ခွင့်နဲ့ မတရားဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်မှုကနေ ကာကွယ်ခံရခွင့်တို့လို အခွင့်အရေးတွေဟာ နိုင်ငံသားဖြစ်မှ ရသင့်တာ မဟုတ်ဘဲ လူတစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့အတွက် ကာကွယ်သင့်တဲ့ အခြေခံအခွင့်အရေးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။


Civil Liberties ဆိုတဲ့ အရပ်ဘက်လွတ်လပ်ခွင့်တွေထဲမှာ လွတ်လပ်စွာပြောဆိုခွင့်၊ ယုံကြည်ကိုးကွယ်ခွင့်၊ ငြိမ်းချမ်းစွာ စုဝေးခွင့်၊ အဖွဲ့အစည်းဖွဲ့ခွင့်၊ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာလွတ်လပ်ခွင့်နဲ့ မတရားဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်မှုကနေ ကာကွယ်ခံရခွင့်တို့ ပါဝင်နိုင်ပါတယ်။


Political Rights လို နိုင်ငံရေးအခွင့်အရေးတွေကတော့ နိုင်ငံသားဖြစ်မှုနဲ့ ပိုမိုတိုက်ရိုက်ဆက်စပ်တတ်ပါတယ်။ မဲပေးခွင့်၊ ရွေးကောက်ခံခွင့်၊ နိုင်ငံရေးပါတီနဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေမှာ ပါဝင်ခွင့်၊ အများရေးရာဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို ဝေဖန်ဆွေးနွေးခွင့်တို့ဟာ နိုင်ငံရေးပါဝင်မှုရဲ့ အခြေခံပုံစံတွေ ဖြစ်ပါတယ်။


တချို့ဖွဲ့စည်းပုံနဲ့ လူ့အခွင့်အရေးစနစ်တွေမှာ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ လူမှုကာကွယ်ရေး၊ အလုပ်လုပ်ခွင့်နဲ့ အခြေခံလူနေမှုအဆင့်တို့ကို Social and Economic Rights ဆိုတဲ့ လူမှုစီးပွားရေးအခွင့်အရေးများအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားပါတယ်။


ဒီအခြေခံအခွင့်အရေးတွေကို အစိုးရက မေတ္တာရှင်ရှင်ကြီးမို့လို့ပေးထားတဲ့ လက်ဆောင်လို မသမှတ်နိုင်ပါဘူး။ အခွင့်အရေးရဲ့ အရေးကြီးတဲ့လုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခုက နိုင်ငံတော်အာဏာဟာ လူတစ်ယောက်ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ဘဝ၊ ယုံကြည်ချက်၊ ကိုယ်ခန္ဓာနဲ့ လွတ်လပ်ခွင့်တွေအပေါ် ဘယ်လောက်အထိ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်နိုင်သလဲဆိုတာကို ကန့်သတ်ပေးခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။


ဒါပေမယ့် လွတ်လပ်ခွင့်ဆိုတာမှာလည်း ကိုယ်လုပ်ချင်သမျှအားလုံးကို အကန့်အသတ်မရှိ လုပ်ခွင့်ရှိတယ်ဆိုတာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ လူတစ်ယောက်ရဲ့ လွတ်လပ်ခွင့်ဟာ တခြားသူရဲ့ အခွင့်အရေး၊ လုံခြုံရေး ဒါမှမဟုတ် အများဆိုင်ရာအကျိုးစီးပွားနဲ့ တိုးတိုက်မိနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် လွတ်လပ်ခွင့်ကို ကန့်သတ်ရတဲ့အခါ ဥပဒေအရ ဖြစ်ရမယ်၊ တရားဝင်ရည်ရွယ်ချက်ရှိရမယ်၊ အမှန်တကယ်လိုအပ်ရမယ်၊ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ အချိုးညီတဲ့အတိုင်းအတာအထိသာ ကန့်သတ်ရမယ်၊ လူတစ်စုကို စိတ်ကြိုက်ဖိနှိပ်ဖို့ အသုံးမပြုရပါဘူး။


နိုင်ငံသားတာဝန်ဆိုတာလည်း အစိုးရပြောသမျှ နာခံခြင်းနဲ့ မတူပါဘူး။ ဥပဒေကို လေးစားခြင်း၊ တခြားသူရဲ့ အခွင့်အရေးကို မချိုးဖောက်ခြင်း၊ ဥပဒေအရ သက်ဆိုင်တဲ့ အခွန်ကို ပေးဆောင်ခြင်း၊ အများပိုင်ပစ္စည်းနဲ့ အများဆိုင်ရာအကျိုးစီးပွားကို ထိန်းသိမ်းခြင်းတို့ဟာ အခြေခံတာဝန်တွေသာ ဖြစ်ပါတယ်။


ဒီမိုကရေစီအသိုက်အဝန်းတစ်ခုမှာ နိုင်ငံသားတာဝန်ဟာ ဒီထက်ပိုကျယ်ပြန့်ပါတယ်။ အာဏာရှိသူကို စောင့်ကြည့်ခြင်း၊ အများရေးရာကိစ္စတွေကို စိတ်ဝင်စားခြင်း၊ သတင်းအချက်အလက်ကို စိစစ်ခြင်း၊ မှားယွင်းတဲ့သတင်းကို အလွယ်တကူ မဖြန့်ဝေခြင်း၊ မိမိနဲ့ အမြင်မတူသူရဲ့ အခွင့်အရေးကိုပါ လေးစားခြင်းနဲ့ ကိုယ့်နိုင်ငံရေးဆုံးဖြတ်ချက်အတွက် အကြောင်းပြချက်ရှိရှိ တာဝန်ယူခြင်းတို့ ပါဝင်ပါတယ်။


၇။ အခွန်၊ ဘတ်ဂျက်နှင့် အများပြည်သူပိုင်အရင်းအမြစ်


နိုင်ငံရေးကို ခေါင်းဆောင်၊ ပါတီနဲ့ ရွေးကောက်ပွဲတွေအကြောင်းပဲ စဉ်းစားရင် လူ့အသိုင်းအဝိုင်းရဲ့ အရင်းအမြစ်ကို ဘယ်သူ့ဆီက ဘယ်လောက်ရယူမလဲ၊ ဘယ်လိုစုဆောင်းမလဲ၊ ဘယ်သူ့အတွက် ဘယ်နေရာမှာ အသုံးပြုမလဲဆိုတဲ့ အရေးကြီးတဲ့အပိုင်းကို ကျော်သွားပါလိမ့်မယ်။


အစိုးရက လမ်းဖောက်မယ်၊ ကျောင်းဆောက်မယ်၊ ဆေးရုံဖွင့်မယ်၊ ရေ၊ မီးနဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဝန်ဆောင်မှု ပေးမယ်၊ ဝန်ထမ်းလစာပေးမယ်၊ လူမှုကာကွယ်ရေးစနစ် တည်ဆောက်မယ်၊ လုံခြုံရေးနဲ့ ကာကွယ်ရေးအတွက် အသုံးပြုမယ်ဆိုရင် အရင်းအမြစ်တွေ လိုပါတယ်။


ဒီအရင်းအမြစ်ဟာ အုပ်ချုပ်သူတွေရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်း မဟုတ်ပါဘူး။ အခွန်၊ သဘာဝအရင်းအမြစ်ကရတဲ့ ဝင်ငွေ၊ အစိုးရပိုင်လုပ်ငန်းများ၊ နိုင်ငံပိုင်ပစ္စည်းအသုံးချမှု၊ ဝန်ဆောင်ခနဲ့ ပြည်တွင်းပြည်ပချေးငွေတို့ကနေ ရရှိလာတဲ့ အများပြည်သူဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်များသာဖြစ်ပါတယ်။


အခွန် (Taxation) ဟာ စီးပွားရေးနည်းပညာဆိုင်ရာ ကိစ္စတစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါဘူး။ ဘယ်သူ့ဆီက ဘယ်လောက်ကောက်မလဲ၊ ဝင်ငွေမြင့်သူနဲ့ ဝင်ငွေနည်းသူအကြား ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကို ဘယ်လိုခွဲမလဲ၊ လုပ်ငန်းအမြတ်၊ အလုပ်ဝင်ငွေ၊ ပိုင်ဆိုင်မှုနဲ့ စားသုံးမှုတွေထဲက ဘယ်အရာကို ပိုအခွန်ကောက်မလဲဆိုတာတွေဟာ လူ့အသိုင်းအဝိုင်းရဲ့ ကုန်ကျစရိတ်ကို ဘယ်လိုခွဲဝေမလဲဆိုတဲ့ နိုင်ငံရေးဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။


ဘတ်ဂျက် (Budget) ဆိုတာကတော့ ရရှိလာတဲ့ အများပြည်သူပိုင်အရင်းအမြစ်ကို ဘယ်ကဏ္ဍတွေမှာ ဦးစားပေးအသုံးပြုမလဲဆိုတာ သတ်မှတ်ထားတဲ့ အစီအစဉ်ဖြစ်ပါတယ်။ ဘတ်ဂျက်ဟာ နိုင်ငံတစ်ခုက ဘာကို အရေးကြီးတယ်လို့ သတ်မှတ်ထားသလဲဆိုတာကို ငွေကြေးခွဲဝေမှုက တိုက်ရိုက်ပြပါတယ်။


ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ လူမှုကာကွယ်ရေး၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ အခြေခံအဆောက်အအုံ၊ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေးနဲ့ ကာကွယ်ရေးတို့ထဲက ဘယ်ကဏ္ဍကို ဘယ်လောက်ခွဲဝေထားသလဲဆိုတာ ကြည့်လိုက်ရင် အစိုးရရဲ့ အမှန်တကယ်ဦးစားပေးမှုကို မူဝါဒမိန့်ခွန်းတွေထက် ပိုရှင်းလင်းစွာ မြင်ရတတ်ပါတယ်။


ဒီအပိုင်းကို နားလည်ဖို့ Opportunity Cost ဆိုတဲ့ ရွေးချယ်မှုတစ်ခုကြောင့် လက်လွှတ်ရတဲ့ အခြားအခွင့်အလမ်းကိုလည်း သိထားဖို့ လိုပါတယ်။ အစိုးရရဲ့ အရင်းအမြစ်က အကန့်အသတ်ရှိတဲ့အတွက် ကဏ္ဍတစ်ခုမှာ ပိုသုံးလိုက်တဲ့ငွေဟာ တခြားကဏ္ဍတစ်ခုမှာ အသုံးပြုနိုင်မယ့် အရင်းအမြစ်ကို လျော့စေနိုင်ပါတယ်။ ဘတ်ဂျက်တစ်ခုဟာ ဘာကို လုပ်မလဲ ဆိုတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြစ်သလို ဘယ်အရာကို အခုအချိန်မှာ ဦးစားပေးမလဲ ဆိုတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။


အစိုးရချေးငွေကိုလည်း အလကားရတဲ့ငွေလို မမြင်သင့်ပါဘူး။ ချေးငွေဟာ အနာဂတ်ဘတ်ဂျက်နဲ့ အခွန်ပေးသူတွေအပေါ် တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် သွယ်ဝိုက်သော ကုန်ကျစရိတ်ကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ချေးငွေရှိတာကိုယ်တိုင်က မကောင်းတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ရေရှည်အကျိုးပြုမယ့် အခြေခံအဆောက်အအုံ၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး ဒါမှမဟုတ် ထုတ်လုပ်မှုစွမ်းရည်တိုးစေမယ့် ကဏ္ဍတွေမှာ အသုံးပြုသလား၊ ချေးယူမှုကုန်ကျစရိတ်နဲ့ ပြန်ဆပ်နိုင်စွမ်း ဘယ်လိုရှိသလဲဆိုတာတွေက ရေရှည်အကျိုးဆက်ကို ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။


ဒါကြောင့် အစိုးရက ပေးတယ် ဆိုတဲ့စကားကို ကြားတဲ့အခါ ဘယ်အရင်းအမြစ်ကနေ ပေးတာလဲ၊ ကုန်ကျစရိတ်ကို ဘယ်သူတွေ ခံထားရသလဲ၊ ဘယ်လိုဦးစားပေးဆုံးဖြတ်ထားသလဲ၊ အသုံးစရိတ်ကို ဘယ်သူက အတည်ပြုသလဲ၊ ဘယ်သူက စစ်ဆေးနိုင်သလဲဆိုတာတွေကို ဆက်ကြည့်တတ်ရပါတယ်။ ပြည်သူ့ငွေဆိုတာ အစိုးရအဖွဲ့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ငွေ မဟုတ်ဘဲ အများပြည်သူဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်ကို အစိုးရက တာဝန်ယူစီမံခန့်ခွဲနေခြင်း မို့လို့ပါပဲ။


၈။ လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်ထက် စနစ်၊ အဖွဲ့အစည်းနှင့် မက်လုံးကို ကြည့်တတ်ခြင်း


နိုင်ငံရေးကို စဉ်းစားတဲ့အခါ လူအများစုက ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်ရဲ့ စိတ်နေစိတ်ထားနဲ့ အကျင့်စာရိတ္တကို အဓိကထားတတ်ကြပါတယ်။ ဒီလူက ကောင်းတယ်၊ ဒီလူက ဆိုးတယ်၊ ဒီလူတက်လာရင် တိုင်းပြည်ကောင်းမယ် ဆိုတဲ့ပုံစံနဲ့ နိုင်ငံရေးရလဒ်ကို လူတစ်ယောက်ရဲ့ ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးကနေ ရှင်းပြတတ်ပါတယ်။


ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်ရဲ့ အရည်အချင်း၊ ကိုယ်ကျင့်တရားနဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေက အရေးကြီးပါတယ်။ ဒါပေမယ့် နိုင်ငံရေးရလဒ်အားလုံးကို လူတစ်ယောက်ရဲ့ စိတ်ကောင်းစိတ်ဆိုးနဲ့ပဲ ရှင်းပြလို့ မရပါဘူး။ တူညီတဲ့လူတစ်ယောက်တောင် မတူညီတဲ့ စည်းမျဉ်း၊ မက်လုံးနဲ့ အာဏာကန့်သတ်မှုအောက်မှ


အောက်မှာ မတူညီတဲ့ အပြုအမူ ပြုလုပ်နိုင်ပါတယ်။

ဒီအတွက် Political Institutions ဆိုတဲ့ နိုင်ငံရေး အဖွဲ့အစည်းတွေကို ကြည့်တတ်ဖို့ လိုပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ Institution ဆိုတာ အဆောက်အအုံ၊ ရုံးဌာန ဒါမှမဟုတ် အဖွဲ့နာမည်ကိုသာ မဆိုလိုပါဘူး။ လူတွေ ဘယ်လိုအာဏာရယူမလဲ၊ ဘယ်သူက ဘယ်လိုဆုံးဖြတ်မလဲ၊ ဘယ်လိုရာထူးတက်မလဲ၊ ဘယ်အပြုအမူအတွက် ဆုချီးမြှင့်မလဲ၊ ဘယ်လိုချိုးဖောက်မှုအတွက် အပြစ်ပေးမလဲဆိုတာကို ပုံဖော်ပေးနေတဲ့ စည်းမျဉ်း၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်း၊ အလေ့အထနဲ့ မက်လုံးတွေကိုပါ ဆိုလိုပါတယ်။

Formal Institutions ဆိုတဲ့ တရားဝင်အဖွဲ့အစည်းတွေထဲမှာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၊ ဥပဒေ၊ လွှတ်တော်၊ တရားရုံး၊ ရွေးကောက်ပွဲစနစ်၊ နိုင်ငံရေးပါတီစနစ်နဲ့ အစိုးရဌာနတွေ ပါဝင်နိုင်ပါတယ်။

Informal Institutions ဆိုတဲ့ တရားဝင်စာရွက်ပေါ်မှာ မရေးထားပေမယ့် လက်တွေ့နိုင်ငံရေးကို သက်ရောက်နေတဲ့ အစဉ်အလာတွေ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးကွန်ရက်တွေ၊ နောက်ကွယ် သဘောတူညီမှုတွေ၊ မိသားစုနဲ့ ဆွေမျိုးဆက်နွယ်မှုတွေ၊ Patronage ဆိုတဲ့ အာဏာရှိသူနဲ့ နီးစပ်သူကို ရာထူး၊ အရင်းအမြစ် ဒါမှမဟုတ် အခွင့်အရေးပေးတဲ့ အလေ့အထတွေ၊ မရေးသားထားတဲ့ နိုင်ငံရေး စည်းမျဉ်းတွေကလည်း အရေးကြီးပါတယ်။

ဒါကြောင့် စာရွက်ပေါ်မှာ ရေးထားတဲ့ စည်းမျဉ်းနဲ့ လက်တွေ့မှာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ စည်းမျဉ်း မတူနိုင်ပါဘူး။ တရားရုံးကို လွတ်လပ်သော တရားရုံး လို့ နာမည်ပေးထားတာနဲ့ လွတ်လပ်သွားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ လွှတ်တော်တစ်ခုရှိနေတာနဲ့ အဓိပ္ပာယ်ရှိတဲ့ ဥပဒေပြုအဖွဲ့ ဖြစ်သွားတာလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ လက်တွေ့မှာ ဘယ်သူက ဘယ်သူ့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်သလဲ၊ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ဘယ်လိုချမှတ်သလဲ၊ စည်းမျဉ်းချိုးဖောက်သူ ဘာအကျိုးဆက်ခံရသလဲဆိုတာက ပိုအရေးကြီးပါတယ်။

စနစ်ကို နားလည်ဖို့ မက်လုံး (Incentives) ကိုလည်း ကြည့်ရပါတယ်။ လူတစ်ယောက်ကို ရိုးသားဖို့ ပြောထားပေမယ့် လိမ်လည်သူက အကျိုးရပြီး ရိုးသားသူက အရှုံးပေါ်နေတဲ့ စနစ်ဆိုရင် အကျင့်ကောင်းကို အားပေးတဲ့ စနစ် မဟုတ်ပါဘူး။ ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်က ပြဿနာကို ဖော်ထုတ်ရင် အပြစ်ပေးခံရပြီး ဖုံးကွယ်ရင် ရာထူးတက်နိုင်တယ်ဆိုရင် ပြဿနာဖုံးကွယ်ခြင်းဟာ လူတစ်ယောက်ရဲ့ ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးပြဿနာတင် မဟုတ်တော့ဘဲ စနစ်က ထုတ်လုပ်ပေးနေတဲ့ အပြုအမူဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

အာဏာလွဲသုံးစားရင် ဘာအကျိုးဆက်မှ မရှိဘူး၊ ကိုယ်နဲ့နီးစပ်သူကို အခွင့်အရေးပေးရင် ကိုယ့်အာဏာပိုခိုင်မာလာတယ်၊ တရားမဝင်လုပ်ဆောင်မှုကို ဖုံးကွယ်ရင် ရာထူးနဲ့ အကျိုးစီးပွားကို ထိန်းထားနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ မက်လုံးတွေရှိနေသမျှ ကိုယ်ကျင့်တရားကောင်းတဲ့သူတချို့ရှိတာ တစ်ချက်တည်းနဲ့ စနစ်တစ်ခုလုံးကို မပြင်နိုင်ပါဘူး။

ဒီအမြင်က လူကောင်းတစ်ယောက်ရောက်လာရင် အားလုံးကောင်းသွားမယ် ဆိုတဲ့ ယုံကြည်ချက်ကို ပြန်စစ်ဆေးမိစေနိုင်ပါတယ်။ လူကောင်းတစ်ယောက်ဟာ အာဏာကို အလွဲသုံးစားမလုပ်ဘဲ နေနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လူဆိုးတစ်ယောက် ဒါမှမဟုတ် အာဏာလောဘကြီးတဲ့သူတစ်ယောက် ရောက်လာတဲ့အခါ သူ့ကို တားနိုင်စွမ်းမရှိတဲ့ စနစ်ကိုတော့ ကောင်းမွန်တဲ့စနစ်လို့ မဆိုနိုင်တော့ပါဘူး။

ကောင်းမွန်တဲ့ နိုင်ငံရေးစနစ်ဟာ အစိုးဆိုတာအမြဲကောင်းတယ် သူတော်ကောင်းတွေပဲ အမြဲအုပ်ချုပ်မယ်လို့ မျှော်လင့်ထားတဲ့ စနစ်မျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ လူတွေရဲ့ အရည်အချင်း၊ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ ကိုယ်ကျင့်တရား မတူနိုင်တာကို လက်ခံပြီး အာဏာလွဲသုံးစားဖို့ မက်လုံးကို လျှော့ချထားခြင်း၊ စည်းမျဉ်းချိုးဖောက်မှုအတွက် အကျိုးဆက်ရရှိစေခြင်း၊ အာဏာကို ပြန်လည်စစ်ဆေးနိုင်ခြင်းနဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေကို လူတစ်ယောက်ရဲ့ စိတ်ဆန္ဒထက် ပိုခိုင်မာအောင် တည်ဆောက်ထားခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီအချက်ကို သိထားရုံနဲ့ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံကို ကျွမ်းကျင်သွားတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် နိုင်ငံရေးသတင်းတစ်ခုကို ကြားတဲ့အခါ အစိုးရနဲ့ နိုင်ငံတော်ကို မရောတော့ဘူး။ အာဏာရှိသူတစ်ယောက် ဘာလုပ်တယ်ဆိုတာထက် ဘယ်ဥပဒေနဲ့ ဘယ်အာဏာကို သုံးနေတာလဲဆိုတာ စဉ်းစားလာမယ်။ ရွေးကောက်ပွဲရှိတယ်ဆိုတာနဲ့ ဒီမိုကရေစီ ပြည့်စုံပြီလို့ မယူဆတော့ဘူး။ အစိုးရက ငွေသုံးတယ်ဆိုရင် အဲဒီငွေဘယ်ကလာပြီး ဘယ်သူ့ကို တာဝန်ခံရသလဲဆိုတာ မေးလာနိုင်မယ်။ အဲဒီအဆင့်ရောက်လာရင် နိုင်ငံရေးကို ပါတီကြိုက်မကြိုက်၊ ခေါင်းဆောင်ကြိုက်မကြိုက်ဆိုတဲ့အဆင့်ကနေ ကျော်ပြီး စနစ်၊ ဥပဒေ၊ အာဏာ၊ အခွင့်အရေးနဲ့ တာဝန်ခံမှုတို့ကို ခွဲခြားကြည့်နိုင်တဲ့ အခြေခံတစ်ခု ရလာပါပြီ။ နိုင်ငံရေး ကကြီးခခွေး ဆိုတာလည်း အဲဒီအခြေခံကို ဆိုလိုတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

Saturday, 4 July 2026

  နောက်ပြန်ဆွဲခံလိုက်ရတဲ့ ၅ နှစ်တာနဲ့ ကျွန်တော်တို့ တည်ဆောက်ရမယ့် မြန်မာ့အနာဂတ်


မင်္ဂလာပါ ခင်ဗျာ။ ကျွန်တော့်ရဲ့ ဆောင်းပါးတွေကို အမြဲဖတ်နေကျ မိတ်ဆွေတွေဆိုရင် ကျွန်တော် ခဏခဏ ပြောလေ့ရှိတဲ့ စကားတစ်ခွန်းကို မှတ်မိကြဦးမယ် ထင်ပါတယ်။

အဲဒါက ဘာလဲဆိုတော့... "ဇာတ်ပေါင်းသော် နဂိုမူလအတိုင်း ဖြစ်သွားတာ၊ ဒါမှမဟုတ် နဂိုမူလထက်တောင် ပိုဆိုးတဲ့ အခြေအနေကို ရောက်သွားတာမျိုးကို ကျွန်တော် မလိုလားဆုံးပဲ" ဆိုတဲ့ အချက်ပါ။



စဉ်းစားကြည့်ပါ မိတ်ဆွေတို့။ သဘာဝတရားအရရော၊ သမိုင်းကြောင်းအရပါ လူ့အသိုက်အဝန်း တစ်ခုဆိုတာ အမြဲတမ်း ရှေ့ကိုပဲ သွားသင့်တာ မဟုတ်ဘူးလား။ နောက်ပြန်ဆွဲတဲ့ ယန္တရားထဲမှာ ကျွန်တော်တို့ ပိတ်မိမနေသင့်ဘူး မဟုတ်လား။


မနေ့ကထက် ဒီနေ့၊ ဒီနေ့ထက် မနက်ဖြန်... ကျွန်တော်တို့ ဖြတ်သန်းနေတဲ့ အချိန်ကာလတွေဟာ ရှေ့ကို ပိုပိုပြီး တိုးတက်လာရမယ်၊ 


ပိုပြီး ကောင်းမွန်တဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာရမယ်။ ဒါဟာ ငြင်းလို့မရတဲ့ ယေဘုယျ သဘောတရားတစ်ခုပါ။ 


လူသားတွေရဲ့ သမိုင်းကို ပြန်ကြည့်ရင် ကမ္ဘာဦး ကျောက်ခေတ်ကနေ စခဲ့ကြတာပါ။ အခုဆိုရင် အာကာသအထိတောင် ခြေဆန့်နေကြပြီ။ ဒါဟာ အမြဲရှင်သန် တိုးတက်နေတဲ့ လူ့အသိုက်အဝန်းရဲ့ ပြယုတ်တစ်ခုပါပဲ။


ဒီလို တိုးတက်ဖို့အတွက် နိုင်ငံတိုင်း၊ ဒေသတိုင်းဟာ သူ့နိုင်ငံနဲ့သူ၊ ကိုယ့်လူမျိုးနဲ့ကိုယ် အပြိုင်အဆိုင် ကြိုးစားပမ်းစား လုံးပမ်းနေ‌ကြရတာပါ။ ဘယ်သူမှ နောက်ကောက်ကျ မကျန်ခဲ့ချင်ကြပါဘူး။


ဒါပေမဲ့...

ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံရဲ့ အခြေအနေကို တစ်ချက် ပြန်လှည့်ကြည့်ရအောင်။ အခု ကျွန်တော်တို့ လက်ရှိရောက်နေတဲ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ်ကနေ လွန်ခဲ့တဲ့ ၅ နှစ်၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ်ရဲ့ စာမျက်နှာတွေကို ပြန်လှန်ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ... အရမ်းကို စိတ်ပျက်စရာကောင်းတဲ့၊ ရင်နာစရာကောင်းတဲ့ ရလဒ်ကြီးတစ်ခုကို မျက်ဝါးထင်ထင် သွားတွေ့ရပါတယ်။


အဲဒါက ဘာလဲဆိုတော့ "မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အထွေထွေ ဆုတ်ယုတ်သွားမှု" ကြီးပါပဲ။


နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး ကဏ္ဍစုံမှာ ဆုတ်ယုတ်သွားတယ်ဆိုတာကို အားလုံးလည်း အသိပါပဲ။


 ဒါပေမဲ့ ဒီနေ့ ဗီဒီယိုမှာ ကျွန်တော် အများကြီး မပြောလိုပါဘူး။ တိကျတဲ့ Case Study တစ်ခု... ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံရဲ့ အသက်သွေးကြောဖြစ်တဲ့ အကြောင်းအရာ တစ်ခုတည်းကိုပဲ ကွက်ပြီး ဥပမာပေး ဆွေးနွေးသွားချင်ပါတယ်။


အဲဒါကတော့ မြန်မာ့အနာဂတ်၊ မြန်မာ့ပညာရေးနဲ့ မြန်မာ့သုတေသန ကဏ္ဍပါပဲ။


ဒီရက်ပိုင်းအတွင်းမှာ ကျွန်တော် သုတေသနစာတမ်း (Research Papers) တွေ တော်တော်များများကို အချိန်ပေးပြီး ဖတ်ဖြစ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် (Social Science)လို့ခေါ်တဲ့ လူမှုသိပ္ပံ ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ စာတမ်းတွေပါ။


အဲဒီမှာ ကျွန်တော်အတွက် တော်တော်လေး ထူးခြားတဲ့၊ စိတ်မကောင်းစရာအလွန်ကောင်းတဲ့ တွေ့ရှိချက်တစ်ခုကို သွားတွေ့တယ်။ 


အဲဒါက ဘာလဲဆိုတော့... ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတိုင်ခင် ရှေ့ပိုင်းမှာထွက်ခဲ့တဲ့ သုတေသနစာတမ်း အများစုရဲ့ အရည်အသွေးနဲ့ ၂၀၂၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှာ ထွက်လာတဲ့ စာတမ်းအများစုရဲ့ အရည်အသွေးဟာ မိုးနဲ့မြေလို၊ တော်တော်ကြီးကို ကွာဟသွားတဲ့ အချက်ပါပဲ။


ပိုပြီး ထင်ရှားအောင်၊ ခွဲခြားကြည့်လို့ရအောင် ကျွန်တော် အချိန်ကာလ သုံးပိုင်း ပိုင်းပြပါမယ်။


ပထမပိုင်းက ၂၀၁၀ ကနေ ၂၀၁၅ ကာလ၊

ဒုတိယအပိုင်းက ၂၀၁၅ ကနေ ၂၀၂၀ ကာလ၊

တတိယပိုင်းကတော့ ၂၀၂၀ ကနေ အခု လက်ရှိ ၂၀၂၆ အထိ ကာလ‌ေတွပါပဲ။


ဒီကာလ သုံးပိုင်းမှာ ထွက်ခဲ့တဲ့ စာတမ်းတွေရဲ့ အရည်အသွေး (Quality) ဟာ လုံးဝကို မတူတော့ပါဘူး။ သိသိသာသာကို ကျဆင်းသွားတာပါ။ ဒါဟာ ကျွန်တော် ဖတ်ထားတဲ့ သုတေသနစာတမ်းတွေအပေါ် အခြေခံပြီး မြင်ရတဲ့ ကျွန်တော့်ရဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး တွေ့ရှိချက်သက်သက် လည်း ဖြစ်ကောင်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ 


ဘာသာရပ် နယ်ပယ်အလိုက်တော့ ကွာခြားမှုတွေ ရှိကောင်းရှိနိုင်တာပေါ့လေ။ ဒါပေမဲ့ ယေဘုယျအားဖြင့် ပညာရပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စံနှုန်းတွေ လျော့ကျသွားတာကတော့ အထင်အရှားပါပဲ။

ဘာဖြစ်လို့ ဒီလို အရည်အသွေးတွေ ရုတ်တရက် ထိုးကျသွားရတာလဲ?

အကြောင်းရင်းတွေ အများကြီး ရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အထင်ရှားဆုံးနဲ့ အဓိကအကျဆုံး အကြောင်းရင်းကတော့ ပညာရေးဝန်ထမ်းတွေရဲ့ CDM (Civil Disobedience Movement) လုပ်မှူတွေကြောင့်ပါပဲ။


ဒါကို ကျွန်တော်တို့ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောရပါလိမ့်မယ်။ ဘယ်သးမျက်နှာကိုမှ မကြည့်ပဲ လူထုမျက်နှာကြည့်ပြီး ပြတ်ပြတ်သားသား သုံးသပ်ကြည့်ရအောင်ပါ။

ကျွန်တော့် မျက်စိ‌ေအာက်မှာတင် တက္ကသိုလ်ပညာရေး နယ်ပယ်မှာ သိတဲ့ ဆရာ၊ ဆရာမ နှစ်ယောက်ရှိရင် တစ်ယောက်၊ သုံးယောက်ရှိရင် နှစ်ယောက် နီးပါးလောက်က CDM လုပ်သွားခဲ့ကြတယ်။


 ယခင်က ပညာရေးနဲ့ သုတေသနဆိုတဲ့ ယန္တရားကြီးကို မောင်းနှင်နေတဲ့ အင်ဂျင်တွေထဲက ထက်ဝက်ကျော်လောက်ဟာ ရုတ်တရက် ရပ်တန့်သွားတယ်။ မလည်ပတ်နိုင်တော့ဘူး။


ဒီလို အင်အားတွေ လျော့ကျသွားတဲ့အခါ ဘာဖြစ်လာလဲဆိုတော့... CDM မလုပ်ဘဲ ကျန်ခဲ့တဲ့၊ တာဝန်ဆက်ထမ်းဆောင်နေတဲ့ ဆရာ၊ ဆရာမတွေအပေါ်မှာ အလုပ်ဝန် (Work Load) တွေ အဆမတန် ပိကျလာပါတယ်။ 

တာဝန်တွေ ပိုလာတဲ့အခါ အာရုံစူးစိုက်မှုတွေ လျော့လာမယ်၊ အချိန်မပေးနိုင်တော့ဘူး... အကျိုးဆက်အနေနဲ့ အရာရာရဲ့ အရည်အသွေးတွေ ထိုးဆင်းကုန်တာပါပဲ။



ဒီနေရာမှာ ကျွန်တော် တစ်ခုကို သေချာလေး ရှင်းချင်ပါတယ်။ အခု ကျွန်တော် ပြောနေတာက... "CDM လုပ်သွားတဲ့ ဆရာ၊ ဆရာမတွေကပဲ အရည်အသွေးရှိတယ်၊ ကျန်ခဲ့တဲ့ ဆရာ၊ ဆရာမတွေကတော့ အရည်အသွေးမရှိဘူး" ဆိုတဲ့ သဘောမျိုး ကောက်ချက်ချလိုက်တာမျိုး လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။

တချို့တွေရှိပါတယ် CDM ဝန်ထမ်းတွေက မရည်အချင်းမရှိဘူး ၊ Non CDM တွေကမှ အရည်အချင်းရှိတာဆိုတဲ့ အတွေးတွေ ရှိနေတတ်ကြပါတယ် ။ 

ကျွန်တော် ပြောနေတာ Work Load (လုပ်ငန်းခွင် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး) အကြောင်းကို ပြောနေတာပါ။ အဲ့ဒါတွေနဲ့မဆိုင်ပါဘူး ။ 


ယုတ္တိဗေဒအရ စဉ်းစားကြည့်ပါ။ 

အရင်တုန်းက လူသုံးယောက် မျှလုပ်ရတဲ့ တာဝန်တစ်ခု၊ ဘာသာရပ်တစ်ခုကို အခုချိန်မှာ လူတစ်ယောက်တည်းက ဒိုင်ခံပြီး လုပ်နေရတယ်ဆိုရင်... ဘယ်လိုလုပ်ပြီး အရင်ကလို အရည်အသွေး မျိုး ထွက်လာနိုင်တော့မလဲ? Loading အရမ်းများသွားတဲ့အခါ သူတို့ဘက်က တာဝန်ကျေနိုင်ဖို့၊ အရည်အသွေးမီဖို့ ဆိုတာ အရမ်းကို ခက်ခဲသွားမှာ အသေအချာပါပဲ။


ဒါဟာ အဆင့်မြင့်ပညာရေးနဲ့ သုတေသန အပိုင်းဆိုတဲ့ ကွက်ကွက်ကလေးကိုပဲ ကျွန်တော် ဆွဲထုတ်ပြတာပါ။ နိုင်ငံရဲ့ တခြားသော နယ်ပယ် အသီးသီးမှာလည်း ဒီလို အလားတူ လစ်ဟာမှုတွေ၊ ဆုတ်ယုတ်မှုတွေ အများကြီး ရှိနေမှာပါ။


ဒါပေမဲ့... တခြားကဏ္ဍတွေနဲ့ ပညာရေးကဏ္ဍဟာ မတူပါဘူး။


တခြား ကဏ္ဍတွေမှာ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ် လစ်ဟာသွားတယ်ဆိုရင်တောင် အချိန်အတိုင်းအတာ တစ်ခုပေးပြီး သင်တန်းတွေပေးမယ်၊ ပြန်လည်မွေးထုတ်မယ်ဆိုရင် ပြေလည်သွားနိုင်တဲ့ အနေအထားတွေ ရှိပါတယ်။

ပညာရေးက အဲဒီလို လွယ်လွယ်နဲ့ အစားထိုးလို့ မရပါဘူး။


အထူးသဖြင့် တက္ကသိုလ် အဆင့်မြင့်ပညာရပ်တွေကို သင်ကြားပို့ချနိုင်တဲ့ ပါမောက္ခတွေ၊ ဆရာ၊ ဆရာမတွေ၊ နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ သုတေသနတွေ ပြုလုပ်နိုင်တဲ့ ပညာရှင်တွေဆိုတာ ချက်ချင်းောက်ချင်း ကောက်မွေးထုတ်လို့ ရတဲ့သူတွေ မဟုတ်ပါဘူး။

ဒါတွေကို သိနေလို့ပဲ အစိုးရအနေနဲ့ ပြန်ခေါ်နေတာလည်း ဖြစ်နိူင်ပါတယ် ။ 

 သူတို့ရဲ့ အတွေ့အကြုံ၊ သူတို့ရဲ့ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ရင့်ကျက်မှုတွေကို တည်ဆောက်ဖို့အတွက် ဆယ်စုနှစ်နဲ့ချီတဲ့ အချိန်တွေ၊ နိုင်ငံတော်ရဲ့ ဘဏ္ဍာငွေတွေ အများကြီး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားရတာပါ။

ဒီလူတွေက အခုဘာတွေလုပ်နေကြလဲ ဘယ်လိုအသက်မွေးနေကြရလဲ ကြည့်ကြည့်လိုက်ပါ ။ တိုင်းပြည်ကို ပျက်ဆီးစေတဲ့ လောင်းကစားရုံတွေ online ငွေလိမ်ဂိုဏ်းတွေနဲ့ KTV မာဆက်လိုနေရာတွေထိ ရောက်သွားတာ စိတ်မကောင်းစရာပါပဲ ။ 


ဒါကြောင့်မို့လို့ ပညာရေးကဏ္ဍမှာ ယိုယွင်းသွားတဲ့ ရလဒ်ဟာ တခြားနယ်ပယ်တွေထက် အများကြီး ပိုပြီး သိသာထင်ရှားနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။


မိတ်ဆွေတို့... လူ့အသိုက်အဝန်း တစ်ခုလုံးကို ရှေ့ကိုရောက်အောင် ဘာနဲ့ မောင်းနှင်နေရတာလဲ။

 "ပညာ" နဲ့ မောင်းနှင်နေတာပါ။ ပညာဆိုတဲ့ အလင်းရောင် မရှိဘဲနဲ့ ဘယ်နိုင်ငံမှ တိုးတက်လာစရာ အကြောင်းမရှိပါဘူး။


အစကို ပြန်ကောက်ရရင်ဗျာ... လွန်ခဲ့တဲ့ ၂၀၂၁ ကနေ ၂၀၂၆ အထိ ၅ နှစ်စာ အတိတ်စာမျက်နှာကို ပြန်လှန်ကြည့်တဲ့အခါ ကျွန်တော်တို့ မြန်မာ့အသိုက်အဝန်းကြီးဟာ အမုန်းတရားတွေ၊ အငြိုးအတေးတွေ၊ နာကျင်မှုတွေ ပိုက်ပြီး ရှေ့ကို တစ်လှမ်းမှ မတိုးနိုင်ခဲ့တဲ့အပြင်... နောက်ကိုပါ အရှိန်နဲ့ ပြန်ဆွဲချခံလိုက်ရတဲ့ "ဆုတ်ယုတ်မှု ယန္တရားကြီး" ထဲမှာ လည်ပတ်ခဲ့ရတာပါ။

ဒီ ၅ နှစ်တာဟာ ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံအတွက်၊ ကျွန်တော်တို့ လူငယ်တွေရဲ့ အနာဂတ်အတွက် အရမ်းကို နစ်နာလွန်းလှပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့ ဒီနာကျင်မှုတွေ၊ ဆုတ်ယုတ်မှုတွေထဲမှာပဲ ထိုင်ပြီး ငိုကြွေးနေလို့ မရပါဘူး။ ဒီအချက်အလက်တွေ၊ ဒီအခြေအနေတွေအပေါ်မှာ ကျွန်တော်တို့ လူတိုင်းက ပကတိ အရှိတရားအတိုင်း ပြန်လည် သုံးသပ်ဆင်ခြင်ကြဖို့ လိုအပ်နေပါပြီ။


ငါတို့ ဘာတွေ မှားခဲ့လဲ။ ငါတို့ ဘယ်လို ရှေ့ဆက်ကြမလဲ။


ပြိုလဲသွားတဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း၊ ဆုတ်ယုတ်သွားတဲ့ ပညာရေးစနစ်နဲ့ သုတေသန ကဏ္ဍတွေကို အမုန်းတရားတွေ ဘေးဖယ်ပြီး ကိုယ်စီကိုယ်ငှ တာဝန်ယူစိတ်နဲ့ ပြန်လည် ထူထောင်ကြဖို့ အချိန်တန်ပါပြီ။


 အတိတ်ကအမှားတွေကို သင်ခန်းစာကိုယူပြီး ရှေ့မှာ ယခုထက် ပိုမိုတိုးတက်၊ ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ လူ့အသိုက်အဝန်းတစ်ခု ဖြစ်လာအောင် တည်ဆောက်ကြဖို့က ကျွန်တော်တို့ အားလုံးရဲ့ သမိုင်းပေး တာဝန်တစ်ခု ဖြစ်နေပြီဆိုတာကို တိုက်တွန်

းရင်းနဲ့ပဲ ဒီနေ့ ဆွေးနွေးမှုကို နိဂုံးချုပ်လိုက်ပါတယ်။

အားလုံးကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

2025 ခုနှစ်

 အခု ရန်သူ့ဦးကို မရိုက်ချိုးနိုင်ရင်... 

တိုက်ပွဲတွေက မြေပြန့်ဒေသအထိ ဆင်းလာတော့မယ်


ဒါက လက်ရှိ မြေပြင်အနေအထားကို သေချာသုံးသပ်ကြည့်ရင် ငြင်းလို့မရတဲ့ အချက်ပြလက္ခဏာတစ်ခုပါပဲ။ လက်ရှိ မြေပြင် အခြေအနေတွေကို သေသေချာချာလေး ပြန်ကြည့်ကြရအောင်ဗျာ ။


 ၁။ ရခိုင်စစ်မြေပြင် (ဗျူဟာမြောက် ပိတ်ဆို့မှု)

ပထမဆုံး ရခိုင်စစ်မြေပြင်ကို အရင်ကြည့်ပါ။ ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းဘက်မှာ AA ဟာ ချင်းနယ်စပ်က ပလက်ဝမြို့ကို မရရအောင် ပထမဦးစားပေးအ‌ေနနဲ့ စတင်သိမ်းပိုက်ခဲ့တယ်။ ဒါက မတော်တဆ ဖြစ်လာတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ၂၀၁၉ လောက်ကတည်းက ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ဇန်နဝါရီမှာ စတင်ထိုးစစ်ဆင် အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့တာပါ။

ပလက်ဝကို ရလိုက်တဲ့အတွက် အကျိုးဆက်က ဘာ‌ေတွလဲ?

 * အိန္ဒိယရဲ့ ကုလားတန်စီမံကိန်းလမ်းကြောင်းကို အထိုင်အနေနဲ့ ပိတ်ဆို့နိုင်ခဲ့သလို၊ အိန္ဒိယ-ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်-မြန်မာ သုံးပွင့်ဆိုင် ဗျူဟာမြောက်ဒေသကိုပါ ထိန်းချုပ်လိုက်နိုင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။

 * တစ်ပြိုင်နက်တည်းမှာပဲ စစ်ကိုင်း၊ ချင်း၊ ကချင်နဲ့ ရှမ်းမြောက်အထိ လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း အချိတ်အဆက်မိမိ ဗျူဟာမြောက်မြောက် အကွက်ကျကျ တိုက်စစ်ဆင်မှုတွေ ရှိလာစေခဲ့ပါတယ်။

သူတို့ရဲ့ စစ်နည်းဗျူဟာက ရှမ်းမြောက် (၁၀၂၇)၊ KIA တို့နဲ့ တစ်ပုံစံတည်းပါပဲ "ခြေလျင်တပ်နဲ့ ဝိုင်းပတ်ပိတ်ဆို့တယ်၊ ဒရုန်းနဲ့ လေကြောင်းအသာစီး ယူတယ်"။ အနောက်ဘက် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်စပ်ကနေ ပိတ်ဆို့ပြီး ဆင်းလာသလို၊ တောင်ဘက် ငပလီ၊ သံတွဲ၊ တောင်ကုတ်ဘက်‌ကနေလည်း ချီတက်လာပြီး စစ်တွေ၊ အမ်းနဲ့ ကျောက်ဖြူမြို့ လို အချက်အချာကျတဲ့ မြို့တွေကိုလည်း ကွက်ကွက်လေးကျန်အောင် ဝိုင်းပိတ်ဖြတ်တောက်ထားပါတယ်။

ဘူးသီးတောင် မောင်တော ဒေသက နယ်ခြားစောင့် စခန်းတွေကို သိမ်းတော့လဲ အဲ့လိုပါပဲ ။ 

အားမနာတမ်းဝေဖန်ပြောရရင် အခုလောလောဆယ် တပ်မတော်ဘက်က အားသာချက်ဆိုလို့ ပင်လယ်ရေကြောင်း လမ်းပွင့်နေတာ တစ်ခုပဲ ရှိပါတော့တယ်။ လေကြောင်းဆိုတာကလည်း အကန့်အသတ်ရှိတယ်မဟုတ်လား ။ 

ထားပါ ။

၂။ ရှမ်းမြောက် (ထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်း ဖြတ်တောက်ခြင်း)

ရှမ်းမြောက်ဘက်ကို ပြန်ကြည့်ရင်လည်း (၁၀၂၇) စစ်ဆင်ရေးစကတည်းက လမ်းဆုံလမ်းခွ (Choke points) တွေကို အရင်ဖြတ်တောက်ခဲ့တာ။ လားရှိုးကလွဲရင် မြောက်ပိုင်းမြို့တွေနဲ့ ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးတွေကို ဖြတ်တောက်လိုက်တော့ တပ်ရဲ့ ထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်း (LoC) က **လုံးဝ အလုပ်မလုပ်နိူင်တော့ဘူး။**

ကိုးကန့်ဒေသတစ်ခုလုံးကို အရှေ့၊ အနောက်၊ တောင်၊ မြောက် လေးဘက်လေးလံ ဝိုင်းပိတ်ပြီး အိတ်ကပ်ထဲထည့်လိုက်သလို သိမ်းပိုက်ခဲ့တာပါ။ မြေပြင်ကနေ လူ၊ လက်နက်၊ ရိက္ခာ၊ ခဲယမ်း (ထောက်ပံ့မှု ၄ ရပ်) လုံးဝ မပို့နိုင်တော့ဘဲ လေကြောင်းကနေ ရဟတ်ယာဉ်နဲ့ ပို့တာ၊ လေထီးချတာတွေကလည်း လိုအပ်ချက်ကို မစို့မပို့သာသာပဲ ဖြည့်ဆည်းနိုင်ပါတော့တယ်။ မူဆယ်တစ်ခုပဲ တရုတ်က ကြားကတားထားလို့ ကျန်နေတာဖြစ်ပြီး ကိုယ်ပိုင်ခုခံနိုင်စွမ်း မရှိတော့တာ ထင်ရှားပါတယ်။

အဲ့ဒီအခြေအနေတွေကို သေသေချာချာသုံးသပ်ကြည့်ရင် 1027 စစ်ဆင်ရေးမှာ တရုတ်ရဲ့ ပါဝင်ပတ်သတ်မှုနဲ့ တရုတ်ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို အထင်းသာ မြင်သာပါတယ် ။ 

တရုတ်က တိုက်ဆိုတိုက် တရုတ်က ရပ်ဆိုရပ် တရုတ်ရဲ့လက်ဝေခံတပ် ခါးပိုက်ဆောင်တပ်တွေလို ဖြစ်နေတာ ဘယ်အုပ်စုတွေလည်း ဆိုတာကို ပြည်တွင်းက ပြည်သူတိုင်း သတိပြုမိကြဖို့ လိုအပ်ပါတယ် ။ 


 ၃။ ရှမ်းမြောက်-ရှမ်းတောင် ချိတ်ဆက်မှု အန္တရာယ်

နောက်ထပ် အရေးကြီးတာက ရှမ်းမြောက်နဲ့ ရှမ်းတောင် ချိတ်ဆက်လာနိုင်ခြေပဲ။ အခုတစ်ကျော့ပြန်မှာ ဓနုလက်နက်ကိုင်တပ် (DPLF/DPLA) ပါ ပူးပေါင်းလာသလို၊ ရပ်စောက်ဘက်မှာလည်း RCSS နဲ့ SSA (ဝမ်ဟိုင်း) အဖွဲ့တွေ ရောက်ရှိတိုက်ပွဲဖြစ်နေပါတယ်။ အတည်မပြုနိုင်သေးတဲ့ သတင်းတွေအရ UWSA ဘက်ကလည်း ယူနီဖောင်းပြောင်းပြီး တပ်အချို့ ကူထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။

ဒါကြောင့် ရှမ်းမြောက်နဲ့ ရှမ်းတောင်ကို ဆက်ပေးထားတဲ့ အင်တော၊ ကျောက်ဂူ၊ ရပ်စောက်ဘက်တွေကို သေချာ ထောက်လှမ်းထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။


 ကျောက်ဆည်လွင်ပြင်ကို ဆင်းမယ့် "မြို့ကြီး" မှာ တပ်အင်အား ဘယ်လောက် ကာကွယ်ထားနိုင်သလဲဆိုတာ အရေးကြီးပါတယ်။ ပြင်ဦးလွင်ကို ဝင်ဖို့ ခက်ခဲနေတော့ မန္တလေး PDF နဲ့ TNLA ဟာ မန္တလေး-မိုးကုတ်လမ်း၊ မန္တလေး-မြစ်ကြီးနားလမ်းပေါ်ကို နယ်မြေစိုးမိုးဖို့ လုပ်လာပြီး မတ္တရာဘက်မှာ ထိတွေ့မှုတွေ ဖြစ်လာတယ်။ ဇွန် ၂၅ ကဆို မတ္တရာက လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးတပ်ကိုတောင် သွေးတိုးစမ်း တိုက်ခိုက်လာခဲ့ပါတယ်။


၄။ နိဂုံး (စစ်ဦးချိုးနိုင်မှ ရန်သူပြိုမည်)

စစ်ပွဲဆိုတာ "ရလေ လိုလေ"ပါပဲ။ နိုင်တဲ့ဘက်က အရှိန်ထပ်မြှင့်ပြီး အောင်မြေချဲ့ချင်ကြတာ သဘာဝပဲ။ တပ်ဘက်က မူဝါဒအမှားတွေ၊ အားနည်းချက်တွေ ရှိနေချိန်မှာ သူတို့ကတော့ အပိုင်အမြတ်ထုတ်မှာပဲ။

ဒီပွဲသာ အချိန်ကြာသွားရင် သူတို့ရဲ့ စီမံချက်က အဆင့်ဆင့် တိုးလာပါလိမ့်မယ်။

 * ပထမအဆင့် - လားရှိုးကို ပိတ်ဆို့သိမ်းပိုက်မယ်။

 * ဒုတိယအဆင့် - မန္တလေးနဲ့ ပြင်ဦးလွင် ဖြစ်လာမယ်။

 * အဲဒီကနေတစ်ဆင့် မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်း *မြေပြန့်ဒေသတွေအထိ စစ်ချဲ့လာဖို့ ကြိုးစားလာပါလိမ့်မယ်။

ဒါကြောင့် အရှိန်ရနေတဲ့ ရန်သူ့စစ်ဦးကို မှတ်လောက်သားလောက် ဖြစ်အောင် *အပြတ်အသတ် ရိုက်ချိုးနှိမ်နင်းနိုင်မှပဲ* ရန်သူလည်း အကြောက်တရားဝင်၊ မိမိရဲဘော်တွေလည်း စိတ်ဓာတ်ပြန်တက်လာမှာပါ။

လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းတုန်းက "လွတ်လပ်ရေးသည် ပထမ၊ လွတ်လပ်ရေးသည် ဒုတိယ၊ လွတ်လပ်ရေးသည် တတိယ" ဆိုပြီး ပြတ်သားတဲ့ ရည်မှန်းချက်ကြောင့် အောင်မြင်ခဲ့တာပါ။ 

အခုလို စစ်ပူကာလမှာ သွေးအေးနေတဲ့ ကြိုးနီစနစ်တွေ၊ စိုက်ပျိုးမွေးမြု‌ေရးလုပ်ငန်းတွေထက် တိကျပြတ်သားတဲ့ ရည်မှန်းချက်ဖြစ်ဖို့ပဲ လိုအပ်ပါတယ်။


> (အသံကို အလေးနက်ဆုံးမြှင့်၍)


> "စစ်တိုက်ရန်၊ လေ့ကျင့်ရန်၊ ပြည်သူ့အကျိုးပြုလုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ရန်" ဆိုတဲ့ ဆောင်ပုဒ်အစား...

> အခုအချိန်မှာ "စစ်တိုက်ရန်၊ စစ်တိုက်ရန်၊ စစ်တိုက်ရန်" ဆိုပြီး ဆောင်ပုဒ် ပြောင်းလဲဖို့ အချိန်တန်ပါပြီ။


တစ်ဖက်က စစ်နည်းဗျူဟာကို အကွက်စေ့စေ့ သုံးနေတာ သိပြီးပြီဆိုတော့... ကျွန်တော်တို့ဘက်ကကော ဘယ်လိုစစ်နည်းဗျူဟာနဲ့ တုံ့ပြန်မလဲ?

ဘယ်လို စစ်

ဆင်ရေးမျိုးနဲ့ တန်ပြန်ထိုးစစ်ဆင်မှာလဲ 

Thursday, 2 July 2026

 ## အရှေ့တောင်အာရှမှာ အကြမ်းဖက်ဝါဒတွေကို ဘယ်လိုနှိမ်နင်းခဲ့ကြရသလဲ (အပိုင်း ၁)

### **[အပိုင်း ၁ - နိဒါန်းနှင့် ခြိမ်းခြောက်မှု၏ အစောပိုင်းကာလ]**

**[00:00 - 03:00] မိတ်ဆက်နှင့် ခေါင်းစဉ်ကို တိတိကျကျ ချပြခြင်း**

မင်္ဂလာပါ ခင်ဗျာ။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ Channel ကနေ ပြန်လည်ကြိုဆိုလိုက်ပါတယ်။

ဒီနေ့ ကျွန်တော် သုံးသပ်ဆွေးနွေးသွားမယ့် အကြောင်းအရာကတော့ **"ကျွန်တော်တို့ နေထိုင်တဲ့ အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသတွင်းမှာ အကြမ်းဖက်ဝါဒတွေကို သမိုင်းတစ်လျှောက် ဘယ်လိုနည်းဗျူဟာတွေ၊ ဘယ်လို ပေးဆပ်မှုတွေနဲ့ နှိမ်နင်းခဲ့ကြသလဲ"** ဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါဟာ သာမန် နိုင်ငံရေး သုံးသပ်ချက်တစ်ခု မဟုတ်ပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့ အာဆီယံဒေသရဲ့ လုံခြုံရေး၊ အသက်ပေါင်းများစွာရဲ့ ပေးဆပ်မှုနဲ့ နိုင်ငံတော်အဆင့် မဟာဗျူဟာတွေအကြောင်းကို အပိုင်း ၃ ပိုင်းခွဲပြီး အသေးစိတ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြသွားမှာပါ။ ဒီနေ့ကတော့ ယုံကြည်ချက်၊ သွေးကွဲမှုတွေနဲ့ တိုက်ပွဲတွေရဲ့ အစပြုရာ **"အပိုင်း ၁"** ဖြစ်ပါတယ်။

မိဘပြည်သူတို့... အကြမ်းဖက်ဝါဒ (Terrorism) ဆိုတာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ ဘယ်တော့မှ အမြစ်ပြတ်မသွားနိုင်တဲ့ ကင်ဆာရောဂါဆိုးတစ်ခုလိုပါပဲ။ လူတွေရဲ့ ကြောက်ရွံ့မှုကို အရင်းအနှီးပြုပြီး နိုင်ငံရေး ရည်မှန်းချက်ကို အတင်းအဓမ္မ ရယူဖို့ ကြိုးစားတဲ့ ဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပါတယ်။ အရှေ့တောင်အာရှဟာလည်း ဒီဘေးဆိုးကနေ ကင်းလွတ်ခဲ့တာ မဟုတ်ပါဘူး။

ကျွန်တော်တို့ သေသေချာချာ သတိပြုကြည့်ရင် မြင်နိုင်ပါတယ်။ ဒီဒေသဟာ ယဉ်ကျေးမှု စုံလင်တယ်၊ ကိုးကွယ်တဲ့ ဘာသာတရားတွေ ကွဲပြားတယ်၊ စီးပွားရေးအရလည်း မတူညီမှုတွေ အများကြီး ရှိနေတယ်။ ဒီလို အားနည်းချက်၊ အကွဲအပြဲတွေကို အကြမ်းဖက်အုပ်စုတွေက အကွက်ချပြီး အသုံးချခဲ့ကြတာပါ။

**[03:00 - 08:00] ကမ္ဘာ့သမိုင်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက် (The Global Perspective)**

သမိုင်းကို မပြောခင် ကမ္ဘာ့အမြင်နဲ့ နည်းနည်း နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရအောင်။

၂၀၀၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၁ ရက်၊ အမေရိကန်ရဲ့ 9/11 အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုအပြီးမှာ ကမ္ဘာကြီးရဲ့ လုံခြုံရေးအမြင်ဟာ တစ်ဆစ်ချိုး ပြောင်းလဲသွားခဲ့ပါတယ်။ အမေရိကန်က ဦးဆောင်ပြီး အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှာ **"Global War on Terror" (ကမ္ဘာ့အကြမ်းဖက်ဝါဒ ဆန့်ကျင်ရေး စစ်ပွဲ)** ကို ကြေညာခဲ့တယ်။ အမေရိကန်ရဲ့ ပုံစံက ဘာလဲဆိုတော့ Hard Power လို့ ခေါ်တဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ စစ်အင်အား၊ ခေတ်မီ လက်နက်တွေနဲ့ ရန်သူ့စခန်းတွေကို ဗုံးကြဲချေမှုန်းတဲ့ ကမ္ဘာ့အဆင့် စစ်ဆင်ရေးကြီးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့က တိုက်ရိုက် စစ်မျက်နှာဖွင့်ခဲ့တာ။

> [ခေတ္တရပ်ပြီး ပရိသတ်ကို စိုက်ကြည့်ကာ ပြောရန်]

> ဒါပေမဲ့... အရှေ့တောင်အာရှရဲ့ ပထဝီနိုင်ငံရေး အခင်းအကျင်းက အမေရိကန် သွားတိုက်ခဲ့တဲ့ အာဖဂန်နစ္စတန် ဒါမှမဟုတ် အီရတ်လို ကန္တာရတွေ မဟုတ်ဘူးဗျ။

> 

ကျွန်တော်တို့ဆီမှာက ထူထပ်လှတဲ့ အပူပိုင်းမိုးသစ်တောတွေ ရှိတယ်၊ ထောင်ပေါင်းများစွာသော ကျွန်းစုတွေ ရှိတယ်၊ ပြီးတော့ ထိန်းချုပ်ရ ခက်ခဲတဲ့ ရေပိုင်နက် နယ်နိမိတ်တွေ ရှိနေတယ်။ ဒါကြောင့် အမေရိကန်ရဲ့ "ဗုံးကြဲချေမှုန်းရေး" နည်းဗျူဟာကို ဒီဒေသမှာ ပုံတူကူးချလို့ မရခဲ့ပါဘူး။ အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံတွေဟာ အကြမ်းဖက်ဝါဒကို ရင်ဆိုင်ဖို့ ကိုယ်ပိုင်နည်းလမ်း၊ ကိုယ့်ရှုထောင့်နဲ့ကိုယ် ပြတ်ပြတ်သားသား ဆုံးဖြတ်ချက်ချပြီး ထွက်ပေါက်ရှာခဲ့ကြရပါတယ်။

**[08:00 - 14:00] အရှေ့တောင်အာရှ၏ "ဒုတိယ စစ်မျက်နှာ" နှင့် ဂျေမာ အစ္စလာမ်မီယာ (Jemaah Islamiyah)**

၉/၁၁ အပြီးမှာ အမေရိကန် ထောက်လှမ်းရေးတွေက အရှေ့တောင်အာရှကို **"The Second Front" (အကြမ်းဖက်ဆန့်ကျင်ရေးရဲ့ ဒုတိယ စစ်မျက်နှာ)** လို့ သတ်မှတ်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲ?

အဲဒီအချိန်တုန်းက အယ်လ်ကေးဒါး (Al-Qaeda) နဲ့ စနစ်တကျ ချိတ်ဆက်ထားတဲ့၊ အရှေ့တောင်အာရှတစ်ခွင်မှာ အစ္စလာမ်မစ် နိုင်ငံတော်တစ်ခု ထူထောင်ဖို့ ရည်မှန်းထားတဲ့ **ဂျေမာ အစ္စလာမ်မီယာ (Jemaah Islamiyah - JI)** ဆိုတဲ့ အဖွဲ့ကြီး ရှိနေခဲ့လို့ပါပဲ။ သူတို့ရဲ့ ကွန်ရက်ဟာ အင်ဒိုနီးရှား၊ မလေးရှား Convert တွေကနေတစ်ဆင့် ဖိလစ်ပိုင်တောင်ပိုင်း၊ စင်ကာပူအထိ ဖြန့်ကျက်ထားတာ။

အဆိုးရွားဆုံး သမိုင်းဝင် အမည်းစက်တစ်ခုကို ပြောပြပါမယ်။ **၂၀၀၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ဘာလီဗုံးခွဲမှု (Bali Bombings)**။ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ ဘာလီကျွန်းက ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားတွေ စည်ကားရာ နှိုက်ကလပ်တွေမှာ ကားဗုံး၊ အသေခံဗုံးတွေ ခွဲခဲ့လို့ လူပေါင်း ၂၀၂ ဦး သေဆုံးခဲ့ရပါတယ်။ အများစုဟာ သာမန် အရပ်သားတွေနဲ့ အပြစ်မဲ့ ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

> [အသံကို လေးနက်တည်ငြိမ်စွာ ပြောင်းပြီး ပြောရန်]

> ပျက်စီးသွားတဲ့ အဆောက်အအုံတွေ. သွေးအိုင်ထဲက အလောင်းတွေ၊.. ဒါဟာ အရှေ့တောင်အာရှအတွက် "Wake-up call" လို့ ခေါ်တဲ့ အိပ်မက်ဆိုးကနေ လန့်နိုးလာစေတဲ့ အချက်ပေးသံ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ အကြမ်းဖက်ဝါဒဆိုတာ ဝေးဝေးလံလံ အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှာပဲ ရှိတာ မဟုတ်ဘဲ၊ ငါတို့ အိမ်တံခါးဝအထိ ရောက်နေပြီဆိုတာကို ဒေသတွင်း ခေါင်းဆောင်တွေ သွေးထွက်သံယိုနဲ့ လက်ခံခဲ့ကြရပါတယ်။

> 

**[14:00 - 20:00] နိုင်ငံရေး ပြတ်သားမှုနှင့် အစောပိုင်း တုံ့ပြန်မှု မဟာဗျူဟာများ**

ဒီနေရာမှာ ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံရေးအရ ပြတ်သားတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို စတင် မြင်တွေ့ရပါတယ်။ အကြမ်းဖက်ဝါဒကို နှိမ်နင်းဖို့အတွက် စစ်တပ်တစ်ခုတည်း သုံးလို့မရဘူးဆိုတာ အင်ဒိုနီးရှား၊ မလေးရှားနဲ့ စင်ကာပူအစိုးရတွေ ကောင်းကောင်း သဘောပေါက်ခဲ့တယ်။ သူတို့ ဘာလုပ်ခဲ့သလဲ? အဓိက ထောက်တိုင် ၃ ခုကို အသုံးပြုခဲ့ပါတယ်။

#### **၁။ ထောက်လှမ်းရေးနှင့် အထူးနှိမ်နင်းရေးအဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းခြင်း**

အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံဟာ ဘာလီဗုံးခွဲမှုအပြီးမှာ **Densus 88 (Detachment 88)** ဆိုတဲ့ အထူးအကြမ်းဖက်နှိမ်နင်းရေး ရဲတပ်ဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။ သူတို့ဟာ အမေရိကန်၊ ဩစတြေးလျတို့ရဲ့ အကူအညီနဲ့ နည်းပညာ၊ ထောက်လှမ်းရေး အဆင့်မြှင့်တင်ပြီး ဂျေမာ အစ္စလာမ်မီယာရဲ့ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်တွေကို စနစ်တကျ တစ်ယောက်ချင်းစီ လိုက်လံ ဖမ်းဆီး၊ ရှင်းလင်းခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ ရမ်းသန်းပစ်ခတ်တာမဟုတ်ဘဲ အချက်အလက်အခြေပြု ခွဲစိတ်ကုသသလို နှိမ်နင်းတဲ့ နည်းဗျူဟာ ဖြစ်ပါတယ်။

#### **၂။ တင်းကျပ်ပြတ်သားသော ဥပဒေဘောင်များ**

စင်ကာပူနဲ့ မလေးရှားနိုင်ငံတွေဟာ သူတို့ဆီမှာ ရှိပြီးသားဖြစ်တဲ့ **Internal Security Act (ISA) - ပြည်တွင်းလုံခြုံရေး ဥပဒေ** ကို အပြည့်အဝ အသုံးချခဲ့ပါတယ်။ ဒီဥပဒေဟာ အကြမ်းဖက်ဖို့ ကြံစည်နေသူ၊ အစွန်းရောက်ဝါဒ ဖြန့်ချိနေသူတွေကို တရားရုံးမတင်ဘဲ ကြိုတင်ထိန်းသိမ်းခွင့် ပေးထားတာပါ။ လူ့အခွင့်အရေး ရှုထောင့်က ဝေဖန်မှုတွေ ရှိခဲ့ပေမဲ့၊ နိုင်ငံတော် တည်ငြိမ်ရေးနဲ့ အများပြည်သူ အသက်အိုးအိမ် လုံခြုံရေးအတွက် ဒီနိုင်ငံတွေရဲ့ အစိုးရတွေဟာ ဝေဖန်မှုတွေကို ဂရုမစိုက်ဘဲ ပြတ်ပြတ်သားသား အရေးယူခဲ့ကြပါတယ်။ ရလဒ်အနေနဲ့ စင်ကာပူမှာ လုပ်ဆောင်ဖို့ ကြံစည်ခဲ့တဲ့ ကြီးမားတဲ့ ဗုံးခွဲတိုက်ခိုက်မှု မြောက်မြားစွာကို ကြိုတင် ဟန့်တားနိုင်ခဲ့ပါတယ်။

#### **၃။ နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသော ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု**

အကြမ်းဖက်သမားတွေမှာ နိုင်ငံကူးလက်မှတ် မလိုပါဘူး။ သူတို့က တရားမဝင် နယ်စပ်တွေကို ဖြတ်ကျော်ပြီး ပုန်းအောင်းတတ်ကြတယ်။ ဒါကြောင့် အာဆီယံ (ASEAN) နိုင်ငံတွေကြားထဲမှာ ထောက်လှမ်းရေး သတင်းအချက်အလက် ချိတ်ဆက်မှုတွေကို ယခင်ကထက် ပိုမို ခိုင်မာအောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြရပါတယ်။

**[20:00 - 25:00] အပိုင်း ၁ ၏ နိဂုံးနှင့် နောက်ပိုင်းအတွက် အမှာစကား**

မိဘပြည်သူတို့... အရှေ့တောင်အာရှရဲ့ အကြမ်းဖက်နှိမ်နင်းရေး သမိုင်းဦးကာလဟာ အလွန်ပဲ ကြမ်းတမ်းခဲ့ပါတယ်။ လက်နက်ချင်း အင်အားမမျှလို့ ရှုံးတာ မဟုတ်ဘဲ၊ ရန်သူက ဘယ်သူမှန်း မသိ၊ ဘယ်အချိန်မှာ ပေါက်ကွဲမလဲ မသိတဲ့ ကြောက်ရွံ့မှုတွေကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရတာပါ။

ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့ ဒေသတွင်း နိုင်ငံတွေဟာ အမေရိကန်လို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စစ်ပွဲကြီးတွေ ဆင်နွှဲမယ့်အစား...

 * ကိုယ်ပိုင် ထောက်လှမ်းရေး စွမ်းရည်ကို မြှင့်တင်ခဲ့တယ်၊

 * ဥပဒေကြောင်းအရ ပြတ်သားစွာ ကိုင်တွယ်ခဲ့တယ်၊

 * UGကွန်ရက်တွေကို အမြစ်ကနေ ဆွဲနုတ်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့ကြတယ်။

ဒါဟာ အစပဲ ရှိပါသေးတယ်။ အကြမ်းဖက်သမားတွေဟာ လက်နက်နဲ့ ဗုံးတွေ သုံးရုံတင်မကဘဲ သူတို့ရဲ့ သဘောတရားရေးရာ၊ အိုင်ဒီယိုလိုဂျီ (Ideology) တွေကို လူငယ်တွေရဲ့ ခေါင်းထဲ ထည့်သွင်းဖို့ ကြိုးစားလာတဲ့အခါ... စစ်အင်အားတင်မကဘဲ **"စိတ်ဓာတ်ရေးရာ စစ်ပွဲ"** ကို ဘယ်လို ဆက်နွှဲခဲ့ကြရသလဲ? ဖိလစ်ပိုင်တောင်ပိုင်းက မာရာဝီ (Marawi) မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲကြီးတွေမှာ အိုင်အက်စ် (ISIS) ကွန်ရက်တွေကို ဘယ်လို ခြေမှုန်းခဲ့ရသလဲ?

ဒီအကြောင်းအရာတွေကိုတော့ နောက်လာမယ့် **"အပိုင်း ၂"** မှာ ကျွန်တော် အချက်အလက် အတိအကျ၊ သုံးသပ်ချက် အပြတ်အသားတွေနဲ့ ဆက်လက် တင်ဆက်ပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

 အပိုင်း ၂ မှာ ပြန်လည် ဆုံတွေ့ကြပါမယ်။ စောင့်မျှော်ကြည့်ရှုပေးခဲ့ကြတဲ့အတွ

က် အထူးပဲ ကျေးဇူးတင်ရှိပါတယ် ခင်ဗျာ။

 ## အရှေ့တောင်အာရှမှာ အကြမ်းဖက်ဝါဒတွေကို ဘယ်လိုနှိမ်နင်းခဲ့ကြရသလဲ (အပိုင်း ၂)

### **[အပိုင်း ၂ - စိတ်ဓာတ်ရေးရာစစ်ပွဲနှင့် မာရာဝီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]**

**[00:00 - 03:00] အပိုင်း ၁ ကို ပြန်နွှေခြင်းနှင့် ဒုတိယလှိုင်းကို မိတ်ဆက်ခြင်း**

မိဘပြည်သူတို့... အပိုင်း ၁ တုန်းက ကျွန်တော်တို့ ဒေသတွင်းနိုင်ငံတွေဖြစ်တဲ့ အင်ဒိုနီးရှား၊ မလေးရှားနဲ့ စင်ကာပူတို့ ဘာလီဗုံးခွဲမှုအပြီးမှာ အကြမ်းဖက်ကွန်ရက်တွေကို ထောက်လှမ်းရေးနဲ့ ပြတ်သားတဲ့ ဥပဒေတွေ သုံးပြီး ဘယ်လို စတင်နှိမ်နင်းခဲ့လဲဆိုတာ ပြောခဲ့ပြီးပါပြီ။

ဒါပေမဲ့ အကြမ်းဖက်ဝါဒဆိုတာ ခေါင်းတစ်ခုတည်းရှိတဲ့ မြွေ မဟုတ်ဘူးဗျ။ ခေါင်းတစ်ခု ဖြတ်လိုက်ရင် နောက်ထပ် ခေါင်းအသစ်တွေ ထွက်လာတတ်တဲ့ သမိုင်းဝင် ဘီလူးသရဲစီးသလို ဖြစ်စဉ်မျိုးပါ။ ဒီနေ့ **"အပိုင်း ၂"** မှာ ကျွန်တော် တိတိကျကျ တင်ပြသွားမှာကတော့ အကြမ်းဖက်သမားတွေရဲ့ ဗျူဟာ ပြောင်းလဲလာမှု၊ သေနတ်ချင်းပစ်ရုံတင်မကဘဲ ဦးနှောက်ချင်း ယှဉ်တိုက်ခဲ့ရတဲ့ **"စိတ်ဓာတ်ရေးရာ စစ်ပွဲ"** နဲ့ အရှေ့တောင်အာရှ သမိုင်းမှာ အဆိုးရွားဆုံး ဖြစ်ခဲ့တဲ့ **"မာရာဝီ (Marawi) မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲကြီး"** အကြောင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ကျွန်တော်တို့ အရင်ဆုံး သတိပြုရမှာက ၂၀၁၄ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ကမ္ဘာ့အခင်းအကျင်း ပြောင်းလဲသွားတာပါ။ အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှာ **ISIS (အိုင်အက်စ်)** အဖွဲ့ ပေါ်လာပြီး ဆီးရီးယားနဲ့ အီရတ်မှာ နယ်မြေစိုးမိုးပြီး "အစ္စလာမ်မစ် နိုင်ငံတော်" ဆိုတာကို ကြေညာလိုက်တဲ့အခါ... အရှေ့တောင်အာရှက အစွန်းရောက်တွေဟာလည်း အယ်လ်ကေးဒါး လမ်းစဉ်ဟောင်းကနေ ISIS ရဲ့ ပိုမို ရက်စက်ပြတ်သားတဲ့ လမ်းစဉ်ဆီကို ကူးပြောင်းသွားခဲ့ကြပါတယ်။

**[03:00 - 08:00] စိတ်ဓာတ်ရေးရာ စစ်ပွဲ (The War of Ideas) နှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး**

ကမ္ဘာ့သမိုင်းကို ကြည့်ရင် အမေရိကန်ဟာ အကြမ်းဖက်သမားတွေကို ဖမ်းမိရင် ဂွတာနာမို (Guantanamo) လို အကျဉ်းထောင်တွေထဲမှာ သံခြေကျဉ်းခတ်ပြီး တစ်သက်လုံး ပိတ်လှောင်ထားလေ့ ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အရှေ့တောင်အာရှ ခေါင်းဆောင်တွေက စဉ်းစားတယ်... **"ငါတို့ လူကိုယ်ကိုပဲ သတ်လို့ ဒါမှမဟုတ် ထောင်ချလို့ရမယ်၊ အကြမ်းဖက်သမားတွေရဲ့ ခေါင်းထဲက အစွန်းရောက်ဝါဒ (Ideology) ကိုတော့ သေနတ်နဲ့ ပစ်ဒဏ်‌ေပးလို့ မရဘူး"** ဆိုတာပါပဲ။

ဒါကြောင့် စင်ကာပူနဲ့ မလေးရှားနိုင်ငံတို့ဟာ ကမ္ဘာမှာ အအောင်မြင်ဆုံးလို့ ပြောလို့ရမယ့် **"Deradicalization" (အစွန်းရောက်စိတ်ဓာတ် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး) မဟာဗျူဟာ** ကို ပြတ်ပြတ်သားသား ဖော်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။

> [အသံကို ပိုမိုလေးနက်စေပြီး ပရိသတ်ကို စိုက်ကြည့်ကာ ပြောရန်]

> စင်ကာပူမှာ ဆိုရင် **RRG (Religious Rehabilitation Group)** ဆိုတဲ့ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ စစ်တပ်က လုပ်တာ မဟုတ်ဘူးဗျ။ အစ္စလာမ်ဘာသာရေး ပညာရှင်တွေ၊ မူဆလင်လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွေက ဦးဆောင်ပြီး ဖမ်းဆီးရမိတဲ့ ဘာသာရေးအစွန်းရောက်လူငယ်တွေကို ဘာသာတရားရဲ့ စစ်မှန်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး လမ်းစဉ်ကို ပြန်လည် သင်ကြားပေးတာပါ။

> 

သူတို့ ဘာလုပ်လဲဆိုတော့ အကြမ်းဖက်သမားတွေ သွေးထိုးလှုံ့ဆော်ထားတဲ့ "ဂျီဟတ်" ဆိုတဲ့ စကားလုံးရဲ့ အဓိပ္ပာယ်အမှားတွေကို ဦးနှောက်ထဲကနေ ဆေးကြောပေးတယ်။ မိသားစုတွေကို ကူညီပေးတယ်။ ရလဒ်က ဘာလဲဆိုတော့ စင်ကာပူနဲ့ မလေးရှားမှာ ဖမ်းဆီးခံရတဲ့ ဘာသာရေးအစွန်းရောက်တွေရဲ့ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ဟာ ပုံမှန်လူ့အဖွဲ့အစည်းထဲကို အောင်မြင်စွာ ပြန်လည်ဝင်ဆံ့သွားနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ ကမ္ဘာ့သမိုင်းမှာ အရှေ့တောင်အာရှက ပြသခဲ့တဲ့ "ပျော့ပျောင်းသော်လည်း ထိရောက်တဲ့" Soft Power နှိမ်နင်းရေး နည်းဗျူဟာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

**[08:00 - 14:00] ဖိလစ်ပိုင်တောင်ပိုင်းနှင့် ISIS ၏ ခြေကုပ်စခန်း**

ဒါပေမဲ့ ပျော့ပျောင်းတဲ့နည်းနဲ့ မရတဲ့ နေရာတစ်ခု ရှိနေခဲ့ပါတယ်... အဲဒါကတော့ **ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းက မင်ဒါနာအို (Mindanao)** ကျွန်းစုတွေပါပဲ။

ဖိလစ်ပိုင်တောင်ပိုင်းဟာ ဆယ်စုနှစ်များစွာကတည်းက ဗဟိုအစိုးရရဲ့ ထိန်းချုပ်မှု အားနည်းပြီး လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခတွေ၊ ဆင်းရဲမွဲတေမှုတွေ ရှိနေခဲ့တဲ့ နေရာပါ။ အဲဒီမှာ **အဘူဆေယက်ဖ် (Abu Sayyaf)** နဲ့ **မောက်တေ ဆိုတဲ့ ဒေသခံ အစွန်းရောက်အဖွဲ့တွေ ရှိနေ‌ေသးတယ်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှာ အဲဒီအဖွဲ့တွေရဲ့ ခေါင်းဆောင် အစ္စနီလွန် ဟာပီလွန် (Isnilon Hapilon) က ISIS ရဲ့ ထိပ်သီးခေါင်းဆောင် အဘူဘက္ကာဒါဒီ ထံ သစ္စာခံလိုက်ပြီး သူ့ကိုယ်သူ အရှေ့တောင်အာရှရဲ့ ISIS စစ်သေနာပတိ (Emir) အဖြစ် ကြေညာလိုက်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ သူတို့ရဲ့ ဗျူဟာက ဗုံးခွဲရုံတင် မဟုတ်တော့ဘူး။ အရှေ့အလယ်ပိုင်းက ဆီးရီးယားလိုမျိုး... အရှေ့တောင်အာရှ မြေပေါ်မှာ မြို့တစ်မြို့ကို တိုက်ရိုက် သိမ်းပိုက်ပြီး ISIS အလံ စိုက်ထူဖို့အထိ စိတ်ရူးပေါက်ပြီး ရူးရူးမိုက်မိုက် ကြံစည်လာခဲ့ကြပါတယ်။

**[14:00 - 21:00] မာရာဝီ (Marawi) မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ - အရှေ့တောင်အာရှ၏ မိုဆူးလ်**

**၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလ ၂၃ ရက်**... ဖိလစ်ပိုင် သမိုင်းမှာတင်မကဘဲ အရှေ့တောင်အာရှ သမိုင်းမှာပါ မမေ့နိုင်မယ့် နေ့တစ်နေ့ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ISIS သစ္စာခံ မောက့်ဂရုနဲ့ အဘူဆေယက်ဖ် ပူးပေါင်းအင်အား ရာပေါင်းများစွာဟာ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံရဲ့ တစ်ခုတည်းသော မူဆလင်အများစုနေထိုင်ရာ အစ္စလာမ်မစ် မြို့တော်ဖြစ်တဲ့ **"မာရာဝီမြို့"** ထဲကို အလုံးအရင်းနဲ့ ဝင်ရောက် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ပါတယ်။

သူတို့ ဘာတွေလုပ်ခဲ့သလဲ? အစိုးရ အဆောက်အအုံတွေကို မီးရှို့တယ်၊ ခရစ်ယာန် ဘုရားကျောင်းတွေကို ဖျက်ဆီးတယ်၊ ဓားစာခံတွေကို ဖမ်းဆီးပြီး အရပ်သားတွေကို လမ်းပေါ်မှာတင် ရက်ရက်စက်စက် ကွပ်မျက်ခဲ့ကြပါတယ်။ ပြီးတော့ မာရာဝီမြို့ပေါ်မှာ ISIS ရဲ့ အလံနက်ကြီးကို လွှင့်ထူလိုက်ပါတယ်။

> [အသံကို ပြတ်သားပြီး စစ်မက်ဖြစ်ပွားရာ ပုံစံမျိုးဖြင့် မြှင့်ပြောရန်]

> ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးပြီးကတည်းက အရှေ့တောင်အာရှမှာ ဒီလိုမျိုး အကြမ်းဖက်သမားတွေက မြို့တစ်မြို့လုံးကို ရုတ်တရက် စီးနင်းသိမ်းပိုက်ပြီး ခံစစ်အခိုင်အမာ ဆောက်တာမျိုး တစ်ခါမှ မရှိခဲ့ဖူးပါဘူး။ ဒါဟာ ဖိလစ်ပိုင် အစိုးရအတွက်တင်မကဘဲ အာဆီယံတစ်ဒေသလုံးအတွက်ပါ အကြီးမားဆုံး စိန်ခေါ်မှု ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။

> 

ဖိလစ်ပိုင် စစ်တပ်ဟာ မာရာဝီမြို့ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ဖို့ စစ်အမိန့်ထုတ်ပြီး စစ်ဆင်ရေး ဆင်နွှဲခဲ့ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရန်သူက သာမန်တောပုန်း ဓားပြသာသာ အကြမ်းဖက်သမားတွေ မဟုတ်‌ေတာဘဘူး။ သူတို့က မြို့ပြစစ်ဆင်ရေး UG ပျောက်ကျားစနစ်) ကို ကောင်းကောင်း လေ့ကျင့်ထားပြီး အထပ်မြင့် အဆောက်အအုံတွေထဲမှာ စနိုက်ပါသမားတွေ ချထားတယ်၊ လမ်းတိုင်းမှာ မိုင်းတွေ (IEDs) ထောင်ထားတယ်။

ဒီတိုက်ပွဲဟာ ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်နဲ့ ပြီးမယ် ထင်ခဲ့ပေမဲ့ **၅ လ** တိတိ ကြာမြင့်ခဲ့ပါတယ်။ အီရတ်က မိုဆူးလ် (Mosul) မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲလိုပါပဲ။ ဖိလစ်ပိုင် စစ်တပ်ဟာ အဆောက်အအုံတစ်ခုချင်းစီ၊ အခန်းတစ်ခန်းချင်းစီကို အသက်ပေါင်းများစွာ ပေးဆပ်ပြီး သွေးမြေကျ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရပါတယ်။ အမေရိကန်နဲ့ ဩစတြေးလျတို့က ထောက်လှမ်းရေး လေယာဉ်တွေနဲ့ ကူညီပေးခဲ့ရပါတယ်။

နောက်ဆုံး ၂၀၁၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှာတော့ အကြမ်းဖက်ခေါင်းဆောင် ဟာပီလွန်နဲ့ မောက့်တေ ညီအစ်ကိုတွေကို ဖိလစ်ပိုင် စစ်တပ်က အသေပစ်ခတ် ရှင်းလင်းနိုင်ခဲ့ပြီး မာရာဝီမြို့ကို ပြန်လည် ထိန်းချုပ်နိူင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပေးဆပ်လိုက်ရတဲ့ တန်ဖိုးက ကြီးမားလွန်းပါတယ်... မြို့တစ်မြို့လုံး ပြာကျသွားခဲ့ရပြီး အရပ်သားနဲ့ စစ်သား ၁,၂၀၀ ကျော် သေဆုံးကာ လူပေါင်း ၄ သိန်းကျော် အိုးအိမ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးခဲ့ရပါတယ်။

**[21:00 - 25:00] အပိုင်း ၂ ၏ နိဂုံးနှင့် နောက်ပိုင်းအတွက် အမှာစကား**

မိဘပြည်သူတို့... မာရာဝီ တိုက်ပွဲကြီးရဲ့ ရလဒ်ဟာ အရှေ့တောင်အာရှမှာ ISIS ရဲ့ "နယ်မြေစိုးမိုးရေး အိပ်မက်" ကို အမြစ်ကနေ ရိုက်ချိုး ဖျက်ဆီးပစ်လိုက်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီဒေသရဲ့ တပ်မတော်တွေ၊ အစိုးရတွေဟာ အကြမ်းဖက်ဝါဒကို ဘယ်လောက်အထိ ပြတ်ပြတ်သားသားနဲ့ အသက်ပေး နှိမ်နင်းခဲ့ရသလဲဆိုတာ မာရာဝီ သမိုင်းက သက်သေပါပဲ။

ကျွန်တော်တို့ သုံးသပ်ကြည့်ရင်... အကြမ်းဖက်သမားတွေဟာ ခေတ်စနစ်ပြောင်းလာတာနဲ့အမျှ ဗုံးခွဲတဲ့အဆင့်ကနေ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ ဆင်နွှဲတဲ့အဆင့်အထိ ရက်ရက်စက်စက် အကြမ်းဖက်လာခဲ့ကြတာကို မြင်နိုင်ပါတယ်။ ဒါကို ဒေသတွင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ အစိုးရအားလုံးက အသက်၊ သွေး၊ ချွေးတွေနဲ့ ကာကွယ်ခဲ့ကြရတာပါ။

ဒါပေမဲ့ ဇာတ်လမ်းက ဒီတင် မပြီးသေးပါဘူး။

မြေပြင်ပေါ်မှာ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲတွေ ရှုံးသွားတဲ့ အကြမ်းဖက်သမားတွေဟာ နောက်ထပ် ဘယ်နေရာကို ပြောင်းရွှေ့သွားကြသလဲ? သူတို့ဟာ လူကိုယ်တိုင် လာတိုက်လို့မရတော့တဲ့အခါ... **အင်တာနက်၊ ဆိုရှယ်မီဒီယာ၊ တယ်လီဂရမ် (Telegram) နဲ့ Dark Website* တွေကို အသုံးပြုပြီး အွန်လိုင်းပေါ်ကနေ အကြမ်းဖက်ဝါဒကို ဘယ်လို ဆက်လက် ပြန့်ပွားအောင် လုပ်လာကြသလဲ? လက်ရှိမျက်မှောက်ခေတ်မှာ ကွန်ပျူတာ Screen နောက်ကွယ်ကနေ နှိမ်နင်းနေရတဲ့ **"ဆိုက်ဘာ အကြမ်းဖက်စစ်ပွဲ"** တွေကို ဒေသတွင်းနိုင်ငံတွေ ဘယ်လို ရင်ဆိုင်နေရသလဲ?

ဒီအလွန် စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းပြီး ခေတ်ပြိုင်လုံခြုံရေးအရ အရေးကြီးတဲ့ အကြောင်းအရာတွေကိုတော့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ နောက်ဆုံးပိတ် ဇာတ်သိမ်းပိုင်းဖြစ်တဲ့ **"အပိုင်း ၃"** မှာ အသေးစိတ် ဆက်လက် သုံးသပ် တင်ဆက်ပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေ့ အပိုင်း ၂ တင်ဆက်မှုကို စိတ်ဝင်စားတယ်ဆိုရင် Comment မှာ မိဘပြည်သူတို့ရဲ့ အမြင်တွေကို ရေးသားဆွေးနွေးသွားနိုင်ပါတယ်ဗျာ။ အပိုင်း ၃ မှာ ပြန်လည် ဆုံတွေ့ကြပါမယ်။ 

အားလုံးပဲ လုံခြုံဘေးကင်းကြပါစေ။

 ## အရှေ့တောင်အာရှမှာ အကြမ်းဖက်ဝါဒတွေကို ဘယ်လိုနှိမ်နင်းခဲ့ကြရသလဲ (အပိုင်း ၃ - ဇာတ်သိမ်းပိုင်း)

### **[အပိုင်း ၃ - မြန်မာ့အခင်းအကျင်းနှင့် ပြတ်သားသော စစ်ရေးဖိအား၏ အခန်းကဏ္ဍ]**

**[00:00 - 03:00] နိဒါန်းနှင့် ယခင်အပိုင်းများကို ပြန်လည်ချိတ်ဆက်ခြင်း**

မိဘပြည်သူတို့... ကျွန်တော်တို့ရဲ့ "အရှေ့တောင်အာရှ အကြမ်းဖက်နှိမ်နင်းရေး" အပိုင်း ၃ ပိုင်းစီးရီးရဲ့ အဆုံးသတ် ဇာတ်သိမ်းပိုင်းကို ရောက်ရှိလို့ လာခဲ့ပါပြီ။

အပိုင်း ၁ နဲ့ ၂ မှာ ကျွန်တော်တို့ ဒေသတွင်းနိုင်ငံတွေဖြစ်တဲ့ အင်ဒိုနီးရှား၊ မလေးရှား၊ စင်ကာပူနဲ့ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွေမှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ဘာလီဗုံးခွဲမှု၊ မာရာဝီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲကြီးတွေနဲ့ အစွန်းရောက်ဝါဒတွေကို ဘယ်လို နည်းဗျူဟာမျိုးစုံနဲ့ နှိမ်နင်းခဲ့ရလဲဆိုတာ တိတိကျကျ သုံးသပ်ခဲ့ပြီးပါပြီ။

ဒီနေ့ အဆုံးသတ်ပိုင်းမှာတော့ ကျွန်တော်တို့အားလုံး အသိချင်ဆုံး၊ အစိုးရိမ်ဆုံးနဲ့ ကျွန်တော်တို့နဲ့ တိုက်ရိုက်သက်ဆိုင်နေတဲ့ **"မြန်မာနိုင်ငံက အကြမ်းဖက်သူပုန် အန္တရာယ်တွေကို ဘယ်လို အပြတ်အသတ် အမြစ်ပြတ် အဆုံးသတ်ရမလဲ"** ဆိုတဲ့ ခေတ်ပြိုင်နိုင်ငံရေးနဲ့ စစ်ရေးအမြင်ကို ပြတ်ပြတ်သားသား မီးမောင်းထိုးပြသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကျွန်တော် ဒီနေရာမှာ ဘာအကြောင်းအရာကို ပြောနေတာလဲဆိုတာ တိတိကျကျ အရင်ဆုံး ချပြပါရစေ။ ကျွန်တော်ပြောနေတာဟာ နိုင်ငံတော် တည်ငြိမ်ရေးကို ဖျက်ဆီးနေတဲ့၊ အပြစ်မဲ့ အရပ်သားတွေကို သတ်ဖြတ်နေတဲ့၊ လမ်းတံတားတွေနဲ့ အခြေခံအဆောက်အအုံတွေကို ဖောက်ခွဲဖျက်ဆီးနေတဲ့ **"လက်နက်ကိုင် အကြမ်းဖက်သူပုန်ဝါဒ အမြစ်ပြတ်ရေး"** အကြောင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

**[03:00 - 08:00] ကမ္ဘာ့သမိုင်းက ပေးခဲ့တဲ့ သင်ခန်းစာ - ငြိမ်းချမ်းရေးစကားဝိုင်းရဲ့ လှည့်စားမှုများ**

ကျွန်တော်တို့ သမိုင်းကို သေသေချာချာ ပြန်ကြည့်ရအောင်။ ကမ္ဘာ့သမိုင်းမှာရော၊ ဒေသတွင်း သမိုင်းမှာပါ အကြမ်းဖက်ဝါဒဆိုတာ "ငြိမ်းချမ်းရေး ကမ်းလှမ်းမှုတွေ"၊ "စားပွဲဝိုင်း ဆွေးနွေးပွဲတွေ" နဲ့ ဘယ်တုန်းကမှ မအောင်မြင်ခဲ့ပါဘူး။ ဒါဟာ သမိုင်းက သွေးနဲ့ရေးပြီး သက်သေပြခဲ့တဲ့ အမှန်တရား ဖြစ်ပါတယ်။

ကမ္ဘာ့အမြင်နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြရရင်... သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရဲ့ သမိုင်းကို ကြည့်ပါ။ အိုင်အယ်လ်တီတီအီး (LTTE) လို့ ခေါ်တဲ့ တမီးလ်ကျားသူပုန်တွေဟာ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ အကြမ်းဖက် ဗုံးခွဲမှုတွေ၊ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်မှုတွေ လုပ်ခဲ့ကြတယ်။ အဲဒီတုန်းက အစိုးရအဆက်ဆက်ဟာ နိုင်ငံတကာရဲ့ ဖိအားကြောင့် သူပုန်တွေနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲတွေ အကြိမ်ကြိမ် လုပ်ခဲ့ဖူးပါတယ်။ ရလဒ်က ဘာလဲ? သူပုန်တွေဘက်က ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲကို အသုံးချပြီး အင်အားပြန်ဖြည့်တယ်၊ လက်နက်တွေ ပြန်ဝယ်တယ်၊ ပြီးရင် ပိုမိုပြင်းထန်တဲ့ အကြမ်းဖက်မှုတွေကိုပဲ ပြန်လုပ်ခဲ့ကြတယ်။ ဒါဟာ ငြိမ်းချမ်းရေး ကမ်းလှမ်းမှုကို လှည့်စားမှုအဖြစ် အသုံးချခဲ့တာပါ။

နောက်ဆုံး ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှာတော့ သီရိလင်္ကာအစိုးရဟာ နိုင်ငံတကာရဲ့ စကားတွေကို နားမယောင်တော့ဘဲ ပြတ်သားတဲ့ စစ်ရေးမဟာဗျူဟာကို ချမှတ်ခဲ့ပါတယ်။ ငြိမ်းချမ်းရေး ကမ်းလှမ်းမှုတွေကို ရပ်ဆိုင်းပြီး တပ်မတော်ရဲ့ အလုံးစုံသော စစ်ရေးဖိအား (Total Military Pressure) နဲ့ ရန်သူ့စခန်းတွေကို တစ်ခုမကျန် အမြစ်ပြတ် ချေမှုန်းခဲ့လို့သာ တမီးလ်ကျားသူပုန်အန္တရာယ် သီရိလင်္ကာမြေပေါ်မှာ အပြီးတိုင် ချုပ်ငြိမ်းသွားခဲ့ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

**[08:00 - 15:00] မြန်မာ့သမိုင်းကြောင်းနှင့် အကြမ်းဖက်သူပုန်များ၏ သဘာဝ**

ကျွန်တော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ သမိုင်းကြောင်းကို ပြန်လှန်ကြည့်ရင်လည်း လွတ်လပ်ရေးရပြီးကတည်းက လက်နက်ကိုင်သူပုန်အန္တရာယ်ကို ရှည်လျားစွာ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရတာပါ။ အစိုးရအဆက်ဆက်ဟာ နိုင်ငံတော် ငြိမ်းချမ်းစေချင်တဲ့ စေတနာနဲ့ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်တွေ ပေးခဲ့တယ်၊ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲတွေ လုပ်ခဲ့တယ်၊ ငြိမ်းချမ်းရေး ကမ်းလှမ်းမှုတွေ အလီလီ လုပ်ခဲ့ကြပါတယ်။

> [ခေတ္တရပ်ပြီး အသံကို ပိုမိုပြတ်သားစွာဖြင့် ပရိသတ်ကို ထောက်ပြပြောဆိုရန်]

> ဒါပေမဲ့ လက်တွေ့မှာ ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲဗျာ? အကြမ်းဖက်သူပုန်တွေရဲ့ သဘာဝဟာ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးကို လက်မခံဘူး။ သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ကျိုးစီးပွား၊ မူးယစ်ဆေးဝါးလုပ်ငန်း၊ တရားမဝင် စီးပွားရေးတွေနဲ့ နယ်မြေစိုးမိုးရေးကိုပဲ ကြည့်ကြတာပါ။ အစိုးရက ငြိမ်းချမ်းရေး ကမ်းလှမ်းလေ... သူတို့က အားနည်းချက်လို့ ထင်ပြီး ပိုမို ရော်ရမ်းရမ်းကားလာလေပါပဲ။

> 

အကြမ်းဖက်သမားတွေနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးဖို့ ကြိုးစားခြင်းဟာ အချိန်ဆွဲခွင့်ပေးလိုက်တာနဲ့ အတူတူပါပဲ။ သူတို့ဟာ စားပွဲဝိုင်းမှာ ငြိမ်းချမ်းရေးအကြောင်း ပြောနေသော်လည်း မြေပြင်မှာတော့ အပြစ်မဲ့ အရပ်သားတွေကို ဒလန်လို့ စွပ်စွဲသတ်ဖြတ်တာ၊ စာသင်ကျောင်းတွေ၊ ဆေးရုံတွေကို ဗုံးခွဲတာ၊ နိုင်ငံ့စီးပွားရေးရဲ့ အသက်သွေးကြောဖြစ်တဲ့ လမ်းတံတားတွေကို ဖျက်ဆီးတာတွေကိုပဲ ဆက်တိုက် လုပ်ဆောင်နေကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် အကြမ်းဖက်ဝါဒကို သနားညှာတာနေခြင်း ဒါမှမဟုတ် ပျော့ပျောင်းတဲ့ နည်းလမ်းတွေနဲ့ ချဉ်းကပ်နေခြင်းဟာ နိုင်ငံတော်နဲ့ ပြည်သူလူထုကို သစ္စာဖောက်ရာ ရောက်ပါတယ်။

**[15:00 - 21:00] စစ်ရေးအရ ပြတ်သားစွာ ဖိအားပေးခြင်းသာလျှင် တစ်ခုတည်းသော ဖြေရှင်းချက်**

မိဘပြည်သူတို့... အကြမ်းဖက်သူပုန်တွေကို အဆုံးသတ်ဖို့အတွက် ရှင်းလင်းပြတ်သားတဲ့ လမ်းစဉ်တစ်ခုပဲ ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ **"စစ်ရေးအရ အပြည့်အဝ ဖိအားပေးပြီး အမြစ်ပြတ် ခြေမှုန်းခြင်း"** ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဘာဖြစ်လို့ စစ်ရေးဖိအားကသာ အဖြေဖြစ်ရသလဲဆိုတာကို ကျွန်တော် အချက်အလက်နဲ့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း နှိုင်းယှဉ်ပြပါမယ်။


 အကြမ်းဖက်သမားတွေဟာ အင်အားရှိနေသရွေ့၊ သူတို့မှာ ခိုအောင်းရာ နယ်မြေ ရှိနေသရွေ့ ဘယ်တော့မှ လက်နက်စွန့်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ၎င်းတို့ရဲ့ လက်နက်ကိုင် အကြမ်းဖက်လိုစိတ်ကို ချိုးနှိမ်နိုင်မယ့် တစ်ခုတည်းသော နည်းလမ်းကတော့ "စစ်ရေးအရ လုံးဝ မယှဉ်နိုင်တော့တဲ့ အခြေအနေမျိုး" ရောက်အောင် ပြတ်ပြတ်သားသား တိုက်ခိုက်ခြေမှုန်းဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

မဟာဗျူဟာမြောက် စစ်ရေးဖိအားပေးရာမှာ အဓိက လုပ်ဆောင်ရမယ့် အချက် ၃ ချက် ရှိပါတယ်။

#### **၁။ ထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းများကို ဖြတ်တောက်ခြင်း (Logistical Isolation)**

သူပုန်တွေဆီကို စီးဆင်းနေတဲ့ လက်နက်၊ ခဲယမ်းမီးကျောက်နဲ့ ငွေကြေး ထောက်ပံ့မှု လမ်းကြောင်းတွေကို စစ်ရေးအရ အပြည့်အဝ ပိတ်ဆို့ ဖြတ်တောက်ရပါမယ်။ အစားအစာနဲ့ လက်နက် မရှိရင် ဘယ်သူပုန်မှ ရေရှည် မတိုက်နိုင်ပါဘူး။

#### **၂။ ခေါင်းဆောင်မှု ကွပ်ကဲမှုစနစ်ကို ချေမှုန်းခြင်း (Decapitation Strikes)**

အကြမ်းဖက်အဖွဲ့တွေရဲ့ အဓိက စေခိုင်းသူ၊ ဗျူဟာချမှတ်သူ ခေါင်းဆောင်ပိုင်းတွေကို ထောက်လှမ်းရေး အားကိုးနဲ့ တိတိကျကျ ပစ်မှတ်ထား ချေမှုန်းရပါမယ်။ ခေါင်းဆောင်မှုစနစ် ပျက်စီးသွားရင် အောက်ခြေ အကြမ်းဖက်သမားတွေဟာ အလိုလို ပြိုကွဲသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

#### **၃။ နယ်မြေစိုးမိုးမှုကို အင်အားအပြည့်ဖြင့် ပြန်လည်ရယူခြင်း**

အကြမ်းဖက်သမားတွေ ခြေကုပ်ယူထားတဲ့ နေရာမှန်သမျှကို တပ်မတော်ရဲ့ အင်အားအလုံးအရင်း၊ ခေတ်မီစစ်လက်နက် ပစ္စည်းတွေရဲ့ အသာစီးရမှုနဲ့အတူ တစ်လက်မမကျန် ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ပြီး ဥပဒေဘောင်အတွင်း သွတ်သွင်းရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

**[21:00 - 25:00] သုံးသပ်ချက် နိဂုံးနှင့် စီးရီးတစ်ခုလုံး၏ အကျဉ်းချုပ်**

မိဘပြည်သူတို့... ဒီနေ့ ကျွန်တော် သုံးသပ်ခဲ့တဲ့အတိုင်း အရှေ့တောင်အာရှ သမိုင်းတစ်လျှောက်မှာ ဘယ်နိုင်ငံမှ အကြမ်းဖက်ဝါဒကို အနုနည်းနဲ့ အောင်မြင်အောင် မနှင်းနင်းနိုင်ခဲ့ပါဘူး။ ဖိလစ်ပိုင်ရဲ့ မာရာဝီမှာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ သီရိလင်္ကာမှာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ နောက်ဆုံး ကမ္ဘာပေါ်က ဘယ်နေရာမှာမဆို အကြမ်းဖက်မှုကို အဆုံးသတ်နိုင်ခဲ့တာဟာ **"နိုင်ငံတော်ရဲ့ ပြတ်သားတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်နဲ့ ထိရောက်တဲ့ စစ်ရေးအင်အား"** ကြောင့်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံအနေနဲ့လည်း ဒီအကြမ်းဖက်သူပုန် အန္တရာယ်ကို အမြစ်ပြတ် တိုက်ဖျက်ဖို့ဆိုရင် ဝေဝါးနေလို့ မရပါဘူး။ ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုတဲ့ စကားလုံးနောက်ကွယ်က အကြမ်းဖက်သမားတွေရဲ့ လှည့်စားမှုကို သတိပြုပြီး... စစ်ရေးအရ ထိရောက် ပြတ်သားတဲ့ ဖိအားပေးမှုတွေ၊ ထိုးစစ်ဆင်မှုတွေနဲ့သာ လုံးဝ ခြေမှုန်းပစ်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ နိုင်ငံတော် အဓွန့်ရှည်တည်တံ့ရေးနဲ့ ပြည်သူလူထုရဲ့ အသက်အိုးအိမ် စည်းစိမ်ကို ကာကွယ်ဖို့အတွက် ရှောင်လွှဲလို့မရတဲ့ တစ်ခုတည်းသော သမိုင်းပေးတာဝန် ဖြစ်ပါတယ်။

ကျွန်တော်တို့ တင်ဆက်ခဲ့တဲ့ "အရှေ့တောင်အာရှမှာ အကြမ်းဖက်ဝါဒတွေကို ဘယ်လိုနှိမ်နင်းခဲ့ကြရသလဲ" ဆိုတဲ့ အပိုင်း ၃ ပိုင်း စီးရီးတစ်ခုလုံးဟာ ဒီနေရာမှာတင် ပြီးဆုံးသွားခဲ့ပါပြီ။ မိဘပြည်သူတို့အနေနဲ့ ဒီသုံးသပ်ချက်အပေါ် ဘယ်လိုမြင်ပါသလဲ? နိုင်ငံတော် တည်ငြိမ်ရေးအတွက် စစ်ရေးအရ ပြတ်သားတဲ့ လမ်းစဉ်ဟာ ဘယ်လောက်အရေးကြီးလဲဆိုတာ ကွန်မန့်မှာ ဝင်ရောက်ဆွေးနွေးသွားကြဖို့ ဖိတ်ခေါ်ချင်ပါတယ်။

 နောက်ထပ် စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းမယ့် နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေး သုံးသပ်ချက် အသစ်တွေနဲ့ ပြန်လည်ဆုံတွေ့ကြပါမယ်။

မိဘပြည်သူအားလုံး အကြမ်းဖက်အန္တရာယ်မှ ကင်းဝေးပြီး ဘေးကင်းလုံုံ

ခြုံကြပါစေ။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ် ခင်ဗျာ။

Wednesday, 1 July 2026

 ကျွန်တော်တို့ရဲ့ စာသင်ကျောင်းတွေ၊ အထူးသဖြင့် အစိုးရစာသင်ကျောင်းတွေရဲ့ အခြေအနေ


မင်္ဂလာပါ မိတ်ဆွေတို့။

ဒီနေ့ ကျွန်တော် ဆွေးနွေးမယ့် အကြောင်းအရာကတော့ ကျွန်တော်တို့ လူ့အဖွဲ့အစည်း၊ ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံရဲ့ အနာဂတ်နဲ့ တိုက်ရိုက်ပတ်သက်နေတဲ့ ကိစ္စပါ။ ဘာလဲဆိုတော့ "ကျွန်တော်တို့ရဲ့ စာသင်ကျောင်းတွေ၊ အထူးသဖြင့် အစိုးရစာသင်ကျောင်းတွေရဲ့ အခြေအနေ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့တွေ နေ့တိုင်း နိုင်ငံရေးအကြောင်း၊ စီးပွားရေးအကြောင်းတွေ ပြောနေကြပေမယ့် တကယ့်အပြောင်းအလဲရဲ့ အုတ်မြစ်ဖြစ်တဲ့ ပညာရေးစနစ်၊ ပိုပြီး တိတိကျကျ ပြောရရင် "အစိုးရကျောင်းတွေကို ကျွန်တော်တို့ ပြည်သူတွေ ကိုယ်တိုင် ဘယ်လို ဝိုင်းဝန်းမြှင့်တင်ကြမလဲ" ဆိုတဲ့ အကြောင်းကို ဒီနေ့ ပြတ်ပြတ်သားသား ဆွေးနွေးချင်ပါတယ်။

မိတ်ဆွေတို့ စဉ်းစားကြည့်ပါဗျာ။ ဒီနေ့ခေတ်မှာ မိဘတော်တော်များများက ကိုယ့်သားသမီးကို ကိုယ်ပိုင်ကျောင်း (Private School) တွေ ထားနိုင်ဖို့ အပြိုင်အဆိုင် ကြိုးစားနေကြတယ်။ ကိုယ်ပိုင်ကျောင်းတွေမှာ တစ်နှစ်တစ်နှစ်ကို သိန်းဆယ်ချီ၊ ရာချီ သုံးစွဲနေကြတယ်။ ဘာလို့လဲ။ အစိုးရကျောင်းတွေမှာ အားနည်းချက်တွေ ရှိနေလို့၊ စာသင်ခန်း အနေအထား၊ ဆရာ ဆရာမ အချိုးအစား၊ အိမ်သာကအစ သန့်ရှင်းမှု မရှိလို့ဆိုပြီး အကြောင်းပြချက် အမျိုးမျိုးနဲ့ ကိုယ်ပိုင်ကျောင်းတွေကို ရွေးချယ်ကြတာပါ။

ဒါပေမယ့် လက်တွေ့ကျကျ တစ်ချက်လောက် ရပ်ပြီး စဉ်းစားကြည့်ရအောင်ဗျာ။ **အဲဒီ ကိုယ်ပိုင်ကျောင်းတွေမှာ သုံးနေတဲ့ ငွေကြေးတွေ၊ အရင်းအနှီးတွေကိုသာ ကျွန်တော်တို့ ရပ်ကွက်ထဲက၊ မြို့နယ်ထဲက အစိုးရကျောင်းတွေမှာ စနစ်တကျ လှူဒါန်းကြမယ်၊ ရန်ပုံငွေအနေနဲ့ ထည့်ဝင် အသုံးပြုကြမယ်ဆိုရင် ဘာဖြစ်သွားမလဲ။** ကျွန်တော် ရဲရဲကြီး ပြောရဲပါတယ်။ အစိုးရကျောင်းတွေရဲ့ အားနည်းချက်ဆိုတာတွေ အကုန်လုံးနီးပါး ပြေလည်သွားလိမ့်မယ်။ မိဘတွေ စုပေါင်းပြီး ထည့်ဝင်လိုက်တဲ့ ငွေကြေးအားဟာ မယုံနိုင်လောက်အောင် ကြီးမားပါတယ်။ ကျောင်းတစ်ကျောင်းမှာ လိုအပ်နေတဲ့ သင်ထောက်ကူ ပစ္စည်းတွေ၊ ပြိုကျပျက်စီးနေတဲ့ ခေါင်မိုးတွေ၊ မသန့်ရှင်းတဲ့ ရေအိမ်တွေဆိုတာ အဲဒီ စုပေါင်းအင်အားနဲ့ ဖြေရှင်းလိုက်ရင် ချက်ချင်း ကောင်းသွားနိုင်တဲ့ ကိစ္စတွေပါ။ ကိုယ့်သားသမီး တစ်ယောက်တည်း ကောင်းစားရေးအတွက် ကိုယ်ပိုင်ကျောင်းကို ငွေပုံပေးနေမယ့်အစား၊ အဲဒီငွေရဲ့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်က အစိုးရကျောင်းမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံလိုက်ရင် ကိုယ့်ကလေးသာမက အခြေခံလူတန်းစားက ကလေးတွေပါ အဆင့်မီမီ ပညာသင်ကြားခွင့် ရသွားပါလိမ့်မယ်။ ဒါဟာ ကျွန်တော်တို့ လူ့အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုလုံးကို ဆွဲတင်လိုက်တာပါပဲ။

နောက်တစ်ချက် ကျွန်တော် ပြောချင်တာက မိဘနဲ့ ဆရာ ဆရာမတွေကြားက ဆက်ဆံရေးပါ။

အခုခေတ် မိဘတော်တော်များများက ကျောင်းကို ကလေး သွားပို့တယ်။ ကျောင်းလွှတ်ချိန် သွားကြိုတယ်။ ဒါပဲ။ ကျောင်းထဲမှာ ကလေး ဘာဖြစ်နေလဲ၊ ဆရာ ဆရာမတွေနဲ့ အခြေအနေ ဘယ်လိုရှိလဲ ဆိုတာကို ဂရုမစိုက်ကြတော့ဘူး။ တကယ်တော့ မိဘတွေအနေနဲ့ ကျောင်းက ဆရာ၊ ဆရာမတွေနဲ့ အမြဲမပြတ် ရင်းနှီးတဲ့ ဆက်ဆံရေးမျိုး တည်ဆောက်ထားရပါမယ်။ မကြာခဏ ဆက်သွယ်စကားပြောတာမျိုး၊ ကိုယ့်ကလေးရဲ့ အားနည်းချက်၊ အားသာချက်တွေကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း တိုင်ပင်တာမျိုး လုပ်သင့်ပါတယ်။

ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ကလေးတွေရဲ့ စိတ်နေစိတ်ထားကို အိမ်မှာ မိဘက သိသလို၊ ကျောင်းမှာ ဆရာမက သိပါတယ်။ ဒီနှစ်ခု ပေါင်းစပ်လိုက်မှ ကလေးရဲ့ ပြဿနာကို အဖြေရှာနိုင်မှာပါ။ အခုနောက်ပိုင်း ကျောင်းတွေမှာ ကျောင်းသားအချင်းချင်း အနိုင်ကျင့်တာတွေ (Bullying)၊ ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားတာတွေ အများကြီး ကြားနေရတယ်။ ဒီလို ကိစ္စတွေဟာ မိဘနဲ့ ဆရာမကြားမှာ ဆက်သွယ်မှု (Communication) အားကောင်းရင် အများကြီး လျှော့ချနိုင်ပါတယ်။ ကလေးတစ်ယောက် လမ်းလွဲနေပြီ၊ ဒါမှမဟုတ် စိတ်ဓာတ်ကျနေပြီ ဆိုတာကို ဆရာမက သတိထားမိတာနဲ့ မိဘကို ချက်ချင်း အသိပေးနိုင်ရမယ်။ မိဘကလည်း ဆရာမကို ယုံယုံကြည်ကြည်နဲ့ ပူးပေါင်းဖြေရှင်းရမယ်။ ဒါမှသာ ကျောင်းသားချင်း ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားမှုဆိုတာတွေ၊ မလိုလားအပ်တဲ့ ပြဿနာတွေ သိသိသာသာ လျော့နည်းသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ မိဘတွေဘက်က တက်ကြွဖို့ လိုပါတယ်။

တတိယအချက်အနေနဲ့ ကျွန်တော် အထူးမီးမောင်းထိုးပြချင်တာက ရပ်ကွက်ထဲ၊ ကျေးရွာထဲက ငွေကြေးတတ်နိုင်တဲ့ ကျောင်းသားမိဘတွေ၊ ရပ်မိရပ်ဖတွေရဲ့ အခန်းကဏ္ဍပါ။

ကျွန်တော်တို့ဆီမှာ အလှူအတန်းလုပ်ရင် ဘာသာရေးနဲ့ ပတ်သက်တာတွေ၊ တခြားပွဲလမ်းသဘင်တွေမှာ သိန်းရာချီ၊ ထောင်ချီ သုံးနိုင်ကြတယ်။ ဒါပေမယ့် ကိုယ့်ရပ်ကွက်ထဲက စာသင်ကျောင်းလေးကို လှည့်ကြည့်ဖို့ကျတော့ မေ့နေတတ်ကြတယ်။ **ရပ်မိရပ်ဖတွေ၊ ငွေကြေးပြည့်စုံတဲ့ မိဘတွေအနေနဲ့ ကျောင်းစာသင်ခုံတွေ၊ စာသင်ခန်းတွေကို ခေတ်မီလာအောင် အထူးအလေးပေး ဆောင်ရွက်ပေးသင့်ပါတယ်။**

စဉ်းစားကြည့်ပါဗျာ။ ကလေးတွေ တစ်နေ့ကို ၆ နာရီ၊ ၇ နာရီလောက် ထိုင်ပြီး စာသင်နေရတဲ့ စာသင်ခုံတွေက ကျိုးပဲ့နေမယ်၊ စာသင်ခန်းက အလင်းရောင် မလုံလောက်ဘူး၊ လေဝင်လေထွက် မကောင်းဘူးဆိုရင် ဒီကလေးတွေရဲ့ ဦးနှောက်က ဘယ်လိုလုပ် လန်းဆန်းနိုင်မလဲ။ အဲဒီတော့ ရပ်မိရပ်ဖတွေက ဦးဆောင်ပြီး စာသင်ခန်းတွေကို Smart Classroom တွေဖြစ်အောင်၊ အနည်းဆုံးတော့ ခေတ်မီပြီး သပ်ရပ်တဲ့ စာသင်ခုံတွေ၊ သင်ပုန်းတွေ၊ ပရိုဂျက်တာ (Projector) တွေ ရရှိအောင် ပံ့ပိုးပေးရပါမယ်။ "ဒါ အစိုးရ အလုပ်ပဲ၊ ငါတို့နဲ့ မဆိုင်ဘူး" လို့ တွေးနေတဲ့ ခေတ်က ကုန်သွားပါပြီ။ ကိုယ့်ရပ်ကွက်က ကလေးတွေ တော်မှ၊ ကိုယ့်ရပ်ကွက်၊ ကိုယ့်နိုင်ငံ တိုးတက်မှာပါ။ ဒါကြောင့် တတ်နိုင်တဲ့သူတွေက ပညာရေးမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံကြဖို့ ကျွန်တော် ပြတ်ပြတ်သားသား တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။

နောက်ဆုံးတစ်ခုကတော့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ စိတ်ဓာတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အပြောင်းအလဲ (Mindset shift) ပါပဲ။

"အစိုးရကျောင်း" လို့ ပြောလိုက်တာနဲ့ အစိုးရပိုင်တယ်၊ ငါတို့နဲ့ မဆိုင်ဘူး ဆိုတဲ့ စိတ်ကို ဖျောက်ရပါမယ်။ **ကျောင်းသားမိဘတွေ အနေနဲ့ အစိုးရစာသင်ကျောင်းတွေကို "ငါတို့ရဲ့ ကျောင်း၊ ငါတို့ကလေးတွေရဲ့ ဒုတိယအိမ်" လို့ သတ်မှတ်ကြဖို့ လိုပါတယ်။** ကိုယ့်အိမ်ကို သန့်ရှင်းအောင်၊ လှပအောင် ထားသလိုမျိုး ကျောင်းပတ်ဝန်းကျင် သန့်ရှင်းသာယာလှပရေးကိုလည်း မိဘတွေ ကိုယ်တိုင် ပါဝင်လုပ်ဆောင်ရပါမယ်။

ကျောင်းဆိုတာ စာအုပ်ကြီးကိုင်ပြီး အော်ကျက်ရတဲ့ အကျဉ်းထောင် မဟုတ်ပါဘူး။ ကလေးတွေအတွက် ပျော်ရွှင်စရာကောင်းတဲ့ နေရာ ဖြစ်ရပါမယ်။ ပန်းပင်လေးတွေ စိုက်မလား၊ ကစားကွင်းလေး လုပ်ပေးမလား၊ အမှိုက်တွေ ရှင်းလင်းမလား။ ဒီလို ကိစ္စတွေကို ကျောင်းအုပ်ကြီး တစ်ယောက်တည်းက လုပ်ဖို့ဆိုတာ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ မိဘတွေက စနေ၊ တနင်္ဂနွေမှာ အလှည့်ကျ လာရောက် ကူညီတာမျိုး၊ ကျောင်းကော်မတီတွေ ဖွဲ့ပြီး စနစ်တကျ ပြုစုပျိုးထောင်တာမျိုးတွေ လုပ်ပေးရပါမယ်။ ကျောင်းပတ်ဝန်းကျင် သာယာလှပနေမှ၊ ကျောင်းလေးက စိမ်းစိမ်းစိုစိုနဲ့ စိတ်ချမ်းသာစရာ ကောင်းနေမှ ကလေးတွေလည်း ကျောင်းသွားချင်စိတ် ပေါက်မှာပါ။ ကလေးတွေ ပျော်ရွှင်စွာ ပညာသင်ကြားနိုင်ရေးဆိုတာ မိဘတွေရဲ့ လက်ထဲမှာပဲ ရှိပါတယ်။

မိတ်ဆွေတို့... အချုပ်အနေနဲ့ ပြောရရင်လေ၊ ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံရဲ့ ပြောင်းလဲမှုဆိုတာ လွှတ်တော်ထဲမှာ၊ ဒါမှမဟုတ် အစိုးရရုံးတွေထဲမှာတင် စတာမဟုတ်ဘူး။ **ကျွန်တော်တို့ ရပ်ကွက်ထဲက၊ ကျေးရွာထဲက စာသင်ကျောင်းလေးတွေကနေ စတင်ရတာပါ။** ကိုယ်ပိုင်ကျောင်းတွေကို ပုံအောနေတဲ့ ငွေကြေးတွေကို အစိုးရကျောင်းတွေဆီ လှည့်ပေးကြပါ။ ဆရာ ဆရာမတွေနဲ့ မိသားစုလို ရင်းရင်းနှီးနှီး ဆက်ဆံပြီး ကလေးတွေရဲ့ ပြဿနာတွေကို အတူတကွ ဖြေရှင်းကြပါ။ တတ်နိုင်တဲ့ ရပ်မိရပ်ဖတွေက စာသင်ခန်းတွေ ခေတ်မီရေးအတွက် ရက်ရက်ရောရော ကူညီကြပါ။ ပြီးတော့ အရေးအကြီးဆုံးက ဒီကျောင်းတွေကို "ငါတို့ကျောင်း" ဆိုတဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုစိတ်ဓာတ် (Ownership) နဲ့ ဝိုင်းဝန်းစောင့်ရှောက်ကြပါ။

ဒါတွေဟာ စိတ်ကူးယဉ် အိပ်မက်တွေ မဟုတ်ပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့ ပြည်သူတွေ တကယ် စည်းလုံးရင်၊ တကယ် လုပ်ချင်စိတ်ရှိရင် ဒီနေ့ပဲ စလုပ်လို့ရတဲ့ ကိစ္စတွေပါ။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ သားသမီးတွေ၊ မျိုးဆက်သစ်တွေအတွက် ခိုင်မာတဲ့ ပညာရေးအုတ်မြစ်ကို ကျွန်တော်တို့ ကိုယ်တိုင် လက်တွေ့ တည်ဆောက်ကြပါစို့လို့ ပြတ်ပြတ်သားသား တိုက်တွန်းရင်း နိဂုံးချုပ်လိုက်ပါတယ်။

အားလုံးကို ကျေ

းဇူးတင်ပါတယ်။