နောက်ပြန်ဆွဲခံလိုက်ရတဲ့ ၅ နှစ်တာနဲ့ ကျွန်တော်တို့ တည်ဆောက်ရမယ့် မြန်မာ့အနာဂတ်
မင်္ဂလာပါ ခင်ဗျာ။ ကျွန်တော့်ရဲ့ ဆောင်းပါးတွေကို အမြဲဖတ်နေကျ မိတ်ဆွေတွေဆိုရင် ကျွန်တော် ခဏခဏ ပြောလေ့ရှိတဲ့ စကားတစ်ခွန်းကို မှတ်မိကြဦးမယ် ထင်ပါတယ်။
အဲဒါက ဘာလဲဆိုတော့... "ဇာတ်ပေါင်းသော် နဂိုမူလအတိုင်း ဖြစ်သွားတာ၊ ဒါမှမဟုတ် နဂိုမူလထက်တောင် ပိုဆိုးတဲ့ အခြေအနေကို ရောက်သွားတာမျိုးကို ကျွန်တော် မလိုလားဆုံးပဲ" ဆိုတဲ့ အချက်ပါ။
စဉ်းစားကြည့်ပါ မိတ်ဆွေတို့။ သဘာဝတရားအရရော၊ သမိုင်းကြောင်းအရပါ လူ့အသိုက်အဝန်း တစ်ခုဆိုတာ အမြဲတမ်း ရှေ့ကိုပဲ သွားသင့်တာ မဟုတ်ဘူးလား။ နောက်ပြန်ဆွဲတဲ့ ယန္တရားထဲမှာ ကျွန်တော်တို့ ပိတ်မိမနေသင့်ဘူး မဟုတ်လား။
မနေ့ကထက် ဒီနေ့၊ ဒီနေ့ထက် မနက်ဖြန်... ကျွန်တော်တို့ ဖြတ်သန်းနေတဲ့ အချိန်ကာလတွေဟာ ရှေ့ကို ပိုပိုပြီး တိုးတက်လာရမယ်၊
ပိုပြီး ကောင်းမွန်တဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာရမယ်။ ဒါဟာ ငြင်းလို့မရတဲ့ ယေဘုယျ သဘောတရားတစ်ခုပါ။
လူသားတွေရဲ့ သမိုင်းကို ပြန်ကြည့်ရင် ကမ္ဘာဦး ကျောက်ခေတ်ကနေ စခဲ့ကြတာပါ။ အခုဆိုရင် အာကာသအထိတောင် ခြေဆန့်နေကြပြီ။ ဒါဟာ အမြဲရှင်သန် တိုးတက်နေတဲ့ လူ့အသိုက်အဝန်းရဲ့ ပြယုတ်တစ်ခုပါပဲ။
ဒီလို တိုးတက်ဖို့အတွက် နိုင်ငံတိုင်း၊ ဒေသတိုင်းဟာ သူ့နိုင်ငံနဲ့သူ၊ ကိုယ့်လူမျိုးနဲ့ကိုယ် အပြိုင်အဆိုင် ကြိုးစားပမ်းစား လုံးပမ်းနေကြရတာပါ။ ဘယ်သူမှ နောက်ကောက်ကျ မကျန်ခဲ့ချင်ကြပါဘူး။
ဒါပေမဲ့...
ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံရဲ့ အခြေအနေကို တစ်ချက် ပြန်လှည့်ကြည့်ရအောင်။ အခု ကျွန်တော်တို့ လက်ရှိရောက်နေတဲ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ်ကနေ လွန်ခဲ့တဲ့ ၅ နှစ်၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ်ရဲ့ စာမျက်နှာတွေကို ပြန်လှန်ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ... အရမ်းကို စိတ်ပျက်စရာကောင်းတဲ့၊ ရင်နာစရာကောင်းတဲ့ ရလဒ်ကြီးတစ်ခုကို မျက်ဝါးထင်ထင် သွားတွေ့ရပါတယ်။
အဲဒါက ဘာလဲဆိုတော့ "မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အထွေထွေ ဆုတ်ယုတ်သွားမှု" ကြီးပါပဲ။
နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး ကဏ္ဍစုံမှာ ဆုတ်ယုတ်သွားတယ်ဆိုတာကို အားလုံးလည်း အသိပါပဲ။
ဒါပေမဲ့ ဒီနေ့ ဗီဒီယိုမှာ ကျွန်တော် အများကြီး မပြောလိုပါဘူး။ တိကျတဲ့ Case Study တစ်ခု... ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံရဲ့ အသက်သွေးကြောဖြစ်တဲ့ အကြောင်းအရာ တစ်ခုတည်းကိုပဲ ကွက်ပြီး ဥပမာပေး ဆွေးနွေးသွားချင်ပါတယ်။
အဲဒါကတော့ မြန်မာ့အနာဂတ်၊ မြန်မာ့ပညာရေးနဲ့ မြန်မာ့သုတေသန ကဏ္ဍပါပဲ။
ဒီရက်ပိုင်းအတွင်းမှာ ကျွန်တော် သုတေသနစာတမ်း (Research Papers) တွေ တော်တော်များများကို အချိန်ပေးပြီး ဖတ်ဖြစ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် (Social Science)လို့ခေါ်တဲ့ လူမှုသိပ္ပံ ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ စာတမ်းတွေပါ။
အဲဒီမှာ ကျွန်တော်အတွက် တော်တော်လေး ထူးခြားတဲ့၊ စိတ်မကောင်းစရာအလွန်ကောင်းတဲ့ တွေ့ရှိချက်တစ်ခုကို သွားတွေ့တယ်။
အဲဒါက ဘာလဲဆိုတော့... ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတိုင်ခင် ရှေ့ပိုင်းမှာထွက်ခဲ့တဲ့ သုတေသနစာတမ်း အများစုရဲ့ အရည်အသွေးနဲ့ ၂၀၂၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှာ ထွက်လာတဲ့ စာတမ်းအများစုရဲ့ အရည်အသွေးဟာ မိုးနဲ့မြေလို၊ တော်တော်ကြီးကို ကွာဟသွားတဲ့ အချက်ပါပဲ။
ပိုပြီး ထင်ရှားအောင်၊ ခွဲခြားကြည့်လို့ရအောင် ကျွန်တော် အချိန်ကာလ သုံးပိုင်း ပိုင်းပြပါမယ်။
ပထမပိုင်းက ၂၀၁၀ ကနေ ၂၀၁၅ ကာလ၊
ဒုတိယအပိုင်းက ၂၀၁၅ ကနေ ၂၀၂၀ ကာလ၊
တတိယပိုင်းကတော့ ၂၀၂၀ ကနေ အခု လက်ရှိ ၂၀၂၆ အထိ ကာလေတွပါပဲ။
ဒီကာလ သုံးပိုင်းမှာ ထွက်ခဲ့တဲ့ စာတမ်းတွေရဲ့ အရည်အသွေး (Quality) ဟာ လုံးဝကို မတူတော့ပါဘူး။ သိသိသာသာကို ကျဆင်းသွားတာပါ။ ဒါဟာ ကျွန်တော် ဖတ်ထားတဲ့ သုတေသနစာတမ်းတွေအပေါ် အခြေခံပြီး မြင်ရတဲ့ ကျွန်တော့်ရဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး တွေ့ရှိချက်သက်သက် လည်း ဖြစ်ကောင်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
ဘာသာရပ် နယ်ပယ်အလိုက်တော့ ကွာခြားမှုတွေ ရှိကောင်းရှိနိုင်တာပေါ့လေ။ ဒါပေမဲ့ ယေဘုယျအားဖြင့် ပညာရပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စံနှုန်းတွေ လျော့ကျသွားတာကတော့ အထင်အရှားပါပဲ။
ဘာဖြစ်လို့ ဒီလို အရည်အသွေးတွေ ရုတ်တရက် ထိုးကျသွားရတာလဲ?
အကြောင်းရင်းတွေ အများကြီး ရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အထင်ရှားဆုံးနဲ့ အဓိကအကျဆုံး အကြောင်းရင်းကတော့ ပညာရေးဝန်ထမ်းတွေရဲ့ CDM (Civil Disobedience Movement) လုပ်မှူတွေကြောင့်ပါပဲ။
ဒါကို ကျွန်တော်တို့ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောရပါလိမ့်မယ်။ ဘယ်သးမျက်နှာကိုမှ မကြည့်ပဲ လူထုမျက်နှာကြည့်ပြီး ပြတ်ပြတ်သားသား သုံးသပ်ကြည့်ရအောင်ပါ။
ကျွန်တော့် မျက်စိေအာက်မှာတင် တက္ကသိုလ်ပညာရေး နယ်ပယ်မှာ သိတဲ့ ဆရာ၊ ဆရာမ နှစ်ယောက်ရှိရင် တစ်ယောက်၊ သုံးယောက်ရှိရင် နှစ်ယောက် နီးပါးလောက်က CDM လုပ်သွားခဲ့ကြတယ်။
ယခင်က ပညာရေးနဲ့ သုတေသနဆိုတဲ့ ယန္တရားကြီးကို မောင်းနှင်နေတဲ့ အင်ဂျင်တွေထဲက ထက်ဝက်ကျော်လောက်ဟာ ရုတ်တရက် ရပ်တန့်သွားတယ်။ မလည်ပတ်နိုင်တော့ဘူး။
ဒီလို အင်အားတွေ လျော့ကျသွားတဲ့အခါ ဘာဖြစ်လာလဲဆိုတော့... CDM မလုပ်ဘဲ ကျန်ခဲ့တဲ့၊ တာဝန်ဆက်ထမ်းဆောင်နေတဲ့ ဆရာ၊ ဆရာမတွေအပေါ်မှာ အလုပ်ဝန် (Work Load) တွေ အဆမတန် ပိကျလာပါတယ်။
တာဝန်တွေ ပိုလာတဲ့အခါ အာရုံစူးစိုက်မှုတွေ လျော့လာမယ်၊ အချိန်မပေးနိုင်တော့ဘူး... အကျိုးဆက်အနေနဲ့ အရာရာရဲ့ အရည်အသွေးတွေ ထိုးဆင်းကုန်တာပါပဲ။
ဒီနေရာမှာ ကျွန်တော် တစ်ခုကို သေချာလေး ရှင်းချင်ပါတယ်။ အခု ကျွန်တော် ပြောနေတာက... "CDM လုပ်သွားတဲ့ ဆရာ၊ ဆရာမတွေကပဲ အရည်အသွေးရှိတယ်၊ ကျန်ခဲ့တဲ့ ဆရာ၊ ဆရာမတွေကတော့ အရည်အသွေးမရှိဘူး" ဆိုတဲ့ သဘောမျိုး ကောက်ချက်ချလိုက်တာမျိုး လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။
တချို့တွေရှိပါတယ် CDM ဝန်ထမ်းတွေက မရည်အချင်းမရှိဘူး ၊ Non CDM တွေကမှ အရည်အချင်းရှိတာဆိုတဲ့ အတွေးတွေ ရှိနေတတ်ကြပါတယ် ။
ကျွန်တော် ပြောနေတာ Work Load (လုပ်ငန်းခွင် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး) အကြောင်းကို ပြောနေတာပါ။ အဲ့ဒါတွေနဲ့မဆိုင်ပါဘူး ။
ယုတ္တိဗေဒအရ စဉ်းစားကြည့်ပါ။
အရင်တုန်းက လူသုံးယောက် မျှလုပ်ရတဲ့ တာဝန်တစ်ခု၊ ဘာသာရပ်တစ်ခုကို အခုချိန်မှာ လူတစ်ယောက်တည်းက ဒိုင်ခံပြီး လုပ်နေရတယ်ဆိုရင်... ဘယ်လိုလုပ်ပြီး အရင်ကလို အရည်အသွေး မျိုး ထွက်လာနိုင်တော့မလဲ? Loading အရမ်းများသွားတဲ့အခါ သူတို့ဘက်က တာဝန်ကျေနိုင်ဖို့၊ အရည်အသွေးမီဖို့ ဆိုတာ အရမ်းကို ခက်ခဲသွားမှာ အသေအချာပါပဲ။
ဒါဟာ အဆင့်မြင့်ပညာရေးနဲ့ သုတေသန အပိုင်းဆိုတဲ့ ကွက်ကွက်ကလေးကိုပဲ ကျွန်တော် ဆွဲထုတ်ပြတာပါ။ နိုင်ငံရဲ့ တခြားသော နယ်ပယ် အသီးသီးမှာလည်း ဒီလို အလားတူ လစ်ဟာမှုတွေ၊ ဆုတ်ယုတ်မှုတွေ အများကြီး ရှိနေမှာပါ။
ဒါပေမဲ့... တခြားကဏ္ဍတွေနဲ့ ပညာရေးကဏ္ဍဟာ မတူပါဘူး။
တခြား ကဏ္ဍတွေမှာ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ် လစ်ဟာသွားတယ်ဆိုရင်တောင် အချိန်အတိုင်းအတာ တစ်ခုပေးပြီး သင်တန်းတွေပေးမယ်၊ ပြန်လည်မွေးထုတ်မယ်ဆိုရင် ပြေလည်သွားနိုင်တဲ့ အနေအထားတွေ ရှိပါတယ်။
ပညာရေးက အဲဒီလို လွယ်လွယ်နဲ့ အစားထိုးလို့ မရပါဘူး။
အထူးသဖြင့် တက္ကသိုလ် အဆင့်မြင့်ပညာရပ်တွေကို သင်ကြားပို့ချနိုင်တဲ့ ပါမောက္ခတွေ၊ ဆရာ၊ ဆရာမတွေ၊ နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ သုတေသနတွေ ပြုလုပ်နိုင်တဲ့ ပညာရှင်တွေဆိုတာ ချက်ချင်းောက်ချင်း ကောက်မွေးထုတ်လို့ ရတဲ့သူတွေ မဟုတ်ပါဘူး။
ဒါတွေကို သိနေလို့ပဲ အစိုးရအနေနဲ့ ပြန်ခေါ်နေတာလည်း ဖြစ်နိူင်ပါတယ် ။
သူတို့ရဲ့ အတွေ့အကြုံ၊ သူတို့ရဲ့ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ရင့်ကျက်မှုတွေကို တည်ဆောက်ဖို့အတွက် ဆယ်စုနှစ်နဲ့ချီတဲ့ အချိန်တွေ၊ နိုင်ငံတော်ရဲ့ ဘဏ္ဍာငွေတွေ အများကြီး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားရတာပါ။
ဒီလူတွေက အခုဘာတွေလုပ်နေကြလဲ ဘယ်လိုအသက်မွေးနေကြရလဲ ကြည့်ကြည့်လိုက်ပါ ။ တိုင်းပြည်ကို ပျက်ဆီးစေတဲ့ လောင်းကစားရုံတွေ online ငွေလိမ်ဂိုဏ်းတွေနဲ့ KTV မာဆက်လိုနေရာတွေထိ ရောက်သွားတာ စိတ်မကောင်းစရာပါပဲ ။
ဒါကြောင့်မို့လို့ ပညာရေးကဏ္ဍမှာ ယိုယွင်းသွားတဲ့ ရလဒ်ဟာ တခြားနယ်ပယ်တွေထက် အများကြီး ပိုပြီး သိသာထင်ရှားနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
မိတ်ဆွေတို့... လူ့အသိုက်အဝန်း တစ်ခုလုံးကို ရှေ့ကိုရောက်အောင် ဘာနဲ့ မောင်းနှင်နေရတာလဲ။
"ပညာ" နဲ့ မောင်းနှင်နေတာပါ။ ပညာဆိုတဲ့ အလင်းရောင် မရှိဘဲနဲ့ ဘယ်နိုင်ငံမှ တိုးတက်လာစရာ အကြောင်းမရှိပါဘူး။
အစကို ပြန်ကောက်ရရင်ဗျာ... လွန်ခဲ့တဲ့ ၂၀၂၁ ကနေ ၂၀၂၆ အထိ ၅ နှစ်စာ အတိတ်စာမျက်နှာကို ပြန်လှန်ကြည့်တဲ့အခါ ကျွန်တော်တို့ မြန်မာ့အသိုက်အဝန်းကြီးဟာ အမုန်းတရားတွေ၊ အငြိုးအတေးတွေ၊ နာကျင်မှုတွေ ပိုက်ပြီး ရှေ့ကို တစ်လှမ်းမှ မတိုးနိုင်ခဲ့တဲ့အပြင်... နောက်ကိုပါ အရှိန်နဲ့ ပြန်ဆွဲချခံလိုက်ရတဲ့ "ဆုတ်ယုတ်မှု ယန္တရားကြီး" ထဲမှာ လည်ပတ်ခဲ့ရတာပါ။
ဒီ ၅ နှစ်တာဟာ ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံအတွက်၊ ကျွန်တော်တို့ လူငယ်တွေရဲ့ အနာဂတ်အတွက် အရမ်းကို နစ်နာလွန်းလှပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့ ဒီနာကျင်မှုတွေ၊ ဆုတ်ယုတ်မှုတွေထဲမှာပဲ ထိုင်ပြီး ငိုကြွေးနေလို့ မရပါဘူး။ ဒီအချက်အလက်တွေ၊ ဒီအခြေအနေတွေအပေါ်မှာ ကျွန်တော်တို့ လူတိုင်းက ပကတိ အရှိတရားအတိုင်း ပြန်လည် သုံးသပ်ဆင်ခြင်ကြဖို့ လိုအပ်နေပါပြီ။
ငါတို့ ဘာတွေ မှားခဲ့လဲ။ ငါတို့ ဘယ်လို ရှေ့ဆက်ကြမလဲ။
ပြိုလဲသွားတဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း၊ ဆုတ်ယုတ်သွားတဲ့ ပညာရေးစနစ်နဲ့ သုတေသန ကဏ္ဍတွေကို အမုန်းတရားတွေ ဘေးဖယ်ပြီး ကိုယ်စီကိုယ်ငှ တာဝန်ယူစိတ်နဲ့ ပြန်လည် ထူထောင်ကြဖို့ အချိန်တန်ပါပြီ။
အတိတ်ကအမှားတွေကို သင်ခန်းစာကိုယူပြီး ရှေ့မှာ ယခုထက် ပိုမိုတိုးတက်၊ ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ လူ့အသိုက်အဝန်းတစ်ခု ဖြစ်လာအောင် တည်ဆောက်ကြဖို့က ကျွန်တော်တို့ အားလုံးရဲ့ သမိုင်းပေး တာဝန်တစ်ခု ဖြစ်နေပြီဆိုတာကို တိုက်တွန်
းရင်းနဲ့ပဲ ဒီနေ့ ဆွေးနွေးမှုကို နိဂုံးချုပ်လိုက်ပါတယ်။
အားလုံးကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။
