## အရှေ့တောင်အာရှမှာ အကြမ်းဖက်ဝါဒတွေကို ဘယ်လိုနှိမ်နင်းခဲ့ကြရသလဲ (အပိုင်း ၂)

### **[အပိုင်း ၂ - စိတ်ဓာတ်ရေးရာစစ်ပွဲနှင့် မာရာဝီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]**

**[00:00 - 03:00] အပိုင်း ၁ ကို ပြန်နွှေခြင်းနှင့် ဒုတိယလှိုင်းကို မိတ်ဆက်ခြင်း**

မိဘပြည်သူတို့... အပိုင်း ၁ တုန်းက ကျွန်တော်တို့ ဒေသတွင်းနိုင်ငံတွေဖြစ်တဲ့ အင်ဒိုနီးရှား၊ မလေးရှားနဲ့ စင်ကာပူတို့ ဘာလီဗုံးခွဲမှုအပြီးမှာ အကြမ်းဖက်ကွန်ရက်တွေကို ထောက်လှမ်းရေးနဲ့ ပြတ်သားတဲ့ ဥပဒေတွေ သုံးပြီး ဘယ်လို စတင်နှိမ်နင်းခဲ့လဲဆိုတာ ပြောခဲ့ပြီးပါပြီ။

ဒါပေမဲ့ အကြမ်းဖက်ဝါဒဆိုတာ ခေါင်းတစ်ခုတည်းရှိတဲ့ မြွေ မဟုတ်ဘူးဗျ။ ခေါင်းတစ်ခု ဖြတ်လိုက်ရင် နောက်ထပ် ခေါင်းအသစ်တွေ ထွက်လာတတ်တဲ့ သမိုင်းဝင် ဘီလူးသရဲစီးသလို ဖြစ်စဉ်မျိုးပါ။ ဒီနေ့ **"အပိုင်း ၂"** မှာ ကျွန်တော် တိတိကျကျ တင်ပြသွားမှာကတော့ အကြမ်းဖက်သမားတွေရဲ့ ဗျူဟာ ပြောင်းလဲလာမှု၊ သေနတ်ချင်းပစ်ရုံတင်မကဘဲ ဦးနှောက်ချင်း ယှဉ်တိုက်ခဲ့ရတဲ့ **"စိတ်ဓာတ်ရေးရာ စစ်ပွဲ"** နဲ့ အရှေ့တောင်အာရှ သမိုင်းမှာ အဆိုးရွားဆုံး ဖြစ်ခဲ့တဲ့ **"မာရာဝီ (Marawi) မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲကြီး"** အကြောင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ကျွန်တော်တို့ အရင်ဆုံး သတိပြုရမှာက ၂၀၁၄ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ကမ္ဘာ့အခင်းအကျင်း ပြောင်းလဲသွားတာပါ။ အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှာ **ISIS (အိုင်အက်စ်)** အဖွဲ့ ပေါ်လာပြီး ဆီးရီးယားနဲ့ အီရတ်မှာ နယ်မြေစိုးမိုးပြီး "အစ္စလာမ်မစ် နိုင်ငံတော်" ဆိုတာကို ကြေညာလိုက်တဲ့အခါ... အရှေ့တောင်အာရှက အစွန်းရောက်တွေဟာလည်း အယ်လ်ကေးဒါး လမ်းစဉ်ဟောင်းကနေ ISIS ရဲ့ ပိုမို ရက်စက်ပြတ်သားတဲ့ လမ်းစဉ်ဆီကို ကူးပြောင်းသွားခဲ့ကြပါတယ်။

**[03:00 - 08:00] စိတ်ဓာတ်ရေးရာ စစ်ပွဲ (The War of Ideas) နှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး**

ကမ္ဘာ့သမိုင်းကို ကြည့်ရင် အမေရိကန်ဟာ အကြမ်းဖက်သမားတွေကို ဖမ်းမိရင် ဂွတာနာမို (Guantanamo) လို အကျဉ်းထောင်တွေထဲမှာ သံခြေကျဉ်းခတ်ပြီး တစ်သက်လုံး ပိတ်လှောင်ထားလေ့ ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အရှေ့တောင်အာရှ ခေါင်းဆောင်တွေက စဉ်းစားတယ်... **"ငါတို့ လူကိုယ်ကိုပဲ သတ်လို့ ဒါမှမဟုတ် ထောင်ချလို့ရမယ်၊ အကြမ်းဖက်သမားတွေရဲ့ ခေါင်းထဲက အစွန်းရောက်ဝါဒ (Ideology) ကိုတော့ သေနတ်နဲ့ ပစ်ဒဏ်‌ေပးလို့ မရဘူး"** ဆိုတာပါပဲ။

ဒါကြောင့် စင်ကာပူနဲ့ မလေးရှားနိုင်ငံတို့ဟာ ကမ္ဘာမှာ အအောင်မြင်ဆုံးလို့ ပြောလို့ရမယ့် **"Deradicalization" (အစွန်းရောက်စိတ်ဓာတ် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး) မဟာဗျူဟာ** ကို ပြတ်ပြတ်သားသား ဖော်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။

> [အသံကို ပိုမိုလေးနက်စေပြီး ပရိသတ်ကို စိုက်ကြည့်ကာ ပြောရန်]

> စင်ကာပူမှာ ဆိုရင် **RRG (Religious Rehabilitation Group)** ဆိုတဲ့ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ စစ်တပ်က လုပ်တာ မဟုတ်ဘူးဗျ။ အစ္စလာမ်ဘာသာရေး ပညာရှင်တွေ၊ မူဆလင်လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွေက ဦးဆောင်ပြီး ဖမ်းဆီးရမိတဲ့ ဘာသာရေးအစွန်းရောက်လူငယ်တွေကို ဘာသာတရားရဲ့ စစ်မှန်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး လမ်းစဉ်ကို ပြန်လည် သင်ကြားပေးတာပါ။

> 

သူတို့ ဘာလုပ်လဲဆိုတော့ အကြမ်းဖက်သမားတွေ သွေးထိုးလှုံ့ဆော်ထားတဲ့ "ဂျီဟတ်" ဆိုတဲ့ စကားလုံးရဲ့ အဓိပ္ပာယ်အမှားတွေကို ဦးနှောက်ထဲကနေ ဆေးကြောပေးတယ်။ မိသားစုတွေကို ကူညီပေးတယ်။ ရလဒ်က ဘာလဲဆိုတော့ စင်ကာပူနဲ့ မလေးရှားမှာ ဖမ်းဆီးခံရတဲ့ ဘာသာရေးအစွန်းရောက်တွေရဲ့ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ဟာ ပုံမှန်လူ့အဖွဲ့အစည်းထဲကို အောင်မြင်စွာ ပြန်လည်ဝင်ဆံ့သွားနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ ကမ္ဘာ့သမိုင်းမှာ အရှေ့တောင်အာရှက ပြသခဲ့တဲ့ "ပျော့ပျောင်းသော်လည်း ထိရောက်တဲ့" Soft Power နှိမ်နင်းရေး နည်းဗျူဟာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

**[08:00 - 14:00] ဖိလစ်ပိုင်တောင်ပိုင်းနှင့် ISIS ၏ ခြေကုပ်စခန်း**

ဒါပေမဲ့ ပျော့ပျောင်းတဲ့နည်းနဲ့ မရတဲ့ နေရာတစ်ခု ရှိနေခဲ့ပါတယ်... အဲဒါကတော့ **ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းက မင်ဒါနာအို (Mindanao)** ကျွန်းစုတွေပါပဲ။

ဖိလစ်ပိုင်တောင်ပိုင်းဟာ ဆယ်စုနှစ်များစွာကတည်းက ဗဟိုအစိုးရရဲ့ ထိန်းချုပ်မှု အားနည်းပြီး လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခတွေ၊ ဆင်းရဲမွဲတေမှုတွေ ရှိနေခဲ့တဲ့ နေရာပါ။ အဲဒီမှာ **အဘူဆေယက်ဖ် (Abu Sayyaf)** နဲ့ **မောက်တေ ဆိုတဲ့ ဒေသခံ အစွန်းရောက်အဖွဲ့တွေ ရှိနေ‌ေသးတယ်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှာ အဲဒီအဖွဲ့တွေရဲ့ ခေါင်းဆောင် အစ္စနီလွန် ဟာပီလွန် (Isnilon Hapilon) က ISIS ရဲ့ ထိပ်သီးခေါင်းဆောင် အဘူဘက္ကာဒါဒီ ထံ သစ္စာခံလိုက်ပြီး သူ့ကိုယ်သူ အရှေ့တောင်အာရှရဲ့ ISIS စစ်သေနာပတိ (Emir) အဖြစ် ကြေညာလိုက်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ သူတို့ရဲ့ ဗျူဟာက ဗုံးခွဲရုံတင် မဟုတ်တော့ဘူး။ အရှေ့အလယ်ပိုင်းက ဆီးရီးယားလိုမျိုး... အရှေ့တောင်အာရှ မြေပေါ်မှာ မြို့တစ်မြို့ကို တိုက်ရိုက် သိမ်းပိုက်ပြီး ISIS အလံ စိုက်ထူဖို့အထိ စိတ်ရူးပေါက်ပြီး ရူးရူးမိုက်မိုက် ကြံစည်လာခဲ့ကြပါတယ်။

**[14:00 - 21:00] မာရာဝီ (Marawi) မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ - အရှေ့တောင်အာရှ၏ မိုဆူးလ်**

**၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလ ၂၃ ရက်**... ဖိလစ်ပိုင် သမိုင်းမှာတင်မကဘဲ အရှေ့တောင်အာရှ သမိုင်းမှာပါ မမေ့နိုင်မယ့် နေ့တစ်နေ့ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ISIS သစ္စာခံ မောက့်ဂရုနဲ့ အဘူဆေယက်ဖ် ပူးပေါင်းအင်အား ရာပေါင်းများစွာဟာ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံရဲ့ တစ်ခုတည်းသော မူဆလင်အများစုနေထိုင်ရာ အစ္စလာမ်မစ် မြို့တော်ဖြစ်တဲ့ **"မာရာဝီမြို့"** ထဲကို အလုံးအရင်းနဲ့ ဝင်ရောက် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ပါတယ်။

သူတို့ ဘာတွေလုပ်ခဲ့သလဲ? အစိုးရ အဆောက်အအုံတွေကို မီးရှို့တယ်၊ ခရစ်ယာန် ဘုရားကျောင်းတွေကို ဖျက်ဆီးတယ်၊ ဓားစာခံတွေကို ဖမ်းဆီးပြီး အရပ်သားတွေကို လမ်းပေါ်မှာတင် ရက်ရက်စက်စက် ကွပ်မျက်ခဲ့ကြပါတယ်။ ပြီးတော့ မာရာဝီမြို့ပေါ်မှာ ISIS ရဲ့ အလံနက်ကြီးကို လွှင့်ထူလိုက်ပါတယ်။

> [အသံကို ပြတ်သားပြီး စစ်မက်ဖြစ်ပွားရာ ပုံစံမျိုးဖြင့် မြှင့်ပြောရန်]

> ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးပြီးကတည်းက အရှေ့တောင်အာရှမှာ ဒီလိုမျိုး အကြမ်းဖက်သမားတွေက မြို့တစ်မြို့လုံးကို ရုတ်တရက် စီးနင်းသိမ်းပိုက်ပြီး ခံစစ်အခိုင်အမာ ဆောက်တာမျိုး တစ်ခါမှ မရှိခဲ့ဖူးပါဘူး။ ဒါဟာ ဖိလစ်ပိုင် အစိုးရအတွက်တင်မကဘဲ အာဆီယံတစ်ဒေသလုံးအတွက်ပါ အကြီးမားဆုံး စိန်ခေါ်မှု ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။

> 

ဖိလစ်ပိုင် စစ်တပ်ဟာ မာရာဝီမြို့ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ဖို့ စစ်အမိန့်ထုတ်ပြီး စစ်ဆင်ရေး ဆင်နွှဲခဲ့ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရန်သူက သာမန်တောပုန်း ဓားပြသာသာ အကြမ်းဖက်သမားတွေ မဟုတ်‌ေတာဘဘူး။ သူတို့က မြို့ပြစစ်ဆင်ရေး UG ပျောက်ကျားစနစ်) ကို ကောင်းကောင်း လေ့ကျင့်ထားပြီး အထပ်မြင့် အဆောက်အအုံတွေထဲမှာ စနိုက်ပါသမားတွေ ချထားတယ်၊ လမ်းတိုင်းမှာ မိုင်းတွေ (IEDs) ထောင်ထားတယ်။

ဒီတိုက်ပွဲဟာ ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်နဲ့ ပြီးမယ် ထင်ခဲ့ပေမဲ့ **၅ လ** တိတိ ကြာမြင့်ခဲ့ပါတယ်။ အီရတ်က မိုဆူးလ် (Mosul) မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲလိုပါပဲ။ ဖိလစ်ပိုင် စစ်တပ်ဟာ အဆောက်အအုံတစ်ခုချင်းစီ၊ အခန်းတစ်ခန်းချင်းစီကို အသက်ပေါင်းများစွာ ပေးဆပ်ပြီး သွေးမြေကျ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရပါတယ်။ အမေရိကန်နဲ့ ဩစတြေးလျတို့က ထောက်လှမ်းရေး လေယာဉ်တွေနဲ့ ကူညီပေးခဲ့ရပါတယ်။

နောက်ဆုံး ၂၀၁၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှာတော့ အကြမ်းဖက်ခေါင်းဆောင် ဟာပီလွန်နဲ့ မောက့်တေ ညီအစ်ကိုတွေကို ဖိလစ်ပိုင် စစ်တပ်က အသေပစ်ခတ် ရှင်းလင်းနိုင်ခဲ့ပြီး မာရာဝီမြို့ကို ပြန်လည် ထိန်းချုပ်နိူင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပေးဆပ်လိုက်ရတဲ့ တန်ဖိုးက ကြီးမားလွန်းပါတယ်... မြို့တစ်မြို့လုံး ပြာကျသွားခဲ့ရပြီး အရပ်သားနဲ့ စစ်သား ၁,၂၀၀ ကျော် သေဆုံးကာ လူပေါင်း ၄ သိန်းကျော် အိုးအိမ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးခဲ့ရပါတယ်။

**[21:00 - 25:00] အပိုင်း ၂ ၏ နိဂုံးနှင့် နောက်ပိုင်းအတွက် အမှာစကား**

မိဘပြည်သူတို့... မာရာဝီ တိုက်ပွဲကြီးရဲ့ ရလဒ်ဟာ အရှေ့တောင်အာရှမှာ ISIS ရဲ့ "နယ်မြေစိုးမိုးရေး အိပ်မက်" ကို အမြစ်ကနေ ရိုက်ချိုး ဖျက်ဆီးပစ်လိုက်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီဒေသရဲ့ တပ်မတော်တွေ၊ အစိုးရတွေဟာ အကြမ်းဖက်ဝါဒကို ဘယ်လောက်အထိ ပြတ်ပြတ်သားသားနဲ့ အသက်ပေး နှိမ်နင်းခဲ့ရသလဲဆိုတာ မာရာဝီ သမိုင်းက သက်သေပါပဲ။

ကျွန်တော်တို့ သုံးသပ်ကြည့်ရင်... အကြမ်းဖက်သမားတွေဟာ ခေတ်စနစ်ပြောင်းလာတာနဲ့အမျှ ဗုံးခွဲတဲ့အဆင့်ကနေ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ ဆင်နွှဲတဲ့အဆင့်အထိ ရက်ရက်စက်စက် အကြမ်းဖက်လာခဲ့ကြတာကို မြင်နိုင်ပါတယ်။ ဒါကို ဒေသတွင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ အစိုးရအားလုံးက အသက်၊ သွေး၊ ချွေးတွေနဲ့ ကာကွယ်ခဲ့ကြရတာပါ။

ဒါပေမဲ့ ဇာတ်လမ်းက ဒီတင် မပြီးသေးပါဘူး။

မြေပြင်ပေါ်မှာ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲတွေ ရှုံးသွားတဲ့ အကြမ်းဖက်သမားတွေဟာ နောက်ထပ် ဘယ်နေရာကို ပြောင်းရွှေ့သွားကြသလဲ? သူတို့ဟာ လူကိုယ်တိုင် လာတိုက်လို့မရတော့တဲ့အခါ... **အင်တာနက်၊ ဆိုရှယ်မီဒီယာ၊ တယ်လီဂရမ် (Telegram) နဲ့ Dark Website* တွေကို အသုံးပြုပြီး အွန်လိုင်းပေါ်ကနေ အကြမ်းဖက်ဝါဒကို ဘယ်လို ဆက်လက် ပြန့်ပွားအောင် လုပ်လာကြသလဲ? လက်ရှိမျက်မှောက်ခေတ်မှာ ကွန်ပျူတာ Screen နောက်ကွယ်ကနေ နှိမ်နင်းနေရတဲ့ **"ဆိုက်ဘာ အကြမ်းဖက်စစ်ပွဲ"** တွေကို ဒေသတွင်းနိုင်ငံတွေ ဘယ်လို ရင်ဆိုင်နေရသလဲ?

ဒီအလွန် စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းပြီး ခေတ်ပြိုင်လုံခြုံရေးအရ အရေးကြီးတဲ့ အကြောင်းအရာတွေကိုတော့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ နောက်ဆုံးပိတ် ဇာတ်သိမ်းပိုင်းဖြစ်တဲ့ **"အပိုင်း ၃"** မှာ အသေးစိတ် ဆက်လက် သုံးသပ် တင်ဆက်ပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေ့ အပိုင်း ၂ တင်ဆက်မှုကို စိတ်ဝင်စားတယ်ဆိုရင် Comment မှာ မိဘပြည်သူတို့ရဲ့ အမြင်တွေကို ရေးသားဆွေးနွေးသွားနိုင်ပါတယ်ဗျာ။ အပိုင်း ၃ မှာ ပြန်လည် ဆုံတွေ့ကြပါမယ်။ 

အားလုံးပဲ လုံခြုံဘေးကင်းကြပါစေ။