🔹လွတ်လပ်သောဈေးကွက်နဲ့ အစိုးရထိန်းချုပ်မှုများအကြောင်း

အရာရာကို မထိန်းချုပ်ပါနဲ့ | Invisible Hand နဲ့ စီးပွားရေးလွတ်လပ်ခွင့်

မိတ်ဆွေတို့ မင်္ဂလာပါ။

ဒီနေ့ ကျွန်တော်တို့ စကားနည်းနည်းလောက် ပြောကြရအောင်။ သိပ်ပြီး လေးလံတဲ့ သီအိုရီတွေ၊ ရှုပ်ထွေးတဲ့ ကိန်းဂဏန်းတွေ အကြောင်း ပြောမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်တို့ နေ့စဉ်ဘဝ၊ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အနာဂတ်၊ ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံရဲ့ ရပ်တည်မှုတွေနဲ့ တိုက်ရိုက်ပတ်သက်နေတဲ့ အကြောင်းအရာတစ်ခုကို ပေါ့ပေါ့ပါးပါးနဲ့ အလွတ်တမ်း ဆွေးနွေးကြည့်ချင်ပါတယ်။

မိတ်ဆွေတို့ သတိထားမိလား။ လူ့သဘာဝမှာလေ... အရာရာကို ကိုယ့်လက်ထဲမှာ ဆုပ်ကိုင်ထားချင်တဲ့ စိတ်၊ ထိန်းချုပ်ထားချင်တဲ့ စိတ်ဆိုတာ ရှိကြတယ်။ ကိုယ်တိုင် ဝင်မကိုင်ထားရင်၊ ကိုယ်တိုင် ဝင်မထိန်းကျောင်းရင် အရာရာဟာ ပျက်စီးသွားတော့မယ်၊ ပြိုလဲသွားတော့မယ်လို့ ထင်တတ်ကြတယ်။ အထူးသဖြင့် အုပ်ချုပ်သူတွေ၊ အစိုးရတွေမှာ ဒီလိုစိတ်မျိုးက အရမ်းကို ကြီးမားပါတယ်။

ဒါပေမယ့်... တကယ်ပဲ အရာရာကို ထိန်းချုပ်ထားမှ အဆင်ပြေတာလား။

ဒီမေးခွန်းအတွက် အဖြေကို ကျွန်တော်တို့ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၂၅၀ ကျော်၊ ၂၆၀ နီးပါးလောက်က သမိုင်းတစ်ခုကို ပြန်လှည့်ကြည့်ရအောင်။ အဲဒီအချိန်က စကော့တလန် လူမျိုး ဘောဂဗေဒပညာရှင်ကြီး တစ်ယောက်ရှိခဲ့တယ်။ သူ့နာမည်က အဒမ်စမစ် (Adam Smith) ပါ။ ခေတ်သစ် ဘောဂဗေဒရဲ့ ဖခင်ကြီးလို့တောင် တင်စားကြတယ်။

အဒမ်စမစ်က သိပ်ရိုးရှင်းပေမယ့် သိပ်ကို နက်ရှိုင်းတဲ့ အယူအဆတစ်ခုကို ချပြခဲ့တယ်။ အဲဒါက ဘာလဲဆိုတော့ "Invisible Hand" လို့ခေါ်တဲ့ "မမြင်ရတဲ့ လက်" ဆိုတဲ့ သီအိုရီပါပဲ။

သူပြောခဲ့တာ ရှင်းရှင်းလေးပါ။ "ဈေးကွက်ကို သွားမကိုင်နဲ့၊ သွားမထိန်းချုပ်နဲ့။" တဲ့။

လူတွေဟာ သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ကျိုးစီးပွားအတွက် သူတို့ဘာသာ ရုန်းကန်လှုပ်ရှားနေကြတာပဲ။ ပေါင်မုန့်ဖုတ်တဲ့သူက သနားလို့ ပေါင်မုန့်ဖုတ်ကျွေးနေတာ မဟုတ်ဘူး။ အသားရောင်းတဲ့သူကလည်း စေတနာသက်သက်နဲ့ ရောင်းနေတာ မဟုတ်ဘူး။ သူတို့ အကျိုးအမြတ်အတွက် သူတို့ လုပ်နေကြတာ။ ဒါပေမယ့် အဲဒီလို လူတိုင်းလူတိုင်းက ကိုယ့်အကျိုးအတွက် ကိုယ် လွတ်လွတ်လပ်လပ် လုပ်ကိုင်ခွင့်ရတဲ့အခါ... ရောင်းလိုအား (Supply) နဲ့ ဝယ်လိုအား (Demand) ဟာ သူ့အလိုလို ချိန်ခွင်လျှာ ညီသွားတယ်။ ဘယ်သူကမှ အတင်းအကျပ် ဝင်ပြီး စျေးနှုန်းတွေ သတ်မှတ်ပေးစရာ မလိုဘူး။ ဘယ်သူကမှ ဘာထုတ်ရမယ်၊ ဘယ်လောက်ရောင်းရမယ် ဆိုတာကို အမိန့်ပေးစရာ မလိုဘူး။ အဲဒီ ရောင်းလိုအားနဲ့ ဝယ်လိုအား နှစ်ခုကြားမှာ "မမြင်ရတဲ့ လက် (Invisible Hand)" တစ်ခုက သူ့ဘာသာ စနစ်တကျ ထိန်းချုပ်သွားလိမ့်မယ်လို့ သူက ဆိုခဲ့တာပါ။

[ခေတ္တ အသက်ရှူရပ်နားရန်]

ဒီသီအိုရီက စာအုပ်ထဲမှာပဲ ရှိနေတဲ့ စိတ်ကူးယဉ် အယူအဆလားဆိုတော့... မဟုတ်ပါဘူး။ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံ အများစုမှာ ဒီအယူအဆ မှန်ကန်ကြောင်း သက်သေပြပြီးနေတာ ကြာပါပြီ။ ဈေးကွက်ကို လွတ်လပ်စွာ ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် ပေးထားတဲ့ နိုင်ငံတွေ၊ အစိုးရက ဝင်မရှုပ်တဲ့ နိုင်ငံတွေဟာ စီးပွားရေးအရ အချမ်းသာဆုံး၊ အတိုးတက်ဆုံး နိုင်ငံတွေ ဖြစ်လာခဲ့တယ်။

ဒီနေရာမှာ ကျွန်တော် သမိုင်းထဲက အဖြစ်အပျက်တစ်ခုကို နည်းနည်းလေး ဆွဲခေါ်သွားချင်ပါတယ်။ ၁၉၂၉ ခုနှစ် ဝန်းကျင်လောက်က ကမ္ဘာကြီးမှာ အဆိုးရွားဆုံး စီးပွားရေးပျက်ကပ်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့တယ်။ The Great Depression လို့ ခေါ်တာပေါ့။

စတော့ရှယ်ယာဈေးကွက်တွေ ပြိုကျတယ်။ ဘဏ်တွေ ဒေဝါလီခံရတယ်။ လူတွေ သန်းနဲ့ချီ အလုပ်လက်မဲ့ ဖြစ်သွားကြတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ လူတွေက ဘာကို အပြစ်တင်ကြလဲဆိုတော့ "လွတ်လပ်တဲ့ ဈေးကွက်စနစ် (Free Market)" ကြောင့် ဒီလိုဖြစ်ရတာလို့ လက်ညှိုးထိုးကြတယ်။ ဈေးကွက်ကို ဒီတိုင်း လွှတ်ထားလို့ ပြိုကျတာ၊ ဒါကြောင့် အစိုးရက ဝင်ပြီး ထိန်းချုပ်ပေးမှ ရမယ်ဆိုတဲ့ အသံတွေ ကျယ်လောင်လာခဲ့တယ်။

အစိုးရတွေကလည်း ချက်ချင်းပဲ ဝင်ပါတော့တာပေါ့။ စျေးနှုန်းတွေကို ကန့်သတ်တယ်။ အခွန်တွေ တိုးကောက်တယ်။ သွင်းကုန်တွေကို ပိတ်ပင်တယ်။ ပြည်တွင်းဖြစ်ကို ကာကွယ်မယ်ဆိုပြီး ဥပဒေအမျိုးမျိုး ထုတ်တယ်။ ကိုင်လို့ရသမျှ အကုန်လိုက်ကိုင်တော့တာပဲ။

ဒါပေမယ့် ရလဒ်က ဘာဖြစ်သွားလဲ သိလား။ စီးပွားရေး ပြန်နာလန်ထူလာဖို့ နေနေသာသာ၊ အစိုးရရဲ့ အလွန်အကျွံ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုတွေ၊ ထိန်းချုပ်မှုတွေကြောင့်ပဲ စီးပွားရေးပျက်ကပ်ကြီးက ပိုပြီး ရှည်ကြာသွားခဲ့ရတယ်။ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး ပညာရှင်တွေ အများစုက အခုချိန်ထိ သုံးသပ်ကြတာက The Great Depression ကြီး အဲဒီလောက် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုနီးပါး ကြာသွားရတာဟာ ဈေးကွက်ရဲ့ သဘာဝကို အစိုးရတွေက အတင်းအကျပ် ဝင်ရောက်ထိန်းချုပ်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့လို့ပဲ ဆိုတာပါပဲ။

ဈေးကွက်ဆိုတာ ရေလိုပါပဲ။ သူ့သဘာဝအတိုင်း စီးဆင်းခွင့် ပေးရတယ်။ သူ့ဘာသာ အနိမ့်အမြင့်ကို ရှာပြီး စီးသွားလိမ့်မယ်။ သွားပြီး ဆည်တွေ ဆောက်၊ တာတမံတွေနဲ့ ပိတ်၊ လမ်းကြောင်းတွေ အတင်းလွှဲဖို့ ကြိုးစားရင် တစ်ချိန်မှာ ရေတွေလျှံကျပြီး အကုန်လုံး ရေလွှမ်းမိုးခံရတတ်ပါတယ်။

[လေယူလေသိမ်းကို အနည်းငယ် တည်ငြိမ်ပြီး လေးနက်အောင် ပြောင်းရန်]

ဒါပေမယ့်... ဝမ်းနည်းစရာ ကောင်းတာတစ်ခုက ဘာလဲဆိုတော့... အခုချိန်ထိ တက်လာတဲ့ အစိုးရအဆက်ဆက်က (အထူးသဖြင့် ကျွန်တော်တို့လို ဖွံ့ဖြိုးဆဲ နိုင်ငံတွေမှာပေါ့ဗျာ) အရာရာကို သူတို့လက်ထဲမှာ ကိုင်ထားချင်တုန်းပဲ။ အရာရာကို ဝင်ပါချင်နေကြတုန်းပဲ။

သူတို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ "ငါတို့ မထိန်းချုပ်ထားရင် အကုန် ပရမ်းပတာ ဖြစ်သွားလိမ့်မယ်" ဆိုတဲ့ အကြောက်တရား ရှိနေတယ်။ ဒါမှမဟုတ် "ငါတို့ အမိန့်ပေးတဲ့အတိုင်း ဖြစ်ရမယ်" ဆိုတဲ့ အတ္တတွေ ရှိနေတယ်။

ဒေါ်လာဈေးတက်လား... ဈေးကွက်ရဲ့ သဘာဝကို မလေ့လာဘူး။ ဗဟိုဘဏ်ကနေ အမိန့်ထုတ်ပြီး ဈေးကို အတင်း သတ်မှတ်တယ်။ ရွှေဈေးတက်လား... ရောင်းတဲ့သူ ဝယ်တဲ့သူကို လိုက်ဖမ်းတယ်။ ကုန်ဈေးနှုန်းတွေ တက်လာပြီလား... ထုတ်လုပ်မှုစရိတ်တွေ ဘာလို့တက်နေလဲဆိုတဲ့ အရင်းအမြစ်ကို မရှာဘဲ၊ ဈေးတင်ရောင်းတဲ့သူကို အရေးယူမယ်ဆိုပြီး ခြိမ်းခြောက်တယ်။

မိတ်ဆွေတို့... ဈေးကွက်ဆိုတာ လူတွေရဲ့ ယုံကြည်မှု၊ လူတွေရဲ့ မျှော်လင့်ချက်၊ လူတွေရဲ့ လိုအပ်ချက်တွေနဲ့ တည်ဆောက်ထားတဲ့ သက်ရှိဂေဟစနစ် (Living Ecosystem) တစ်ခုပါ။ အမိန့်နဲ့ အုပ်ချုပ်လို့ ရတဲ့ စစ်တန်းလျား တစ်ခု မဟုတ်ပါဘူး။

ထိန်းချုပ်လေလေ... မှောင်ခိုဈေးကွက်တွေ ကြီးထွားလာလေလေပဲ။

ဖိနှိပ်လေလေ... ကုန်စည်တွေ ရှားပါးလာလေလေပဲ။

ဝင်ပါလေလေ... စီးပွားရေးယန္တရားကြီး တစ်ခုလုံး ရပ်တန့်သွားလေလေပါပဲ။

ဒါကြောင့်... ကျွန်တော် ဒီနေ့ သိပ်ကို ရိုးရှင်းပေမယ့်၊ သိပ်ကို လေးနက်တဲ့ စကားတစ်ခွန်းကို တိုက်ရိုက် ပြောချင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ဆုံးဖြတ်ချက် ချနိုင်တဲ့ နေရာမှာ ရှိနေတဲ့သူတွေ၊ တိုင်းပြည်ကို စီမံခန့်ခွဲနေတဲ့ သူတွေကို ကျွန်တော် ကြားစေချင်ပါတယ်။

အရာရာကို ကိုင်မထားချင်ပါနဲ့။

အရာရာကို မထိန်းချုပ်ချင်ပါနဲ့။

လွှတ်ချလိုက်စမ်းပါ။

[စကားရပ်ကို ခေတ္တရပ်ပြီး၊ ကြည့်ရှုသူကို စိုက်ကြည့်ကာ လေးလေးနက်နက် ပြောရန်]

"လွှတ်ချလိုက်စမ်းပါ" လို့ ပြောတာဟာ တာဝန်မဲ့ခိုင်းတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဈေးကွက်ရဲ့ မမြင်ရတဲ့ လက် (Invisible Hand) ကို အလုပ်လုပ်ခွင့် ပေးလိုက်စမ်းပါ လို့ ပြောချင်တာပါ။ ပြည်သူတွေရဲ့ ဖန်တီးနိုင်စွမ်း၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေရဲ့ ရုန်းကန်လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်းကို ယုံကြည်ပေးလိုက်စမ်းပါ။

လူတိုင်းဟာ ကိုယ့်မိသားစု၊ ကိုယ့်ဘဝ တိုးတက်ဖို့အတွက် အကောင်းဆုံး ကြိုးစားနေကြတဲ့သူချည်းပါပဲ။ အဲဒီ ကြိုးစားခွင့်၊ ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ကို လွတ်လွတ်လပ်လပ် ဖွင့်ပေးလိုက်ပါ။

တကယ်တော့ သဘာဝတရားမှာရော၊ လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာပါ ဓမ္မတာဆိုတာ ရှိပါတယ်။ အကြောင်းတရားရှိရင် အကျိုးတရားဆိုတာ သူ့အလိုလို လိုက်လာတာပါပဲ။ ကိုယ်က ဝင်ပြီး အတင်းအကျပ် မပုံဖော်ရင်တောင်မှ အရာရာဟာ ရေရှည်မှာ သူ့နေရာနဲ့သူ အံဝင်ခွင်ကျ ဖြစ်သွားတတ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ကျွန်တော် နောက်ဆုံးအနေနဲ့ ဒီစကားလေးကိုပဲ မိတ်ဆွေတို့ရဲ့ ရင်ဘတ်ထဲမှာ၊ အတွေးထဲမှာ စွဲကျန်ရစ်စေချင်ပါတယ်။

လွှတ်ချထားလိုက်ပါ။

ဖြစ်သင့်သလို ဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။

ဒါပေမယ့်...

"ဖြစ်ချင်တာတွေ" များနေရင်တော့...

"ဖြစ်သင့်သလို" မဖြစ်ပဲ... ဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။

[Pause - ခေတ္တ ငြိမ်သက်သွားပါစေ]

ကျွန်တော် ထပ်ပြောပါရစေ။

ဖြစ်သင့်သလို ဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။

ဒါပေမယ့်...

ဖြစ်ချင်တာတွေများနေရင်တော့၊

ဖြစ်သင့်သလို မဖြစ်ပဲ... ဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။

အတ္တတွေ၊ ထိန်းချုပ်ချင်စိတ်တွေ၊ ကိုယ်ဖြစ်ချင်တဲ့ ပုံစံခွက်ထဲကို အတင်းရိုက်သွင်းချင်တဲ့ စိတ်တွေကို လျှော့ချလိုက်ကြပါ။ သဘာဝကျကျ၊ ယုတ္တိကျကျ ဖြစ်သင့်ဖြစ်ထိုက်တဲ့ လမ်းကြောင်းပေါ်ကို ပြန်တင်ပေးလိုက်ပါ။ အဲဒီအခါကျမှသာ ကျွန်တော်တို့ အားလုံး မျှော်လင့်တဲ့ တည်ငြိမ်မှု၊ ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုတာ အမှန်တကယ် ရောက်လာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

မိတ်ဆွေတို့ရော... ကျွန်တော်တို့ လူ့အဖွဲ့အစည်းကြီးဟာ အရာရာကို အတင်းအကျပ် ထိန်းချုပ်ထားလို့ အဆင်မပြေတာလား၊ ဒါမှမဟုတ် သဘာဝအတိုင်း လွတ်လပ်စွာ စီးဆင်းခွင့် မရလို့ မွန်းကျပ်နေတာလား ဆိုတာကို ဒီဗီဒီယိုလေး ပြီးသွားရင် ခဏလောက် အချိန်ပေးပြီး တွေးကြည့်ပေးပါဦး။

အချိန်ပေးပြီး နားထောင်ပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ အားလုံးပဲ ငြိမ်းချမ်းတဲ့ စိတ်

၊ လွတ်လပ်တဲ့ အတွေးအခေါ်တွေနဲ့ ရှေ့ဆက်နိုင်ကြပါစေ။